Dashnyam_M

[Gursed @otoch1991]

◾️Хүнийг энэ зовлонт орчлонд аргамжаа мэт хүлдэг гурван муу нисваанис гэж бий: мунхаг, уур хилэн, хүсэл тачаал. Энэ гурвын мунхаг нь хамгийн хүнд, учир нь нөгөө хоёр нь мунхгаас эхтэй.
▪️Мунхаг гэдэг нь шууд утгаар тэнэг гэсэн үг огт биш. Үйлийн үрд итгэхгүй, үхэл мөнх бусыг басаад, урд хойдохоо мэдэхгүй зовлонг л хэлээд байгаа юм. Энэ мунхгийн харанхуйгаас гарах арга нь номтой болох, тийм л учир заадаг багш, зааж буй ном, номын ёсоор яваа нэгэндээ итгээд байгаа хэрэг.
▪️Шунал тачаал нь бол алдар нэр, өндөр суудал, алт мөнгө, идэж уух, өмсөж зүүх тэргүүтэй хэмжээтэй бөгөөд ээлжтэй юмыг хэтрүүлж хүсээд түүндээ түүртэж буй зовлон. Энэ зовлонгоос ангижрах арга нь ханан мэдэл, болио мэдэл юм.
▪️Уур бол яг л гал шиг хурааж хуримтлуулсан хамаг буян, амжилт, зөв амьдралыг нэг л хоромд түймэрдэх аюултай. Түүнийг тогтоож дарах арга нь тэвчээр юм.
☸️ Хамаг амьтан ёзоорын гурван муу нисванисаа таньж дараад мангас мэт зууран барих зовлонт орчлонгийн хүрднээс ангижрах болтугай 🙏.
Via: FB/Sukhtseren Chuluunbat

[Dashnyam_M @m_dashnyam]

@HistoryManMGL Xa xa xa , ter ved ochij vzsen met setgegdel turtul bichjee.

[Dashnyam_M @m_dashnyam]

@KhNyambaatar I

[Tuvsche @tuvsche]

Засгийн газар 2025 оны улсын төсвийг ДНБ-ний 35.2%-тай тэнцэх хэмжээнд буюу өмнөх төсөлтэй харьцуулахад 2.3 их наядаар бууруулж, алдагдалгүй төсөв батлах саналаа өчигдөр өргөн барилаа.

Энэ удаагийн төсвийн хэлэлцүүлэгт иргэд илүү идэвхтэй оролцсон нь олон нийтийн санал хууль тогтоох үйл явцад ямар чухал болохыг харуулсан бөгөөд иргэдийн дуу хоолойг сонсож, тусгах чадвартай Ерөнхийлөгч, УИХ байгаагаа бас харууллаа.

Төсвийн зардлыг танах нь инфляци нэмэгдэх дарамтыг бууруулах, мөнгөний зөөлөн бодлогын нөлөөгөөр зээлийн хүү буурах, улсын зээлжих зэрэглэл сайжрах зэрэг давуу талуудаас гадна төрийн бүтээмжийг нэмэгдүүлэх, төрийн өмчийн ашиглалтыг сайжруулах, хөрөнгө оруулалтын хууль эрх зүйн орчныг сайжруулах, хувийн хэвшлийг дэмжих, татвар, нийгмийн даатгалын реформ хийх зэрэг бодлогын шилжилт хийхээс өөр аргагүй нөхцөлд оруулж байна. Энэ хандлага нь эдийн засгийн бодлогын хувьд зөв зам дээр гарах эхлэлийг тавина гэдэгт итгэлтэй байна.

Хэдийгээр хүссэн хэмжээгээр 2025 оны төсвийн зардлыг бууруулах төсөл орж ирээгүй ч, цаашид 2026, 2027 онуудад төсвийг мөн алдагдалгүй байлгахаар төсвийн хүрээний мэдэгдлийн төсөл оруулж ирсэн учир өргөн барьсан төслийг цаг алдалгүй хэлэлцэж, дэмжин батлах бодолтой байна.

[Dashnyam_M @m_dashnyam]

@Ariunq Яллагдагчаар татаж шалгаад хуульд заасан үндэслэлийн дагуу хэргсэхгүй болно.

[Dashnyam_M @m_dashnyam]

Бүхнийг орлож чадах AI: GPT-4o https://t.co/wqLBJq72Qm via @YouTube

[Uchral Nyam-Osor @NyamUchral]

Төрийн өмчит 99 компанийн 43 нь ашиггүй, 150 тэрбумын алдагдалтай ажиллаж байна. Ердөө 5 компани 4.75 их наядын, 51 нь нийлээд 380 тэрбумын ашигтай. Орон нутгийн өмчит компаниудыг оруулж тооцвол төрийн “үйлдвэрлэж” буй алдагдал бүр их.

Үйл ажиллагаа нь хаалттай, ур чадвараар бус улс төрчдийн арьсан цүнх барьж гүйснээрээ томилогддог. Зардал нь захирлынх нь урамшуулал, алдагдал удирдлагынх нь ашиг болдог байдал газар авсан.

Ганц жишээ дурдахад татаастай 9 төрийн өмчит компанийн захирал, удирдлагууд үр ашиг бус өр, алдагдал хураасныхаа төлөө 970 саяын урамшуулал авцгаасан байна.

Төрийн хуруу дүрдэг ажил үүрэг хэтийдэж, хуушуур хайрах хүртэлх юм бүхэнд оролцож, зааж зааварладаг боллоо.

Тийм учраас Засгийн газрын хуралдаанаас Төрийн өмчит компаниудад иж бүрэн суурь реформ хийх шийдвэр гаргалаа.

Эрх зүйн эрүүл орчин бүрдүүлэх хуулийн төслийг ирэх 7 хоногт танилцуулж, УИХ-д өргөн барина.

“ШИЛ” ажиллагааны хүрээнд бүх төрийн өмчит компаниудын мэдээллийг ил болгоно.

Ашиггүй төрийн өмчит компаниудыг татан буулган, нэгтгэж, зарим чиг үүргийг Outsourcing хэлбэрээр хувийн хэвшилд шилжүүлнэ.

Ашигтай ажиллаж байгаа төрийн өмчийн компаниудын үйл ажиллагааг ил тод нээлттэй болгож, Засаглалыг нь засаж залруулна.

Цаашид төр хувийн хэвшилтэй өрсөлдөх биш үр дүнтэй хамтарч ажилладаг, хийх ёсгүй ажил нь ойлгомжтой, тодорхой эрүүл тогтолцоог босгоно.

[Degi 🩺 @delgerekh0225]

1. Сүүлийн үед хүмүүс чихэр буюу сахарын хэрэглээгээ танаж жин хасах хугацаат чалленж эхлүүлж байгаа тухай постууд их харагдах болж. Харин ‘Глюкозын охин тэнгэр’ гэж өөрийгөө 'хошигнон' нэрлээд, энэхүү нэрээрээ олонд танигдсан биохимич, “Glucose Revolution”, “Glucose Goddess Method” зэрэг бестсэллер номын зохиогч Жесси Инчоспэ ямарваа дэглэм барихгүйгээр, идэх дуртай зүйлсээ тааваараа идэнгээ жин хасч, эрүүлжиж, өвчнөөс ангижрах боломжтойг глюкозын судалгаанд тулгуурлан тайлбарлаж байгаа юм.

2. Глюкоз нь хүний биеийг хөдөлгөгч энергийн эх үүсвэр тул бид бүхэнд хэрэгтэй. Булчин глюкозод дуртай. Глюкозыг нүүрс ус буюу гурил, будаа, төмс, гоймон, талх гэх мэт цардууллаг хүнснээс, мөн дийлэнх жимс, амттан зэрэг чихэрлэг хүнснээс авдаг. Энэ хоёр төрлийн хүнс хоол боловсруулах замаар маш хурдан дамжин цусанд орж задраад глюкозын огцом савалгаа үүсгэдгээс болоод бидний бие, сэтгэцэд янз бүрийн асуудал үүсдэг аж. Тиймээс эдгээрийг өлөн ходоодон дээр, мөн дангаар нь идэж болохгүй юм байна.

3. Глюкозын огцом савалгаанаас болж хүний биеийн цусан дахь сахарын хэмжээ огцом өсөж, огцом унана, дагаад бүх эрхтэн, эд эс хямарна. Ийм байдалтай удаан яваад байвал өнөө муухай чихрийн шижингээс өгсүүлээд өөр олон өвчнөөр өвдөх эрсдэл нэмэгдэнэ. Байнга ядарсан мэдрэмжтэй, ойр ойрхон өлсөөд байдаг, ааш зан орж гараад, арьсан дээр батга, үрчлээ ихсээд, дааврын тэнцвэр алдагдаад, юм хум мартаж санаад байх нь элбэгшээд байвал энэ чинь л глюкозын огцом савалгааны илрэл гэнэ.

4. Гол нь цусан дахь сахарын түвшинг аль болох жигд байлгаж, огцом савлуулахгүйхэн шиг идэж уугаад байвал эрүүл байна, хүссэнээ иднэ, амьдралын чанар сайжирна, сэтгэл санаа ч аятайхан болно. Нэг дор их хэмжээний глюкоз биед орж ирэхэд бидний дотор нэгдүгээрт, глюкозыг энерги болгон хувиргаж биеийн эд эрхтэнүүдэд зөөвөрлөх үүрэгтэй цахилгаан станц гэгддэг митохондр маань ачааллаа даахаа больж, хүчин мөхөстөж, унтардаг. Митохондр ийнхүү бууж өгснөөс болж биед үрэвсэл үүсдэг байна.

5. Хоёрдугаарт, хүн төрсөн цагаас эхлээд л биед нь “чанагдаж болох” процесс явагддаг. Үүнийг тахианы махаар тайлбарлавал, түүхий тахиан мах ягаан өнгөтэй байдаг. Харин түүнийг чанавал өнгө нь цагаан болж, улмаар шөлийг нь ширгэтэл болговол өнгө нь шаргалтаж борлоно. Яг үүн шиг процесс бидний махан биед явагдаж байдаг байх нь. Гэтэл глюкозын огцом савалгаанаас болж энэ процесс түргэсдэг буюу бид хурдан хөгшрөнө. Арьсан дээр үрчлээ нэмэгдэж, дотор эрхтэнүүд хямарч, үрэвсэнэ, гэх мэт.

6. Гуравдугаарт, глюкоз огцом ихэсхэд бидний нойр булчирхай инсулин гэх даавар ялгаруулдаг. Инсулин нь цусан дахь илүүдэл глюкозыг барьж авч, митохондрыг гэмтэхээс, хөгшрөлтийн процесс эрчимтэй явагдхаас сэргийлдэг. Иинхүү барьж авсан илүүдэл глюкозыг элэг, булчин, өөхний эсэд аваачиж хадгалдаг. Үүнээс болоод л хүмүүс бид жин нэмээд таргалаад байдаг байх нь. Гэвч инсулин даавар ялгарч байгаа үед өөх шатаах үйл явц зогсдог байна.

7. Их глюкозыг зөөвөрлөхөөр их инсулин ялгарна. Байнга их инсулин ялгараад л байвал инсулины дөжрөл болж, чихрийн шижин өвчин үүсэх, дааврын тэнцвэр алдагдах нөхцөл бүрддэг аж. Глюкоз огцом савлаж байгаа нь хоолны дуршил нэмэгдэх, байнга ядрах, өлсөх, жин нэмэх, нойронд муу болох, сэтгэл санаа савлах, ааш зан тогтворгүйтэх, мартаж санах, гэдэс дотор хямрах, арьсны асуудлууд үүсэх, үргүйдэл, эндометриоз, олон уйланхайт хам шинж, чихрийн шижин өвчнөөр өвдөх, гэх мэт шинж тэмдгээр илэрдэг гэнэ.

8. Тэгхээр глюкозыг огцом савлуулахгүй буюу огцом ихэсгэхгүй бас огцом багасгахгүйн тулд зөв дарааллаар хооллох хэрэгтэй болж таарч байгаа юм. Хооллох хэв маягтаа одооноос маш авсаархан, амархан, стрессгүй, дэглэмгүй, илүү зардалгүй, хөнгөхөөн хэдэн аргыг нэвтрүүлээд зуршил болгочихвол алсдаа жин нэмэх, хурдан хөгширч халзрах, дааврын асуудалд өртөх, сэтгэцийн тайван байдлаа алдах зэрэг асуудалгүйгээр аж төрөн амгалан тайван, эрүүл саруул амьдран суух боломжтой гэлээ. Гоё байгаа биз?
👇

[Э.Энхжин @Enxjinx]

Япон улсад өргөн хэрэгдэгдэж байгаа гайхамшигтай нэгэн эмчилгээ бол өглөө босонгуутаа 4 аяга ус ууснаар ужиг хууч өвчин төдийгүй орчин үед шинээр үүсэж байгаа өвчнөөс 100% ангижирч болохыг шинжлэх ухааны үндэслэлтэйгээр баталжээ.💧

Өглөө сэрсэн даруйдаа шүдээ угаахгүй хоосон ходоодон дээрээ 160 мл усыг дөрвөн удаа шууд ууна.
Дараачийн 45 минут юу ч идэж болохгүй.

Хоол идэхээсээ 30 минутын өмнө/хамгийн багадаа/ ус уу харин өглөөний хоол идсэнийхээ дараа 2 цагийн турш ус ууж болохгүй.

Хэрвээ та шууд 4 аяга ус ууж чадахгүй бол эхлээд нэг аяга ус уугаад аажмаар бага багаар нэмэгдүүлсээр 640 мл усыг ууж чадах л болно.

1.Хорыг биеэс гадагшлуулна
Ус ууснаар, гэдэсний үйл ажилгаа идэвхэжнэ. Шөнийн цагаар таний бие өөрийгөө эдгээж бүх хорыг биеэсээ ялгаруулж цэвэрлэдэг байна. Хэрвээ та өглөө хоосон ходоодон дээрээ ус уух юм бол аюулт хорт бодисыг биеэсээ гаргаж эрүүл соргог байна. Их хэмжээний ус уух нь цусны эсийг шинээр төлжүүлж , булчингийн эсийг нэмэгдүүлдэг байна.

2.Бодисын солилцоог нэмэгдүүлнэ
Хоосон ходоодон дээр ус ууснаар бодисын солилцоог тань хамгийн багадаа 24%-иар нэмэгдүүлнэ. Хоолны хатуу дэглэм барьж байгаа хүмүүст энэ нь их чухал юм. Бодисын солилцоог нэмэгдүүлнэ гэдэг нь хоол боловсруулах системийг хурдасгана гэсэн үг. Шингээлт сайн болсноор та хоолны дэглэм барьж байгаа үед илүү амар байх болно.Дөнгөж сэрснийхээ дараа ус уух нь бүдүүн гэдсийг цэвэрлэж , шим тэжээлийг шингээхэд дөхөм болгоно.

3.Зөв аргаар /эрүүлээр/ жингээ хаяхад тустай
Бага өлсдөг болох ба идэх дур хүсэл багасна. Энэ нь хэт их идсэнээс болж таргалалт үүсэхээс сэргийлнэ.

4.Ходоодны хямрал ба шар хөөрөхийг дарна.
Ходоодны хямрал нь ходоодон дахь хүчил ихэдсэнээс болж үүсдэг. Хүчил буруу урсгалд орж нарийн гэдэс рүү орсноор шар хөөрч өвдөнө. Хоосон ходоодон дээрээ ус ууснаар хүчлийг шингэрүүлж дарж асуудлыг шийдэх болно. Түүнчлэн ингэснээр өглөөний цайгаа уух бэлтгэл болж ходоодыг чинь ажиллуулж эхлэх юм.

5.Өнгө зүс нэмж , арьс толигор болно.
Шингэний дутагдал нь хурдан үрчлээтүүлж бас арьсанд гүн нүх үүсгэдэг. Судалгааны үр дүнд хоосон ходоодон дээрээ 500 мл ус уух нь цусны урсгалыг нэмэгдүүлж арьсыг толигор болгодог. Түүнчлэн өдрийн турш нэмж ус уух нь биеийн хорыг гадагшлуулж , арьсыг тань өнгөлөг болгоно.

6.Гялалзсан зөөлөн , эрүүл үстэй болоход тус болно
Шингэн дутагдсанаас болж үсний ургалтад чинь асар муу нөлөө үзүүлнэ. Их хэмжээний ус уух нь үсний ургалтад тэжээл болж өгдөг. Ус нь бараг туг үсний ¼ -ийг бүрдүүлдэг. Ус бага ууснаар үсийг хэврэг бас шингэхэн болгодог. Тиймээс та өдөр болгон их хэмжээний ус уух хэрэгтэй ялангуяа өглөө сэрээд хоосон ходоодон дээрээ.

7.Бөөрний чулуу бас давсагны өвчингөөс хамгаална.
Сэрээд ус ууснаар бөөрний чулуу үүсэхээс сэргийлнэ. Баримтаас үзхэд хоосон ходоодон дээрээ ус ууснаар  ходоодны уусгах хүчлийг бөөрний чулуу үүсдэг хэсэг рүү түгээдэг байна. Ус уух тусам халдвараас болж үүсдэг  давсагны өвчингөөс хамгаалагдах юм.

8.Дархлааны системийг сайжруулна.
Тунгалагын систем , дархлааг сайжруулна. Сайн дархлаатай байх нь танийг байн байн өвчин тусгахгүй сайн талтай юм.
Таны харж байгаачлан , дөнгөж сэрээд ус уусны үр дүнд бий болох сайн талууд юм. Энэ бол эргэлзээгүйгээр таний мөнгийг хэмнэж эрүүл мэндэд чинь тус болох хамгийн сайн арга мөн. 💧

[MongolianHistory @HistoryManMGL]

Түүхийн туршид Орос болон Хятад аль аль нь монголчуудын түүхийг гуйвуулах, хэл соёлыг устгах, хүн амыг нь цөөлөх замаар угсаатны хувьд уусгах, устгах бодлого хэрэгжүүлсээр иржээ. Ялангуяа бусад улстай хийж буй дайнд монгол угсаатныг бамбай болгож фронтод илгээх нь түгээмэл байв.

Монголчуудыг үндэстний хувьд задлах, дайсагнуулцах бодлогыг 20-р зууны турш хөрш 2 улсын коммунист удирдагчид хэрэгжүүлсэн байдаг. Ялангуяа Зөвлөлтийн үед Оросын эрдэмтэд халимаг, тува, буриадуудыг монгол биш гэж итгүүлэх замаар оросжуулах болжээ.

Буриадад гарсан 1927 оны бослогын үеэр 35,000 хүн амь үрэгдэж, 1900-1950 онд нийт буриад хүн амын гуравны нэг нь нас баржээ. Буриадын ард түмэн монгол үндэстний салшгүй хэсэг гэдгээ үргэлж санаж, 1911-1929 он хүртэл нэгдсэн нармай монгол улс байгуулах тэмцлийг оройлон тэмцэж байв.

1919 онд ОХУ-ын Кижингинскийн тойрогт Буриадууд жижиг теократ Балагад улс байгуулсныг оросын коммунистууд 1926 онд устгажээ. Буриад улс мөхөж, 1958 онд Буриад-Монголын Автономит Зөвлөлт Социалист Бүгд Найрамдах Улсын нэрнээс "Монгол" гэдэг нэрийг хасчээ.

Халимагийн их өлсгөлөнгийн үеэр 1922 оны 1-р сарын 22-нд Монгол улс Халимагуудыг нүүлгэн шилжүүлж авах санал тавьсан ч Оросууд татгалзсан юм. Энэхүү өлсгөлөнгийн үеэр 71–93,000 халимаг хүн буюу хүн амын тал нь өлбөрч үхсэн байна.

Халимагууд 1926, 1930, 1942–1943 онуудад Оросын эсрэг бослого гаргаж байж. 1923 оны 4-р сарын 23-нд ЗХУ-ын удирдагч Иосиф Сталин "Монголчуудтай холбоотой халимагуудын талаар бид буруу бодлого явуулж байна. Манай бодлого хэтэрхий энх тайванч байна" гэж хэлсэн байдаг.

1927 оны гуравдугаар сард 20 мянган халимагуудыг Сибирь, Карел руу цөлжээ. Халимагууд 1930 оны 3-р сарын 22-нд бүрэн эрхт Ойрад-Халимаг улсыг байгуулж ЗХУ-ыг эсэргүүцэн тэмцсэн. Халимагийн 200 хүнтэй морьт хороо 1700 хүнтэй улаан армийн эсрэг амжилттай байлдаж байжээ.

Халимагуудын гол зорилго нь Монгол руу нүүх байсан тул олон халимаг Германы армид нэгдсэн. Үүнээс болж 1943 онд бүх халимагуудыг (97–98,000) Сибирьт цөлж, тэдний тал илүү нь 1957 онд нутаг буцахыг зөвшөөрөх хүртэл нас баржээ. Сибирьт халимаг монгол хэлээр ярихыг хориглож байв.

Хятад газарт 1891 онд эхэлсэн улаан алчууртны Жиндандао (金丹道) хэмээгчдийн бослогын үеэр монгол үндэстний 150,000 гаруй хүнийг хүйс тэмтэрч, үржил шимтэй газар орныг нь эзлэн суусан байдаг.

1966-1976 он хүртэл үргэлжилсэн Соёлын хувьсгалын үеэр салан тусгаарлах үзэл баримталсан, коммунизмыг эсэргүүцсэн шалтгаар 346,000 монгол үндэстэн цаазлагдаж, баривчлагдаж, 120,000 гаруй хүн эрүүдэн шүүлт, хүний санаанд багтамгүй харгис хүчирхийллийн улмаас тахир дутуу болжээ.

БНХАУ-ын нутаг дэвсгэр дэх монголчуудын уламжлалт газар нутаг одоогийн Өвөр Монголоос цааш, хуучин Мин улсын хил хүртэл, өмнөд ба баруун талаараа Ганьсу, Шинжаан, Шаанси, Хаалган зэрэг газар нутгийг багтааж байсныг бүрмөсөн үгүйсгэж, хятаджуулсан.

Эдгээр бүс нутаг болон Хөхнуур, Сычуань, Юньнан мужид байсан монголчуудын угсаа гарвал, үүх түүхийг өөрчилж монгол үндэстнийг хооронд нь хамааралгүй гэж ойлгуулж ирснээс албан ёсны 56 үндэстний бүлгийн 10-аад нь монгол гаралтай ч, өөрөөр нэрлэгдэх болжээ.

[Одко🖤 @Odko_247]

Хүн хөгширхөөр хүүхэд нохойн доог болно гэж. Улс төрч хүнийг та нар яажаан бэ?
Хөөрхий муу Жагаа агаа комедианчин болчлоо хаха.😝🖤

[Ё. Отгонбаяр @OtgonbayarY]

Та бүхэн манай англи хэл дээрх подкастуудыг гадаад найз нөхөдтэйгээ хуваалцаач. Үзэлт их тааруухан байна. Улс орныхоо түүхийг сурталчлахад тус дэм болцгооно уу

[Dashnyam_M @m_dashnyam]

@Oyunbat_7705 @BayasaaI Чиний зургыг хэн нэгэн нь таарсан газраа авах гээд хэрүүл өдөөд байвал та зургаа авахуулах дуртай байх уу

[Цэнхэр дурдан алчуур 🎬 @Eegiishka]

Брендэд чирэгдэж
Трендэд түүртэхийн оронд
Биеэ эрүүлжүүлж
Тархиа цэнэглэж тансагла.

Дандагт зориулан шүлэглэв 😂🤭

[Зэлмэ.А @Zelem_A]

БАЯД ЯСТНЫ ГЭР ГЭНЭ БАС Л ГАНГАН ЮМАА🤔🤔👏👏

[Лүндэгийн Наранбаатар @Naranbaatarl]

ЭТТ яагаад 2 их наядын өр (бондын өр ороогүй)-д орсоныг асуусан чинь блоколчихдог байнашд. Мөн нүүрсээ 120, 150$_р зарсан гэж бүлтрээд байгаа. Яг хэдэн тонныг хэнд зарсаныг бас асуусан, таг. Хувьцаа эзэмшигчдээс твиттерийг нь блоколчихвол зугтаж болно гэж ойлгождээ захирал кк

[Sayana @sayana_iki]

Хустайн даваанд бүрэн цутгамал хаустай ийм олигархи байна гэжийшд 😂🙄

[С.Батзаяа @batzayased]

Омголон явах моринд зохино
Амгалан явах хүнд зохино
☺

[Эрх чөлөөт Оргио @110Orgio]

Х.Нямбаатар сайдаар ахлуулсан Ажлын хэсэг Оюутолгойг маш богино хугацаанд Бороо гоулд шиг ачаад явчих боломжийг хаахын төлөө ажиллаж байна. ЭТТ-н Ганхуяг яг зорьсон бодлогоороо нүүрсний экспортын орлогоос нөхөн сэргээлтэд хөрөнгө хаяж бна👍Хүнийг нь бус ажлыг харж жиргэнэ