Ш.Хадбаатар

Энэ жил маш том 2 ажил төлөвлөсөн байгаа 🙏💪🎊

[Ш.Хадбаатар @khaduba]

😢😢😢

[Enkhzaya @Enkh_Zoya]

Хүү минь, намайг Уучлаарай, Төрсөн өдрийн мэнд хүргэе. Цахилгаан дугуй унаж байсан 12 настай хүү Уфа хотод нас баржээ. 150 км/ц хурдтай машин мөргөж нас барав. Аав нь ослын газарт ирж нулимс дуслуулан уучлал гуйв. Аав дугуй авч өгсөндөө бүх насаараа харамсаж, өөрийгөө буруутгана

[Bilguun 🇲🇳 @bilguunin]

Аялал зугаалга эхлэхээс өмнө нэг зүйлийг Монголчууддаа захиж анхааруулж хэлье ээ! Энэ газан халаалт гэж зүйл аялал зугаалгад тохиромжгүй маш аюултай зүйл шүү. Ялангуяа сүүлийн жилүүдэд майхнууд маш зузаан хийцлэлтэй, агаар нэвтрэхгүй материалтай болсон. Газан халаалт ��ь хүчилтөрөгчийг шатаадаг учраас маш аюултай. Ковидын өмнө би тийм зүйл туршиж алдаа гаргаад гэрбүлээрээ 4 улирлын майхандаа өглөө сэрэхэд толгой хагарах гээд бүгдээрээ хагас бүтэх маягтай болчихсон сэрж бсан. Тийм бүтээгдэхүүний сурталчилгаа их харагдаж буй тул аялагч хүний хувьд анхааруулж хэлж өгөх нь зөв гэж бодлоо.

[Adiya.G @Adiyag04]

Докторант Ц.Содномдамба: 6 сар гарчхаад
байхад Монголд яагаад хүйтэн байгаа вэ?

(Шинжлэх ухааны тайлбар бичвэр. Бакалаврын сэдвээ Уур амьсгалын өөрчлөлтөөр хийж байсан хүн юм шүү :) )

Ер нь та бүхэн хүүхдийн баяраар дулаахан, тогтуун цаг агаартай байхыг санаж байна уу ? Монголд сүүлийн үед зун хүйтэн байх нь ихсэж байгааг анзаарч байна уу. Шинжлэх ухааны үндэслэлтэй тайлбарыг доор дурдъя

Тэнгэрийн "хана" нурсан нь

Бидний толгой дээр, агаар мандлын дээд давхаргад Jet Stream (Тийрэлтэт агаарын урсгал гэх юмуу даа) гэж нэрлэгддэг маш хүчтэй салхины "гол" хойд туйлыг тойрон урсаж байдаг. Энэ урсгал нь хойд туйлын хахир хүйтэн агаарыг урагш алдалгүй барьж байдаг байгалийн асар том далан гэж нэрлэж болох юм.

Гэвч Арктикийн мөс хайлж, туйл орчмын агаар дулаарснаар энэ "далан" хүчээ алдаж, шулуун байсан голдирлоо өөрчлөн аварга том долгион үүсгэж эхлэв. Яг одоо Монголын дээгүүр энэ долгионы "хотгор" хэсэг таарч, Арктикийн хүйтэн агаар ямар ч саадгүйгээр манай нутаг руу цутган орж ирж байна. Шинжлэх ухаанд үүнийг "Арктикийн халдлага" гэж нэрлэдэг.

"Түгжигдсэн" агаар буюу Агаар мандлын гацалт

Ердийн үед цаг агаарын фронтууд баруунаас зүүн тийш нүүдэллэн өнгөрдөг бол одоогийн Jet Stream-ийн сулрал нь "Atmospheric Blocking" буюу агаар мандлын түгжрэлийг үүсгэж байна.

Энэ нь яг л замын түгжрэл шиг, хүйтэн агаарын масс манай бүс нутаг дээр ирээд хөдөлгөөнгүй "гацчихаж" байгаа хэрэг. Үүний улмаас зуны эхэн сарын нартай өдрүүдийн оронд Сибирийн жиндүү салхи хэдэн хон��гоор, бүр долоо хоногоор үргэлжлэн Монголыг "хөргөж" байна.

Ла-Нинья: 10,000 км-ийн цаадах "Эрвээхэйн нөлөө"

Монголоос алс хол орших Номхон далайн экватор орчмын ус ердийнхөөсөө хөрөх үзэгдлийг Ла-Нинья гэдэг. "Монголд ямар хамаатай юм?" гэж санагдаж болох ч далай дахь энэ хөрөлт нь дэлхийн агаарын даралтын системийг бүхэлд нь хөдөлгөөнд оруулдаг.

Түүхэн статистик мэдээллээс харахад Ла-Нинья идэвхтэй жилүүдэд Төв Азийн бүс нутагт зуны эхэн сар ердийнхөөс сэрүүн, салхи шуургатай байх магадлал эрс нэмэгддэг нь батлагдсан зүй тогтол юм.

"Дэлхий дулаарч байгаа бол яагаад хүйтэрч байна вэ?" гэх асуулт хамгийн түгээмэл. Хариулт нь энгийн: Дэлхийн дулаарал нь цаг уурын тэнцвэрийг алдагдуулж, эрс тэс байдлыг (climate instability) өдөөж байна. Анхны Бакалаврын ажлаа дэлхийн дулааралтай сэдвээр хийж байлаа кк.

Бид ердийн дулаан зуны оронд "хэт халуун" эсвэл "хэт хүйтэн" гэсэн хоёр туйл руу шилжиж байгаа хэрэг. 6-р сарын энэ хүйтрэл бол агаар мандал дахь энергийн хуваарилалт алдагдсаны тод жишээ юм.

Эх сурвалж: NOAA (National Oceanic and Atmospheric Administration)
WMO (World Meteorological Organization)
IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change)

[Ш.Хадбаатар @khaduba]

🤣🤣🤣

[C🅰️STEL @CASTEL_8888]

Тувачууд 4х4 авто спортоо хөгжүүлэхээр их сүртэй гарчээ
Тэгээд удалгүй 😂😂😂😂😂

[Ш.Хадбаатар @khaduba]

@Dandag_5004 @sukhee_his @Lkhamnorjinn Өө энэ линк чинь бүр худлаа байна шүү. icloud-аа алдчлаа шд 😥😥

[Г.Лхагвадорж UBN.MN @GanboldLkhagva1]

📌Онцгой сүүлийн 7 жилд төсвийнхөө 94.1%-г барилга, байгууламж санхүүжүүлээд, ердөө 5.9%-г тоног төхөөрөмжид зарцуулчихаар бөөрийг нь цоолсон канистраар шороо зөөхгүй яадаг юм ‼️😞‼️

Энэ бол цэвэр 2016-2024 онд ОБЕГ-г удирдсан дарга нар, Шадар сайдуудын бодлогын алдаа.

‼️ 2016-2023 онд 44.7 тэрбумаар цемент зуурчихаад ердөө 2.8 тэрбумаар тоног төхөөрөмж авахаар га��ын дэлбэрэлтийн үеэр ашиглах төхөөрөмжгүй, 9 давхраас дээш гардаг техникээ дөнгөж өнгөрсөн жил авахгүй яадаг юм.

Тангараг өргөсөн хэдээ алба хаагчид нь тоног төхөөрөмж дутуу, цалин хангамж хүрэлцээгүй бор зүрхээрээ туулж яваа.

2024 онд бас тоног төхөөрөмжийн хэрүүл гарч байж сүүлийн 2 жил 17, 29 тэрбумыг төсөвт тавьж байгаа юм.

Онцгой хариуцдаг сайдууд, дарга нар нь үнэхээр сэтгэлгүй. Тэр барилга бол шахаа тендер ордог учраас зүтгүүлж байгаа юм. Нэг сумын барилгыг хэдэн жил ч бариад байгаа юм бүү мэд.

📌@Nomt7 Шадар сайд ирэх жил орчин үеийн тоног төхөөрөмж дээр нь анхаарсан төсөв тавиад явах нь зүйтэй шүү. Иргэдийн болон алба хаагчдын амь насыг хамгаална гэсэн үг. Хуучин дарга нарыг нь солих хэрэгтэй дээ @NyamUchral

[Ш.Хадбаатар @khaduba]

😢😢😢

[С.Мөнхбаатар @_Munhuu1]

30м нүхнээс хүн гаргаж чадахгүй
20 давхар өндрөөс хүн буулгаж чадахгүй ер нь л бидний бодит байдал тун хэцүү, юунд ч бэлэн биш байна даа!

[БАЗУУЛАА @Bazuulaa]

Яасан мундаг сэтгэлийн тэнхээтэй залуу вэ...❓

Дүү нь марафонд бүртгүүлээд тэнгэрт дэвшсэн тул ах нь өөрийнх нь оронд гэгээн дурсгалын хүндэтгэж гүйж байна.. Ахын дүүгээ гэсэн тэр сэтгэл зүрх шимшрүүлэм мөч❤️

[Ч.Лодойсамбуу @Lodoisambuu]

Гэлэн лам Ч.Лодойсамбуу🙏🏼

…“Эмээлт” өртөөний Бригадын даргаар ажиллаж байх үед ах Ч.Наранбаатар маань өвдөж халуураад бүр таталт өгсөн тул ээж ахыг аваад Төмөр замын эмнэлэгт яаралтай очс��н байж. Тэгтэл коридорт нэг сувилагч “Дахиад нэг жаахан амьтан таталт өгөөд ирлээ” гээд гүйгээд явжээ. Ээж нэг их тоосон ч үгүй гэнэ. Гэтэл “Ч.Баяндэлгэрийнхээс хүн байна уу?” гэх нь тэр. Ээж “Байна шүү” гээд гүйгээд очтол хоёр ойтой, хөлд ороод гүйж явсан хүү нь мөн л тэнгэрт хальжээ. Тэр цагаас хойш ээж минь Гандангийн хашаанаас салаагүй юм билээ. Ганданд хурах том ном, хурлуудыг дааж хонины бүхэл мах, гурил, шар тос гээд хурал ном хурахад лам нарт шаардлагатай юм бүрийг чадлаараа цуглуулж өргөдөг байж. Нэг өдөр Гандангийн усан оргилуур дээр байнга сууж байдаг зурхайч хөгшинд аяга цай дөхүүлсэнд “Гялайлаа, яасан буянтай охин бэ? Миний хүү ер нь байнга л энд буян хийж явах юм. Чи тэр лам нарын цуварсан байрны хоёр дахид нь очоорой. Түвдэн гэж лам бий. Төв Гандангийн Гэсгүй. Уулзаарай” гэж. Хөгшний захисны дагуу лам нарын байр руу очиж Түвдэн ламтай танилцаж уй гашуугаа хуваа��цсан байна. Түрүүний эмээ гэрээ зааж өгсөн байж. Түвдэн лам ээжид хандан “Тэнгэрийн зүүдний хүүхэд гэж байдаг юм. Тэнгэр зүүдний хүүхдээ л буцаагаад авч. Уйлах хэрэггүй. Чамд дахиад нэг сайхан хүү ирэх л юм байна шүү дээ. Чи ач буяныг нь үзнэ ээ” гэж.
Түүнээс хойш хоёр жилийн дараа намайг төрөхөд ээж Гандангийн гудамжинд байдаг мундаг номтой лам бүртэй хэдийн танил болсон байж. Би хавар төрсөн юм. Ганданд хаврын хайлан гэж том хурал болно. Газар бүрээс номтой, том лам нар ирж хайланд оролцоно. Ээж яг тэр хаврын хайлангийн үеэр надад нэр авахаар Ганданд ирээд Өвөрхангай аймгийн Уянга сумын уугуул Дагаа гэж олонд алдаршсан Дашзэвэг гуай дээр яваад орж. Тэгтэл Дагаа гуай “Чи бушуухан Маналжавынх руу ор. Тэнд бүх мундаг лам нар цугласан байгаа” гэж. Хэлсэнийх нь дагуу Өвөрхангай аймгийн Есөнзүйл сумын ��угуул Маналжав ламынд ортол үнэхээр л олуулаа цуглан ном хурж байж. Ээж Маналжав гуайд ирсэн учраа хэлтэл “За, энэ бүсгүй хүүхэддээ нэр залж яваа юм байна” гэж хурсан олонд зарлажээ. Гэтэл лам нарын дундаас нэг жижигхэн шар хүн “За тэгвэл энд чинь одоо хамгийн өндөр настай нь хэн сэн билээ” гэтэл нэг нь “Лодойсамбуу гуай та л байна даа” гэж. Лодойсамбуу гуай, “За тэгвэл хүү минь миний нас, буяныг аваарай” гээд адислажээ. Ээж тэндээсээ гараад Түдэв ламынд очиж болсон явдлыг хэлтэл “Би чамд эс хэллүү? 90 гарсан хашир андгай зүгээр ч нэг нэрээ өгөөгүй дэг шүү” гэсэн гэдэг.
/Хугархай эрүүний “шөл” номын хэсгээс/

Нэрнийхээ энэ түүхийг ээжийнхээ амнаас хэдэн арван удаа сонсохдоо “тэр Лодойсамбуу гэж ямархуу хүн байсан бол?” гэж их боддог байлаа. Сая, амралтын өдрүүдээр болсон номын баярын үеэр харин Ц.Цэвэлмаа гэж хүн ирээд “Номыг тань уншлаа. Миний аав, Лодойсамбуу гуай хоёр найзууд байсан” гэлээ. Олон хүн бужигнаад тухтай хэдэн үг солих боломжгүй тул дугаараа солилцож өнгөрөөд өнөөдөр урьж уулзлаа. Соёлын гавьяат зүтгэлтэн Н.Даваадаш, Н.Цогбадрах нэртэй хоёр хүнийг дагуулж иржээ. Ч.Лодойсамбуу ламын хуурай хөвгүүд гэнэ. Ч.Лодойсамбуу гуай Гэлэн хүн байсан буюу Бурхны шашны ёсонд лам хүний авч болдог хамгийн том ��ахилыг хүртсэн хүн байж. Тиймээс эхнэр, хүүхэдгүй. Харин Н.Цогбадрахыг багад нь шавиа болгон дэргэдээ авчээ. Тэгээд Н.Даваадаш гавьяат, Н.Цогбадрах нар өнөөдөр надад нэрийг минь хайрлаж адисласан эрхэм хүний тухай ярьж өглөө.
Ч.Лодойсамбуу гуай мөн л хүүхэд тогтохгүй байсан айлд төрж хүн болжээ. Өмнөх үр нь тэнгэртээ буцсан тул ээж аав нь нэг мундаг лам дээр очиж асуутал “Лам болох хүү байна. Арван настайд нь нэг отоо бий. Түүнийг л давчихвал ажрахгүй” гэж. Үнэхээр ч ламын хэлсэнээр болж Лодой хүү 10 настайдаа мориноос унаж ухаангүй хэд хоножээ. Унахдаа э��үү нь хугарч сүрхий гэмтсэн байна. Түүнээс хойш хийдэд шавилан суугаад хожим бүр Гэлэн сахил хүртжээ. Алиа хошин үгтэй, арилжаа наймаанд одтой, хэлсэн нь биеллээ олдог, амтай хүн байсан гээд л Гэлэнтний тухай сонсохдоо энэ олон давхцлыг бодож алмайрч суулаа. Энэ хорвоод учир утгагүй зүйл гэж нэгээхэн ч үгүй билээ🙏🏼

[Mongolkhuu Davaajamts @Mongolkhuu_MX]

471-т нэг хүүтэй хамт хоригдож байлаа. 13 настайгаасаа хар тамхинд орсон. Энэ хар ертөнцийн утгын гүнийг мэддэг. Гадаад дотоод бдлаасаа нилээдгүй эвдэрсэн, их ч юм туулж өнгөрүүлсэн нь илт. Залуу хүүхэд болохоор хичнээн эвдэрсэн ч сэтгэлийн мухарт нь сайн хүн бол��х тэмүүлэл байгалийн зөн нь дотроос нь чангаагаад бгааг өөрөө ч мэдэлгүй надад илэрхийлсэн юм. Юу болсон бэ гэхээр бид 2 камертаа 2-лахнаа. Би ч унтахаас бусад цагт ном шагайгаастай. Гэтэл дүү их ганцаардсан юм бна л даа. Надаас өөр хүмүүстэй хоригдож бхдаа ийм бдалд орж үзээгүй гэнээ. Хоорондоо ярих, харилцах хэрэгцээгээ хангаж чадахгүй бсаар сүүлдээ миний номнуудаас аваад худлаа үнэн эргүүлж тойруулж бгаад нэг мэдсэн өөрөө ч мэдэлгүй дотор нь орчихсон уншаад эхэлсэн бж. Үе үе ахаа энэ юу гэсэн үг вэ? Энэ яасан юм бол гээл асууна. Ном руугаа төвлөрчихсөн н��дад хэдий төвөгтэй ч хариулж л таарна. За тэгээд дүүг нээлттэй хорих анги руу нь ачих болсон чинь бүр яг сэтгэлийн гүн, ходоодны мухраасаа, нүднээс нь илт харагдсаан хөөрхий. Ахаа би ялаа эдэлж дуусч гараад энгийн амьдралаар сайхан амьдарнаа. Таньтай бхдаа амьдралд бас ийм өөр өнгө бдаг юм бна гэдгийг мэдэж авлаа гээд хэлж бна. Номноос нэг гэрэл гэгээ олж авчээ. Олзуурхууштай.
Энэ дүү одоо хаана юу хийж явдаг юм болдоо. Ялынх нь хугацаа дуусаад суллагдсан л бх ёстой.
Тэрний хэлсэн хамгийн аймшигтай мэссэж нь ахаа хүүхдүүдээ сайн хараарай. Монголд хар тамхи нэвт явчихсан шүү. Хар тамхины ард цагдаа нар өөрсдөө бдаг шүү гэж хүйт дааж, шар үс бостол энэ хар бараан ертөнцийн утгын гүнийг тайлбарлаж өгсөн юм.
Ээ дээ залуус минь сонирхож болох юм болохгүй юм, давж болох зураас болохгүй зураасаа ялгаж салгаж л яваарай даа.

[Хуульч Батхүү @Batkhuu_lw]

Дээр үед "ажил хөөцөлдөнө" гэдэг үг байдаг байв. Болох ёстой юм жам ёсоороо болохгүй. Заавал араас нь хэл ам хэрүүл тэмцэл хийж байж бүтээхийг хэлж байгаа юм.

Би жил дамнуулан хэд хэдэн "ажил хөөцөлдөж" байгаа. Эхнийх нь банкууд ипотекийн зээл өгөхдөө зээл судалсны шимтгэл гэж 1 хувийг авдаг. Энэ нь хууль бус учраас хүчингүй болгуулахаар "хөөцөлдсөн".

Эхлээд шаардлага хүргүүлнэ, дар��а нь дээд газарт нь хандана. Тэгээд шүүхэд өгнө. Шүүхээр өөрөө орно. Дараа нь шийдвэрээ бариад ШШГА дээр очно гээд 3 жил зарцуулсан. Гэвч одоо хэр нь дуусаагүй "хөөцөлдөх" хэрэгтэй байгаа. Энэ хүртэл явсан юм, цаана нь багахан зай үлдсэн гэж харж байгаа.

🚩 Энэ бол ипотекийн зээлтэй 125,000 иргэн, хамтран зээлдэгчийг оруулбал 250,000 хүнд шууд хамаатай асуудал.

Нодлин үл хөдлөхийн 2 хувийн татвар хүчингүй болгуулахаар өргөдөл санаачилж 100,000 хүний санал цуглуулсан. УИХ-аар оруулсан, Байнгын хороогоор хэлэлцүүлсэн. Өөрөө хуулийн төслийг нь бичиж өгсөн.

50, 60 гишүүнрүү ярьж, смс бичиж, уулзсан. Заримтай нь арай зодолдоогүй. Хэвлэлээр үзэлцсэн. Байж болох бүх аргаар "хөөцөлдсөн". Үр дүнд ЗГ дэмжиж, УИХ-аар оруулахаар болсон. Хөөцөлдөхгүй хаясан бол тэгэсгээд мартах байсан биз.

🚩 Дэмжиж санал өгсөн 100,000 хүний шаардлага. Хууль батлагдснаас хойш үр шимийг нь хүртэх олон мянган хүний асуудал.

Одоо орон сууцны залиланг "хөөцөлдөж" байгаа. Ард нь гарна гэж бодож байгаа. Чухам хэр их цаг хугацаа орохыг мэдэхгүй. Цагдаа, шүүх, прокурортой уулзаж, гуйж нэг шаардаж нэг үзэж байгаа. Зорилго нь зөв юм бүтэх байлгүй.

🚩 Бүх мөнгөө нэг луйварчинд өгч алдсан 70,000 хүн, ар гэрийг нь оруулбал 200,000 хүний амь амьдрал яваа.

Юу ч хийхгүй байж шүүмжлэгч нар мэр сэр байх юм. Гэхдээ яахав, урагшаа хараад явахад үр дүн гар��х байлгүй дэ.

[Ш.Хадбаатар @khaduba]

🙏🙏🙏

[Olkhonud Tumur KHANGEREL 🌞 @TKhangerel]

Дорнын говиос Монголын их талд цуурайтсан нэгэн сайхан авъяас билигт хүү ертөнц мөнх бусыг үзүүлжээ 🥲
Ум Ма Ни Бад Ми Хум🙏🏻🙏🏻🙏🏻

[Хуульч Батхүү @Batkhuu_lw]

2018 ашиглалтанд орсон 172 айлын байрны бүх айл м/кв дутуу байранд орсноо саяхан мэджээ. Барилгын компани луйвар хийсэн гэсэн үг.

Харамсалтай нь хөөн хэлэлцэх хугацаа (6 сар) өнгөрсөн учир та нар яаж ч чадахгүй компанийн захирал хэлж байна. Луйварчид хуулийн цоорхойг сайн мэддэг, яаж ашиглахаа ч тооцдог.

126 дотор юу хийдэг нь тодорхойгүй, гадаадаар зугаалахаас өөр шидгүй хүмүүс олон бий. Уг нь "ганц өгүүлбэр" оруулчихад болох асуудал.

[Ш.Хадбаатар @khaduba]

@ShagdarjavB Ямар ажил юм бол доо?

[Хуульч Батхүү @Batkhuu_lw]

Хүнээс байр авахдаа мөнгийг нь цувуулж өгөхөөр гэрээ хийж. Гэрээ хийгдсэн даруй гэрчи��гээ шилжиж, байрандаа орсон. Харин төлбөрөө төлөөгүй. Алданги таазандаа тулсан.

Гэрээ хуулийн шаардлагыг хангасан. Гэрээ хүчинтэй хүчингүй гэдэг дээр маргадаггүй. Зүгээр л алданги төлөхгүй гэдэг. Яагаад гэдгээ тайлбарлаж чаддаггүй. Өгмөөргүй байна аа гэдэг.

Ойлгомжтой хэрэг гэж байхгүй. Гэхдээ ийм юман дээр яагаад шүүхдээд байдаг гэхээр хугацаа хожих гэж тэр.

Бусад улсад гэрээний хохирлын төлбөрт хуулийн үйлчилгээний зардлыг буруутай талаас гаргуулахаар заадаг, гаргуулдаг. Манайх гэрээнд ингэж заасан байхад шүүх хүлээж авдаггүй.

Энэ зардлыг гаргадаг болчихвол шүүхээр явахаас татгалздаг болно. Учир нь буруутай тал төлөх ёстой төлбөр дээр нөгөө талын өмгөөлөгчийг хөлсийг төлөх болно. Шүүх дээр удах тусам тө��бөр нэмэгдэх учир аль болох хурдан шийдэхийг эрмэлзэнэ.

Ийм жишиг тогтоогүйгээс буруугүй хүн өмгөөлөгчийн зардлыг өөрөөсөө гаргаж нэмж хохирдог. Хохирогчийг хохироодог хөгийн тогтолцоо.

Энэ яриад байгаа юм цоо шинэ юм биш. Дэлхийн улсуудад байдаг зүйл. Манайд харин алга. Үүнийг засах боломж бий. Даанч шүүхэд тийм хүсэл зориг алга.

[AdaetsX 𓂀 🇰🇿 🇺🇦 🇲🇳 @AdaetsX]

Китайско-российская граница. Комментарии не нужны.