Top Tweets for #FailureInLeadership

ታሪኻዊ ዕድል ምብኻን - ስትራተጂያዊ ስንፍና ሳሙኤል ገብረብርሃን ኣብ ዓውዲ ፖለቲካዊ ስነ- ሓሳብን ስትራተጂያዊ ምርምርን፣ ቃላት ተራ መግለጺታት ዘይኮኑስ፣ ረዚን ታሪኻዊ ትርጉም ዘለዎም ናይ መርገጺ መሳርሒታት እዮም። ሓደ መራሒ “ሰነፍ” ተባሂሉ ክጽዋዕ ከሎ፣ እቲ መልእኽቲ ብዛዕባ ኣካላዊ ድኻም ኣይኮነን። የግዳስ፣ ብዛዕባ ሓደ ኣብ ዝለዓለ ናይ ስልጣን ጽፍሒ ዝርከብ መራሒ፣ ነቲ ዕድል ሃገርን ወለዶን ዝውስን ስትራተጂያዊ ሓላፍነት ምስካሙ ዓቕሚ ክስእን ከሎ፣ ወይ ድማ ነቲ ታሪኽ ዝሃቦ ዓቢ ዕድል ብኸንቱ ከባኽኖ ከሎ ዝወሃብ ረዚን ፖለቲካዊ ፍርዲ እዩ። ስንፍና ኣብ መሪሕነት፣ ማለት ጽባሕ እንታይ ክኸውን ከም ዝኽእል ክትግምት ዘይምኽኣል፣ ንዘጋጥሙ ጸገማት ድማ ብሕጋዊን ዲፕሎማሲያዊን መገዲ ክትፈትሖም ድልውነት ዘይምርኣይ ማለት እዩ። እዚ ዓይነት ስንፍና እዚ፣ ንሃገር ናብ ዘይተፈልጠ ደልሃመት፣ ንዞባ ድማ ናብ ዘይውዳእ ወጥሪ ዝሸምም ሓደገኛ ስትራተጂያዊ ቫይረስ እዩ። ቀዳማይ ዓንዲ ናይ’ዚ ስንፍና እዚ፣ እቲ “ኣርሒቕካ ዘይምጥማት” ወይ “ስትራተጂያዊ ዑረት” እዩ። ሓደ በሊሕ መራሒ፣ ልክዕ ከም ሓደ ንፉዕ ካፒቴን መርከብ፣ ኣብ ማእከል ባሕሪ እናተጓዕዘ ከሎ ነቲ ብርሑቕ ዝመጽእ ዘሎ ማዕበል ቅድም ኢሉ ናይ ምርኣይን ንዕኡ ዝኸውን ድልውነት ናይ ምህላውን ግዴታ ኣለዎ። ርሑቕ ዘይጥምት መራሒ ግን፣ ኣብቲ ኣብ ቅድሚ ዓይኑ ዘሎ ናይ ሕጂ ብልጭልጭን ግዝያዊ ዝናን ጥራይ ተጸሚዱ ይነብር። እዚ ዓይነት መሪሕነት፣ ንሃገራዊ ጉዳያት ብናይ ህጹጽ ሓደጋ ኣተሓሕዛ (Crisis Managem¬ment) ኣገባብ ጥራይ እዩ ዝርእዮም። ጸገማት ቅድሚ ምፍጣሮም ብጥበብ ኣብ ክንዲ ዝከላኸሎም፣ ምስ ተፈጥሩ ጥራይ ክጓየ ይርአ። እዚ ድማ እዩ እቲ ዝዓበየ ምልክት ስንፍና። ሓደ መራሒ ጽባሕ እንታይ ከም ዝመጽእ ክግምት ምስ ዘይክእል፣ ድሕነት ሃገሩ ዘውሕስ መገዲ ክጸርግ ኣይክእልን እዩ። ቀርኒ ኣፍሪቃ ብሰንኪ’ዚ ርሑቕ ዘይምጥማት፣ ብዙሕ ታሪኻዊ ዕድላት ከሲሩ እዩ። ንኣብነት፣ እቲ ኣብ 2018 ዝተጀመረ ናይ ተስፋ ምዕራፍ፣ ብሰንኪ እዚ ስትራተጂያዊ ስንፍና እዚ፣ ናብ ሓድሽ ናይ ኲናት ዓንኬል ምምላሱ፣ እቲ ዝዓበየ ናይ መሪሕነት ብልጽግና ስንፍና እዩ። ስትራተጂያዊ ስንፍና ማለት እምበኣር፣ ኣብ ማእከል ባሕሪ እናሃለኻ ነቲ ንፋስ ከም ዘየለ ገይርካ ምሕሳብ ማለት እዩ። ሓደ መራሒ ነቲ ኣብ ኢዱ ዝወደቐ “ናይ ሰላም ዕድል” ናብ ተግባራዊ ስራሕ ከመይ ገይሩ ከም ዝቕይሮ እንተዘይፈሊጡ፣ እቲ ሰላም ግዝያዊ መጋባእያ ጥራይ ኮይኑ ይተርፍ። ካልኣይ መለለዪ ናይዚ ስንፍና እዚ ድማ፣ ካብ ሕጋዊን ዲፕሎማሲያዊን መገድታት ምህዳም እዩ። ኣብ ፖለቲካ ዓለም፣ ሰላም ብቃላት ወይ ብሕቚፎ ጥራይ ኣይህነጽን እዩ። ሰላም ክጸንዕ እንተኾይኑ፣ ብትካላዊ፣ ሕጋዊን ውዕላዊን መትከል (Institut¬tional and Legal Framework) ክውሓስ ኣለዎ። ሓደ መራሒ “ሰነፍ” ዝበሃል፣ ነቲ ሰላም ዘውሕስ ከቢድ ናይ ጽሕፈትን ልዝብን ስራሕ ገዲፉ፣ ኣብቲ ቀሊል ዝመስል ናይ መደረታትን “ፖፑሊዝምን” ሜዳ ክጻወት ምስ ዝመርጽ እዩ። ንዘጋጥሙ ጸገማት ኣብ ጠረጴዛ ልዝብ ኮፍ ኢልካ ብሕጊ ክትፈትሖም ምፍታን፣ ትዕግስቲ፡ ብስለትን ዓሚቚ ፍልጠትን ዝጠልብ ስራሕ እዩ። ካብዚ ከቢድ ስራሕ እዚ ሃዲምካ ናብ ሓይሊ ብረት ወይ ናብ ናይ ጎነጽ ወረታት ምእታው ግን፣ ምልክት ናይ ፖለቲካዊ ስንፍና እዩ። ሓደ መራሒ ሕጊ ክጥሕስ ከሎ ወይ ድማ ንኣህጉራዊ ውዕላት ዕሽሽ ክብል ከሎ፣ እቲ ዝጥቀመሉ ዘሎ መመኻነዪ “ንብሄራዊ ረብሓይ እዩ” ዝብል ክኸውን ይኽእል፣ ብሓቂ ግን እቲ መራሒ ነቲ ጸገም ብዲፕሎማሲያዊ ብልሒ ንምፍታሕ ዘድልዮ ዓቕሚ ስለ ዝሰኣነ እዩ ናብ ጎነጽ ዝሃድም። እዚ ዓይነት “ስትራተጂያዊ ስንፍና” መብዛሕትኡ ግዜ ምስ “ፖፑሊዝም” ዝተኣሳሰር እዩ። ሓደ ሰነፍ መራሒ፣ ኣብ ክንዲ ኣብ ውሽጣዊ ምርግጋእን ዞባዊ ርግኣትን ዘተኮረ ትካላዊ ስራሕ ዝሰርሕ፣ ኣብቲ ግዝያዊ ህዝባዊ ስምዒት ምጉስጓስ ጥራይ ይጽመድ። እዚ ድማ “ፖለቲካዊ ብልጭልጭ” (Political Glitter) ንምፍጣር ዝግበር ፈተነ እምበር፣ ንሃገር ዝጠቅም “ትካላዊ ርግኣት” ንምህናጽ ዝግበር ጻዕሪ ኣይኮነን። ሓደ መራሒ ብቃላት ጥራይ ክዓቢ ክጽዕር ከሎ ግና ኣብ ባይታ ዝጭበጥ ስራሕ ምስ ዝሰኣን፣ እቲ “ሰነፍ” ዝብል መግለጺ ይስዕቦ። እዚ ድማ ልክዕ ከምቲ ሓደ ህንጻ ዝሃንጽ ሰብ፣ ነቲ መሰረት ኣብ ክንዲ ዘትርሮ፣ ንላዕለዋይ ክፋሉ ብሕብሪ ጥራይ ቀቢኡ ንሰባት ክጥብር ከም ምጽዓር ማለት እዩ። እቲ ህንጻ ኣብ ግዜ ህቦብላ ክፈርስ ግድን እዩ። ተመሳሳሊ ኣብነት ኣብ ታሪኽ ዓለም ክንርእይ እንተዄንና፣ ነቶም ኣብ ግዝያዊ ዝናን ስምዒታዊ ፖለቲካን ተጸሚዶም ንሃገሮም ናብ ዕንወት ዘእተዉ መራሕቲ ምጥቃስ ይከኣል። ሓደ መራሒ ብዛዕባ ሃገሩ ዘለዎ ራእይ ኣብቲ ናይ ባዕሉ ናይ ዕድመ ስልጣን ጥራይ ዝተሓጽረ እንተኾይኑ፣ እቲ መራሒ ስትራተጂያዊ ሰነፍ እዩ። ምኽንያቱ፣ ናይ ሓቂ መሪሕነት ማለት ንመጻኢ ወለዶ ዝሰግር ጽኑዕ መሰረት ምትካል ማለት እዩ። ሓደ መራሒ ነቲ ኣብ መንጎ ሃገራት ዝርከብ ታሪኻዊ ዕድል፣ ናብ ጽኑዕ ዞባዊ ምትእስሳር ክቕይሮ ኣብ ክንዲ ዝጽዕር፣ ኣብ ውሽጣዊ ናይ ስልጣን ቃልሲ ተጸሚዱ ነቲ ዕድል ከም ዝባኽን ምግባሩ፣ ከም ዝለዓለ ናይ ስንፍና ጥርዚ እዩ ዝውሰድ። ሓደ ሰብ ወርቂ ሒዙ ከሎ፣ ብሰንኪ ስንፍናኡ ናብ ሓመድ ምስ ዝቕይሮ፣ ካልእ መግለጺ ክወሃቦ ኣይክእልን። እቲ ስንፍና ዝያዳ ዝግለጸሉ መገዲ፣ ኣብቲ ሓደ መራሒ ምስ ጎረባብቱ ዘለዎ ርክብ እዩ። ሓደ በሊሕ መራሒ ንጎረባብቱ ከም ስትራተጂያዊ ጸጋታት እዩ ዝርእዮም። ንጸገማት ብልዝብን ብሕጋዊ መገድታትን ምፍታሕ ድማ ናይ ብልሒ ምልክት እዩ። ብኣንጻሩ ግን፣ ሓደ መራሒ ብስንፍናኡ ውሽጣዊ ጸገማቱ ክፈትሕ ምስ ዘይክእል፣ ህዝባዊ ኣቓልቦ ንምቕያር ናብ ዞባዊ ምስሕሓባት (ንኣብነት ሕቶ ቀይሕ ባሕሪ) ተመጣጢሩ ወጥሪ ክፈጥር ከሎ፣ እቲ ስትራተጂያዊ ስንፍናኡ ኣብ ዓለማዊ መድረኽ ይገሃድ። እዚ ዓይነት ስንፍና እዚ፣ ሓንቲ ሃገር ካብ ሓደ ኲናት ወጺኣ ናብ ካልእ ኲናት ከም እትኣቱ ብምግባር፣ ንህዝባ ናብ ድኽነትን ስደትን ይሰዶም። ሕጽረት ኣርሒቕካ ናይ ዘይምጥማት ማለት እምበኣር፣ ኲናት ክውላዕ ከሎ፡ እቲ መወዳእታኡ እንታይ ክኸውን ከም ዝኸእል ዘይምርዳእ ማለት እዩ። ቀይሕ ባሕሪ ናይ መዐደሊ ፖለቲካዊ ሽሻይ ዘይኮነስ ናይ ልኡላውነት ቅዱስ መድረኽ ምዃኑ ዘይምርዳእ፣ ምልክት ናይቲ ዝለዓለ ስትራተጂያዊ ዑረትን ስንፍናን እዩ። ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሰላም ክሰፍን እንተኾይኑ፣ ካብዚ ዓይነት ናይ መሪሕነት ስንፍና ምውጻእ ግድን እዩ። ሓደ መራሒ ንዲፕሎማሲ ከም “ናይ ድኹማት መሳርሒ” ገይሩ ክርእዮ የብሉን። የግዳስ፣ ዲፕሎማሲ እቲ ዝለዓለ ናይ ሰብኣዊ ብልሒ መርኣያ እዩ። ነቲ ብቐለም ዝተጻሕፈ ውዕል ምኽባር፣ ነቲ ብሕጊ ዝተወሰነ ዶብ ምቕባል፣ ከምኡ’ውን ንልኡላውነት ጎረባብቲ ምኽባር፣ ጽኑዕ ስነ-ምግባርን ሓያል ራእይን ዝጠልብ ስራሕ እዩ። ሰነፍ መራሒ ግን ነዚ ታሪኻዊ ጾር’ዚ ክስከም ብቕዓት የብሉን። እዚ ድማ፡ ነቲ ኣብ ዝተፈላለየ እዋናት ተወሊዱ ዝነበረ ዓቢ ተስፋ፣ ሎሚ ብሰንኪ ስንፍና መራሕቲ መቓብሩ ከም ዝተዃዕተ ዝነግር ፖለቲካዊ መደምደምታ እዩ። ሓደ መራሒ ጽባሕ እንታይ ክመጽእ ከም ዝኽእል ግምት ዘይብሉ እንተኾይኑ፣ ንሃገሩ ኣብ ዘይውዳእ ጸልማት እዩ ዝሸምማ። ስንፍና ኣብ ፖለቲካዊ ውሳነ፣ ማለት ኩሉ ነገር ንዓይ ጥራይ ይኹን ዝብል ስስዐ እውን ይወልድ እዩ። ሓደ መራሒ ብስንፍናኡ ጸጋታት ሃገሩ ኣወሃሂዱ ንህዝቡ ክምግብ ምስ ዘይክእል፣ ዓይኑ ናብ ናይ ጎረባብቱ ሃብቲ’ዩ ዝዓልብ። እዚ ድማ ነቲ ኣብ ኣህጉራዊ ሕጊ ሰፊሩ ዘሎ “መትከል ምኽባር ልኡላውነት” ዝግህስ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ንዞባዊ ርግኣት ናብ ሓደጋ የእትዎ። መጻኢ ቀርኒ ኣፍሪቃ ካብዚ ዓንኬል እዚ ክወጽእ እንተኾይኑ፣ መራሕቲ ነቲ “ከቢድ ናይ ዲፕሎማሲ ስራሕ” ንምፍጻም ድሉዋት ክኾኑ ኣለዎም። ጸገማት ብሕጋዊ መገዲ ክውድኡ ከለዉ፣ እቲ ሰላም ዘላቒ ይኸውን። ብኣንጻሩ ግን፣ ንጸገማት ብስምዒትን ብጐነጽን ክፈትሑ ምስ ዝፍትኑ፣ እቲ ጸገም ሱር ይሰድድ እምበር ኣይፍታሕን። ስንፍና ኣብ መሪሕነት ማለት እምበኣር፣ ነቲ ቀሊል መገዲ ምምራጽ ማለት እዩ፣ እቲ ቀሊል መገዲ ድማ መብዛሕትኡ ግዜ ናብ ጥፍኣት ዝመርሕ እዩ። እቲ ብ2018 ዝተጀመረ ሰላም ብሰንኪ ስትራተጂያዊ ስንፍና ሎሚ ፈሪሱ ይርከብ። እዚ ኩነታት እዚ ድማ ንህዝብታት ቀርኒ ኣፍሪቃ ሓድሽ ታሪኻዊ ትምህርቲ ሂቡዎም ኣሎ፦ ሰላም ብስነ-ምግባርን ብብቕዓትን እምበር ብመደረታትን ብሽልማታትን ከም ዘይህነጽ። ምሕደራ ሃገር (Statecraft) ከቢድ ጻዕሪ እምበር፣ ናይ ማሕበራዊ መራኸቢታት “ኣክቲቪዝም” ኣይኮነን። ብሓፈሻዊ ኣገላልጻ፣ “ስንፍና” ዝብል መግለጺ ኣብ መሪሕነት፣ ነቲ ሓደ መራሒ ታሪኽ ዝሃቦ ዓቢ ዕድል ብኸንቱ ከባኽኖ ከሎ ዝወሃብ መደምደምታ እዩ። ጽባሕ እንታይ ክኸውን ከም ዝኽእል ምግማት ዘይምኽኣልን፣ ንዘጋጥሙ ጸገማት ድማ ብሕጋዊን ዲፕሎማሲያዊን መገዲ ክትፈትሖም ዘይምድላውን፣ ንሃገር ኣብ ዘይውዳእ ወጥሪ ምሽምም’ዩ። እቲ ኣብ ዝተፈላለየ ዞባታት ዝተፈጥረ ዓቢ ጸገም ድማ፣ እቲ ስትራተጂያዊ ስንፍና ክሳብ ክንደይ ከቢድ ዋጋ ከም ዘኽፍል ዘርእየና ህያው ምስክርነት እዩ። መራሕቲ ዞባና እምበኣር ካብዚ ውድቀት እዚ ተማሂሮም፣ ንመጻኢ ወለዶ ዝጠቅም ጽኑዕ መሰረት ከንጽፉ ይግባእ። ቃላት ናይቶም ብሱላት መራሕቲ፣ ነቲ ዝተሰብረ ምትእምማንን ዝባኸነ ታሪኻዊ ዕድልን ዝገልጹ “ናይ ታሪኽ ምስክርነት” ኮይኖም ክጥቀሱ እዮም። ዞባዊ ሰላም ሰነፋት መራሕቲ ዘይኮኑስ፣ ትብዓትን ራእይ ዘለዎምን መራሕቲ እዮም ዝሃንጽዎ። ስንፍና ኣብ መሪሕነት ንሃገርን ንዞባን ዘኽስር “ፖለቲካዊ ክሳራ” እዩ። ሓደ መራሒ ጽባሕ ክመጽእ ንዝኽእል ሓደጋታት ኣሚኑ፣ ንዓታቶም ብሕጋዊ መገዲ ክፈትሖም እንተዘይክኢሉ፣ እቲ ዞባ ኣብ ተሃዋሲ ኩነታት ይተርፍ። ቀርኒ ኣፍሪቃ ካብቲ ናይ ምክሳስን ምጥርጣርን ዓንኬል ወጺኣ፣ ናብ ናይ ምትሕብባርን ምዕባለን ኣንፈት ክትሰጋገር እንተኾይና፣ ቀንዲ መገዲ እቲ “ናጻ ውሳነ” ዘለዎ፣ ስትራተጂያዊ ዓሚቚነት ዘለዎ፣ ከምኡ’ውን ንሕጊ ዘኽብር መሪሕነት እዩ። ዶባት ንሃገራት ንምልላይ የገልግሉ እምበር ንህዝብታት ንምንቛት ክኾኑ የብሎምን። እዚ እዩ ድማ እቲ ንጹርን ዘተኣማምንን መገዲ ንጽቡቕ መጻኢ ቀርኒ ኣፍሪቃ። ስንፍና ዝባኽን ግዜ የብሉን፣ ምኽንያቱ ታሪኽ ንሰነፋት መራሕቲ ምሕረት ስለ ዘይገብረሎም።