Bu yazı inanılmaz faydalı olmuş. Çünkü, obezite ve fazla kilolarla yıllardır düzeltmeye çalıştığımız birçok bilgisizliği ve safsatayı barındırıyor. Benim doğrusu anlatmam için de fırsat oldu tabii ki. Gelin ben doğrusunu anlatayım:
GLP-1 ilaçlarına ‘sadece daha az yediriyor’ demek, bağımlılık tedavisini ‘sadece isteği azaltıyor’ diye anlatmak kadar yüzeysel.
Kulağa basit geliyor olabilir ama biyoloji bu kadar sığlaştırıldığı gibi çalışmıyor.
Obezite; disiplinsizlik, iradesizlik ya da “iştah kontrolsüzlüğü” değil, kronik ve nüks eden nörohormonal bir hastalıktır. Hipotalamik set point, leptin direnci, ghrelin dinamikleri ve ödül devreleri ahlaki zaaf değil, patolojik mekanizmalardır. Birine “ilaç yerine git 1500 kalori ye” demek, majör depresyonu olana “biraz mutlu ol” demek kadar indirgemeci ve bilgisizce bir yaklaşımdır.
Üstelik GLP-1 RA’lar iştah baskılamanın çok ötesinde etkiler gösterir. Trombosit agregasyonunu azaltırlar, endotel disfonksiyonunu baskılarlar, inflamasyonu azaltırlar, aterosklerotik plağı stabilize ederler. Bunları kalori açığı tek başına yapmaz. SELECT çalışmasının analizinde kardiyovasküler faydanın büyük kısmının kilo kaybıyla açıklanmadığı gösterildi. Yani mevzu “daha az yemek”ten ibaret değil.
“Uzun vadede ne yaptığı bilinmiyor” iddiası da doğru değil. Bu ilaçlar yeni çıkmadı. Exenatide 2005’te, liraglutide 2010’da onay aldı. Yaklaşık 20 yıla yaklaşan güvenlilik verisi ve çok sayıda kardiyovasküler sonlanım çalışması var(okumak isteyenler için birkaç örnek çalışma: LEADER, SUSTAIN-6, PIONEER-6, SELECT). Buna karşılık tekrar tekrar yapılan crash diyetlerin (çok fazla kalori kısıtlaması olan diyetler) uzun dönem zararlarını gayet iyi biliyoruz: sarkopeni, metabolik adaptasyon, insülin direncinde kötüleşme ve rebound kilo artışı.
“Kolay ama sağlıksız” vs “zor ama sağlıklı” yaklaşımı ise tamamen yanlış ve çok tehlikeli bir ayrım. Tedavi edilmemiş obezite ölüme sebep olur; çünkü, kalp krizi, inme, Kalp yetmezliği, atriyal fibrilasyon, kronik böbrek hastalığı, uyku apnesi, ve çok sayıda kanserle ilişkilidir. Etkili farmakoterapiyi, sırf bazılarına “kolay yol” gibi geliyor diye küçümsemek tıp değildir. Bilgisizliği sağlık tavsiyesi diye pazarlamaktır. Çünkü, “kolay(!)” olmayan yol birçok hasta için zor değil imkansızdır.
Özetle: Kalori açığı elbette önemlidir. Ama GLP-1 tedavisini “irade eksikliğine koltuk değneği” gibi anlatmak, hem farmakolojiyi hem de obezite biyolojisini anlamamaktır. Bu konuda özgüveni, bilimsel kavrayışından belirgin şekilde daha yüksek insanların tavsiyelerini lütfen dinlemeyin. Eğer kilonuz fazlaysa veya obeziteniz varsa, mutlaka konunun uzmanı bir hekime danışın. Bir de unutmayın, unvanında “doktor” yazan herkes hekim değildir.
@DrKocabalkan Charlie Munger’in sözüyle cevap vereyim “when you mix raisins and turds, you’’ve still got turds” Charlie bunu hisse senedi piyasası için söylemişti ama ben yaşadığımız duruma benzettim. Yani sizin raisin olmanız, içinde bulunduğunuz toplumum turd olduğu gerçeğini değiştirmiyor
@BoraOzkent Eğer şirketler aynı karşılıklarına 6-8 yıl devam etse bile, son 10 yıl ortalaması anca güncel karlılığa denk geleceği için, ve bu süre zarfında da sp500 yukselmeyip yerinde saysa bile shiller ortlalamasının 35 bölgesinden tekrar 17-18 bölgesine düşüşünü görürüz
@BoraOzkent Shiller hesaplanırken son 10 yıl earnings ortalaması alınır.Future earnings’i ignore eder, hatta edilmesini sağlıklı bulur. Son 1-2 sene içinde karlılıklar korkunç yükseldi fakat geçmiş 10 yıl ortalaması aynı oranda yukselmediği için Cape değeri tarihi ortalamalarından çok saptı
@foy_cerensever Hisseyi çok beğeniyor olsaydım başkalarını niye ikna edeyim ki, hatta başkalarının da alıyor olmasından rahatsızlık duyardım. Genellikle çok fazla küçük yatırımcı aynı hisseye doluşunca, marketmaker kağıdı yukarı sürmekten vazgeçip insanları süründürüyor.
@bpthaber Herkes mal gibi inanmış hikayeye. Adamı Ukrayna mafyası öldürdü. Haraç istediler. Bir müddet kaçtı, kurtulurum zannetti ama Kiev’de 60-70 milyon dolarlık para ile ortalıkta dolanırsanı sonunuz bu olur. zengin olmayı başarsanız bile fakir gibi yaşamayı öğrenin. Lamboya da binmeyin
@paradotor Herkes mal gibi inanmış hikayeye. Adamı Ukrayna mafyası öldürdü. Haraç istediler. Bir müddet kaçtı, kurtulurum zannetti ama mafya dünyanın öteki ucuna bile kacsan bulur seni. Size tek tavsiyem zengin olmayı başarsanız bile fakir gibi yaşamayı öğrenin. Lamboya da binmeyin.
@iriscibre İris hn konut satislarinin yuksek olmasinin asil sebebi ulkede cikacak bir iç ayaklanma veyahut israil ile yasanmasi muhtemel bir savaş riski . Konut yatirimina sadece yatirimin geri donus orani olarak bakilmamali.
@mehmetmesci Kilo probleminiz var ve sağlıklı gözükmüyorsunuz. Birgun kalp krizi ile hayatınızı kaybedebilir, ani bir inmeyle felç kalabilirsiniz. Sonrasında yemeyip de biriktirdiginiz paraları baskaları yer. Size tavsiyem acil diyete baslayın. kendinize de para harcayın, kefenin cebi yok
@ZamHaberAjans Ulan davar o paketin üzerinde 60 stück yaziyor, yani 3 paket sigara 20 Euro. Utanmadan tek paket sigaraya 20 Euro vermis gibi algi kasmaya calisiyorsun. Almanyada bir paket sigara 8 Euro civari, boyle 3 lu paket alirsaniz fiyati ortalama 6-7 Euroya dusurmus olursunuz
@ahmetcigsar Chiang Mai nasil bir yer hocam? Bangkok gibi buyuk sehir kaosu ve kesmekesi istemeyen biri icin onerir misiniz? Yoksa afakanlar basar mi? Sonucta deniz de yok
@taylancelik@ahmetcigsar Balık+kabuklu kuruyemişler (ceviz badem fındık)+sızma zeytinyağı benim omega 3 ihtiyacım için yeterli. Antosiyanin grubu antioksidan ve quercetin ihtiyacım için gunde 1 kaşık sumak. Saç sakal erken beyazlamasın diye catalaz enzimi tetiklemek için çörek otu yağı ve 1 diş sarımsak
@taylancelik@ahmetcigsar Haftanin 3-4 gunu balik yerim. Ahtapot, murekkep baligi da buldukca tuketiyorum. Dip baliklarinda agir metal riski var, yuzey baliklarinda yok. Kılıç balığı, torik, orkinos, ton gibi baliklarda agir metal riski daha yuksek oldugu icin bu tarz balik tuketmiyorum. Midye de yemem
@ahmetcigsar@taylancelik Omega 3 hapi kullanmiyorum cunku cok fazla deniz mahsulu tuketen biriyim. Ama balik tuketme imkani olmayanlar bence mutlaka kullanmali. B kompleks vitamin hapi ise aldigim ilaclarin emilimini arttirdigi icin kullaniyorum, vitamin eksikligim olmadigi halde.
@ahmetcigsar@taylancelik D3K2 bence 50 yasindan once elzem degil, sonucta osteoporoz riskiniz yok ve gunese de zaten cikiyorsunuz. Her ne kadar magnezyum cok kullanmis olsam da son donemde abartildigini dusunuyorum, duzenli selenyum kullanimi bence daha onemli. Melatoninden ise kesinlikle uzak duruyorum
@vadesizyatirim@GP_Funds@zortaryus Piyasa çakılmadığı sürece mantıklı. Hisse senetlerine çöküş gelirse bu etf ler de çakılacaktır. Sonuçta hisse senedi endeksli etf bunlar
Resesyona yakalanırsanız 3 kuruş temettü alacağım derken büyük zarara uğrama riskiniz var.
O yüzden bu tarz ETF leri tehlikeli görüyorum
@giraydalgic@GurkaynakGonenc "Ama yaşınız için yine de mükemmel kondisyon. Tebrik ederim." yazmışım
Ya yazdığımı okumuyorsunuz, ya da okuduğunuz halde anlamıyorsunuz
Eleştirdiğim nokta nizami olmadığı halde ve nizami olmadığını bildiği halde nizami yazmış olması. Hiç birşey belirtmeseydi, eleştirmezdim..