Haluk Ozcan

Emekli Minder Amiri. Demirden korkmadığı için Adanademirsporlu..

[Haluk Ozcan @halukozc]

@grok @saidercan @kayamerthasan_ Kahverengi değil doru olacak @grok

[İstanbul Yer ve Kişi Adları Rehberi @Istyeradlari]

Ayasofya Meydanı

1865 Hocapaşa yangını sonrası Divanyolu'nun doğu ucunda yer alan Ayasofya'ya bitişik binalar yıktırılarak önünde bir meydan oluşturulmuş, 1910'da meydanı kaplamış olan iki mahalle yangında harab olmuş, arazileri belediye tarafından istimlak edilmiş ve meydana katılmıştır.
1932 yılında yanındaki Adliye Konağı yanana kadar, Ayasofya'nın önü, şehrin kalabalık ve hareketli yerlerinden biri idi. Ayasofya Hamamı'nın önünde ahşap barakalar halinde sıra kahveler uzanırdı. Cami ile hamam arasında ağaçlar altında kira arabaları dururdu ve idama mahkum edilenlerin sehpası yine Ayasofya önündeki meydanda kurulurdu.
[Günümüzde mevcut olmayan karpuz çeşitleri de dikkat çekici]

[İstanbul Yer ve Kişi Adları Rehberi @Istyeradlari]

23 Temmuz 1911 Mercan Yangını

173 binanın harab olduğu yangında Ali Paşa Konağı da yanmıştı. İnşa edildiği 1870 yılından sonra binayı kullanan farklı kişilere göre Fatma Sultan Sarayı, Nazime Sultan Sarayı, Cemile Sultan Sarayı; yangın sonrasında ise Yanık Saray adını almış olan binanın enkazı 1957 yılında temizlenmiş, 1985'te arta kalan bodrum dairesi ve üzerindeki barakalar yıktırılmış ve daha sonra arasına katlı otopark inşa edilmiştir.

Bina 1900 senesinde Mercan İdadisi'ne tahsis edilmiş, 1909'da Erkan-ı Harbiye Nezareti tarafından kullanılmıştır.

1930'lara ait hava fotografında yangın bölgesindeki tahribat ve Ali Paşa Konağı'nın ayakta kalmış duvarları izlenebilmektedir.

[İstanbul Yer ve Kişi Adları Rehberi @Istyeradlari]

Üsküdar'da Bir At Mezarı

Atlara çok düşkün olduğu anlatılan, akıbeti hazin Sultan İkinci Osman'ın atı "Sisli Kır" ölünce Şerefabad bahçesine defnetmiştir (Harem'de, Harem İskelesi ve Selimiye Hamamı sokaklarının kesişiminde) 1028/1619. Zamanla halk arasında bir evliya türbesi gibi ziyaret edilir olmuştur. Mezar taşı, Halil Edhem Bey'in sayesinde bugün Topkapı Sarayı'ndadır.
Birkaç gün evvel @tolgashirin bahsetmişti, Harem İskele Sokağı'nda Deniz Gezmiş'in oturduğu bina da bu mezara yakın.
Herkese iyi pazarlar
Taş üzerindeki dörtlük devamda:

[İstanbul Yer ve Kişi Adları Rehberi @Istyeradlari]

Kasımpaşa ve Dere - 1913

[İstanbul Yer ve Kişi Adları Rehberi @Istyeradlari]

Passage Cerespin
Beyoğlu/Hüseyin Ağa

Hamalbaşı Caddesi ile Tiyatro (bugün Sahne) Sokağı arasında bulunuyordu. 1950'li yıllarda içkili lokantaları ile şöhret bulmuştu. Halbuki daha önceki dönemlerinde, içinde bulunan dükkanlarda çok farklı ürün ve hizmetler sunuluyordu.
+++++

[İstanbul Yer ve Kişi Adları Rehberi @Istyeradlari]

1871'de inşa edilen Altıncı Daire-yi Belediye [Beyoğlu] belediye binası ve Kabristan [bugün Meşrutiyet] Caddesi'nin 1890'lardaki görünümü.
Binanın inşa edilmeye başlandığı sene reis Eduard Blacque Bey idi. Daha sonra farklı tarihlerde iki kez daha reis olan Blacque Bey'in önemli icraatları arasında 1880'de Galatasaray - Taksim arasının parke taş döşenmesi ve Tepebaşı Bahçesi'nin açılması ile 1884 - Boğazkesen - Galatasaray yolunun açılması sayılabilir. Fuhuş, bulaşıcı hastalıklar, içme suyu, ara sokakların bakımı gibi meselelerle uğraşmıştır.

[İstanbul Yer ve Kişi Adları Rehberi @Istyeradlari]

Cavid Bey'in Şişli'deki Evi ve İttihatçı Eşleri

Cihan Harbi sırasında Maliye Nazırı olan ve İzmir Suikasti davasında, 1926'da idam edilmiş olan Mehmed Cavid Bey, eşi Aliye Hanım ve 1924'te dünyaya gelen oğulları Şiar Yalçın Şişli'de, bugün yerinde apartman ve işhanlarının bulunduğu Edhem Paşa Konağı'nda ikamet ediyorlardı. Dava sırasında sık sık gündeme gelmiş olan meşhur Şişli Toplantısı da bu konakta yapılmıştı. Büyükdere [Halaskargazi] Caddesi 299 numaradaki konağın geniş bir bahçesi ve müştemilat binaları da vardı.
Cavid Bey'in dul eşi Aliye Hanım ise daha sonraki yıllarda Harbiye'de Gözüm Apartmanı'nda ikamet edecektir. Hikayenin ilginç yanlarında biri de şudur ki, aynı apartamanda Talat Paşa'nın dul eşi Hayriye Hanım da 3 numarada ikamet etmektedir. İttihatçıların talihsiz eşleri Cumhuriyet devrinde komşu olmuşlardır.

[Haluk Ozcan @halukozc]

@Istyeradlari Mayisinden içemesek de Ubeydullah Efendi ruhiçüyn bir İhlas okuduk elhamdulillah..

[İstanbul Yer ve Kişi Adları Rehberi @Istyeradlari]

Arabyan Hanı
Beyoğlu/Kemankeş Kara Mustafa Paşa

Günümüzde otel olarak kullanılan bina 1920'de İngiliz işgal kuvvetleri zabıtası tarafından kullanılmıştı. 1940'lı yılların başında mülkiyeti Vakıflara geçmiş ve adı Altıncı Vakıf Han olmuştur. Aynı yıllarda hukuk profesörü Mustafa Reşid Belgesay ve Türkiye Sosyalist Partisi kurucusu avukat Esat Adil Müstecaplıoğlu'nun da büroları bu handa idi. Yakın zamanlara kadar giriş katında bulunan Karaköy Lokantası şimdi taşınmış.
Attila İlhan'ın Paris seyahati ve Esad Adil'in akıbeti hakkındaki dedikoduları ise bir başka zaman anlatırız.

[İstanbul Yer ve Kişi Adları Rehberi @Istyeradlari]

Behçekapı Poğaçacı Fırını ve Ahmed Samim
Fatih/Hobyar

20. yy başı İstanbul'unun meşhur mekanlarından biridir. Esas şöhreti 1910 senesinde, önünde işlenen cinayetle kazanmıştır. 9 Haziran akşamı gazeteden çıkıp, Köprü'ye doğru arkadaşı ile yürüryen 26 yaşındaki gazeteci Ahmed Samim, bu poğaçacının önünde cinayete kurban gitmiştir. Cinayet yakın siyasi tarihimizin ilk gazeteci cinayetlerinden de biridir. Ahmed Samim İttihat ve Terakki Fırkası muhalifi bir gazeteci idi. Mezarı Sultan İkinci Mahmud Türbesi dahilindedir.

Poğaçacının bulunduğu yer bugün Şeyhülislam Hayri Efendi Caddesi üzerinde, banka şubesi ile piyango bayii arası. Belki bir gün oraya bir hatırlatma plakası yerleştirilir.

[İstanbul Yer ve Kişi Adları Rehberi @Istyeradlari]

Fatin Hoca ve Rasadhane

Rasadhane-i Amire 1868'de bugünkü İstiklal Caddesinde kurulmuştu. 1909 31 Mart Vakası'nda isyancılar tarafından tahrib edildi. 1911'de Fatin Hoca [Gökmen] tarafından İcadiye Kasrı arsası üzerinde yeniden kuruldu. 1917'de arsanın tümü rasathaneye verildi. Kandilli Rasathanesi adıyla anıyoruz bugün.

19. yy'da Vaniköy Korusu'nun arkasındaki İcadiye Tepesi'nde Kenan Efendi Çiftliği ve bir de kasır vardı. Ke­nan Efendi bu kasrı, arazisi ile birlikte Sultan İkinci Mahmud'a sunmuş ve ka­sır İcadiye Kasrı adını almıştı. 1853'te İcadiye Kasrı Kırım Savaşı sırasında içinde İngiliz askerleri barınırken yanmıştır.

21 Mart Nevruz veya Ekinoks; baharın gelişini kutlayalım :)

[İstanbul Yer ve Kişi Adları Rehberi @Istyeradlari]

Resne Fotografhanesi ve Karakol Cemiyeti
Fatih/Alemdar
Rahmizade Bahaeddin [Bediz] Bey İstanbul'da Müslüman fotografçıların ilki kabul edilmektedir. Çektiği fotograflar ve fotografhanesinin fotografçılık kadar siyasi hayatta da çok önemli yeri vardır. Fotografhanesi Bab-ı Ali [Ankara] Caddesi üzerinde 59 numarada idi.
Mütareke devri İstanbul'unda direniş ve istihbarat örgütü olan Karakol Cemiyeti Talat Paşa'nın İstanbul'u terk etmeden önce [1 Kasım 1918] Kara Kemal'e verdiği talimat gereğince Kurmay Albay Kara Vasıf Bey, Halil Paşa (Kut), emekli yüzbaşı Baha Said Bey ve hekim Abdülhak Adnan Bey [Adıvar] tara­fından kuruldu. Cemiyetin merkezi Baha Sa­id Bey'in Bab-ı Ali Caddesi'ndeki Resne Fotoğrafhanesi'ndeki yazıhanesiydi.

Fotograf: Resne Fotografhanesi'nin önü, arkada Bab-ı Ali binası görülüyor

[İstanbul Yer ve Kişi Adları Rehberi @Istyeradlari]

Ayakapı Karakolu
Fatih/Yavuz Sultan Selim

1753 yılında vefat etmiş olan Sadrazam Şehlagöz Ahmed Paşa tarafından karakolun bulunduğu yere bir Yeniçeri Kolluğu inşa ettirilmişti. 1826'da Yeniçeri Ocağı'nın lağvından sonra bu kolluk karakola dönüştürülmüştür. 1884'de tamir görmüş, 1930'lu yıllarda CHP Cibali semt ocağı, Çocuk Esirgeme Kurmu ve Türk Hava Kurumu semt ocağı olarak kullanılmıştır. 1993'te içinde kereste atölyesi bulunan karakol binası bugün kafe olarak kullanılmaktadır.

[İstanbul Yer ve Kişi Adları Rehberi @Istyeradlari]

Salih Paşa Konağı ve Şair Nigar Hanım
Fatih/Alemdar

Günümüzde Divanyolu Caddesi üzerinde, İl Sağlık Müdürlüğü tarafından kullanılmakta olan bina 19. yy sonlarında, Defter-i Hakani Senedat Müdürü Salih Paşa tarafından, kargir ve altında dükkanlar olacak şekilde inşa ettirilmiştir. Bina Salih Paşa'nın oğlu Mehmed İhsan Bey ile evlenen Şair Nigar Hanım'ın ikametgahı olmuştur.
1909 senesinde meşhur Ebuzziya Matbaası bu binada faaliyet göstermiş, 1915'te Çanakkale Savaşı sırasında, 173 yataklı hastane haline getirilmiş, 1916'da hastane kapatılmıştır. 1918'de Nigar Hanım vefat etmiştir. 1920'de Sanayi-i Nefise Mektebi tarafından bir yıl süreyle kullanılmıştır. 1921'de Sağlık Müzesi yapılmıştır.

[İstanbul Yer ve Kişi Adları Rehberi @Istyeradlari]

Kabataş Lisesi Nerede?

Kabataş Setüstü'nde yeralan Esma Sultan Konağı 1892'de yayınlanan Aşiret Mektebi Nizamnamesi'nin ardından Aşiret Mekteb-i Hümayunu'na tahsis edilmişti. Devrin ileri gelen aşiret liderlerinin çocuklarını yetiştirmek üzere 1894'te derslere başlandı. 1902 senesinde okula ilk kez 18 Arnavut genç de alındı. Böylece genel mevcut Arap, Kürt ve Arnavut gençlerinden oluştu. 1907'de okul kapatıldı. Bu tarihe kadar dört dönem mezun vermişti. 1908'de aynı binada Kabataş Mekteb-i Sultanisi açıldı. 1913'te ilk kısmı açılmış, 1919'da yatılı öğrenci kabulüne başlanmıştır. 1928'de ise bugün bulunduğu Feriye Sarayları binasına taşınmıştır.
Esma Sultan Konağı'nın bulunduğu arsada ise yeni binalarında Meslek Lisesi bulunmaktadır.
Harita 1926 yılına ait. Fotografta ise Aşiret Mektebi öğrencileri görülmekte.

[İstanbul Yer ve Kişi Adları Rehberi @Istyeradlari]

Hulusi Bey Köşkü
Heybeliada
Lozan Zaferi Caddesi (1927 öncesi Büyük Cadde) 7 numarada bulunmaktadır.
1870'lerin sonunda Kiryako Hacopulo tarafından kı­zı Eleni için yaptırıldığı bilinmektedir. 1920'de Sela­nik Şehremini ve Serez Mebusu Selamizade Ahmed Hulusi Bey tarafından satın alınmış ve düzenlenen sohbet toplantıları ile şöhret kazanmıştır. Bu toplantılara katılanlar:
Prens Abbas Halim Paşa;
Hint-Moğol ha­nedanından Asaf Bey;
Bahriye Nazırı Ha­san Rami Paşazade;
Cüce Mahmud Bey;
Dr. Rıfat Hüsameddin Paşa;
Hacı Sami Bey;
Hamid Naci Bey;
Ahmed Rasim;
Hü­seyin Rahmi Gürpınar;
Selahaddin Pınar;
Hafız Kemal Gürses;
Hafız Sadeddin Kay­nak;
Osman Nihad Akın;
Yenikapı Mevlevihanesi postnişini Abdülbaki Efendi;
1925'te Ahmed Hulusi Bey vefat etmiş, köşkte Rukiye Seniha Hanım yaşamıştır. Köşke sık sık ziyarette bulunanlar arasında Yahya Kemal Beyatlı, Ahmed Hamdi Tanpınar, Maarif Nazırı Şükrü Bey'in oğlu Sabri Bayındır, Prenses Emine Abbas Halim bulunmaktadır.
Rukiye Hanım 1952'de vefat etmiş, köşk 1957'de Fahri Tanman ve eşi Saffet Tanman tarafından satın alınmıştır.

Meraklısına not: Kiryako Hacopulo'nun Büyükada'da bulunan diğer köşkü ise 1927'de hükümet konağı yapılmış, bugün kaymakamlık binası olarak kullanılmaktadır.

[İstanbul Yer ve Kişi Adları Rehberi @Istyeradlari]

Necmeddin Okyay ve Durbali Camii

1976'da kaybettiğimiz Hezarfen (bin marifetli) Necmeddin Bey, ebru, hat, kemankeşlik (okçuluk), ahharcılık (kağıt perdahlama), tuğrakeşlik, is mürekkebi imali, mücellitlik gibi sanatlarda usta olduğu gibi aynı zamanda hafız ve hatip idi. Üsküdar Yeni Valide Camii imamı olan basının 1907'de vefatının ardından aynı camide vaizlikte yapmaya başlamıştı.
Üsküdar'da oturduğu evin karşında bulunan, sonradan yanmış olan 15. yy yapısı Durbali Camii'nin arsası 1940 senesinde Necmeddin bey tarafından satın alınmış ve meşhur güller orada yetiştirilmişti.

[İstanbul Yer ve Kişi Adları Rehberi @Istyeradlari]

Kani İpekçi Köşkü

İstanbul'a göçlerinden evvel Selanik'te ticaretle meşgul olan olan yedi kardeşin en büyüğü Kani Bey önce Kapalıçarşı'da bir mağaza açmıştı. Daha sonra Eminönü'nde Selanik Bonmarşesi açılmıştır. Bu mağaza Türk sineması için de çok önemlidir. Mağazada sinema ve fotograf ekipmanları da satılmaktadır. Daha sonra sinema salonu da işletmeye başlamışlar, 1928'de İpek Film kurulmuş ve yapımcılığa da girmişlerdir.

Kani Bey 1925 yılında Şişli İzzet Paşa Sokağı'nda ikamet etmekteydi.

[İstanbul Yer ve Kişi Adları Rehberi @Istyeradlari]

Guillaume Berggren
Belgesel değerinde fotograflarıyla tanıdığımız İsveçli fotoğrafçı 1871'de İstiklal Caddesi (Grende Rue de Pera) 414 numarada faaliyete başlamış, İstanbul'daki yenilikleri, Boğaziçi'ni, sokakları ve insanları fotograflarına aksettirmişti. 1914'de arşivi dağılmış, sefalete uğramış, 1920'de 85 yaşında vefat etmişti.
Kayıtlarımıza göre 1914 senesinde Asmalı Mescit Caddesi 68 numarada ikamet etmekteydi.