@dw_russian Какая нахер угроза? Обдристаная Россия не знает как закончить в Украине. Такого позора не было с 1905 года. Эти имбецилы даже с сраной Чечне обделались и до сих пор боятся бородатых чеченских геев.
Çin, her birinin imalatı 1 yıl süren, tanesi 300 milyon dolar olan ultraviyole litografi makinesini üretmeyi başardı.
3 nm çip üretimi için kullanılan bu makineyi dünyada yalnızca Avrupa’nın en değerli şirketi olan Hollandalı ASML üretiyordu.
ASML bu makinelerden yılda sadece 45-50 adet kadar üretebiliyor.
Bu şirkette de 1000’in üzerinde Türk mühendis çalışıyor.
45-50 adet olduğuna bakmayın.
Makine dediğimiz, torna makinesi gibi bir şey değil.
Her bir makine ayrı bir odada üretiliyor.
Bu makineler metrelerce boyunda. Üretim yapan mühendisler bile özel kıyafetlerle odaya giriyor.
Çok hassas bir ortamda üretim yapılıyor.
Hata payı sıfır olmak zorunda.
Tayvanlı TSMC de bu makinelerle gelişmiş çipler üretiyor.
Hem TSMC’yi hem de ASML’yi, daha çok mini ev aletleri ve tıraş makineleri üretmesiyle tanıdığımız Philips ortak olarak kuruyor.
Ama bu makineleri Çin’e satmıyorlar. Hatta Huawei telefon pazarında liderliği ele geçireceği sırada Amerika’nın baskısıyla çip satmayı da bırakıyorlar.
Böylece Apple zirveyi korumaya devam ediyor.
Çin ise baskılandıkça daha da güçlenen bir toplum olduğu için bu makineyi üretmeyi kafasına koyuyor.
Haberlere göre Çin, bir dönem ASML’de çalışıp emekli olan mühendisleri bir araya getiriyor. Bu ekip de gelişmiş çip üretiminde kullanılan EUV litografi makinesinin ilk prototipini yapıyor.
2030’a kadar da ticarileşmesi bekleniyor.
Ama perde arkasına baktığımızda iş o kadar da kolay değil.
Ekipler kendi içlerinde bile izole edilmiş. Yani toplamda 1.000 mühendis var diyelim; 10’ar kişilik gruplara ayrılmışlar. Bir grup, diğer grubun ne üzerinde çalıştığını bilmiyor. Proje tamamen gizlilik içinde yürütülüyor ve Çin için kritik öneme sahip.
Hatta çok kritik alanlarda çalışan bazı mühendislerin dış dünyayla bağlantıları da kesilmiş. Telefon kullanımları son derece sınırlıymış.
Bir de şöyle bir şey var.
Çin, farklı alanlarda kendi buluşu olan teknolojilerin mühendislerini muhtemelen yurt dışına göndermiyor, yurt dışına çıkmalarını yasaklıyor.
Çünkü paranın satın alamayacağı güç yok.
Kendileri çok sık kopyalama yaptıkları için bu konuda çok tedirgin olsalar gerek.
Diğer yandan muhtemelen 10 yıla kalmaz bu sektörü de ele geçirirler.
Çip üretiminin en kritik makinesi olan EUV litografi sistemlerinden, Avrupa’nın en değerli şirketi olan ASML bile yılda yaklaşık 50 adet üretebiliyor.
Çin yılda kaç tane üretir hesap edin.
Bu adamların zekası, azmi ve kopyalama yeteneği gerçekten bambaşka…
1997’de Çin’in büyük bir derdi vardı.
Ülkede metro ve demiryolu projeleri hızlanıyordu ama doğru düzgün tünel açma makinesi yoktu.
Aradılar, taradılar, sonunda Almanya’da iki tane buldular.
Makineler ikinci eldi.
Almanlar iki makine için 700 milyon yuan istedi.
Çinlilerin pek pazarlık yapacak hâli de yoktu.
Parayı verip iki makineyi aldılar ve ülkeye getirdiler.
Ama mesele makineyi satın almakla bitmedi.
Kurulum için Alman mühendislerin de Çin’e gelmesi gerekiyordu.
Gönderilen her Alman mühendis için günlük 800 avro ücret istendi.
O dönem sıradan bir Çinli işçi yılda 4.000 yuan bile kazanamıyordu.
Yani Alman mühendis Çin’e geliyor, bir günde Çinli işçinin neredeyse bir yılda kazandığının iki katını cebine koyuyordu.
Çinlilerin canını sıkan asıl mesele 700 milyon yuan değildi.
Makine senin değil.
Teknoloji senin değil.
Bir şey bozuluyor, Alman’ı çağırıyorsun.
Parça lazım oluyor, Alman’dan alıyorsun.
Adam fiyatı ne derse onu ödüyorsun.
Çin bu faturayı unutmadı.
2002’de mühendisleri masaya oturtup sıfırdan kendi tünel açma makinesini geliştirmeye başladı.
Kolay iş değildi.
Bir makinede 30.000’den fazla hassas parça vardı.
Kesici kafası ayrı dert, hidrolik sistemi ayrı dert, kontrol sistemi ayrı dert.
6 yıl uğraştılar.
2008’de ilk tamamen Çin yapımı tünel açma makinesi ortaya çıktı.
Ama Çinliler için asıl mesele makineyi yapmak değildi.
Almanlarla aynı işi yapıp yapamayacağını görmekti.
2012’de kendi makinelerini dünyanın en iyi üreticilerinin makineleriyle aynı projelerde yan yana çalıştırdılar.
Sonuç?
Çin makinesi geri kalmadı.
Sonra Çin’in klasik hikayesi başladı.
Önce kendine yaptı.
Sonra seri üretime geçti.
Maliyeti düşürdü.
Sonra dünyaya satmaya başladı.
Bugün dünyada kullanılan tünel açma makinelerinin yaklaşık %70’ini Çin üretiyor.
25 yıl önce Almanya’dan ikinci el iki makine bulabilmek için 700 milyon yuan veren ülke, bugün dünyanın en fazla tünel açma makinesi üreten ülke konumunda.
Aslında Çin’in elektrikli otomobilde, bataryada, dronda ve şimdi insansı robotlarda yaptığı şey de bundan çok farklı değil.
Önce dışarıdan alıyorlar.
Sonra nasıl yapıldığını öğreniyorlar.
Ardından kendileri üretiyorlar.
En sonunda da senden daha ucuza sana satıyorlar.
Zamanında Almanlar kurulum için Çin’e gidiyordu.
Şimdi Çinliler kurulum için Almanya’ya gidiyor.
Çin’de yapamıyoruz, üretemiyoruz, zor diye bir şey yok.
Çin Devleti sizden bir makine geliştirmenizi istiyorsa yapmaktan başka çareniz yok.
Aslında Çin’in sanayi politikasını yüzlerce sayfalık raporlarla anlatmaya gerek yok.
İki tane ikinci el Alman makinesi bütün hikayeyi anlatıyor.