"Sizin doğrularınızı düşmanlarınızın savunduğunu duyduğunuzda neler hissedersiniz?"🎤
Nuri Bilgin'in bu sorusunu etik ahlak ve varoluş üzerine akıl açıcı bi soru olarak düşünmüştüm.
Merhabalar,
IX. Eleştirel Psikoloji Sempozyumu'nu 16,17, 18 Ekim'de İzmir Mustafa Necati Kültür Merkezi'nde gerçekleştiriyoruz.
Sempozyuma bildiri başvurusu gönderimi için son tarih 1 Temmuz!
Sempozyumla ilgili elestirelpsikolojisempozyum@gmail adresinden bize ulaşabilirsiniz
Beynin Asıl Şekillendiricisi: Sosyoekonomik Durum
Beyni asıl şekillendiren zekâ değil, çocuğun doğup büyüdüğü mahallenin sosyoekonomik koşulları.
Beyin görüntüleme çalışmaları onlarca yıldır zekâ (IQ) ile beyin yapısı arasındaki ilişkiyi ön plana çıkardı. Ancak bu büyük ölçekli yeni çalışma, o ilişkinin büyük ölçüde bir yanılsama olduğunu ortaya koyuyor: çünkü anlaşılıyor ki sadece beynin bağlantısal anatomisinin değil zekanın da yemem belirleyicisi çocuğun içinde büyüdüğü çevre.
Araştırmacılar, 9-10 yaş aralığındaki binlerce çocuğun MRI verilerini kullanarak 649 farklı davranışsal ve çevresel değişkeni beyin işlevi ve yapısıyla eşleştirilmiş. Sonuç çarpıcı: Tüm değişkenler içinde en güçlü ve en tekrarlanabilir beyin-geneli ilişkiyi yaratan tek faktör sosyoekonomik durum. Üstelik bu ilişkinin en belirgin göstergesi IQ skoru ya da ebeveyn eğitimi değil, çocuğun ikamet ettiği posta kodunun sunduğu sosyoekonomik fırsatlar.
Sosyoekonomik statünün beyindeki izi, beklenen bölgelerde değil, birincil motor ve duyusal kortekslerde belirginleşiyor — yani yüksek düzey bilişsel işlevlerin yürütüldüğü frontal ve parietal korteksler değil. (Bu örüntü, norepinefrin reseptör yoğunluğu, uyku süresi ve uyarıcı ilaç etkileriyle güçlü bir uzamsal benzerlik taşıyor. Bu da şunu düşündürüyor:) Sosyoekonomik yoksunluk, beyni öncelikle kronik stres ve uyku yoksunluğu mekanizmaları aracılığıyla etkiliyor olabilir.
Peki ya IQ-beyin ilişkisi? Çalışmanın en sarsıcı bulgusu burada yatıyor. IQ’nun beyin haritası, sosyoekonomik statünün haritasıyla neredeyse örtüşüyor. Sosyoekonomik durum istatistiksel olarak kontrol altına alındığında beyin-IQ ilişkisi büyük ölçüde ortadan kalkmış ve motor-duyusal örüntüden uzaklaşarak bilişsel örüntüye kaymış görünüyor. Dahası, yüksek sosyoekonomik kesimden derlenen örneklerle eğitilen beyin-IQ modelleri, düşük SES’li çocuklara genellenemiyor. Modeller IQ’yu değil, aslında sosyoekonomik durumu öngörüyor — bu, “kısayol öğrenmesi” olarak adlandırılan bir yapay zekâ hatasının biyolojik veriye yansımasıymış.
Bağlantısallık biliminin perspektifinden bakıldığında bu bulgular derinden anlamlıdır: Beyin, izole bir biyolojik organ değil; uyku, stres, çevre ve ekonomik olanakların işlediği bir ilişkisel ağdır. Bir çocuğun nöral bağlantı örüntüsü, “posta kodunun” bir yansımasıdır. Varlık, ilişkiler ağı içinde anlam kazanır — ve bu çalışma, o ağın en belirleyici düğümünün de “sosyal adalet” olduğunu gösteriyor.
Science, 11 Haziran 2026 — Marek ve ark.
Yine derin bir sessizlik. Mesele çalışmamak değil, mesaiyi bir "lütuf" gibi görmemekti.
İnsanlar "Z kuşağı çok rahat" dediklerinde aslında şunu ıskalıyorlar: Bu kuşak, kendinden öncekilerin;
Kaçırılan okul müsamerelerini,
Soğuyan akşam yemeklerini,
İptal edilen tatilleri,
Ve sonunda "şartlar böyle" denilerek geçiştirilen fedakarlıklarını izleyerek büyüdü.
Aşırı çalışmayı bir "madalya" gibi göğsünde taşımayı reddediyorlar.
Tükenmişliği, hırsla karıştırmıyorlar.
Alkışlanmak için kendilerinden vazgeçmiyorlar.
Hala emek veriyorlar, hala üretiyorlar.
Sadece belirsizliğe yatırım yapmayı reddediyorlar.
Bu bir disiplin sorunu değil, bir tecrübe mirası.
Eski neslin ödediği ağır bedelleri gördükten sonra...
Onları sınır çizdikleri için gerçekten eleştirebilir miyiz?
A day after Erdoğan speaks with Trump, he has shut down Bilgi University, among Turkey’s leading private universities, by decree, without explanation. Bilgi had been a thorn on his side. The timing is unlikely to be coincidental. Hours earlier, also after the Erdoğan-Trump exchange, a court effectively replaced the leader of the main opposition party, CHP. It looks like Erdoğan received a green light to turn Turkey into an even harsher dictatorship.
2 yıl önce Proctor'un o zaman yeni çıkan bu kitabı üzerine bir oturumuna katılmıştım. Kitabın minik bir tanıtımı ile maddi ve psikolojik olanın politik eylemlilikteki birliğine dair tarihten bir örnek ele almıştım @Terrabaytt ta.
İşte o kitap Türkçe baskısıyla çıkmış!
Hannah Proctor, Tükenmişlik kitabında politik mücadele içerisinde sıcağı sıcağına çok kolay anlaşılamayan tükenmeye, tükenmenin duygu dünyasına bakıyor.
https://t.co/g7nEzAC9rW
Bu bayram çok üzücü başladı. Bir psikiyatrist olmanın ötesinde biriydi. Yazılarına bakmayı, bu ara neler üzerine düşünüyor diye kurcalamayı çok severdim. Toprağı bol olsun!
RADAR ÖZEL | Erdoğan'ın bugün Boğaziçi Üniversitesi'nde verdiği konferans için;
- Akademik kadronun, üniversite personelinin ve tüm öğrencilerin kampüse girmesi yasaklandı.
- Konferansa katılması için dışarıdan AK Gençlik üyeleri ve yöneticileri kampüse sokuldu.
- Dersler tüm gün iptal edildi.
- Okul içindeki ve çevresindeki tüm işletmeler bir günlüğüne kapatıldı.
- Yurtta kalan öğrenciler yurttan çıkarıldı ve odaları köpeklerle arandı.
- AK Gençlik üyelerinin Erdoğan'la birlikte çekildiği fotoğraf ve videolar “Boğaziçi Üniversitesi öğrencileri” şeklinde servis edildi.
- Erdoğan'ı protesto etmek isteyen öğrenciler gözaltına alındı.
We noticed employees kept saying they were “tired” and “burned out”.
We didn’t want to ignore that.
So we started sending a survey every morning at 8am:
“How are you feeling today?”
- Great
- Good
- Fine
There is no fourth option.
Anyone who doesn’t respond by 8:15am is marked as “Low Commitment” in their HR file.
Mental health is important.
You just have to measure it correctly.
Bu tekrar sıkıntı verdi artık.
1.Biri gayet normal bi şey yapmıştır/demiştir.
2.Haber kanalları bu çok normal şeye haber değeri verip gündeme taşır.
3.Sonra aynı haber kanalları👇🏻
It's time to remove laptops from classrooms.
24 experiments: Students learn more and get better grades after taking notes by hand than typing. It's not just because they're less distracted—writing enables deeper processing and more images.
The pen is mightier than the keyboard.
Every autistic person I know loves AI.
Many of them use LLMs more than anyone else I've seen - and find it incredibly useful in their personal and professional lives.
I think it's weird we don't talk about this more.
Burası Şile, İstanbul'un Kuzey Ormanları. Yani şehrin yegane suyu, nefesi, sağlığı. Bu madencilik değil sömürgeci maden yağmasıdır ve dünyada kendi ormanlarını bu şekilde yıktıran başka bir ülke yoktur. (V/@ismailari_ )
Şile 2011-2024👇
Google Maps’i açıp bakın lütfen tahribatın büyüklüğünü net bir şekilde görebilirsiniz. Bu bildiğiniz talan. Bu kalkınma değil, yağma. Bu ekonomi değil,
bir ülke kendi ormanını, kendi su kaynaklarını şirketlere teslim edip böyle lime lime ettirmez.