Kavafis'in bazı şiirlerinde Samsatlı Lukiano okumaların etkisi olduğunu yeni fark ettim.
Başka şiirlerinin yanında aşağıdaki şiirinde de Lukiano belirir. Şiir, bir şairin tükenmişliğini anlatır ve sonunda yeniden silkelenip umutla dolmasını...
Şiirinin sonunda, yani şair depresyonun ortasındayken, Lukiano'nun RÜYA isimli eserinde rüyasında işittiği yüce söze atıf yapılır: "İşte O Adam!"
Kültürün/Eğitimin (Paideia), daha başka bir ifadeyle entelektüel dehânın; insanı onur ve şöhret sahibi yapacağına, insanların "Bak İşte O Adam!" diye parmakla gösterdiği kişi kılacağına yönelik bir tespittir Lukiano'nunki.
Şiirde geçen Edessalı (Urfalı) yorgun şair peki? O, anonim olarak kalır. Ama bir şair kendisini şiirinde meçhul kılarak var eder, hele ki Kavafis gibi bir şair: Zihinsel yorgunluklara ve karamsarlığa düşen Urfalı meçhul şair, Kavafis'tir.
.....
"İşte O Adam!"... Bu söz, Nietzsche'de Ecce Homo olarak yankılanır. Nietzsche bu kitabında sık sık "beni tanıyın", "ben buradayım", "ben şöyle bir insanım" gibi nidalarla konuşur.
ECCE HOMO'nun alt başlığı şudur: "Kişi Nasıl Kendisi Olur?"
Bu, tam bir paideia sürecidir: Bireyin kendini inşa etme süreci.
@nesimdoru@drmcevik
Yunanî felsefenin ve Antik filozofların ilk güçlü eleştirmeninin Adıyaman Samsatlı bir anti-filozof ve hiciv ustası olduğunu biliyor muydunuz?
Antik düşünürlerin tutarsızlıklarını sergileyip alaya alan Samsatlı Lukiano'dan bahsediyorum. Milattan sonra 125-180 yılları arasında yaşamış bir dâhi.
Bilmişlerin "Aristo böyle dedi" diye lafa girdiklerinde akan suların durduğu bir dünyada, bizim Lukiano
Sokrates'i "sofistin/safsatacının
biri'', Aristoteles'i, İskender'in peşinde kendi çıkarını kollamış bir geveze, bir düzenbaz olarak tasvir eder. Hem cesur hem de haksöz biriydi.
Adıyaman Samsat'ta ay sonunda, 31 Ekim Cumartesi, Lukiano hakkında harikulâde bir konferans düzenlenecek. Konferansta tebliğ sunacak hocalar ve tebliğlerinin başlığı görselde yazılı. Bendeniz de o konferansa dinleyici olarak katılacak.
Antik Yunan felsefesinin komedik ve gözü kara bir eleştirisine ilgi duyanlar, ay sonunda Samsat'a bilet alsın. Özellikle civar illerdeki akademisyen ve entelektüeller kaçırmasın derim.
......
"Yeryüzünde bir komedyadır gidiyor, bütün insanlar da o komedyanın oyuncuları", diyordu Lukiano. Ondan 1100 yıl sonra Dante, İlahi Komedya'yı yazdı. 1800'lü yıllar geldiğimizde Balzac, külliyatının temel niteliğinin İnsanlık Komedyası olduğunu söyledi.
SATILIK FİLOZOFLAR diye harikulâde bir risalesi var. Türkçesi de var, Pinhan Yayıncılıktan okuyun. Aynı metnin İşbankası'ndan çıkan çeviriden uzak durun. Aydınlanmacılar filozofların pazarlarda satılığa çıkarılmasını kabul edemezler, bu yüzden güzelim risaleyi şu anlamsız başlıkla Türkçe okura servis ettiler: FİLOZOF YAŞAMLARININ SATIŞI.
....
Bir kişisel not: Konferansta tebliğ sunacak hocalardan biri Prof. Nesim Doru (@nesimdoru). Diyarbakır'da Lise okurken, 9. Sınıfta, bizim Din Kültürü derslerimize giriyordu Nesim Hoca. O zamanlar felsefede PhD yapıyordu; tabii biz o yıllarda nereden bileceğiz PhD ne demek Doktora ne demek... Diğer Din Kültürü hocaları derslerde İlmihal bilgisinden öteye geçmezken, biz 15-16 yaşlarımızda Nesim Hocadan İslam Felsefesi, Antik düşüncenin Müslüman düşünerlere intikalini ve Gazzâlî öğreniyorduk.
Ellerinizden öpüyorum hocam.
Cumartesi günü görüşmek üzere.
Biz Kürtlerde Sanatçı Sevgisi
Biz Kürtlerde bir sanatçının sevilmesi için en önemli şart, bizden olmamasıdır.
Zülfü Livaneli Diyarbakır’a gelir. Adına özel geceler düzenler, salonları doldururuz. Ciğerimizi yer, bizi över, tarihimizden, kültürümüzden, misafirperverliğimizden söz eder. Biz mest oluruz.
Diyarbakırlı birkaç yazarımız da çıkar, Livaneli’nin hakkımızda söylediği güzel sözleri bize büyük bir nimetmiş gibi anlatır. Sanki Diyarbakır’ın değerini anlamak için İstanbul’dan bir sanatçının gelip bizi beğenmesi gerekiyordur.
Derken Livaneli’nin boynuna Amedspor atkısı takılır.
Diyarbakır’da alkışlar arasında boynuna takılan o atkı, İstanbul’a dönünce açıklama konusu olur.
Livaneli, kendisine yöneltilen tepkilerin ardından siyasetçi olmadığını, sanatçı olduğunu anlatır.
İnsan ister istemez soruyor: Livaneli, Diyarbakır’da boynuna takılan Amedspor atkısının ardından neden kendisini açıklamak zorunda hissetti?
Biz yine anlayış gösteririz.
Büyük sanatçıdır. Kendi durduğu yeri anlatmaya hakkı vardır.
Ama aynı şeyi bizim sanatçımız yapsaydı?
Boynuna Amedspor atkısını takıp ardından kendisini açıklamaya kalksaydı, onu korkaklıkla, kimliğinden kaçmakla, halkına sırt çevirmekle suçlardık.
Livaneli’ye tanıdığımız hakkı ona tanımazdık.
Çünkü Livaneli bizi sevmek zorunda değildir. Sevdiğinde teşekkür ederiz.
Kendi sanatçımız ise bizi sevmek zorundadır. Sevdiğinde teşekkür bile etmeyiz. Zaten görevidir.
Dışarıdan gelenin bir güzel sözüne salon kapatır, kendi sanatçımızın bir yanlış sözüne bütün kapıları kapatırız.
Sonra da kendi sanatçılarımızın neden bizden uzaklaştığını tartışırız.
Livaneli’ye gelince…
Umarım Diyarbakır’da boynuna takılan Amedspor atkısını yakmamıştır.
Gerçi yakmış olsa da biz bir açıklama buluruz.
Belki üşümüştür.
Biz Kürtler kendi sanatçımızı bir atkı yüzünden yakarız. Livaneli atkıyı yaksa, ateşinde ısınırız.
#ZülfüLivaneli #Livaneli #Amedspor #Diyarbakır #Kürtler #KürtSanatçılar #KürtKimliği #KürtKültürü #ToplumsalEleştiri #Özeleştiri #ÇifteStandart #AbsürtMizah #KaraMizah #ToplumsalHiciv
Zihinsel Olarak Güçlü İnsanların Yapmadığı 11 Şey
1. Kendilerine acıyarak zaman kaybetmezler
2. Değişimden kaçınmazlar
3. Kontrol edemedikleri şeylere odaklanmazlar
4. Herkesi memnun etmeye çalışmazlar
5. Hesaplanmış riskler almaktan korkmazlar
6. Geçmişe takılmazlar
7. Aynı hataları tekrar tekrar yapmazlar
8. Başkalarının başarısına kızmazlar
9. İlk başarısızlıktan sonra pes etmezler
10. Yalnız kalmaktan korkmazlar
11. Hemen sonuç beklemezler
Zihinsel Olarak Güçlü İnsanların Yapmadığı 11 Şey
1. Kendilerine acıyarak zaman kaybetmezler
2. Değişimden kaçınmazlar
3. Kontrol edemedikleri şeylere odaklanmazlar
4. Herkesi memnun etmeye çalışmazlar
5. Hesaplanmış riskler almaktan korkmazlar
6. Geçmişe takılmazlar
7. Aynı hataları tekrar tekrar yapmazlar
8. Başkalarının başarısına kızmazlar
9. İlk başarısızlıktan sonra pes etmezler
10. Yalnız kalmaktan korkmazlar
11. Hemen sonuç beklemezler
Zihinsel Olarak Güçlü İnsanların Yapmadığı 11 Şey
1. Kendilerine acıyarak zaman kaybetmezler
2. Değişimden kaçınmazlar
3. Kontrol edemedikleri şeylere odaklanmazlar
4. Herkesi memnun etmeye çalışmazlar
5. Hesaplanmış riskler almaktan korkmazlar
6. Geçmişe takılmazlar
7. Aynı hataları tekrar tekrar yapmazlar
8. Başkalarının başarısına kızmazlar
9. İlk başarısızlıktan sonra pes etmezler
10. Yalnız kalmaktan korkmazlar
11. Hemen sonuç beklemezler
Lukiano’nun Şehri Yeniden Felsefeyle Buluşuyor
“Yaşama dokunmayan felsefe, öğrenilmeye değmez.”
Yaklaşık 2000 yıl önce, Fırat’ın kıyısındaki Samsat’ta dünyaya gelen Lukiano’nun düşünce mirası, bugün doğduğu topraklarda yeniden hayat buldu.
31 Ekim 2026’da gerçekleştirdiğimiz 1. Samsatlı Lukiano Felsefe Günleri, yalnızca bir akademik toplantı değil, Samsat’ın insanlık düşünce tarihindeki yerini yeniden hatırlama ve bu mirası geleceğe taşıma iradesinin güçlü bir ifadesi oldu.
Antik Çağ’ın büyük hiciv ustalarından Lukiano’yu; tarih anlayışından felsefe eleştirisine, mitolojiden ahlaka, hakikat arayışından ironiye, Batı Rönesansı üzerindeki etkilerinden çağdaş düşünceyle kurulabilecek ilişkilerine kadar iki oturumda, farklı akademik perspektiflerle ele aldık.
Farklı üniversitelerden değerli akademisyenlerin katkıları, yerel yöneticilerimizin ve vatandaşlarımızın ilgisi, gençlerimizin bulunduğu bir ortamda felsefenin yeniden Samsat’ta konuşulması son derece anlamlıydı. Özellikle Lukiano gibi evrensel ölçekte bir düşünürün, doğduğu coğrafyada yeniden gündeme gelmesi hepimiz için büyük bir heyecan ve gurur kaynağı oldu.
Çünkü bir şehir yalnızca tarihî eserleriyle, doğal güzellikleriyle veya yöresel ürünleriyle değil, insanlığın ortak düşünce mirasına kazandırdığı değerlerle de anılmayı hak eder. Samsat, Lukiano ile yalnızca geçmişe ait bir hatıraya değil, bütün insanlığa seslenen evrensel bir düşünce mirasına sahiptir.
Bu programla aslında bir şeyi yeniden hatırlattık: Felsefe, doğduğu topraklardan koparıldığında yalnızca bir akademik disiplin olarak kalabilir; yeniden kendi topraklarıyla buluştuğunda ise bir şehrin geleceğine dönüşebilir.
Bu güzel buluşmanın gerçekleşmesine katkı sunan Samsat Belediye Başkanımız Sayın Halil Fırat’a, Samsat Kaymakamımız Sayın Hasan İnanç Gökçayır’a, değerli akademisyenlerimize, programa katılan kıymetli misafirlerimize ve emeği geçen herkese gönülden teşekkür ediyorum.
Samsatlı Lukiano Felsefe Platformu olarak arzumuz, bu buluşmayı geleneksel hale getirerek Samsat’ı felsefenin, düşüncenin ve kültürün yeniden buluşma noktalarından biri haline getirmek.
Yaklaşık 2000 yıl sonra Lukiano’nun sesini yeniden Samsat’ta duyduk. Salonu dolduran seçkin konuklar ve programın sonuna kadar süren kesintisiz ilgi Adıyaman’da felsefe sevgisinin yüksek olduğunu gösterdi. Şimdi bu sesi geleceğe taşıma zamanı.
Her zaman söylüyoruz: “Yaşamla buluşmayan felsefe öğrenmeye değmez.”
Samsat’ta felsefe yeniden başlıyor!
#Samsat #Lukiano #FelsefeGünleri #Adıyaman #Felsefe #DüşünceTarihi
SAMSAT: BİR FELSEFE KENTİ
31 Ekim cumartesi günü Adıyaman ilinin Samsat İlçesinde başkanlığını Prof. Dr. Mustafa Çevik’in @drmcevik yaptığı “Lukyano felsefe platformu” tarafından düzenlenen, Samsat belediyesi @SamsatBelediye1 ve Doç. Dr. Mehmet Türkan’ın koordine ettiği “Samsatlı Lukyano Felsefe Günleri-I” etkinliğine katıldım.
1. Öncelikle belirtmek isterim ki Adıyaman ve civarı/hinterlandı dikkatimi hep çekmiştir Antik ve Roma dönemi, Komagene krallığı , Hristiyanlık ve sonrasında İslam devletleri dönemlerinde hareketli bir coğrafya olduğu görülmektedir. Dolayısıyla bölge büyük medeniyetlere ev sahipliği yapmış olmakla dikkate şayandır.
2. Bugün Adıyaman ve çevresi, civar kentlerin periferisinde kaldığı düşünülse de, sahip olduğu tarihi ve kültürel birikimini henüz işlenmemiş bakir bir üretime kanalize etme gücüne sahiptir.
3. Bu tarihi ve kültürel birikimin en bariz örneklerinden birisi Samsatlı Lukyano’dur. Komagene krallığı döneminde yaşayan bu filozof, antik yunan kültürüne yaptığı eleştiriler ile dikkat çekmiştir.
4. Lukyano, antik yunan kültürüne karşı beslendiği Asur, babil, zerdüşt, keldani, Mısır, Pers, Süryani arkaplanına vurgu yapmış ve yunan “uygar” tipolojisi karşı “barbar” tipolojisi geliştirmiştir.
5. Felsefeyi salt kuru bir disiplin olarak değil, onu sokak ile buluşturan edebiyat ve sanata yer veren ve bu açıdan felsefi mizah ve ironi yöntemlerini kullanan bir filozoftur. Geliştirdiği “dalkavuk” kavramsal kişiliği ile bir açıdan ciddi ve ruhsuz ve aynı zamanda dejenere olmuş antik yunan filozoflarının müptezel olduğunu, öte yandan Erasmus’un delisine, Dante’nin ilahi komedyasına, Nietzsche’nin Zerdüşt’üne benzer şekilde mistik ve derviş gibi hareket eder.
6. Ona göre felsefe yapmak; saf mantık ve dil oyunları ile tıpkı Diyojen gibi yaşamı olumlayıp onu olay ve akış içerisinde bir içkinlik olarak algılamak, aynı zamanda hakikati çıplak bırakmak için kibir, zenginlik, güzellik, şans, şöhret, haz, ve söz ebeliği gibi insan gerçekliğini örten bütün maskeleri düşürmekle mümkündür.
7. Lukyano, antik yunan felsefesinin hakikati kavramaktan uzak olduğunu iddia ederek buna karşı özgürlük, açık sözlülük, neşe, gülme ve ölüme bizzat kendi koşmak gibi insanı yetkinliklere ulaştıran etik ilkelerle karşı çıkar.
8. Aslında Lukyano, toplumsal ikiyüzlülük, otorite korkusu, kitle psikolojisi, kolektif yanılsama ve korkulara karşı saf hakikati dillendiren “ama kral çıplak” diyen çocuğun masumiyetini sergilebilmiş bir fikir insanıdır.
9. İşte böyle bir filozofa sahip olan Samsat ilçesi bu birikimi yaratıcı ve Üretici bir kültürel değere dönüştürebilir. Samsat ilçesi, bu topraklarda bu toprakların ruhuna uygun felsefe yapmanın kenti olabilir. Aynı zamanda dejenere olmamış, kirlenmemiş bir düşünce biçimini, bir etik yapıyı insanlığa armağan edebilir. Bunun için yeterli potansiyele sahip olduğunu düşünüyorum.
10. Samsat belediye başkanı Sayın Halil Fırat @halilfrat2 vizyoner kişiliği ile bu potansiyelin farkında olan ve aynı zamanda gündelik politikalar yerine tarihsel, felsefi ve kültürel açıdan hizmet etme konusunda farkındalığı yüksek genç bir başkan.
Umarım ve dilerim ki, insanlar her sene Samsat’ta bir araya gelsin festivaller kutlasın, felsefe konuşsun, mizah yaparak eğlensin ve Lukyano’nun duruşunu bu toprakların düşünce üretme biçimi haline getirsin.
Lukiano’nun Şehri Yeniden Felsefeyle Buluşuyor
“Yaşama dokunmayan felsefe, öğrenilmeye değmez.”
Yaklaşık 2000 yıl önce, Fırat’ın kıyısındaki Samsat’ta dünyaya gelen Lukiano’nun düşünce mirası, bugün doğduğu topraklarda yeniden hayat buldu.
31 Ekim 2026’da gerçekleştirdiğimiz 1. Samsatlı Lukiano Felsefe Günleri, yalnızca bir akademik toplantı değil, Samsat’ın insanlık düşünce tarihindeki yerini yeniden hatırlama ve bu mirası geleceğe taşıma iradesinin güçlü bir ifadesi oldu.
Antik Çağ’ın büyük hiciv ustalarından Lukiano’yu; tarih anlayışından felsefe eleştirisine, mitolojiden ahlaka, hakikat arayışından ironiye, Batı Rönesansı üzerindeki etkilerinden çağdaş düşünceyle kurulabilecek ilişkilerine kadar iki oturumda, farklı akademik perspektiflerle ele aldık.
Farklı üniversitelerden değerli akademisyenlerin katkıları, yerel yöneticilerimizin ve vatandaşlarımızın ilgisi, gençlerimizin bulunduğu bir ortamda felsefenin yeniden Samsat’ta konuşulması son derece anlamlıydı. Özellikle Lukiano gibi evrensel ölçekte bir düşünürün, doğduğu coğrafyada yeniden gündeme gelmesi hepimiz için büyük bir heyecan ve gurur kaynağı oldu.
Çünkü bir şehir yalnızca tarihî eserleriyle, doğal güzellikleriyle veya yöresel ürünleriyle değil, insanlığın ortak düşünce mirasına kazandırdığı değerlerle de anılmayı hak eder. Samsat, Lukiano ile yalnızca geçmişe ait bir hatıraya değil, bütün insanlığa seslenen evrensel bir düşünce mirasına sahiptir.
Bu programla aslında bir şeyi yeniden hatırlattık: Felsefe, doğduğu topraklardan koparıldığında yalnızca bir akademik disiplin olarak kalabilir; yeniden kendi topraklarıyla buluştuğunda ise bir şehrin geleceğine dönüşebilir.
Bu güzel buluşmanın gerçekleşmesine katkı sunan Samsat Belediye Başkanımız Sayın Halil Fırat’a, Samsat Kaymakamımız Sayın Hasan İnanç Gökçayır’a, değerli akademisyenlerimize, programa katılan kıymetli misafirlerimize ve emeği geçen herkese gönülden teşekkür ediyorum.
Samsatlı Lukiano Felsefe Platformu olarak arzumuz, bu buluşmayı geleneksel hale getirerek Samsat’ı felsefenin, düşüncenin ve kültürün yeniden buluşma noktalarından biri haline getirmek.
Yaklaşık 2000 yıl sonra Lukiano’nun sesini yeniden Samsat’ta duyduk. Salonu dolduran seçkin konuklar ve programın sonuna kadar süren kesintisiz ilgi Adıyaman’da felsefe sevgisinin yüksek olduğunu gösterdi. Şimdi bu sesi geleceğe taşıma zamanı.
Her zaman söylüyoruz: “Yaşamla buluşmayan felsefe öğrenmeye değmez.”
Samsat’ta felsefe yeniden başlıyor!
#Samsat #Lukiano #FelsefeGünleri #Adıyaman #Felsefe #DüşünceTarihi
2000 yıl önce Samsatlı Lukiano yazdı: "Tarih Nasıl Yazılmalı?"
Tarih biliminin temellerini atan düşüncelerini bugün (31 Ekim 26, Cumartesi) Samsat'ta konuşacağız. Lukiano bu gün de önemini koruyan şu ilkleri sıralıyor:
1. Geçmişi anlatan insan, gerçeği mi anlatmalıdır, yoksa insanların duymak istediklerini mi?
2. Bir konuda konuşmak kolaydır; o konuda doğruyu söylemek ise emek ister.
3. Geçmişe duyduğumuz bağlılık, gerçeğe karşı sorumluluğumuzu ortadan kaldırmaz.
4. Bir insanı yüceltmek için onun yapmadığı işleri ona mal etmek, o insana gerçek anlamda saygı göstermek değildir.
5. Tarihçi, ne övgüsünü ne de yergisini gerçeğin önüne geçirmelidir. #lucian #samsat
2026 Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülleri kapsamında Ahmed-i Hânî’nin vefa ile hatırlanmasını Türkiye’nin ortak kültürel hafızası ve birlikte yaşama iradesi açısından son derece anlamlı buluyorum.
Ahmed-i Hânî, Kürt diline ve edebiyatına ait olduğu kadar, bu toprakların ortak medeniyet birikiminin de kıymetli bir parçasıdır. Onun şahsında farklı kültürel değerlerimizi sahiplenmek, ortak geleceğimizi daha güçlü kılacaktır.
Dilerim bu anlamlı adım, toplumsal birlikteliğimizi güçlendirecek yeni adımlar için cesaret ve ilham kaynağı olur. Sayın Cumhurbaşkanımız @RTErdogan ve Kültür Kurulumuza şükranla.
2026 Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülleri kapsamında Ahmed-i Hânî’nin vefa ile hatırlanmasını Türkiye’nin ortak kültürel hafızası ve birlikte yaşama iradesi açısından son derece anlamlı buluyorum.
Ahmed-i Hânî, Kürt diline ve edebiyatına ait olduğu kadar, bu toprakların ortak medeniyet birikiminin de kıymetli bir parçasıdır. Onun şahsında farklı kültürel değerlerimizi sahiplenmek, ortak geleceğimizi daha güçlü kılacaktır.
Dilerim bu anlamlı adım, toplumsal birlikteliğimizi güçlendirecek yeni adımlar için cesaret ve ilham kaynağı olur. Sayın Cumhurbaşkanımız @RTErdogan ve Kültür Kurulumuza şükranla.
2000 yıl önce Samsatlı Lukiano yazdı: "Tarih Nasıl Yazılmalı?"
Tarih biliminin temellerini atan düşüncelerini bugün (31 Ekim 26, Cumartesi) Samsat'ta konuşacağız. Lukiano bu gün de önemini koruyan şu ilkleri sıralıyor:
1. Geçmişi anlatan insan, gerçeği mi anlatmalıdır, yoksa insanların duymak istediklerini mi?
2. Bir konuda konuşmak kolaydır; o konuda doğruyu söylemek ise emek ister.
3. Geçmişe duyduğumuz bağlılık, gerçeğe karşı sorumluluğumuzu ortadan kaldırmaz.
4. Bir insanı yüceltmek için onun yapmadığı işleri ona mal etmek, o insana gerçek anlamda saygı göstermek değildir.
5. Tarihçi, ne övgüsünü ne de yergisini gerçeğin önüne geçirmelidir. #lucian #samsat