Prof. Dr. İbrahim Usta'nın Arap dili ve edebiyatı alanında oldukça ilginç eserleri var. "İslam Öncesi Arap Mitolojisi" ve "Arap Şiirinde Patronaj" bunlardan ikisiydi. Şimdi hocamız bu eserlere Akdem'den çıkan görseldeki kitabını da eklemiş. İlgililerine duyurulur.
Baş ağrısı için Osmanlı döneminden bir ilaç.
.
Eskiden öyle her yerlerde doktor olmadığı için bilgi sözlü kültürle aktarılırdı. Hafızanın yetmediği yerlerde ise köyde, kasabada kimin kitabı varsa, başına sonuna, kenarına köşesine faydalı bilgileri not alırdı. Buna terminolojide fevâid (kaydı) diyoruz. Görselde baş ağrısı için yazılmış bir fevâid bulunmaktadır.
Selem, fıkıhta önemli bir yeri bulunan akitlerdendir. Paranın peşin malın veresiye olduğu bu akit türü, tarih boyunca sıkça kullanılmıştır. Erol Özvar Hoca'nın Selem, Borç ve Faiz kitabı, bilhassa Tanzimat'tan bu yana selemin tarihini faizle ilişkisi bağlamında inceliyor.
Ibni Sina'ya gore giybet ve dedikoduyu birakmanin ip uclari. ( piskolojik yontemler)
İbn-i Sina, gıybet ve dedikoduyu sadece ahlaki bir kusur olarak değil, "nefsin bir hastalığı" ve zihinsel enerjinin boşa harcanması olarak görür. Onun felsefesinde bu tür davranışlar, insanın hayvani nefsinin (nefs-i hayvani), akli nefsini (nefs-i natıka) esir almasıyla ortaya çıkar.
İbn-i Sina’nın eserlerinden (özellikle Kitabu’ş-Şifa ve Ahlak Risalesi) yola çıkarak, bu alışkanlığı bırakmak için önerdiği yöntemleri şöyle özetlenebilir;
İllet-Gaye Analizi (Neden Yapıyorum?)
İbn-i Sina’ya göre her eylemin bir sebebi vardır. Dedikodu yapan kişi önce şu üç nedenden hangisine sahip olduğunu tespit etmelidir:
Öfke ve İntikam: Birinden nefret ettiği için onun itibarını sarsmak.
Kendi Eksikliğini Gizleme: Başkasını küçülterek kendini üstün hissetme çabası.
Yaranma ve Sohbet Aracı: Arkadaş ortamında dikkat çekmek için başkalarının sırlarını kullanmak.
Yöntem: Kişi, gıybet etme isteği geldiğinde durup kendine "Şu an hangi eksikliğimi başkasını yererek kapatmaya çalışıyorum?" diye sormalıdır.
"Tersine Hayal" (Tahayyül-i Zıdd)
İbn-i Sina, nefsi ikna etmek için hayal gücünün kullanılmasını önerir.
Yöntem: Gıybetini yaptığınız kişinin, sizin hakkınızda aynı şeyleri söylediğini ve bunun toplumda duyulduğunu hayal edin. Bu hayalin yarattığı utanç ve öfke duygusu, nefsin bu eylemden "iğrenmesini" sağlar. İbn-i Sina, nefsin ancak kötü bir şeyi "çirkin" olarak algıladığında ondan vazgeçeceğini savunur.
Zihinsel Meşguliyetin Yönünü Değiştirmek
Ona göre insan zihni boş kalmaya tahammül edemez; ya iyiyle ya da kötüyle uğraşır.
Yöntem: Dedikoduya yatkın olan birey, zihnini derin ilmi meseleler, evrenin işleyişi veya kişisel gelişimle (hikmet) meşgul etmelidir. Zihin "yüksek" meselelerle dolduğunda, başkalarının kusurları gibi "alçak" meseleler ona sıkıcı ve değersiz gelmeye başlar.
Akılcı Empati ve İtidal
İbn-i Sina, her insanın bir mizaç dengesizliği içinde olabileceğini söyler.
Yöntem: Birinin kusurunu gördüğünüzde, onun bu kusurunu bir "hastalık" veya "mizaç bozukluğu" (soğukluk, sıcaklık dengesizliği) olarak görün. Bir hasta ile nasıl alay edilmezse, ahlaki bir kusuru olan kişiyle de alay edilmemesi ve bunun bir dedikodu malzemesi yapılmaması gerektiğini akla telkin edin.
Sosyal Çevreyi Filtreleme
İbn-i Sina, nefsin "taklitçi" bir doğası olduğunu belirtir. Eğer çevrenizdeki insanlar sürekli gıybet ediyorsa, nefsiniz bunu doğal bir besin gibi algılar.
Yöntem: Nefsi ikna etmenin en pratik yolu, dedikodu yapılan ortamlardan fiziksel olarak uzaklaşmaktır. Çünkü nefs, gördüğü ve duyduğu şeyin rengine boyanır.
"Kendi kusurların seni başkalarının kusurlarına bakmaktan alıkoymalıdır. Başkasının ayıbını gören göz, kendi ayıbına körleşmiş demektir."
İbn-i Sina'ya göre bu süreç bir kerede tamamlanmaz; bu bir "riyazet" (irade idmanı) sürecidir. Başlarda zorlanan nefs, akıl yoluyla sürekli uyarıldığında zamanla bu kötü huyun yükünden kurtulur ve "huzurlu nefs" (nefs-i mutmainne) seviyesine yaklaşır.
Ilgili kaynaklar;
Risale fi’l-Ahlak (Ahlak Risalesi)
Bu küçük ama yoğun eser, İbn-i Sina’nın "nefs psikolojisi" ile "ahlak"ı birleştirdiği temel kaynaktır.
İçerik: Nefsin güçlerini (şehvet, öfke, akıl) nasıl dengeleyeceğini anlatır. Gıybetin, "öfke" (gazab) veya "üstünlük kurma" arzusunun bir sapması olduğunu burada açıklar.Kötü huyları (rezilet) terk edip iyi huyları (fazilet) kazanmanın pratik yöntemlerini (riyazet) sunar.
Kitabu’ş-Şifa: "Kitabü’n-Nefs" (Ruh Kitabı)
Şifa külliyatının psikoloji bölümüdür.
İçerik: İnsanın neden sosyal bir varlık olduğunu ve bu sosyalliğin getirdiği "dil" ve "davranış" bozukluklarını analiz eder.
Gıybet Bağlamı: Zihnin, başkalarının kusurlarına odaklanmasının aslında bir "idrak zayıflığı" ve içsel bir boşluktan kaynaklandığını felsefi olarak temellendirir.
El-İşarat ve’t-Tenbihat (9. ve 10. Bölüm)
İçerik: "Ariflerin Makamları" başlığı altında, insanın manevi mertebelerini anlatır.
Gıybet Bağlamı: Dedikodu gibi "dünyevi ve süfli" meşgalelerin, ruhun yücelmesine nasıl engel olduğunu, ruhun bu kirlerden arınma sürecini anlatır.
İbn Sînâ’da Nefs Terbiyesi / Prof. Dr. Hayrani Altıntaş Nefsin kötü huylardan (gıybet dahil) nasıl arındırılacağını analiz eder.
Ben hâlis Anadolulu öz Oğuz, Yazır Türküyüm. On beş yaşımda İstanbul’a geldim. Ne Arabistan’a gittim ne Türkistan’a. Ne İran’ı gördüm ne Frengistan’ı. Öğrendiğimi bu vatanda öğrendim. Yazır’ın Kayı, Kınık, Bayındır, Eymir, Avşar gibi büyük Oğuz kabilelerinden biri olduğunu da Arapça’dan, Dîvânu Lugâti’t-Türk’ten öğrendim. Dilimi de öğrendiğim gibi konuştum. İran’da çıkan yünden, Avrupa’da bükülen ipten, Türk tezgâhında dokunan halıyı Türk malı tanıdım. Bir binanın mimârîsi Türk olmak için bütün kerestesi yerli olması lâzım değildir diye işittim. Afrika madenlerinden çıkmış bir altının üzerinde bir Türk sikkesi gördüğüm zaman ona Afrikalının değil, bizim altınımız dedim. Mektepte coğrafya okuduğum zaman da Arabistan’ı bizim diye belledim.
Rûhî-i Bağdâdî’nin şu sözünü duyduğum vakit, bunu Türkçe’den başka bir lisanın edebiyatına kaydedemediğim gibi Türkçe’nin en güzel sözlerinden tanımakta tereddüt etmedim:
Sanma ey hâce ki senden zer ü sîm isterler
“Yevme lâ yenfe u”da “kalb-i selîm” isterler.
Kendimden fazla Türk olmaya özenmedim.
Muhammed Elmalılı Hamdi Yazır
Çok kıymetli Abdulkadir Şen (@SennAbdulkadir) hocamızın kitabını, bu paylaşımı RT yapan 4 kişiye hediye etmek istiyorum.
Şartlar: hocamızın YouTube kanalını takip etmek.
https://t.co/XPYvDPJNyK
Kazananlar Çarşamba günü açıklanır.