Top Tweets for #WorldWar_II

ተራ ሕሩም ሕዛእቲ ኣብ ቱሪዝም ገርግስ ፍቓድ (ዞባ ዓንሰባ) ኣብ ደቡባዊ ምዕራብ ከተማ ከረን ኣብ ከባቢ መጋርሕን ጥንቁለሓስን ዝተኸለለ ሕሩም ሕዛእቲ ኣብ ውሽጢ ሓጺር ዓመታት ብዝተገብረ ውሁድን ዕቱብን ስራሕ ምዕቃብ ኣከባቢ፡ ርኡይን ግብራውን ዝኾነ ኣብነታዊ ልምዓታዊ ምዕባለ ተመዝጊቡ ኣሎ። እዚ ብውህደትን ምትሕብባርን ዝተፈላለያ ዝምልከተን ኣሃዱታት መንግስቲ፡ ካቶሊካዊ ኤጳርቕና ከረንን ህዝብን ዝተሰርሐ ንጥፈታት ምዕቃብ ማይን ሓመድን፡ ምዕቃብ ታሪኻዊ ኣሰራትን ቅርስታትን ምዕቃብ ቦታታት እምነትን ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ኣብ ውሽጢ ሓጺር እዋን ናይ ሓሙሽተ ዓመታት ስራሕ፡ እቲ ከባቢ ካብ’ቲ ዝነበሮ ቀላጥን ደረቕን ምስሊ፡ ሎሚ ንኹሉ ርኣይኡ ዝምስጥ፡ ዘቤታዊ ቱሪዝም ዘተባብዕ፡ ግሩምን ሓምላይ ሕብሪ ዝተላበሰን ስነ-ህይወታዊ ብዙሕነት ዝዓቀበን ጣሻ ኮይኑ ኣሎ። ፍሉይነቱ፡ ምስ ከተማ ዝለገበ ታሪኻዊ ቦታን ሕዛእትን ምዃኑ እዩ። እዚ ከባቢ’ዚ ኣዝዩ ሃብታም ታሪኻዊ ድሕረ-ባይታ ዘለዎ እዩ። ስንጭሮ ጥንቁለሓስ ታሪኽ ከረንን ኤርትራን ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ታሪኽ ዓለም ዝሓዘለ ኣገዳሲን ወትሩ ተዘካርን ፍጻመ 2ይ ኲናት ዓለም ዝሰነደ ቦታ እዩ። ኣብ ካልኣይ ኲናት ዓለም ግንባር ከረን ካብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ኣትሒዙ ምስ ሰሜን ኣፍሪቃ፡ ምስ ኤውሮጳን ኤስያን ምትእስሳር ስለ ዝነበሮ ኣብ ምዝዛም ናይ’ቲ ዓርሞሽሻዊ ኲናት ወሳንን ዕዙዝን ተራ ነይሩዎ። እዚ ኣብ መጀመርያ 1941 ኣብ መንጎ ሓይልታት ኪዳንን ሓይልታት ኣክሲስን፡ ብመሪሕነትን ተሳታፍነትን ናይ ሽዑ ሓያላንን ልዕለ-ሓያላንን ሃገራት ዓለምና ዝተኻየደ ኲናት፡ ብቐጥታን ብተዘዋዋርን ዳርጋ ንኹለን ኣህጉርን ንኹሎም ኣህዛብ ዓለምን ዘሳተፈ እዩ ነይሩ። ኣብ’ዚ ካብ ጎቦ ሰንኪል ክሳብ ተመዓዳዊ ጎቦታት ዝባንን ፈለስታዅን ብደቡብን ደቡባዊ ምዕራብን ከረን ዝርከብ ናይ ኣስታት 6 ኪሎ ሜትር ርሕቅት ኣብ ዘለዎ ስንጭሮታት፡ ኩጀታትን በረኽቲ ጎቦታትን ካብ ዕለት 5 ለካቲት ክሳብ 27 መጋቢት 1941 ኣብ ዝተኻየደ ደማዊ ኲናት፡ ብኽልቲኡ ኣንጻራዊ ወገን ዝተሰለፉ ናይ ልዕሊ 20 ሃገራት ዜጋታት ዝርከብዎም ኣስታት 40 ሽሕ ወተሃደራት ተሳቲፎም ምንባሮም ሰነዳት ታሪኽ ይሕብር። ኣብ ግጥማት ካልኣይ ኲናት ዓለም ህቡባት ካብ ዝነበሩ መራሕቲ ኲናት ብወገን ሓይልታት ኪዳን እንግሊዛዊ ጀነራል ዊልያም ፕላት፡ ብወገን ሓይልታት ኣክሲስ (ፋሺስትን ናዚን) ከኣ እቲ ኣንበሳ ሰሃራ ብዝብል ቅጽል ዝጽዋዕ ዝነበረ ኢጣልያዊ ጀነራል ኦርላንዶ ሎረንሲኒ እዮም። ነቲ ጽዕጹዕ፡ ስተራተጂካውን ደማውን ኲናት ግንባር ከረን ዝመርሑ ኣዘዝቲ ግንባር ድማ ነይሮም። እቲ ዘገርም ምንጽጻር፡ ነዛ ብኣኽራናት ዝተኸበበት ስትራተጂያዊት ከተማ ንምሓዝ ኣብ ዝተገብረ ኣህጉራዊ ኲናት ክልተ ኣዋርሕ ዝወሰደ ክኸውን ከሎ፡ ኣብ መጀመርያ ወርሒ ሓምለ 1977 ዝተገብረ ኲናት ቀዳማይ ምሕራር ከተማታት ኤርትራ ግን ብሓይልታት ህዝባዊ ግንባር ኣብ ሳልስቲ እያ ተሓሪራ። ኣብ ላዕለዋይ ጫፍ ናይ ጥንቁለሓስ ዝርከብ ማይጸሎት ጋብር ጫድቕ፡ ብነበርቲ ናይ’ቲ ከባቢ ከም “ጋብር ኣኸደር” እውን ዝጽዋዕ ሓደ ካብ ኣገደስትን ታሪኻውያንን ቦታታት ናይ’ቲ ከባቢ እዩ። እዚ ቦታ’ዚ ብህዝቢ ናይ’ቲ ከባቢ ኣመንቲ ሃይማኖታት ምስልምናን ክርስትናን ከም ቅዱስን ኣገዳስን ቦታ ዝርአ ኮይኑ ብኸምዚ ካብ ዝልለ ናይ ልዕሊ ክልተ ክፍለ ዘበን ዕድመ ዘለዎ እዩ። ኣብ’ቲ መጀመርያ እዋናት ብባህላዊ እምነት እዚ ከባቢ’ዚ ቅዱስ’ዩ ዝብል መረዳእታ ምስ ሰረጸ ንምዕቃቡን ብኽብሪ ንምሓዙን ብመን-ሕራይ ሓለዋ ክግበረሉ ጀሚሩ። ብኣፈታሪኽ ከም ዝግለጽ፡ ቀዳሞት ኣቦሓጎታት ሰፈርቲ ናይ’ቲ ከባቢ ከም መዕቈቢ ካብ ጸላኢ፡ ውሑስ መኸወልን መጠራነፍን ቦታ፡ ብፍሉይ ዝግደሱሉን ዝኾነ ሰብ ከይረግጾን ከይደፍሮን ብኽብሪ ዝሕልውዎን ዝተሓረመ ከባቢ ምንባሩ ይዝንቶ። ከም ጀማሪ ናይ’ዚ ቦታ ማጨሎት ዝፍለጥ ኣቶ ጅምዕ ኣርሀ ኣስላማይ እዩ። እቲ ቦታ ቀደም ዓመት ምሉእ ዘየቋርጽ ሓያል መንጫዕጫዕታን ዛራ ማይን’ኳ እንተ ነበሮ፡ ኣብ’ዚ ዝሓለፈ ኣስታት ፍርቂ ክፍለ ዘበን ግን ብሰንኪ’ቲ በብእዋኑ ዘጋጠመ ደርቅን ምምዝባል ዝናብ ክራማትን፡ ኵነታት ትሕዝቶ ማይ ናይ’ቲ ተኣምራታዊ ስንጭሮ እናነከየ ክመጽእ ጸኒሑ። ብዘይካ’ዚ፡ ኣስሓኮ ዘይብሉ ምቝራጽ ንቑጽን ጥሉልን ኣግራብን ዕደና እምንን ሑጻን ታሪኻዊ ኣሰራቱ ኣብ ምዕናው ይኹን ብፍግረ- መሬት ከም ዝጥቃዕ ንምግባር ዓቢይን ኣሉታውን ተራ ነይሩዎም። ብሓፈሻኡ ክርአ ከሎ’ ጂኦግራፍያዊ ኣቃውማን ቅርጺ መሬትን ናይዚ ኣከባቢ ባህርያዊ ብዙሕነት ዝሓቘፈ፡ ከምኡ’ውን ኣብ ታሪኻዊ ከባቢ ዝተደኮነ ብምዃኑ ኣዝዩ መሳጥን ቱሪዝማዊ ስሕበት ዘለዎን እዩ። ዓመታዊ ከኣ ብማጨሎት ምሕረትን ፍወሳን ክረኽቡ ዝደልዩ ኣመንትን ንንግደት ዓመታዊ በዓላት ዝመጽኡን ብኣሽሓት ዝቚጸሩ ካብ ርሑቕን ቀረባን ዝመጽኡ በጻሕቲ የአንግድ። እቲ ስንጭሮ ኣብ ምምሕዳር ከባቢ መጋርሕ ኣብ ምዕራባዊ ጫፍ ከተማ ከረን ለጊቡ፡ ካብ ሃገራዊ ፋብሪካ መፍረ መድሃኒት ኣዘል ናይ ኣማኢት ሜትሮታት ርሕቀት ዘለዎ ንከተማ ቀረባ እዩ። ንኣመጻጽኣን ኣመሰራርታን ክብሪ ናይ’ዚ ቦታ ብዝምልከት ብዙሕ ኣፈታሪኻዊ ዛንታታት ኣሎ። ኣብቲ ከባቢ ተወሊዶም ዝዓበዩ ናይ ዕድመ ሰብ ጸጋ፡ ብኣካል ዘርከቡሉ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ዝኾኑ ኣቦታት ዘዘንትውዎን ዝምስክርዎን ሓበሬታታት ኣሎ። ኣብ እዋን 2ይ ኲናት ዓለም ኤርትራውያን ዓሳክር ጣልያን ኣብዚ ከባቢ ማጨሎት ጋብር ዘለዎ እናተኣኻኸቡ ብሰላም ነንዓዶም የዝልቑ ምንባሮም፣ ኣብቲ ከባቢ ተመዲባ ካብ ዝነበረት ሓይሊ ከኣ ዋላ ሓደ ኣብቲ ኲናት ዝተወግአ ይኹን ዝሞተ ከም ዘይነበረ ንሰብ ውዕሎ ኣቦታቶምን መዛኑኦምን ብምዝካርን ብምጥቃስን የዘንትዉ። ኣብ ዘመነ ወራራት መሳፍንቲ ደቡብን ምዕራብን (ውቤ፡ ኣሉላ፡ ደርቡሽ) እውን ብቐሊሉ ክግጠምን ክፍለጥን ዘይክእል ኣብ ጽዑቕ ጣሻ ዝተደኮነ መሕብኢ በዓትታት ስለ ዝነበሮ ካብ ዓመጽን ምርኮን ወረርቲ ንምኽዋል ውሑስ መዕቆብን ደጀንን ነይሩ። ነዚ ዝምስክር ከኣ፡ ኣብ’ቲ ከባቢ ዝርከብ “ሰርጕኵ ወረባ” (ትርጕሙ፡ ሩባ መርዑት) ብምባል ዝፍለጥ ቦታ ኣሎ። ብኣመንቲ ምስልምና ሱኒ ፍሉይ ክብሪ ዝወሃቦም ሲዲ በክሪ ዓብዱላሂ፡ ቅድሚ 60 ዓመታት ኣብ ከረን ኣብ ዝነበሩሉ እዋን ነቲ ቦታ ከም ዝባረኽዎን ምስ ደቆም ይበጽሕዎ ምንባሮምን ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ይምስክሩ። ኣብ’ቲ ማጨሎት ክሕጸቡ ካብ ዝረኸብናዮም ኣመንቲ ምስልምና ዝኾኑ ኣቶ እሻቕ ኢያሱን ብዓልቲ ቤቶም ወ/ሮ ፍቴላ ዓዋተ እዳድን ኣብ ዝሃቡና ርእይቶ፡ “ንሕና፡ ኣስላምና ክርስትያንና ፍልልይ ዝበሃል የብልናን። ኣብ’ዚ ቦታ’ዚ ከከም እምነትናን ኣምልኾናን፡ ንሕና መስገዲና ቦታ ኣሎና፣ ክርስትያን ከኣ ቤት ጸሎቶም ኣለዎም። ማጨሎት ጋብር ኣኸደር ከኣ ንኩልና ናይ ሓባር ጸጋናን፡ ናይ ምሕረትን ፍወሳን ቦታና እዩ። ንሕና ሓደ ስድራ፡ ሓደ ዓዲን ሰብ ሓደ መኣድን ኢና፣ ብሓባር መስጊድ ንሃንጽ ብሓባር ከኣ ቤተ ክርስትያን ንሃንጽ።” ብምባል ገሊጾምልና። ብሓፈሽኡ ንታሪኻዊ ኣገዳስነት ከባቢ ስንጭሮ ጥንቁለሓስን ጋብር ኣኸደርን ብዝምልከት ገለ ውሑድ ኣብነታት ንምጥቃስ፡- ብቐንዱ እቲ ንሱ ተደኲኑሉ ዝርከብ ከባቢ ጥንቁለሓስ ብደረጃ ዓለም ኣደናቕን ዘይሃስስን ዓርሞሽሻዊ ዝኽርታት ምዝዛም ውግእ 2ይ ኲናት ዓለም ዝሰነደ፡ ኣብ ብዙሕ ኣህጉራዊ ናይ ታሪኽ ፍጻመታትን ሰነዳትን ብዝተፈላለየ ኣገባብ ብዝርዝርን ብጽማቝን ዝተጻሕፈሉ እዩ። ምኽንያቱ፡ ልክዕ ከም’ቲ ኣብ ሩስያን ጃፓንን ዝዝከር፡ “ናይ’ቲ መጨረሽታ መጀመርታ ዝበሃል” ካልኣይ ኲናት ዓለም፡ ዝተዛዘመሉ ቦታ ስለ ዝኾነ። ስለዚ ከኣ፡ ኣብ ኣህጉራዊ 2ይ ኲናት ዓለም ጥንቁለሓስ ኣብ ዝተኻየደ መሪርን ደማውን ኲናት ኣብ’ቲ ብቐንዱ ብእንግሊዝን ፈረንሳን ዝቕለስ ወገን ሓይልታት ኪዳን ተሰሊፎም ናይ ዝወደቑ ከም መዘከርታ ናይ ዝተፈላለያ ሃገራት ኤውሮጳ፡ ኤስያን ኣፍሪቃን ዜጋታት ዝኾኑ 438 ሬሳታት ዝተቐብሩሉን፣ ብስሞም ኣብቲ ቦታ ሓወልቲ ዝተሰርሓሉን መቓብር ኮመን ወልዝ (ሓይልታት ኪዳን) ህያው ምስክር ናይ’ቲ ኲናት እዩ። እዚ ከባቢ፡ ንሰራዊት ኢጣልያ ኣኽቲቱ ዘዋግእ ዝነበረ ኣዛዚ ግንባር ኢጣልያዊ ጀነራል ኦርላንዶ ሎረንሲኒ ዝወደቐሉ ቦታን ንዝኽሩ ተሃኒጹ ዘሎ ሓወልትን፣ ዝተሃደመ ኣንደራት ትሕተ ባይታዊ ድፋዓት፣ ናብ ቀንዲ ሰንሰለታዊ መኣዘዚ ነቝጣታትን ፎርቶ ጥልያንን ዝወስድ ጽርግያታት፣ ትሕቲ ባይታ ዝተሃንጸ ናይ ነዳድን ማይን ክልተ ዓበይቲ ኣጋንእን፣ ከምኡ’ውን ከከም ኣድላይነቱ ማይን ነዳድን ንምዝርጋሕ ዘገልገል ዝነበረ ናኣሽቱ ባስካታትን ናይ ሓጻውን መስመራት ሻምብቆታትን፣ ኣብ ኣጻድፍ ኣኽራን ዝተንጠልጠለ ኣኻውሕ ብምንዳል ዝተሃንጸ ብውሽጢ ጎቦታት ሰንጢቑ ዝሓልፍ ኣደናቒ ኣርባዕተ ገለርያታት ባቡር፣ መበቆላዊ ኣግራብን እንስሳታት ዘገዳምን፣ ብዙሕ ታሪኽን ዛንታን ዘለዎ ናይ’ቲ ከባቢ ቀዳማይ ታቦት ቅዱስ ጊዮርጊስ፣ ብልዑል ስነ ህንጻውን ስነ ጥበባውን ብቕዓት ዝተሃንጸ ኣገልግሎት መስመር መጐዓዝያ ምድሪ ባቡር፣ ኣዝዩ መሳጥን ኣደናቕን ዝኾነ ዝተፈላለየ ዓቐን ዘለዎ ቢንቶታት፣ ሓወልቲ ማርያም ጥንቁለሓስ፣ ከምኡ’ውን እቲ ኣብ መንጎ ክልተ ተመዓደውቲ ጎቦታት ዝተሃንጸ ተሪር ዓቐበተ-ቍልቍለት ጽርግያ ጥንቁለሓስ ይርከብዎ። ኣብዚ ግዜ’ዚ ብዝካየድ ዘሎ ጽዑቕን ዕቱብን ወፍሪ ምዕቃብ ኣከባቢ፡ ስንጭሮታት ጥንቁልሓስ ካብ መበገሲኡ ጀሚሩ ቅናታዊ ዛላታት፡ ጋብላታት፡ ከትሪታትን ዛላታትን ተሃኒጹሉ፡ ብመደብ ሓምላይ ወፍሪ’ውን ዳግመ-ምግራብ ተገይሩሉ ብግብሪ ዝምስከረሉ ቱሪዝማዊ ተምሳጥ ዘሕድር ልሙዕን ግሩምን ትርኢት ዘለዎ፡ ብቐትሩ’ውን ዘይድፈር ጫካ ኮይኑ ኣሎ። እዚ ሕዛእቲ፡ ከም መደብ ኣብ 2016 እኳ እንተጀመረ፡ ምስቲ ኩሉ ዘለዎ ታሪኻዊ ኣገዳስነትን ምስ ከተማ ንዘለዎ ቅርበትን ኣብ ግምት ብምእታው፡ ብካርታ ደረጃ ናይ ጂኦግራፍያዊ ስርዓተ ሓበሬታ (GIS) ስእሊ ተሳኢሉ ብግብሪ ዝሰርሓሉን ከም ሕሩም ሕዛእቲ ክሕዛእ ዝጀመረን ኣብ ክራማት 2018 – 2019 ምዃኑ፡ ወኪል ብዓል ስልጣን ኣግራብን እንስሳ ዘገዳምን ዞባ ዓንሰባ ኣቶ ከሰተ ተስፋጽዮን ይገልጽ። ምስኡ’ውን፡ ኩለን ምስ ከባቢ ጥንቁለሓስ ምትሕሓዝ ዘለወን ምምሕዳር ከባቢታት፡ ኣብቲ ናይ ምሕዛእ መደባት ክሳተፋን፡ ነቲ መደባት ምሕዛእ ደጊፈን ክሰርሓን፡ ግቡእ ሓበሬታ ናብ ህዝብን ምምሕዳራትን ከም ዝበጽሕ ከም ዝተገብረ ዝጠቐሰ ኣቶ ከስተ፡ ብኡ መሰረት፡ ካብቲ ብጂኦግራፍያዊ ስርዓተ ሓበሬታ ዝተዓቀነ 835 ሄክታር ስፍሓት ዘለዎ መሬት ናይ ጥንቁለሓስ፡ ንመንገዲ ዝኸውን፡ ከምኡ’ውን ምስ ቅርበት ናይቲ ከተማ ገለገለ ማሕበራዊ ኣገልግሎታት ዝህባ ትካላት’ውን ስለዘለዋ፡ 135 ሄክታር ጐዲሉ 700 ሄክታር ክሕዛእ ከምዘለዎ ኣብ 2019 ተወሲኑ፡ ግቡእ ሓለዋ ከም ዝተገብረሉ ይሕብር። ምስ መሻርኽቲ ብምዃን ብዕቱብ ተታሒዙ ሓያል ጻዕሪ ስለ ዝተገብረሉ ከኣ፡ እቲ ዝተሓዝአ ቦታ ብኹሉ ሸነኹ ከም ዝሰሰነ፣ ከምኡ ድማ ምስ ከተማ ብዘለዎ ቅርበትን፡ ዘለዎ ታሪኻውን ሃይማኖታውን ድሕረ- ባይታኡን ተራእዩ፡ ኣብ መወዳእታ 2024፡ እቲ ሕዛእቲ 500 ሄክታር ስለ ዝተወሰኾ፡ ኣብ’ዚ እዋን፡ ስፍሓት ሕዛእቲ ጥንቁለሓስ 1200 ሄክታር ኮይኑ፡ ኣብ ጽቡቕ ኩነታት ከም ዘሎ ኣብሪሁ። ብኩሎም መሻርኽቲ ወገናት ዕቱብ ምክትታል እናተገብረሉ፡ ኣብ ምስራሕ ዛላታት፡ ከትርታት፡ ቅናታዊ ጋብላታትን ምትካል ፈልስን መዓልታዊ ኣስታት 400 - 500 ሰባት ይዋፈሩ ስለ ዝነበሩ ከኣ፡ ሕሩም ሕዛእቲ ጥንቁልሓስ፡ ብዝግባእ ለሚዑን ተዓቂቡን ከም ዘሎ ኣረዲኡ። ዋና ጸሓፊ ካቶሊካዊ ኤጳርቕና ከረን፡ ቆሞስን ቀዳስን ከባቢ ማጨሎት ጋብር ኣኸደርን ቤተ መቕደስ ቅዱስ ሩፋኤልን ኣባ ዑቕባጋብር ወልደጊዮርጊስ ብወገኖም፡ እዚ ቦታ፡ ቦታ ሓድነት፡ ቦታ ውህደት፡ ቦታ ስምረትን ንኹለን ሃይማኖታት ዝጥርንፍን ምዃኑ ጠቒሶም፡ ጥንቁልሓስ፡ ካብ ወለዶ ዝተወርሰ፡ ኣብ መጻኢ ኣብ ቱሪዚማዊ ረብሓታት ክውዕል ዝኽእል ዓቢዪ ሃገራዊ ውርሻ ከም ዝኾነ ገሊጾም። ቀጺሎም፡ ጥንቁልሓስ፡ ቦታ ባህሊ፡ ታሪኽ፡ መኸተን ጽንዓትን፡ ኣቦታትና ካብ ጥንቲ ጀሚሮም ካብ ዝተፈላለዩ ወረርቲ ንዓዶምን ህዝቦምን ንኽከላኸሉ ንክብሪ ሃገሮም ዝወደቑሉ ቦታ ተወፋይነትን ጅግንነትን ምዃኑ ኣብሪሆም። እዚ ምስ ማጨሎት ጋብር ለጊቡ ዘሎ ጤረር ክሳብ ሎሚ “ህኑድ ደርብ” መንገዲ ህንዳውያን ተባሂሉ ከም ዝጽዋዕ ብምምልካት ከኣ፡ ኣብ 2ይ ኲናት ዓለም እቶም ኣብ ጎድኒ ሓይልታት ኪዳን ተሰሊፎም ዝነበሩ ህንዳውያንን ፓኪስታናውያንን ምስ ኣባቕሎምን ኣፍራሶምን ዝሓለፉሉ (ንከረን ዝኣተዉሉ) መንገዲ ምንባሩ፡ ስርጉኲ ወረባ ከኣ፡ ኣብ ዘመነ ወራራት መሳፍንቲ ደቡብ፡ ኣንስቲ፡ ኣረጋውያንን ህጻናትን ዝዕቆቡሉ ዝነበሩ በዓትታት ብምዃኑ፡ ከምኡ ከምዝተሰምየ ገሊጾም። ኣብ ዞባ ዓንሰባ ሓላፊ ጨንፈር መጽናዕትን ምክትታል ጸጋታት ቱሪዝምን ኣቶ ፍስሃ ሃብተ ብግደኡ፡ ከባቢ ጋብር ጫድቕ ካህናትን መሻይኽን ብሓባር ዝባረኽዎ፡ ንስኒት፡ ምክብባርን ሓድነትን ህዝብና ዘንጸባርቕ ምዃኑ ብምሕባር፡ ልዑል ታሪኻዊ ኣገዳስነትን ዓቢዪ ቱሪዝማዊ ረብሓታትን ስለ ዘለዎ፡ ብፍላይ ኣብ ምዕቃብን ምክትታልን ታሪኻዊ ቅርስታት፡ ንቕሓት ህዝቢ ክዓቢ ኣዘኻኺሩ። ኣብ ዞባ ዓንሰባ ሓላፊ ጨንፈር ባህሊ መምህር ሃብተማርያም መሓሪ ድማ፡ እዚ ከባቢ’ዚ ብሃይማኖት፡ ብባህሊ፡ ብታሪኻዊ ቅርስታት ብብዙሕ መዳያት ኣዝዩ ዕዙዝ ኣገዳስነት ዘለዎ ምዃኑ ኣስፊሑ ብምግላጽ፡ ግሩም ኮይኑ ንክለምዕን ክዕቀብን ኣበርክቶ ንዝገበሩ ኣካላት ብምድናቕን ምምስጋንን፡ ንቐጻሊ’ውን ብዝሓየለ ክዕቀብን ክስስንን ተላብዩ።