Top Tweets for #Qouting

ዝኽሪ መስከረም ካብ ካይሮ ክሳብ ኣዶብሓ ነጸረኣብ ኣዛዚ - ከረን (መበል 15 ክፋል) ሓባራዊ መጥቃዕቲ ከተማታት ኤርትራ ድሕሪ ወግዓዊ ምቛም ክፍልታት ካብ 15 -27 ታሕሳስ 1965 ኣብ ከሰላ መራሕቲ ኣርባዕተ ክፍልታት ምስቲ ኣብ ከሰላ ዝነበረ ሰውራዊ መሪሕነት ኣኼባ ኣካየዱ። ዕላማ ናይቲ ኣኼባ፡ እተን ክፍልታት ዝተመደበለን እጃምን ብ20 ነሓሰ 1965 ዝወጸ ዕማማት ሰውራን ዝምልከት ውድባዊ ሕግታት፡ ካብቲ ሓፈሻዊ መደባት ድማ እንታይ ከም ዝተፈጸመ ምግምጋም ከም ዝነበረ ዑስማን ደንደን ኣብ መጽሓፉ ይጠቅስ። ዳግማይ ድሕሪ ሓደ ዓመት ካብ 9-12 ጥቅምቲ 1966 ኣብ ዘካየድዎ ኣኼባ፡ ንሓፈሻዊ ኣወንታውን ኣሉታውን ምዕባለታት ሜዳ ኤርትራ ብምግምጋም ክፍልታት ኣብ ሓደ ለይቲ ሓደ ስርሒት ከካይዳ ብሰውራዊ መሪሕነት መምርሒ ተዋህበን። እቲ መደብ ልዕሊ ዓቐን ህንጡይ ካብ ምንባሩ ዝተላዕለ ካብ ዓሰብ ክሳብ ተሰነይ ካብ ቅንጸላ ኣመሓዳሪ ኤርትራ ልኡል ራእሲ ኣስራተ ካሳ ክሳብ ምዕናው ዝተፈላለየ መዓስከራት ዘጠቓልል ነበረ። በቲ ውጥን መሰረት፡ ብዙሓት ከተማታት ኤርትራ ድምጺ ጠያይት ክሰምዓላ ዝተወሰነት ለይቲ 7 ሕዳር 1966 እያ። በቲ ዝነበረ ዓቕሚ ንኩለን ከተማታት ኤርትራ ኣብ ሓደ ዕለትን ሰዓትን ክትሃርም ምፍታን ግን ዘይክዉንነታዊ ነይሩ። ኣቓልቦ ዓለም ንምስሓብ፣ ጸላኢ ንምርዓድ፣ ከምኡ’ውን ድምጺ ገድሊ ኤርትራ ናብ ኩሉ ንክቃላሕ ግን ዝክኣል ተገይሩ እዩ። ኣብ ጽባሕ እቲ ስርሒት ማዕከናት ዜና ሶርያ ነቲ ፍጻመ ሰፊሕ ሸፈነ ሂበንኦ። ገለ ማዕከናት ዜና ዓለም ድማ ብዛዕባ’ቲ ዝተኻየደ ስርሒት ኣውረያ። በታ ለይቲ’ቲኣ ቀዳመይቲ ክፍሊ ንመዓስከራት ተሰነይ፡ ጎኘ፡ ቶኾምብያ፣ መንሱራ፣ ባረንቱን፡ ኣቑርደትን ኣጥቅዐት። ባረንቱ ፈለማ 6 ሕዳር ንጽባሒቱ ድማ ምስ ኩለን ከተማታት ብጋንታ ድንጉስ ኣረይ ዳግማይ ዝተጠቕዐት ብምንባራ ብፍሉይ ትዝከር። ኣብ ኣቑርደት ጋንታታት ሙሳ ኢብርሂምን ዓሊ ኢብርሂምን እየን ኣጥቂዐን። ኣዛዚ ናይታ ክፍሊ ማሕሙድ ዲናይ፡ ምክትሉ ኣቡ ዓጃጅን ካልኦት መሪሕነት ናይቲ ክፍሊን እውን ኣብቲ ስርሒት ተሳቲፎም። ዋላ’ኳ ኣብ ኢትዮጵያ ዝወረደ ክሳራ ብዙሕ እንተዘይነበረ ኣብ ልዕሊ ጸላኢ ራዕድን ሽበራን ተፈጢሩ፡ ኣቑርደት ሓዊ ተኣጒዱዋ እያ ሓዲራ። ናብ ሬሳ ዝተሰውአ ተጋዳላይ ድንጌር ክትኩስዎ ዝሓደሩ ከኣ ምልክት ናይቲ ራዕዲ እዩ። ኣብዚ ስርሒ’ዚት ካብ ገዳይም ተጋደልቲ ሳልሕ መሓመድ ድንጌርን መሓመድ ሳልሕ ኣፍሮትን ክስውኡ ከለዉ ዑስማን ኡለ ድማ ተወጊኡ ወጺኡ ኣብ ረሀይ ዓባይ ተሰዊኡ። ድንጌር ተሰዋኡ ከሎ ህያው ይመስል ስለ ዝነበረ ወተሃደራት ኢትዮጵያ ምሉእ ለይቲ ክትኩሱሉ እዮም ሓዲሮም። ንጽባሒቱ እውን ሃንደራእ ኢሎም ኣይቀረብዎን። ጸላኢ ፈለማ ንሬሳ ድንጌር ምስ ረኣየ ንዑስማን ኣቡ ሸነብ ዝቐተለ መሲሉዎ። ኣቡሸነብን ድንጌርን ኣብ ጭሕሞም፡ ከምኡ’ውን ኣብ ኣካላዊ ኣቃውማኦም ብዙሕ ዘመሳስል ነይሩዎም። ኣብ ሰውራ ብዙሕ ዝኽርን ዛንታታትን ካብ ዝገደፈ መስዋእቲ ሓደ ናይ ድንጌር እዩ። ብቋንቋ ትግራይት ንመስዋእቲ ድንጌር እተንጸባርቕ ሙዚቃዊት ድራማ ድሕሪ ነጻነት ተሰሪሓ ነይራ። ኣብ እዋን ሰውራ ድማ ብዙሓት ደሪፎምሉ። ሓብቱ ንደቃ ኣኮኦም ከም ዘይሞተ ብደርፊ ትነግሮም ነይራ። እታ ንድንጌር ዝወለደት እንዳ፡ ውሩይ ጅግና ከም ዝወለደት ብኻልኦት ቀቢላታት ተደርፈላ። ጸላኢ ንተጋዳላይ ብህይወት ከሎ ጥራይ ዘይኮነ ትንፋሱ ምስ ሓለፈት እውን ከም ዘይደፍሮ ብምሳሌ ድንጌር - “ማይት እንቱ ፈርህዉ፡ ብቱክ እንቱ ኣስራሩ፡” ማለት “መይቱ ከሎ ይፈርህዎ መትንታቱ ብብቱኹ” ብምባል ሓደ ካብ ናይ ወለዶ ነጻነት ገጢምሉ። ኮታስ መስዋእቲ ድንጌር ኣብ ገድሊ ኤርትራ ውሩይ እዩ። ሓደ ካብ ትግራይት ናብ ትግርኛ ዝተተርጎመ ግጥሚ ከምዚ ይብል፦ ድንጌር ወድና ኣሳሪ፡ ዘይደንን ካብ ጥይት በራሪ መሰረቱ ጅግና’ዩ ነዳሪ። ድንጌር ወዲ ኣግኣዚት ጋእ ዘይብል ንድሕሪት፡ ኣብ ቅድሚ ኣምሓሩ ኣነ ጅግና ኢሉ ፈኪሩ ብሬን ዓትዒቱ ተገቲሩ። ድንጌር ወድና ድንጌረረ፡ ብድቁሱ ነይተቐትለ፡ ብጅግንነት እናተዋግአ እምበረ። ንግሆ ጸሓይ ብራቕ ርእዮም ሓሊፉ ከሎ ፈሪሖም፡ ብክሻፋ ብማዕዶ ጠሚቶም ኣቡ ሸነብ’ዩ ኢሎም። ብ7 ሕዳር 1966 ካልኣይቲ ክፍሊ ኣብ ከረን፡ ኣፍዓበት፡ ናቕፋ፡ ቅሮራ መጥቃዕቲ ኣካየደት። ኣብቲ ብጸልማት ኣብ ከረን ዝተኻየደ መጥቃዕቲ ምክትል ሓላፊ ክፍሊ መሓመድ ዑመር ኣድም፡ ነቶም ዘጥቅዑ መሪሑ ናብ ማእከል ከተማ ኣተወ። ዑመር እዛዝን ሓላፊ ጋንታ ክፍሊ ታዕሊም ዑመር ዳምርን ከኣ ነተን ንሳቶም ጥራሕ ክትኩሱወን ዝኽእሉ ሃውናት ካብ እግሪ ላልምባ ክትኩሱወን ኣምሰዩ። ገለ ካብቶም ናብ ከተማ ዝኣተዉ ተጋደልቲ ጸልማት ተጎልቢቦም ናብ ፎርቶ ክድይቡ ፈቲኖም። ንፎርቶ ክቆጻጸሩ ግን ዝከኣል ኣይነበረን። ካብ ላዕሊ ንታሕቲ ብዝተተኮሰሎም ጠያይትን ቦምባን ድማ ሰለሰተ ተጋደልቲ ተሰዊኦም ንጽባሒቱ ኣብ መእተዊ ፎርቶ ተሰጢሖም ውዓሉ። ብራብዓይቲ ክፍሊ ኣብ ባጽዕ፡ ብሳልሰይቲ ክፍሊ እውን ኣብ ሓይሊ ኤለክትሪክ መንደፈራ ኣብ ተመሳሳሊ ዕለት መጥቃዕቲ ተኻይዱ ዝብል ሓበሬታ ኣሎ። ኣብቲ ኣብ ባጽዕ ዝተኻየደ ዘይዕዉት መጥቃዕቲ ስዉእ ኢብራሂም ዓፋ ኢዱ ተወጊኡ። ቅሮራ- ቀዲማ ዝሸወተት መሸላ ካብ ከተማታት ኤርትራ ቀዳመይቲ ሓራ ዝወጸት ቅሮራ ኣብ 1977 እያ። ኣብ 1967 ከኣ ብተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ንመዓልታት ሓራ ወጺኣ ነይራ። ኢትዮጵያ ካብ ለካቲት ክሳብ ሕዳር 1967 ንኣስታት ትሽዓተ ኣዋርሕ ኣብ ጋሽ፡ ባርካ፡ ሰንሒት፡ ሳሕልን ሰምሃርን ክፋላት ሓማሴን ኣከለጉዛይን ሰራየን ናይ ጥፍኣት ወፍሪ ኣዊጃ፡ ንብዙሓት ዓድታት ኣንዲዳ፡ ንኣሽሓት ኤርትራውያን ግዳይ ሞት፡ ስንክልናን፡ ስደትን ገይራ። ጥሪት ካብ ደምበ ኣጽኒታ፡ እኽሊ ኣብ ማዕከኑ ከሎ ናብ ሓሙኹሽቲ ቀይራ፡ ንኣዴታት ክብረን ደፊራ፡ ስልማተን ዘሪፋ። ኮታስ ህዱእ ናብራን ሰላማዊ ህይወትን ነበረያ ነበረ ገይራቶ። ብሰንኪ እዚ ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቑጸር ሰላማዊ ኤርትራዊ ህይወቱ ንምድሓን ናብ ሱዳን ተሰዲዱ። ከም መልሲ ግብሪ ናይዚ እዮም ገለ ክፋል ካብ ተጋደልቲ ካልኣይቲ ክፍሊ ንቅሮራ ዘጥቅዑዋ። ብ30 ሕዳር 1967 ብሱዳናዊ ተቓላሳይ ገድሊ ኤርትራ መሓመድ ኣድም ባብከርን ሓርበኛ መሓመድ ዓምር መሓመድን ዝተመርሐት ኣሃዱ ንቅሮራ ተቖጻጺራታ። ንሰለሰተ መዓልቲ ከኣ ባንዴራ ኤርትራ ኣንበልቢላ። ወተሃደራት ኢትዮጵያ ገለ ናብ ጎቦታት ክሃድሙ ከለዉ ገለ ድማ መዳፍዕን ሸጓጉጥን ንሰራዊት ሱዳን ኣረኪቦም ኣብ መሬት ሱዳን ዑቕባ ሓተቱ። በታ ዕለት’ቲኣ ኢትዮጵያ 13 ምዉታትን ሰለስተ ምሩኻትን ከሲራ። ሓደ ካብቶም ዝሰለሙ ማጆር ነይሩ። ብዘይካ’ዚ 23 ናብ ሱዳን ብምእታው ንፖሊስ ሱዳን ኢዶም ሂቦም። ካብ ተጋደልቲ ክልተ ክስውኡ ከለዉ ሹዱሽተ ቆሲሎም። እዚ ዝስዕብ ኣጽዋር እውን ካብ ወተሃደራት ኢትዮጵያ ተሰሊቡ፦ ብሬናት ዝርከቦ 45 ጠበናጁ፣ 6 ሸጓጉጥ፣ 45 ቦምባታት፣ 3000 ጠያይት፡ ከምኡ’ውን ሓደ ስልኪ ኣልቦ ሬድዮ። ካብ ውግኣት ሓሙሸይቲ ክፍሊ ደንጉያ ዝተመስረተት ሓምሸይቲ ክፍሊ መጨረሽታ 1966 ካብ ቀዳመይቲን ካልኣይትን ሳልሰይቲን ክፍልታት፡ ከምኡ’ውን ካብ ክፍሊ ታዕሊም ብዝተዋጽኡ ተጋደልቲ እያ ቆይማ። መምህር ወልዳይ ካሕሳይ መራሒ ክፍሊ፡ ሕሻል ዑስማን ምክትል፡ ጊላይ ግርማይ ፖለቲካዊ ኮምሽነር፡ ኣቡበከር ዓሊሓሰን ሓላፊ ፈዳይን፡ ዓብደልባቒ ዓብደልሓሊብ ፋይናንስ ኮይኖም መራሕቲ ናይታ ክፍሊ ተመደቡ። ከም ዓሊ ጃምዕ ዓምር፡ ገብረህይወት ሕምብርቲ፡ ሰረቐ ባህታ፡ ገብሩ የጊን፡ ብሰሪ ድማ መራሕቲ ጋንታታት። እዛ ክፍሊ ክትንቀሳቐሰሉ ዝተዋህባ ናይ ሽዑ ኣውራጃ ሓማሴን እዩ። ሓማሴን ማእለያ ዘይብሎም ባንዳ፡ ኩማንድስን ጦርሰራዊትን መሊኣ ብቐሊሉ ትእቶ ኣይነበረትን። በዚ ምኽንያት ንግዜኡ ኣብ ናይ ካልኣይቲ ክፍሊ ቦታታት ከም ደጀና ገይራ ተንቀሳቐሰት። ሓሙሸይቲ ክፍሊ ኣብ ሚያዝያ 1967 ናብ ከበሳታት ሓማሴን ወጺኣ ህዝቢ ኣብ ጎኒ ገድሊ ክትሰርዕ ተበግሶ ወሰደት። ኣሃዱታት ናይታ ክፍሊ ካብ ከባቢ ደብረሳላ ተበጊሰን ንጽርግያ ከረን ኣቑርደት ቆሪጸን ናብ ባርካ ላዕላይ ከባቢ ዓድ ኩኩይ ሰገራ። ብእኡ ገይረን እውን ንሊባን ወጻ። ተጠውየን ክሳብ ሰሜናዊ ባሕሪ ክሰግራ ዝበቕዓ ገለ ጋንታታት እኳ እንተነበራ ቀዳመይቲ ጋንታ (ናይ ዓሊ ጃምዕ ዓምር) ተቓውሞ ኣጓነፋ። ብ26 ሚያዝያ 1967 ኣብ ከባቢ ሽማንጉስ ምስ ጸላኢ ከቢድ ኲናት ገጠመት። ኣብ ልዕሊ ጸላኢ ዝወረደ ክሳራ ብንጹር ኣይተፈልጠን። ካብ ተጋደልቲ ግን ክልተ ክስውኡ ከለዉ ዓሰርተ ሓደ ተወጊኦም። እታ ኣሃዱ ከኣ ካብ ሽማንጉስ ናብ ምዕራብ ተመልሰት። ኣብ ሸበቕ እውን ብ3 ግንቦት 1967 ካብ ከረን ምስ ዝወፈረ ሓይሊ ጸላኢ ከቢድ ውግእ ኣካየደት። ኣብዚ ውግእ’ዚ ኣብ ልዕሊ ጸላኢ ዝወረደ ክሳራ ብንጹር ኣይተፈልጠን። ካብ ተቓለስቲ ግን ሽዱሽተ ተሰዊኦም ሰሰስተ ተማረኹ። ነዚ ዝሰምዐ መራሒ ካልኣይቲ ክፍሊ ዑመር እዛዝ ነቲ ኣብ ልዕሊ ሓሙሸይቲ ክፍሊ ዘጋጠመ ፈሊጡ ክልተ ጋንታታት ንሓገዝ ናብ ሓሙሸይቲ ክፍሊ ለኣኸ። ምስተን ኣብ ከባቢ ሸበቕ ዝጸንሓ ናይ ሓሙሽይቲ ክፍሊ ጋንታታት ኮይኖም ከኣ ዳግማይ ናብ ሓማሴን ወጹ። ኣብ ዴዳን ቀራናኹዶን ድማ ሓያል ውግእ ኣካየዱ። ብዘይካ እተን ኣቐዲመን ንሰሜናዊ ባሕሪ ሓሊፈን ኣብ ከባቢ ድርፎ (ሓላፊ ክፍሊ ወልዳይ) ዝርከቦም ከምኡ’ውን ኣብ ሰለሙና ዝነበራን እቶም ዝተረፉ ናብ ምዕራብ ናብ ከባቢ ሰበር ተመልሱ። ዳሕራይ ሓላፊ ክፍሊ ኣብርሃም ተወልደ ፖለቲካዊ ኮምሽነር ድማ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ዝነበሩሉ ድማ ኣሃዱታት ሓምሸይቲ ክፍሊ ኣብ ከባቢ ሽዕብ ገድገድ ይንቀሳቐሳ ነይረን። ገብረህይወት ገብረማርያም (ወዲ ሕምብርቲ) ኣብ ሚያዝያ ናይ 1968 ካብ ከባቢ ሽዕብ ገድገድ ተበጊሱ ንመዓስከር ምራራ ኣጥቂዑ። ነቲ ኣብ ምራራ ዝጸንሐ ኣጽዋር ዕጥቅን ስንቅን እውን ብምሉኡ ሰለቦ። ነቶም ዝማረኾም ኤርትራውያን ወተሃደራት ኢትዮጵያ ድማ ዕላማታት ገድሊ ገሊጹ ኣፋንዩዎም። ኣብ ግንቦት ናይ 1968 ሓሙሸይቲ ክፍሊ ኣብ ገለብ ዘካየደቶ መጥቃዕቲ ዕዉት ኣይነበረን። ንዓሊ ጃምዕ ዓምር ተኪኡ ንቀዳመይቲ ሓይሊ ዝመርሕ ዝነበረ ዓብደላ እድሪስ መሓመድ (ዳሕራይ ካብ ቀንዲ መራሕቲ ተሓኤ ዝኾነ) ዝመርሓ ብጸልማት ዝኸፈተቶ ውግእ ብዓወት ኮማንድስ እዩ ተፈጺሙ። ገዛኢ ቦታ ሒዙ ብምንባሩ ቁጽሪ ስዉኣት ተጋደልቲ ዛይዱ። ይቕጽል. . .