Málfræðingurinn

Áhugamáladömp um íslensku og málvísindi. Main account @OrTraustason

[Málfræðingurinn @maulfraidungur]

Gleðilegan dag íslenskrar tungu! 🇮🇸

[Málfræðingurinn @maulfraidungur]

Setningarfræðihríslur á vesturfornnorrænu með rúnaletri fyrir áhugasöm

[Málfræðingurinn @maulfraidungur]

Gleðilagan Dag íslenskrar tungu öllsömul! 🇮🇸🇮🇸🇮🇸

Hér fylgir svo eitt lítið uppáhaldsljóð eftir afmælisbarn dagsins. Nýja handritasýningin í Eddu opnaði fyrir almenningi í dag og ég hvet öll áhugasöm að gera sér ferð þangað við færi

Njótið dagsins!
https://t.co/vROp9THa6k

[Málfræðingurinn @maulfraidungur]

Orðin „erfiði“ og „róbóti“ eru líklega komin af sömu rót

Þau eru þá líka skyld orðunum „arfur, erfingi“ o.s.frv. en einnig enska orðinu „orphan“ sem er sjálft tökuorð úr grísku, ὀρφανός (orphanós)

Upphaflegi stofninn var *h₃órbʰos og rótin *h₃erbʰ-/* *h₃orbʰ-

[Málfræðingurinn @maulfraidungur]

Óákveðin fornöfn á við „nokkur“ eru oft mynduð á þennan hátt í indóevrópskum málum, eins og „nescio quis“ í latínu

[Málfræðingurinn @maulfraidungur]

Óákveðna fornafnið „nokkur“ er komið til sem stytting á orðasambandinu „né veit (ég) hver“ sem útlagðist sem „ne-wait-(ek)-hwariz“ á frumgermönsku

Orðið „né“ var upphaflega venjulegt neitunarorð áður en „ekki“ tók við síðar meir

[Málfræðingurinn @maulfraidungur]

ne wait (ek) hwariz > nakkvarr, nekkver > nǫkkurr, nøkkurr > nokkur

Seinna hækkar ǫ í o sem gat stundum gerst, helst í nefkvæðu umhverfi, t.d. hǫnum > honum, og sú mynd tók yfir. Annars hefðu bæði nǫkkurr og nøkkurr orðið að nökkur hefðu þær myndir lifað til dagsins í dag

[Málfræðingurinn @maulfraidungur]

Gleðilegan dag íslenskrar tungu!🇮🇸

[Málfræðingurinn @maulfraidungur]

T.d. assault, fault

Orðin assalt, falt urðu assaut, faut í miðaldafrönsku og voru þannig tekin inn í ensku. Seinna var l bætt við til samræmis við eldri stafsetningu frönsku og lat. assultus, fall(i)tus

Mögulega er l í framburði er seinni tíma ofvöndun

[Málfræðingurinn @maulfraidungur]

Enska orðið island hafði aldrei s því það er af sama stofni og ey-land

Enskum prenturum á 16. öld fannst orðið svipa til insula í lat. og franska isle/île, en s þar var orðið hljóðlaust. Þeim fannst þessi líkindi benda til þess að orðið væri tökuorð og bættu því s við

[Málfræðingurinn @maulfraidungur]

Slíkt var ekki óalgengt á þessum tíma og líka fyrr á miðöldum, enska og franska höfðu breyst mikið en fólk reyndi samt að stafsetja eins og í eldri textum

[Málfræðingurinn @maulfraidungur]

@Eirikur_Gauti Mjög skemmtileg

Ég vín, sá og sigraði

[Málfræðingurinn @maulfraidungur]

Spænska lokna þátíðin kemur beint frá latínu en 3.p. et. hefur -ó eða -ió þegar latína hafði -avit eða -ivit

-avit > -aut > -ot > -ó
-ivit > -iut > -iot > -ió

Þessi -o ending varð svo einkennandi fyrir 3.p. et. í lokinni þátíð að hún skipti út -it/-uit

[Málfræðingurinn @maulfraidungur]

Þessi póstur er helst stílaður á þau sem hafa lært latínu en vonandi geta fleiri haft gaman að þessu og skilið

[Málfræðingurinn @maulfraidungur]

Hér hjálpar að stundum varð breyting á stofni (dico > digo, dixi > dije, veniō > vengo, venī > vine) sem hjálpaði til að aðgreina nútíð og lokna þátíð, og því þessar óreglulegu sagnir tekið upp -o í 3.p. et. til samræmis við hinar sagnirnar en haldið í áherslumynstur sín

[Málfræðingurinn @maulfraidungur]

Í sumum rómönskum málum, þá aðallega sardínísku, en líka í katalónsku sums staðar á balearísku eyjunum, er greinirinn su, sos og sa sas notaður, en hann kemur frá ipse (þf. ipsum) og ipsa

[Málfræðingurinn @maulfraidungur]

Langt síðan síðast!

Ákveðni greinirinn í rómönsku málunum þróaðist út frá latnesku ábendingarfornöfnunum ille/illum í kk. og illa í kvk.

Stutta i rann oftast saman við e, þá elle/ello og (el)la

Samt óskylt al- í arabísku

[Málfræðingurinn @maulfraidungur]

Í dag er fyrsti dagur einmánaðar en hann er líka kváradagur, rétt eins og fyrsti dagur Þorra er bóndadagur og fyrsti dagur Góu konudagur

Gleðilegan dag, elsku kvár!