Moconomy

Mocking Mongolia's Economy

[Moconomy @moconomy25]

#Moconomy эдийн засаг, санхүүгийн энгийн үнэнийг өгүүлдэг подкаст, цуюрал маань ирэх намараас агуулгаа өргөжүүлж ТВ-ээр мөн тогтмол хуваарьтай явдаг болно. @batpureva

[BatpurevA @batpureva]

🇲🇳 ОЮУТОЛГОЙД ХЭЧНЭЭН МӨНГӨ ЗАРЦУУЛЖ, ХЭРХЭН САНХҮҮЖҮҮЛСЭН БЭ? ШИНЭ ТОХИРОЛЦОО ХЭР ҮР ДҮНТЭЙ ВЭ?
2026.06.30-ны өдөр Монгол Улсын ЗГ болон Rio Tinto групп Оюутолгойн хувь нийлүүлэгчийн зээлийн хүү, менежментийн зардлыг бууруулахаар тохиролцсоноо зарлав. Энэ нь зөв чиглэлд хийсэн бодит алхам мөн. Гэхдээ хэр том үр дүн вэ, цаашид юу анхаарах вэ гэдгийг ойлгохын тулд ерөнхий зургаа харъя.

ОЮУТОЛГОЙД ХЭН ХЭДЭН ДОЛЛАР ЗАРЦУУЛСАН?
2025 оны байдлаар Оюутолгойн нийт хөрөнгө оруулалт $25 т.б орчим. Энэ нь Монгол Улсын нэг жилийн ДНБ-тэй тэнцэх хэмжээний хөрөнгө оруулалт юм. Энэ хөрөнгө оруулалтыг Rio Tinto-ийн зээл, ОУ-ын синдикатын төслийн зээл, ОТ-н өөрийнх нь орлого гэсэн 3 эх үүсвэрээс санхүүжүүлжээ.
1️⃣ Rio Tinto-ийн хувь нийлүүлэгчийн зээл:
Хамгийн том бөгөөд хамгийн маргаантай хэсэг. Анх $9.2 т.б зээл хувь нийлүүлэгчийн, спонсорын, урьдчилгаа төлбөрийн зэрэг хэлбэрээр олгосон, хүүгийн төлбөр нэмж хуримтлагдсаар өнөөгийн үлдэгдэл $15.8 т.б. Хүү нь өчигдөрийг хүртэл ойролцоогоор 11.1% (SOFR + 6.5% + тохируулга) байсан тул жилдээ ойролцоогоор $1.8 т.б нэмж хуримтлагдан, ногдол ашиг хойшлох гол шалтгаан болж ирсэн.
2️⃣ Төслийн санхүүжилтийн зээл:
ОУ-ын банк, хөгжлийн санхүүгийн байгууллага, экспортын агентлагуудаас $4.4т.б төслийн санхүүжилт босгосноос өнөөдрийн үлдэгдэл нь $3.8 т.б. Хүү нь SOFR суурь хүү дээр нэмэх нь 2.6-3.7% буюу жигнэсэн бодит хүү ойролцоогоор 7.52%. Дээр нь Рио Тинто төлсийн гүйцэтгэлийн баталгаа гаргасны шимтгэл нэмэгдэнэ. Энэ зээл бол олон улсын жишгийн дагуу хугацаатай, зах зээлийн хүүтэй, уурхайн орлогоос эргэн төлөгдөж буй энгийн төслийн санхүүжилт бөгөөд өчигдрийн тохиролцоо энэ хэсэгт хамаарахгүй. Муу нэртэй Дубайн гэрээ энэ гарцыг нээсэн.
3️⃣ Уурхайн үйл ажиллагааны мөнгөн урсгал
Дээрх 2 зээлийн дүн $13.3 т.б (хуримтлагдсан хүү ороод $20 т.б) бөгөөд Оюутолгой төсөлд зарцуулсан бусад зардлыг уурхайн өөрийнх нь орлогоос төлж иржээ.

МОНГОЛЫН 34% ҮНЭХЭЭР ӨРТЭЙ ЮУ?
Анх манайхан хөрөнгө оруулалтын гэрээ хийхдээ лавтай 2 алдаа хийсэн юм шиг.
1. Риог хөрөнгө оруулна гэхээр шууд л эздийн өмчид нь хөрөнгө оруулаад equity хийх нь гэж ойлгосон. Гэтэл тэд хөрөнгө оруулалтаа зээл хэлбэрээр тэгээд бас чамгүй өндөр хүүтэйгээр өгсөн. Гэрээнд үүнийг хязгаарлаагүй.
2. Монголын тал заавал 34% авна гэснээс болоод энэ хувьдаа ногдох өрийг эхний өдрөөсөө хуваалцаад эхэлсэн. Хэдийгээр 2022 онд $2.4 зээл хаасан гэж буй ч дээр дурдсан $20 т.б өрийн 34% шууд бусаар манай талын өр гэсэн үг.
Товчхондоо ХӨРӨНГӨ ОРУУЛАЛТ vs ХУВЬ ЭЗЭМШИЛ, МӨНГӨН УРСГАЛ vs НОГДОЛ АШИГ гэсэн төөрөгдөл.

ӨЧИГДРИЙН ТОХИРОЛЦООНЫ ТУХАЙ
Хэрэв мэдэгдэлд дурдсанчлан хувь нийлүүлэгчийн зээлийн хүү 2.5 нэгж хувиар буурсан бол $16 т.б үлдэгдэл дээр жилд ойролцоогоор $400 саяар хүүгийн зардал буурах бололтой. Энэ нь ногдол ашиг хүртэх хугацааг наашлуулах эерэг нөлөөтэй. Гэхдээ үнэхээр ногдол ашиг хуваарилбал!
Нэмээд менежментийн төлбөрийн хувийг бууруулсан явдал нь бас нэг ахиц болжээ. Гэвч үе үеийн ЗГ цаашид анхаарах, сайжруулах зүйлүүд байсаар байгаа. Оюутолгойн урт хугацааны өгөөжийг нэмэгдүүлэхийн тулд:
• Улс төрийн мэдэгдэлээ дагаад тодорхой тоо баримт,үг хэллэгээр цаасан дээр буусан тохироогоо ил тод болгох. Devil is in the detail гэж үг бий.
• Хувь нийлүүлэгчийн зээлийн үлдэгдэл, бүтэц, хуримтлагдсан хүүг бүрэн ил болгох.
• Менежментийн болон техникийн үйлчилгээний төлбөрийг олон улсын жишигтэй харьцуулан үнэлэх.
• Entrée Resources-ийн асуудлыг Монголын эрх ашигт нийцүүлэн шийдвэрлэх. Мэдэгдэлд энэ асуудлаар ойлголцоно хамтран ажиллана гээд байгаа боловч чухам юу тохирсон? Хэн нь ямар буулт хийсэн?
Манай ЗГ авсан хөнгөлөлт, урьдчилж авч тараах гэж байгаа “ногдол ашгийнхаа оронд” ЯМАР ҮНЭ ТӨЛЖ БАЙГААГ ТОДОРХОЙ ЗАРЛАХ!

[BatpurevA @batpureva]

Хэрэглээний үнэ 11.3 хувь, гэмт хэрэг 8 хувь өсч төрөлт 4 хувиар буурна гэдэг нь эдийн засаг уулын уруу өнхөрч буйг илэрхийлэх “сурах бичгийн” жишээ баримт юм.
#статистик Нийгэм, эдийн засгийн байдал 2026-5
https://t.co/7GSRYAmCnR

[Moconomy @moconomy25]

“A” фактор гэх Эдийн засгийн Икс хүчин зүйл
...хар үгээр тайлбарлавал асар их байгалийн баялагтай Монгол яагаад олигтой хөгжихгүй байхад өчүүхэн газар нутагтай, баялаг эх зүйлгүй Сингапур, Хонконг хэрхэн хурдтай хөгжив... https://t.co/N2FaxLSYQ1

[BatpurevA @batpureva]

Геологи хайгуулын салбараа бодлогоор дэмжмээр байна, төсөв хөрөнгийг харамламгүй байна гэдэг яриа төсвийн хэлэлцүүлгийн үеэр их сонсогдож байна. Нэг талаас энэ зөв бөгөөд, ингэж ярьж хэлж байгаа нь нэг ахиц, магадгүй оройтсон ухаарал: Хайгуулд маш их хөрөнгө оруулж эрж хайж байж олны олон дундаас эдийн засгийн үр өгөөжтэй маш цөөн ордыг илрүүлдэг. Ингэж илрүүлээд түүнийгээ ашиглаж эдийн засгийн эргэлтэнд оруулах хүртэл 10-20 жил шаардагддаг гэдэг юм билээ. Өнөөдөр манай улсад нүүрс явцгүй боллоо, өөр юугаа олж экспортлох вэ асуудал тулгарч "Алт 3 хөтөлбөр" гэх мэт аваарын арга хэмжээ байна. Гэвч одоо шууд ашиглаад үр ашигаа өгчих орд газар бараг байхгүй. Энэ бол 20 жилийн өмнө эхэлсэн уул уурхайн популизм, национализаци, 10 жилийн өмнөх хайгуулын лиценз олголтод тавьсан хориг, мөн 5-6 жилийн өмнө эхэлсэн тендерээр лиценз олгох нэрээр төлөв сайтай газруудаа дээгүүрээ хувааж авсны үр дагавар!
Одоо нөгөө талаас нь харвал угаасаа хайгуулын салбарт улсаас мөнгө гаргаж төр өөрөө хайгуул хийнэ гэдэг нь буруу. Нэгд үүнд эдийн засгийн рациональ бага, асар өндөр эрсдэлтэй, мөнгө хөрөнгө их шаарддаг. Хоёрт ингэснээр баялгийн төлөөх эрх мэдэл, авлигын сүлжээг л бэхжүүлнэ. Түүний оронд азаа үзэж эрсдэл хийхэд бэлэн хувийн хөрөнгө оруулагчдыг татаж оролцуулах үүд хаалгаа л нээмээр байна.

[Moconomy @moconomy25]

Монголын нийт айл өрхүүдийг орлогоор нь 10 бүлэгт хувааж үзвэл доод 3 бүлгийн нийт орлогын 20-90 орчим % төсвөөс өгдөг нийгмийн халамж. Хүн амын тал нь халамжаас хамааралтай амьдарч байгаа гэдгийг нотлох тоо. Энэ хүмүүс сонгуулийг тодорхойлдог учраас популизм мөддөө мөхөхгүй.

[Moconomy @moconomy25]

Байр авах, түрээслэх, зээлэх... аль нь дээр вэ? Үнэ, ипотекийн хүүгийн өнөөгийн түвшинд тооцсон хялбар зөвлөмж 5 минутанд 🏘️ #Moconomy https://t.co/gk2aNJyOhf

[Moconomy @moconomy25]

@4712Ganbaa Тийм шүү
над шиг англи хэл мэддэггүй хүн таарч байвал аваал өгчихнө дө😜

[Moconomy @moconomy25]

@Mugi16161 3 наст ингээл сараачаад урлагийн бүтээл байж эмээ нь ойлгохгүй🤭😝😅

[Moconomy @moconomy25]

@nairagchiin_ur Хүний өөрийнгүй хөгшин залуугүй хайрланаа яадын🤭🥰💖💞

[Moconomy @moconomy25]

@nairagchiin_ur Сайн сайн дүү минь үргэлж хайр түгээж байдаг хөөрхөн шүү💕💞🎉

[Moconomy @moconomy25]

@G_Mongolia @buudai19 Мөөн

[Moconomy @moconomy25]

@Boloroo_Buya @AltantsetsegOr1 Гайхалтай💕💞🎉
Ялгаварлаж үздэггүй нийгэм ийм сайхан
Аутизмтай ачтай болохоор ийм хүмүүсийг илүү ойлгох юм даа

[Moconomy @moconomy25]

@bazarsadyn Ядаж хүрз нтрээр буулгаж болдоггүй юм байх даа

[Moconomy @moconomy25]

@AngaragDarigang нэээ булхаан унтуулаач

[Moconomy @moconomy25]

@buudai19 Мэндээ😍🥰