ĐIỂM NGHẼN SẢN PHẨM THẢO DƯỢC VIỆT: ĐẾN LÚC CẦN "RETHINK"
Làm việc trong ngành thảo dược Việt Nam, bản thân mình luôn trăn trở trước một thực tế: chúng ta có một kho tàng tài nguyên bản địa vô cùng quý giá, nhưng số lượng thương hiệu thực sự đứng vững và đi xa lại rất khiêm tốn. Có một giai đoạn, nhiều bên đổ xô làm mô hình rượu sâm Ngọc Linh ở vùng Măng Đen với kỳ vọng tạo ra một dòng sản phẩm thượng hạng. Thế nhưng, kết quả lại không như mong đợi. Điểm nghẽn ở đây không hẳn vì thị trường, mà vì sản phẩm đã vô tình đi ngược lại bản chất cốt lõi của Đông y khi kết hợp một loại đại bổ như sâm với chất cồn (Bữa ông Chú mình ăn đám giỗ quất rượu sâm xong nằm thở hơ hớp sợ quá phải pha nước muối loãng uống mới đỡ). Việc chạy theo các mô hình bề nổi mà thiếu đi sự thấu hiểu sâu sắc về bản chất dược liệu chính là điểm mù lớn nhất của chúng ta — thiếu một nền tảng R&D (Nghiên cứu & Phát triển) đủ vững vàng.
Điểm mù này thường bắt đầu ngay từ tư duy về Vùng trồng. Thảo dược không giống như nông nghiệp thông thường, không phải cứ có đất, có cây là mang đi trồng đâu cũng được. Thực tế, mỗi cây thuốc đều gắn liền với khái niệm "địa sinh học" khắt khe. Sâm Ngọc Linh gần như không thể di thực ra khỏi vùng núi Ngọc Linh mà giữ nguyên được giá trị nguyên bản. Sâm Bố Chính thì phải hấp thụ cái nắng cái gió của dải đất miền Trung từ Thanh Hóa đổ vào mới cho dưỡng chất tốt nhất. Hay như cây Atisô, nếu được trồng ở vùng lạnh Sa Pa sẽ cho phép chúng ta thu hoạch trọn vẹn từ thân, rễ đến lá với hàm lượng hoạt chất vượt trội, thay vì chỉ khai thác phần hoa như cách làm truyền thống ở Đà Lạt. Nếu không hiểu sâu sắc về sinh học chuyên sâu, chúng ta rất dễ làm lãng phí tiềm năng của cây thuốc.
Bước qua vùng trồng, khâu Chiết xuất lại là một bài toán thử thách khác. Nếu thiếu đi sự đầu tư nghiêm túc cho R&D, sản phẩm rất dễ rơi vào tình trạng "sớm nở tối tàn". Hãy nhìn lại cơn sốt cây xạ đen vài năm trước: người người nhà nhà truyền tai nhau sử dụng, nhưng vì thiếu các nghiên cứu sâu về liều lượng cũng như công nghệ chiết tách để giữ lại hoạt chất quý, loại bỏ tạp chất, dẫn đến việc người dùng không cảm nhận được hiệu quả rõ rệt. Khi một dược liệu quý bị dùng sai cách, thị trường sẽ tự động quay lưng. Một sản phẩm thảo dược hiện đại cần được bảo chứng bằng dữ liệu khoa học rõ ràng, bằng việc định lượng hoạt chất chính xác, chứ không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm cảm tính. Cái này hồi đó Bác Ben bên PUM đã phản biện mình rất nhiều vì bên châu Âu coá 1 đợt cải kale được rất nhiều người đua nhau dùng rồi cũng hết trend sau đó.
Khi nền tảng khoa học và vùng trồng được giải quyết tốt, bài toán Thương mại mới có thể bén rễ vững chắc. Người tiêu dùng ngày nay rất thông thái, họ cần một giải pháp chăm sóc sức khỏe tiện lợi và có cơ sở khoa học, chứ không còn mặn mà với những câu chuyện kể mơ hồ. Nhìn vào cách làm của nước tăng lực thảo dược 3Kix gần đây, mình thấy đây là một ví dụ rất đáng suy ngẫm về tinh thần "Rethink". Thay vì đi vào những lối mòn cũ kỹ hay bắt chước các mô hình không phù hợp, 3Kix chọn cách tiếp cận trực diện vào nhu cầu năng lượng sạch của thế hệ mới. Họ định vị sản phẩm hiện đại, dựa trên sự thấu hiểu sâu sắc về dược liệu để biến tinh hoa bản địa thành một thức uống gần gũi với lối sống năng động.
Phát triển sản phẩm thảo dược chưa bao giờ là một cuộc chơi dễ dàng hay chỉ dựa vào niềm tự hào dân tộc sẵn có. Đó là hành trình đòi hỏi sự kiên trì, thấu hiểu tường tận từng cây thuốc và làm chủ chuỗi giá trị từ vùng trồng, công nghệ chiết xuất cho đến thương mại. Đã đến lúc chúng ta cần ngồi lại, hoài nghi những cách làm cũ để đầu tư một cách bài bản và chân thành hơn cho khoa học. Chỉ khi đó, thảo dược Việt mới thực sự tìm được vị thế xứng đáng của mình.
(P/S: Chia sẻ thêm là mình không bán hay PR hộ 3Kix đâu nhé mọi người. Chẳng qua là hôm trước đi dự buổi lễ tổng kết của quỹ SVF (Startup Vietnam Foundation), tình cờ được thử dòng nước tăng lực thảo dược này thấy tư duy làm sản phẩm của họ hay quá nên muốn lưu lại để học hỏi thôi!)
Hành trình ăn dầm nằm dề ở các Viện tính rebrand lại cái mã hàng trị nấm da, lác đồng tiền từ cây muồng (đã bán thương mại từ 2016) bằng cách dời về 7 Núi đã dừng lại bằng bài viết tổng hợp này bác ạ. Sống tiếp thì tàm tạm ở ngách nhỏ xíu đó, ngoi đầu ra lại không có cửa cạnh tranh mấy mã hàng TQ nên thôi làm nông dân trồng sen tiếp
@KenshinC Nhưng con 3kix này uống wow thiệt nghen, ban đầu hơi nghi nghi "sao cái cách phối hợp thành phần bên này đỉnh vậy" ra mới biết là mấy chuyên gia xịn đứng sau. Sau con này tui nghĩ khó mà có bên nào làm về ba kích mà qua được họ
Với riêng con thì ý chí và nghị lực nó 1 phần do gen, truyền thống, giáo dục gia đình và nỗ lực của bản thân. Nhiều khi càng khốn khó và xuất thân thấp, khả năng vượt khó càng tốt. Mình chỉ có 1 khoản năng lượng nhất định thôi nên nếu tập trung dồn sức nó cho những điều quan trọng nó sẽ ra kết quả còn quá đủ đầy sẽ ít có ý chí, nghị lực