@RadekKar Radku, te informacje to prowokacja Rosji w reakcji na wydarzenia w Warszawie. Nic się nie wydarzy, a jedni i drudzy będą szukać winnych w obozie przeciwnym. Proponuję jednak, żeby wyjść ponad podział zamiast go nakręcać.
MGŁA WOJNY - Zastraszanie zamiast odporności.
Rosyjski rachunek eskalacji
Rosja adaptuje się do wojny, którą prowadzi, ale nie przygotowuje się do wojny, którą grozi. Dane o rosyjskiej obronie cywilnej pokazują, że Kreml zastępuje odporność zastraszaniem.
Ten mechanizm jest spójny i skuteczny dokładnie do momentu, w którym ktoś uzna groźbę za blef.
„Plura sunt, Lucili, quae nos terrent quam quae premunt, et saepius opinione quam re laboramus”
Więcej jest rzeczy, które nas przerażają, niż tych, które nas rzeczywiście gnębią, i częściej cierpimy z powodu wyobrażeń niż z powodu faktów.
Seneka, Listy moralne do Lucyliusza, 13, 4
W analizach doszedłem do wniosku, że Rosja prowadzi dziś dwie równoległe polityki, które na pierwszy rzut oka wydają się sprzeczne.
Z jednej strony rozbudowuje zdolność rażenia i zastraszania, z drugiej jej system odporności państwa, za który odpowiada Ministerstwo Spraw Nadzwyczajnych (MSN), wykazuje widoczne i udokumentowane słabości.
Ten dysonans przypomniał mi wersy Seneki, gdyż analitycy OSINT często odczytują go albo jako dowód, że Kreml nie jest zdolny do eskalacji wyższego rzędu, albo odwrotnie, że przygotowuje ją niezależnie od stanu własnego zaplecza.
W mojej ocenie obie interpretacje są zbyt uproszczone i proszę mi wybaczyć długi wywód, ponieważ muszę go rozłożyć na poszczególne nuty...
Biorąc pod uwagę oficjalne dane, Rosja nie buduje odporności na miarę pełnej konfrontacji, ponieważ jej rachunek strategiczny zakłada, że wystarczająco silny system ofensywny i wystarczająco wiarygodne zastraszanie sprawią, że odpowiedź przeciwnika nigdy nie wystawi tego zaplecza na próbę.
Seneka opisał ten mechanizm dwa tysiące lat temu. Strach przeciwnika ma być większy niż realna zdolność Rosji do zniesienia jego odpowiedzi. To rachunek racjonalny w swojej logice, ale oparty na przesłankach, które mogą okazać się błędne.
Właśnie w tej luce między założeniem a rzeczywistością przewiduję największe ryzyko nadchodzących miesięcy.
Dwie zdolności, dwa różne czasy
Zdolność ofensywna i odporność rozwijają się w odmiennym rytmie.
Produkcję dronów, rakiet i amunicji można skalować w ciągu miesięcy, a jej efekt mierzy się liczbą uderzeń i zasięgiem. Odporność państwa buduje się latami. Zależy od tysięcy obiektów, budżetów regionalnych, obsady służb ratowniczych, stanu schronów, systemów alarmowania i łączności, a jej rzeczywisty poziom ujawnia się dopiero pod obciążeniem.
Dlatego model, w którym Kreml czeka na moment jednoczesnego szczytu obu zdolności, nie odpowiada rosyjskiej praktyce.
Rosja w 2022 roku zaatakowała Ukrainę nie dlatego, że była najbardziej odporna, lecz dlatego, że uznała, iż okno decyzyjne do skutecznej konfrontacji się zamyka. Decyzje o eskalacji zapadają wtedy, gdy relacja własnych zdolności do przewidywanej odpowiedzi przeciwnika wydaje się najkorzystniejsza w dającym się przewidzieć horyzoncie, a nie wtedy, gdy obie zdolności są obiektywnie najwyższe.
Dlatego z mojej perspektywy kluczowe pytanie nie brzmi, czy Rosja jest odporna, lecz jaki poziom odporności Kreml uznaje za wymagany dla danego rodzaju eskalacji.
Incydent hybrydowy, uderzenie z nieokreśloną atrybucją lub ograniczona operacja wobec zaplecza Ukrainy wymagają od rosyjskiego systemu obrony cywilnej niewiele. Konfrontacja z NATO, w której przeciwnik oddziałuje na rosyjską energetykę, łączność i przemysł, wymaga od niego bardzo wiele.
Stawiam tu tezę, że Rosja eskaluje dziś przede wszystkim tam, gdzie wymagania wobec własnej odporności są niskie, a jednocześnie inwestuje w odporność wybranych sektorów, które uznaje za krytyczne dla kontynuowania wojny z Ukrainą.
Co pokazują dane o MSN
Powinienem zacząć tę Mgłę Wojny od tego, że obraz rosyjskiego systemu odporności w latach 2025 i 2026 jest obrazem adaptacji nierównomiernej.
Pierwsza warstwa to personel
Dekret Putina z 26 czerwca 2026 roku ustalił limit zatrudnienia MSN na 307 101 etatów, czyli dokładnie tyle, ile przewidywał poprzedni dekret od 1 stycznia 2024 roku.
Ciekawą nowością jest wyodrębnienie 7000 etatów wojskowych w Federalnej Służbie Pożarniczej (FSP) kosztem dotychczasowej kategorii funkcjonariuszy, których limit zmniejszono ze 151 846 do 144 846.
Uzasadnienie projektu mówi wprost o niedoborze przekraczającym 20% w jednostkach operacyjnych MSN i wskazuje możliwość uzupełniania ich poborowymi z puli wojskowych, co ma nie wymagać dodatkowych środków budżetowych. Niezwykle ciekawe, że musi się to odbyć kosztem Ministerstwa Obrony.
Minister Aleksandr Kurenkow podał w lutym 2026 roku, że obsada FSP wynosi 65,5%, a z Ministerstwem Obrony uzgodniono kierowanie do niej ze swojej puli do 5000 poborowych rocznie.
Główną przyczyną odpływu kadr z FSP są według niego niskie wynagrodzenia. Zmiana struktury etatowej nie jest więc wzrostem potencjału, lecz próbą zatrzymania degradacji zdolności MSN, w tym FSP, przez sięgnięcie po zasób, który nie wymaga konkurowania o ludzi na rynku pracy.
Raport państwowy MSN za 2025 rok potwierdza tę diagnozę. W zestawieniu reagujących jednostek pożarniczo-ratowniczych personel przypisany MSN zmniejszył się ze 189 537 do 179 069 osób, a liczba jednostek sprzętowych z 26 276 do 25 015.
Liczba żołnierzy zaangażowanych w działania wojskowych formacji ratowniczych spadła z 5590 do 5502. Jednocześnie zdolność rozminowania wyraźnie wzrosła. Dodam, że w strukturach MSN są specjalne jednostki saperskie.
Saperzy MSN oczyścili w 2025 roku 3273 ha wobec 2712 ha rok wcześniej i unieszkodliwili prawie 138 tys. przedmiotów wybuchowych, a resort planuje zwiększenie liczby specjalistów z 753 (uwaga) do 3562 w ciągu 3 lat wraz z utworzeniem centralnego Zarządu Działalności Przeciwminowej i stałych grup w obwodach kurskim i chersońskim.
To rozwój zdolności potrzebnej do utrzymania kontroli nad terenami okupowanymi, o które Rosja walczy, a nie do ochrony głębi własnego państwa, na przykład przed wojną nuklearną.
Druga warstwa dotyczy zarządzania i łączności.
Aparat Rady Bezpieczeństwa FR poinformował w czerwcu 2026 roku, że finansowanie programu technicznego doposażenia MSN zwiększono o 50% względem wcześniejszych parametrów, a zwiększone środki są przekazywane corocznie od 2025 roku.
Ten sam komunikat wiąże doskonalenie obrony cywilnej (OC) z doświadczeniami wojny i podaje, że pomoc finansowa dla regionów podniosła gotowość systemów alarmowania w 24 podmiotach federacji.
Podczas ogólnorosyjskich ćwiczeń sztabowych OC w październiku 2025 roku resort sprawdzał utrzymanie własnej infrastruktury informacyjnej po zakłóceniach, rezerwowanie kanałów łączności z użyciem mobilnego węzła oraz włączanie ekip naprawczych operatorów telekomunikacyjnych.
Nawet urzędy cywilne, jak Federalna Służba Podatkowa, ćwiczyły wówczas ukrycie pracowników w pomieszczeniach podziemnych po otrzymaniu informacji o ataku dronów.
Przypomnę, że kolejne ćwiczenia są już niedługo. Zaplanowano je na 7–9 października 2026 roku pod tematem „Organizacja i prowadzenie obrony cywilnej w Federacji Rosyjskiej w warunkach współczesnych”.
Trzecia warstwa to ochrona przemysłu.
Rostech poinformował w lipcu 2026 roku o seryjnych dostawach modułowych schronów KUB-M, z których każdy mieści do 50 osób i może działać autonomicznie, także w warunkach skażenia, przez 2 doby, oraz o osłonach „Pautina” projektowanych na bezpośrednie trafienie drona o masie całkowitej do 200 kg.
Dodam, że schrony te są już eksploatowane w sektorze naftowo-gazowym. Dla mnie kierunek tych inwestycji w OC jest czytelny.
Rosja chroni w pierwszej kolejności to, co generuje dochody na wojnę i co jest już realnie atakowane przez Ukrainę.
Tam, gdzie ochrona dotyczy ludności, obraz jest zupełnie inny. Kurenkow szacował w maju 2025 roku potrzeby odbudowy schronów w całej Rosji na 155 mld rubli, czyli około 7 mld złotych.
W Petersburgu w 2025 roku na schrony OC wydano mniej niż 400 mln rubli, czyli około 18 mln złotych, a w bazowym projekcie budżetu na lata 2026–2028 nie przewidziano na ten cel żadnych środków, mimo że urzędnicy wnioskowali o 3,2 mld rubli w 2026 roku i 14 mld w 2027 roku.
W Jekaterynburgu prokuratura stwierdziła po pierwszych uderzeniach ukraińskich dronów, że na remont schronów „finansowanie nie istnieje”, a deficyt budżetu miasta wynosi 4,5 mld rubli.
Jak widzicie, odporność rosyjskiego państwa jest odpornością selektywną. Obejmuje system kierowania, łączność, przemysł wydobywczy i tereny frontowe, natomiast pozostawia miasta w głębi kraju z zasobami odziedziczonymi po epoce radzieckiej.
Zastraszanie jako substytut odporności
Ta selektywność nie jest przypadkiem ani wyłącznie skutkiem braku pieniędzy. Jest konsekwencją założenia strategicznego.
Jeżeli Rosja uznaje, że jej zdolność rażenia i wiarygodność gróźb nuklearnych wystarczą, by odpowiedź przeciwnika pozostała poniżej progu uderzeń w głąb rosyjskiego terytorium, wówczas budowa powszechnej obrony cywilnej staje się z rosyjskiego punktu widzenia wydatkiem zbędnym.
Zastraszanie pełni tu funkcję substytutu odporności. Rosja nie musi chronić swoich miast, jeżeli przekona przeciwnika, że ich atakowanie oznaczałoby katastrofę.
I tu jest ważna uwaga oraz płynący z niej wniosek.
Dopóki to przekonanie działa, Kreml może eskalować bez gotowości do ponoszenia skutków pełnej konfrontacji, a zaoszczędzone środki kierować na zdolności ofensywne, które z kolei wzmacniają zastraszanie. Jest to w sumie genialny mechanizm, samonapędzający się i wewnętrznie spójny z polityką Putina.
Dodam od siebie, że ta rosyjska spójność ma jednak granice, które wyznacza nie Rosja, lecz jej przeciwnicy.
Doświadczenie wojny z Ukrainą pokazuje, że założenie o nienaruszalności własnego zaplecza już raz zawiodło.
Ukraińskie uderzenia w rafinerie, lotniska, składy i infrastrukturę energetyczną zmusiły Rosję do improwizowanej adaptacji, której śladem są dziś mobilne schrony dla rafinerii i ćwiczenia ukrycia urzędników przed dronami.
Rosyjski system odporności jest więc modernizowany reaktywnie, pod presją uderzeń, które według pierwotnego rachunku nie miały nastąpić. Moim zdaniem to najlepszy dowód, że przesłanki tego rachunku nie są niezawodne.
Problem oceny i interpretacji
Dla analityka takiego jak ja wynika z tego poważny problem interpretacyjny.
Błędem byłoby uznać słabość rosyjskiego systemu odporności za wskaźnik braku gotowości do eskalacji, ponieważ Rosja nie zamierza eskalować w sposób, który wymagałby tej odporności.
Jednocześnie rozbudowa zdolności ofensywnych nie jest wskaźnikiem nadchodzącej pełnej konfrontacji, ponieważ służy przede wszystkim zastraszaniu, które ma takiej konfrontacji zapobiec.
Z mojego punktu widzenia oba te rosyjskie zjawiska trzeba czytać razem, jako jeden system, w którym ofensywa zastępuje obronę, a wiarygodność gróźb zastępuje schrony.
Fizyka zna dobry obraz tej sytuacji.
Prawo Hooke'a mówi, że materiał odkształca się proporcjonalnie do przyłożonej siły i wraca do pierwotnego kształtu, ale tylko do granicy sprężystości. Po jej przekroczeniu odkształcenie staje się trwałe, a materiał już nigdy nie odzyskuje dawnych właściwości.
Historycznie i praktycznie odporność państwa rosyjskiego działa tak samo. Rosyjskie zaplecze amortyzuje dziś ukraińskie uderzenia i wraca do równowagi, lecz nikt, łącznie z Kremlem, nie wie, gdzie leży jego granica plastyczności.
Jedyną metodą jej ustalenia jest przyłożenie większej siły, a tego Rosja chce właśnie uniknąć za pomocą zastraszania. Paradoks polega na tym, że im słabsza odporność, tym większa pokusa, by sprawdzić, czy groźba jest realna.
Czy taka eskalacja może się powieść?
Uważam, że może, jeżeli przeciwnik przyjmie rosyjskie założenia za własne i uzna, że odpowiedź dotykająca rosyjskiego zaplecza jest zbyt ryzykowna.
Wtedy Rosja osiągnie cele bez konieczności sprawdzania swojej odporności, a jej selektywny model zostanie potwierdzony.
Może jednak także zawieść, i to na dwa sposoby.
Po pierwsze, przeciwnik może odpowiedzieć poniżej progu nuklearnego, ale powyżej progu, który rosyjskie zaplecze wytrzymuje bez zakłóceń, tak jak robi to Ukraina.
Wówczas Rosja znajdzie się w sytuacji, w której jej groźby nie zadziałały, a jej odporność okazała się niewystarczająca, i będzie musiała wybierać między dalszą eskalacją z odsłoniętym zapleczem a wycofaniem się z utratą wiarygodności.
W to gra teraz Ukraina i trzeba ją w tym wspierać.
Po drugie, sama ocena rosyjska może opierać się na błędnych przesłankach dotyczących spójności Zachodu, jego tolerancji na ryzyko i gotowości do uznania rosyjskich gróźb za blef.
Historia eskalacji opartych na niedoszacowaniu reakcji przeciwnika jest znacznie dłuższa niż historia eskalacji opartych na pełnej gotowości.
I tu, moim zdaniem, pojawia się bardzo niebezpieczny moment. Nie nadchodzi on wtedy, gdy Rosja osiągnie wysoką odporność, lecz wtedy, gdy uzna, że jej przewaga w rażeniu i skuteczność zastraszania są wystarczające, by odpowiedź przeciwnika pozostała poniżej progu, którego jej zaplecze nie wytrzyma.
Co muszę obserwować?
Jeżeli ta rama ma być sprawdzalna, potrzebuje wskaźników z obu stron.
Po stronie odporności byłyby to faktyczne obsadzenie 7000 etatów wojskowych w FSP, uruchomienie zapowiadanej struktury rozminowania, wydzielenie środków federalnych na schrony zamiast przerzucania ciężaru na regiony oraz rozszerzenie modułowych schronów i osłon poza sektor naftowo-gazowy na energetykę i transport.
Zmiana charakteru ćwiczeń obrony cywilnej z odtwarzania po zakłóceniach na działanie w warunkach trwałego oddziaływania przeciwnika byłaby sygnałem, że Rosja zaczyna przygotowywać zaplecze do konfrontacji, której dotąd nie zakładała.
Po stronie ofensywnej liczy się synchronizacja sygnałów nuklearnych z działaniami poniżej progu wojny oraz intensywność przekazu o katastrofalnych skutkach odpowiedzi Zachodu, ponieważ im słabsza odporność, tym głośniejsze musi być zastraszanie.
Dopiero równoczesny ruch w obu zbiorach uzasadniałby tezę, że Rosja zbliża się do warunków eskalacji wyższego rzędu z pełną świadomością jej kosztów.
Na dziś widzę ruch głównie po stronie rażenia i zastraszania, natomiast odporność pozostaje w fazie planów i selektywnych inwestycji.
Rosja adaptuje się do wojny, którą prowadzi, ale nie przygotowuje się do wojny, którą grozi.
Ta różnica jest zarówno jej słabością, jak i źródłem ryzyka dla nas wszystkich, którzy musimy oceniać jej zamiary.
Richard Feynman napisał po katastrofie Challengera, że aby technologia działała, rzeczywistość musi mieć pierwszeństwo przed wizerunkiem, bo natury nie da się oszukać.
Rosyjski model odporności jest zbudowany odwrotnie.
Wizerunek państwa, którego nie wolno dotknąć, ma zastąpić rzeczywistość państwa, które nie jest gotowe na dotknięcie. Natura wojny, podobnie jak natura w rozumieniu Feynmana, nie daje się oszukać na długo.
Pytanie brzmi tylko, kto i kiedy, a przede wszystkim jak postanowi to sprawdzić.
Pozdrawiam i dziękuję.
@hubertwalas_ Skoro już przy tym jesteśmy to zmieńmy Orzełka na takiego, który ma więcej związku z naszą historią i przy okazji nie razi w oczy gradientem na godle
@kusmierczykm Celów jest zapewne wiele, ale najciekawsze do rozważenia wydają mi się:
1. Wsparcie Izraela i jego "koalicji" na Bliskim Wschodzie
2. Zacieśnianie pętli sankcyjnej przez odcięcie południowej odnogi, którymi są omijane