Top Tweets for #Halhal

ዝኽሪ መስከረም ካብ ካይሮ ክሳብ ኣዶብሓ ነጸረኣብ ኣዛዚ - ከረን (8ይ ክፋል) ሰሙን ድሕሪ ስርሒት ኣቑርደት 12 ሓምለ 1962 ናይ ፈዳይን ስርሒታትን ካልእን ዘወሃህዱ ኣብ ደብረሳላ ዝነበሩ ተጋደልቲ፡ ኣንፈቶም ናብ ሓልሓል ገበሩ። ተጋዳላይ መሓመድ እድሪስ ሓጅ ድሮ’ታ ናብ ሓልሓል ዝኣተዉላ ካብ ሱዳን ዝመጸ ጋሻ ተመሲሉ ሓልሓል ናብ እንዳ ፖሊስ ብምእታው ንኣቃውማ ናይቲ መዓስከር ብደቂቕ ኣጽኒዑ ናብ ብጾቱ ተመልሰ። ንጽባሒቱ 18 ሓምለ 1962 ካብ ደብረሳላ ምስ መሓመድ ዑመር ዓብደላ (ኣቡጥያራ)ን ዑመር እዛዝን ዝርከብዎም ኣስታት 20 ተጋደልቲ ኣማስያኡ ናብ ሓልሓል ኣተወ። ብቐጥታ ናብ መደበር ፖሊስ ብምምራሕ፡ ንሓደ ኣባል ፖሊስ ኣቚሲሎም ክልተ ብረት ሰለቡ። እዘን ክልተ ብረታት ካብ ኢድ ኢትዮጵያ ዝተሰልባ ናይ መጀመርታ ጠበናጁ እየን። ንጽባሒቱ ብሻውሽ እድሪስኖር ሑሴን ዝምርሑ ናይ ሓልሓል ፖሊስ ኣሰር ተጋደልቲ ስዒቦም ንሰበር ወሪዶም ኣሃሚሎም ሓደጋ እኳ እንተወደቕዎም ብረቶም ከምልሱ ኮነ ኣብ ልዕሊ ተጋደልቲ ጉድኣት ከውርዱ ኣይከኣሉን። ኣብ ዝሓለፈ ክፋል ናይዚ ጽሑፍ’ዚ ከም እተጠቕሰ ኣብ ኣቐርደት ዝተፈጸመ ስርሒት ፈዳይን ነቶም ኣብ ከተማታት ፖለቲካዊ ንጥፈታት ዘካይዱ ዝነበሩ መራሕቲ ‘ሓራካ’ን ጀብሃን ኣልማማ ማእሰርቲ ኣስዒቡሎም እዩ። ፖሊስን ናይ ጸጥታ ኣካላትን ኣብ ልዕሊ እሱራት ከቢድ መርመራ ኣካየዱ። ሽዑ ፈዳይን ምስ ናይ ከተማ ስሩዓት ብምርድዳእ ኣብ ልዕሊ እዞም ኣሰቃቒ ግፍዒ ዘካይዱ ዝነበሩ ሓለፍቲ ስጉምቲ ንምውሳድ ወጠኑ። ኣብ መስከረም 1962 ፈዳይን ናብ ኣቑርደት ብምእታው ንካፒተን ኣስፍሃ ካሕሳይ ኣብ ማእከል ከተማ ቀንጸሉዎ። እዚ ፍጻመ’ዚ ንኢትዮጵያ ኣዝዩ ኣሰንባዲ ነበረ። ዜና ኮይኑ ድማ ኣብ ጋዜጣ ዘመን ንሓፋሽ ተገልጸ። ነቲ ስርሒት ፈጺሙ ዝተባህለ ጥርጡር ስሙ ኣብ ጋዜጣ ወጸ። ጥርጡር ኣቑርደት ተወሊዱ ዝዓበየ ሓምድ ዑስማን ጠምባር እዩ። ኣብ ከረን እውን ነቲ ናይ ጸጥታ ሓላፊ ስጉምቲ ክውሰደሉ ምስ ሓለፍቲ ውሽጣዊ ስርዒት ከረን ኣብ ምርድዳእ ተበጽሐ። በዚ መሰረት ነቶም ነዚ ስርሒት’ዚ ዝፍጽሙ ተጋደልቲ፡ ኣብ ከረን፡ ሕለት ወረባ፡ ኣብ ገዛ እንዳ ሰይድ ዕልሚ ዝበሃል ሶማላዊ ብመንገዲ ስሩዓት ገዛ ተኻረዩሎም። ኣብ መጀመርታ ጥቅምቲ ከኣ ኣርባዕተ ፈዳይን ሓምድ ዑስማን ጠምባር፣ መሓመድ ኣሕመድ ዓወድ፣ ኣድም እድሪስ ስኩርን መሓመድ ጅምዕ ኣድምን ከረን ኣተዉ። እንተኾነ ህላውነት ሓምድ ጠምባር ነታ ጉጅለ ዝያዳ ኣብ ሓደጋ ዘእቱ ነበረ። ዝኾነ ኮይኑ ፈዳይን ናይ ምቕባል ሓላፍነት ዝነበሮ ኣሕመድ ዳፍር ኣብ ክንዲ ኣብቲ ኣቐዲሙ ዝተመደበ ገዛ ኣብ መንበሪ ገዝኡ ተቐበሎም። መጽናዕቶም ከይወድኡ ከለዉ ከኣ ብመንገዲ ጎረቤቶም ዝነበረት ሓንቲ ምስ ስለያ ኢትዮጵያ ትተሓባበር ዝነበረት በረካ ጎንደራን ዝስማ ሰበይቲ እቶም ሰለስተ ፈዳይን (ሓምድ ጠምባር፡ መሓመድ ኣሕመድ ዓወድን ኣደም እድሪስ ስኩርን) ምስ ምሉእ ዕጥቆም ብጸጥታ ኢትዮጵያ ተታሕዙ። ክሳብ 1975 ብስርሒት ምውጻእ እሱራት ሰምበል ድማ ንዓመታት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ተሳቐዩ። እታ ዘትሓዘቶም ሰበይቲ በረካ ጎንደራን ዳሕራይ ሓለንጊ ሰውራ ካብ ዘርከበቶም ከደዓት ሓንቲ ኮነት። ኣብ ተመሳሳሊ ካልእ ፍጻመ፡ ፈዳይን ስዒድ ሑሴን (መራሒ ተመሃሮ ካይሮ ዝነበረ) ምስ ማሕሙድ ሃሩን ኣብ ሰነ 1963 ኣብ መዕርፎ ነፈርቲ ኣስመራ መጥቃዕቲ ፈጸሙ። ኣብ ሓይሊ ኤለትሪክ ኣስመራ ስርሒት ከካይዱ ብምሕሳብ ኣብ ኣስመራ ኣብ ዝጸንሑሉ ድማ ኣብ መስከረም 1963 ብጸጥታ ኢትዮጵያ ተታሕዙ። ማሕሙድ ሃሩን ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክስዋእ እንከሎ፡ ስዒድ ሑሴን ክሳብ 1975 ስርሒት ሰምበል ኣብኡ ጸንሐ። መትከሊት - 15 ጥቅምቲ 1962 ኣብ ዓመተ 1962፡ ሓይሊ ፖሊስ ይኹኑ ፊልድ ፎርስ ተጋደልቲ ንምጥቃዕ ኣብ በረኻታት ስሩዕ ኮለላ ምክያድ ስራሕና ኢሎም ተተሓሒዞሞ ነበሩ። ብ15 ጥቅምቲ 1962 ድማ ገለ ጉጅለ ተጋደልቲ ኣብ ማርያ ጸላም መትከሊት ኣብ ዝበሃል ቦታ፡ ምስ ሓይሊ ፖሊስ ተጓነፉ። እዞም ብመሓመድ ዑመር ዓብደላ (ኣቡጥያራ) ዝምርሑ ዝነበሩ ተጋደልቲ ኣብቲ ምስ ፖሊስ ዘካየድዎ ግጥም ኣርባዕተ ክቐትሉ ከለዉ፡ ሓደ ኣቚሰሉ። ካብቶም ዝተቐትሉ ሓለቓ ሓምሳ ፕሪሞ ሰርጀንት መሓመድዓሊ ነበረ። ኣብቲ ግዜ’ቲ ኣመሓዳሪ ኣውራጃ ከረን (ሰንሒት) ዝነበረ ፊተውራሪ እምባየ ሃብተ በቲ ኣብ ሓልሓልን ማርያን ብተደጋጋሚ ዝርአ ዝነበረ ናይ ጸጥታ ጸገማት፡ ኣብቲ ከባቢ ንዝነበሩ ሹማምንቲ፡ ማለት ናይ ደንገን ሸኽ መሓመድ ዓብደልቃድር፡ ናይ ዓገር ሸኽ ሓሰን መሓመድኖር፡ ናይ ሽማገለ ሸኽ መሓመድ ዑመር ኤረብ “ምንቅስቓስ ሸፋቱ (ተጋደልቲ) ተኸታቲልኩም ሓበሬታ ኣየመሓላለፍኩምን” ብምባል ካብ ስራሕ ኣባረሮም። ምንቅስቓስ ተጋደልትን ስርሒታቶምን ከኣ መመሊሱ ዛየደ። ቅድሚ ምውዳእ ዓመተ 1962 ተጋደልቲ ኣብ ነቑጣታት ፖሊስ ጎኘ፡ ገርሰት፡ ጎሊጅን ባረንቱን መጥቃዕቲ ፈጺሞም ሰብኣውን ንዋታውን ክሳራ ኣውረዱ። 14 ሕዳር 1962 ኣብ ኣስመራ ብፍላይ ኣብ ኤርትራ ድማ ብሓፈሻ ፍልይቲ ዕለት ነበረት። ኢትዮጵያ ቀብሪ ጥራይ ንዝተረፎ ፈደረሽን ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ብወግዒ ኣፍሪሳ፡ ንኤርትራ ናብ ሓንቲ ካብ ክፍለ ሃገራት ኢትዮጵያ ቀየረታ። እዚ ፍጻመ’ዚ፡ ነቶም ድሮ ናብ ሜዳ ቃልሲ ዝወጹ ኮነ ብምኽንያት ፖለቲካ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝሳቐዩ ዝነበሩ ተጋደልቲ ኣብ መትከሎም ከም ዝጸንዑ ብመስዋእቶም ጥራይ ንእትረጋገጽ ነጻነት ክዉን ንምግባር ዝያዳ ከም ዝሕርኑ ገበሮም። ውግእ ዓንሰባ (ኣፍዓዩን) -11 መጋቢት 1963 ድሕሪ’ቲ ኣብ ታሕሳስ1962 ዑስማን ሳልሕ ሳበ ኣብ በርገሽሽ መጺኡ ንተጋደልቲ ዘካየዶ ኣኼባ፡ መሓመድ ዑመር ዓብደላ (ኣቡ ጥያራ) መራሒ ናይቲ ሰራዊት ኮይኑ ተመዘዘ። መሓመድ እድሪስ ሓጅ ድማ ምክትል። ሽዑ ዓቕሚ ተጋደልቲ ናብ ክልተ ጉጅለ ተመቒሉ፡ ናብ ዝተፈላለየ ኣንፈት ወፈረ። መሓመድ እድሪስ ሓጅ ምስ ጋንታ ዑመር እዛዝ፡ ኣቡ ጥያራ ምስ ናይ ዑስማን ኣቡ ሸነብ። ኣቡ ጥያራን ኣቡ ሸነብን ብዝያዳ ኣብ ከባቢ ሩባ ጋሽ ይንቀሳቐሱ ነበሩ። መሓመድ እድሪስን ዑመር እዛዝን ከኣ ካብ ባርካ ናብ ደብረ ሳላ ወጹ። ድሕሪ ግዜ ናብ ማርያ ቀያሕ ተንቀሳቐሱ። እዘን ጉጅለታት ብመሰረት ኣቐዲመን ዝተሰማምዓሉ፡ ድሕሪ ክልተ ወርሒ ኣብ ከባቢ ከርከበት ክራኸባ እዩ ነይሩ ምርድዳአን። መሓመድ እድሪስ ሓጅን ዑመር እዛዝን ካብ ደብረሳላ ናብ ከባቢ መለብሶ ኣብ ዝተቐልቀልሉ እዋን፡ ፖሊስ ሓልሓል፡ ባንዴራ ኤርትራ ሒዞም ዝንቀሳቐሱ ዕጡቓት ከም ዝተራእዩ ሓበሬታ በጽሖም። እቲ ሓበሬታ ብ4ን 5ን መጋቢት ብዝሖም 17 ሰባት ኣብ ሕመረት ጉላይ ሰበር ተራእዮም ይብል። ብ6 መጋቢት ከኣ ብዝሖም 20 ዝኾኑ ዕጡቓት ካብ ተከና ንገርበት ገጾም ክጐዓዙ ከም ዝተራእዩ ሓበሬታ ኣብ መደበር ፖሊስ ሓልሓል በጽሐ። በዚ ድማ ሓምሳ ሓለቓ ኣብርሃ ተስፋማርያም ዝመርሖም ፖሊስ ካብ ሓልሓል መራሒ መንገዲ ወሲዶም ኣሰር ኣሰር’ቶም ተጋደልቲ ሰዓቡ። ተጋደልቲ ድሮ ካብ መሬት ማርያ ቀያሕ ብገለት ንዓድተኽለስ ወሪዶም ሩባ ዓንሰባ’ኳ እንተሰገሩ ፖሊስ ኣሰሮም ካብ ምሰዓብ ኣየቋረጹን። መጨረሽታ መሓመድ እድሪስ ሓጅ ከም ዘይገድፍዎም ተረዲኡ ንግሆ 9 መጋቢት ኣብ ኣፍዕዩን ድብያ ገበረሎም። ኣብ ኣፍዓዩን ቆጽሊ ተኸዲኖም ኣብ ሩባ ተመሳሲሎም ብምጽናሕ ከኣ ንሓምሳ ሓለቓ ኣብርሃ ወሲኽካ 6 ፖሊስ ቀተሉ። ከምኡ’ውን ነቲ መራሒ መንገዲ ዝነበረ ስቪልን ካልኦት ክልተ ፖሊስን እውን ኣቚሰሉ። በዛ ዕለት’ዚኣ ተጋደልቲ 9 ብረት ሰለቡ። ነዛ ስርሒት እዚኣ ዝመርሐ ሓርበኛ መሓመድ እድሪስ ሓጅ ግን ተወጊኦም ካብ ዝነበሩ ፖሊስ ብዝተተኮሰት ጥይት ተወቒዑ ወደቐ። ኣብኡ ተሰዊኡ እውን ብህዝቢ ተቐብረ። ንጽባሒቱ ረዳት ዝወፈሩ ወተሃደራት ኢትዮጵያ ሕርቕርቖት ንሬሳ መሓመድ እድሪስ ዝሓጸቡን ዝቐበሩን ከምኡ’ውን መግቢ ዝቐረቡ ስቪል ንኣዋርሕ ኣብ ናቕፋን ከረንን ኣሲሮም ኣሳቐዩዎም። ፈተነ ዑመርዲንን ቡሹኳን - 8 ሓምለ 1963 ኣብ ክረምቲ 1963 እዩ። ኣብ ቡሹኳ ናይ ዝነበረት ነቑጣ ኣዛዚ ፖሊስ ዑመርዲን መሓመድ ነቶም ኣብ ትሕትኡ ዝነበሩ ፖሊስ ብረቶም ሓዲጎም ናብቲ ሓሪሶሞ ዝነበሩ ግራውቲ ክወፍሩ ፈቐደሎም። ፖሊስ ካልእ ኣይሓሰቡን ሓላፊኦም ዝሃቦም ዕድል ተጠቒሞም ንግራውቶም ወፈሩ። ዑመርዲን ግን ኣቐዲሙ ዝሓለኖ ከተግብር ተዳለወ። ኣቐዲሙ ኣብቲ ከባቢ ዝነብሩ ሰባት ጸዊዑ ንኹሉ ናይቲ ነቑጣ ብረት ሒዙ ናብ ተጋደልቲ ክጽንበር ተበገሰ። ዑመርዲን ዋላ’ኳ ነቶም ሰባት ብረት ኣሰኪሙ ናብ ወዲ ዓዋተ ክጽንበር ካብ ቡሹኳ እንተ ተበገሰ፡ እቲ ጉዳይ ስለ ዝተፈልጠ፡ ንምሓዞም ብርክት ዝበሉ ሓይሊ ፖሊስ ተዋፈሩ። ብቐንዱ ዑመርዲን ነዛ ስርሒት’ዚኣ ክምድብ ከሎ ምስ ገዛእ ርእሱ እምበር ምስ ካልእ ኣይመኸረን። ተጋደልቲ ብዛዕባኡን ብዛዕባ መደቡን ዝኾነ ሓበሬታ ኣይነበሮምን። “ብረት ናይ ኢትዮጵያ ሒዙ ናብ ቃልሲ ክጽንበር ወጺኡ ብፖሊስ ይህደን ኣሎ” ዝብል ወረ ከም ሰቦም ምስ ሰምዑ ግን ንዕኡን ብጾቱን ንምርዳእ ካብ ታሕታይ ባርካ ተበጊሶም ፍረ ዘይተረኽቦ ኣድካሚ ኮለላ ኣካየዱ። ብኣንጻሩ እቶም ኣሰር ኣሰር ዑመርዲንን ብጾቱን ዝሰዓቡ ሓይሊ ፖሊስ ንብዓል ዑመርዲን ሓደጋ ወደቕዎም። ዑመርዲን ኣቐዲሙ ነቲ ዝያዳ ዝነበረ ብረት ኣብ በረኻ ሓቢኡዎ ነበረ። ፖሊስ ናይቲ ዝተሓብአ ብረት እውን ሓበሬታ ስለ ዝረኸቡ ብቐሊሉ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ኣእተውዎ። ንዑመርዲንን ምስኡ ዝነበሩን ኣርኪቦም ካብ ሸውዓተ ንክልተ ቀተሉዎም። ካብቶም ዝተረፉ ክልተ ናይ ሽፍትነት ድሕረ ባይታ ዝነበሮም፡ ኣብ ክንዲ ንዓዋተ ምድላይ ተከዘ ወሪዶም ክሽፍቱ ወሲኖም ብረቶም ሒዞም ካብ ዑመርዲን ተፈልዩ። ዓሊ ማሕሙድን ካልእ ሓደ ስሙ ዘይተፈልጠን በቲ ነዊሕ ጉዕዞ ሃሊኾም ንዓዶም ተመልሱ። ሓደ ካልእ ድማ ብፖሊስ ተታሒዙ ብማሕነቕቲ ኣብ ባረንቱ ተቐትለ። ዐመርዲን ግን ድሕሪ ነዊሕ ከርተት ብረቱ ጥራይ ሒዙ በይኑ ናብ ተጋደልቲ ተጸንበረ። ድሕሪ ገለ ኣዋርሕ ድማ እቲ ንዓዲ ተመሊሱ ዝነበረ ዓሊ ማሕሙድ ኣብ ቀውዒ ናይ 1963 ንዑመርዲን ሰዓቦ። ይቕጽል . . .

ብዛዕባ’ቶም 8 ወራራት እንታይ ትፈልጡ? ሻምናይ ወራር (ባሕሪ ነጋሽ) 10 ጥቅምቲ - 4 ታሕሳስ 1985 - ህ.ሰ. ካብ ባረንቱ ምስ ኣዝለቐ ተዳኺሙ ይኸውን’ዩ ብዝብል ጸላኢ ኣብ ግንባራት ሳሕልን ሓልሓልን መጥቃዕቲ ገይሩ ክስዕር ብሃታሃታ ዘካየዶ ወፍሪ’ዩ ክበሃል ይከኣል። - ኣብ ግንባራት መለብሶን ናቕፋን ኣልጌናን ዳርጋ ማዕረ ናህሪ ዝነበሮ መጥቃዕቲ’ዩ ፈጺሙ። ኣብቲ ፈለማ ገጽ ናይቲ ወራር ቀንዲ ጸቕጢ ብመለብሶን ሰ/ሳሕልን እዩ ነይሩ። ግንባር ናቕፋ - ክ/ጦራት 19፡ 22 ብከባቢ ግሎብን ዋንጫን ጥሒሶም ናቕፋ ክኣትዉ ቀጻሊ ፈተነታት ኣካዪዶም። ኣብዚ ፈለማ ገጽ በዚ ግንባር’ዚ ሰራዊት ዘይበዝሓሉ ምኽንያት፡ ጸላኢ በቲ ብሰ/ሳሕልን መለብሶን ዝካየድ ዝነበረ ተረርቲ ናይ ጥሕሳ ፈተነታት ዓቕምና ካብ ናቕፋ ክሰሓብን እቲ ግንባር ክስ ሑን’ዩ ዝብል እምነት ስለ ዝነበሮ እዩ። - ኣብ ካልኣይ ገጽ ካብ መለብሶ ንክ/ጦራት 18ን 3ን ስሒቡ ኣውራ በቲ ሓያል ዝበሃል 18 ክ/ጦር ብግሎብ ነጥቢ ብራኸ 1,742 ሓያል ናይ ጥሕሳ ፈተነ ገይሩ ነታ ታባ ሒዙዋ። ኣብዚ’ውን ህ.ሰ. ትብዓት ብዝመልኦ ጸረ-መጥቃዕቲ ኣምሊሱዋ። 18 ክ/ጦር ኣብታ ጸባብ ቦታ መስቀላዊ ተዅሲ እናተኻየደ ብሞርታራትን ነተጒትን እናተጨፍጨፈን ዘካየዶ መጥቃዕቲ ልዕሊ ፍርቂ ዓቕሙ ኣብኡ ተሪፉ። እዚ ቦታ’ዚ ህ.ሰ. ኢድ-ብኢድ እናተሓናነቐ ንምእማኑ ዘጸግም ቆራጽነት ዘረጋገጸሉ ቦታ እዩ። - ናይ ጸላኢ ናይ መወዳእታ ፈተነን ናይ ምርብራብ ግዜን ኣብዚ ኣብቂዑ ኣብ ኣእምሮ ሓለፍቲ ሰራዊት ደርግ ሓደ ሓሳብ ክምዕብል ይጅምር። ነቲ ውግእ ብዓወት ህ.ሰ. ዝውድኡዎ ዘለዉ ባእታታት ባህሪ፡ ቅርጺ መሬት ኣጽዋር… ኣይኰነን። እንታይ ደኣ ሰብኣዊ ረቛሒ (Human Factor) እዩ። ብኸምዚ ድማ፡ እቶም ካብ መፋርቕ 1978 ዝጀመሩ በብመድረኹ ዝቐጸሉ 8 ወራራት ስርዓት ኢትዮጵያ 8ይ ወራር እቲ መዛዘሚ ናይቶም ወራራት ኰነ። ክሳራ ጸላኢ፦ 6,400 ምዉታት፡ 9,928 ቁሱላት፡ 142 ምሩኻት። 7 ታንክታት፡ 1900 ፈኲስን ማእከላይን ብረት ተሰሊቡ። 15 ታንክታት ድማ ተቓጺለን።