Jasur Bek

[Jasur Bek @murphyjasur]

Toshkent 2010-yil iyun oyi ob havosi.2-rasmda esa iyun oyida kuzatilgan rekord haroratlar.Tabriklayman 2021-yilda bir boshidan yangilab ketyapmiz

[abdurashid akbarov @abdurshd]

ChatGPT ishlatadiganlar GPT-6 PRO sizni usage limitlaringizga ulanmaganini, ishlatsangiz limitiz ketmasligini bilasizmi? Men shundan foydalanib Twitterning yaqinda open source qilingan algoritmini tekshirib, mashhur bo'ladigan postlarda nimaga e'tibor berish kerakligini video yaratib, tushuntirishini so'ragandim, shunaqa bir chiroyli video tayyorlab berdi.

Ko'rib turganingizdek postga o'zaro follow qilgan odamning izoh yozishi, sizning postingizni nusxa olishi, uni quoted repost qilishlari eng katta foyda berarkan. Aniqrog'i, bu sizning postingiz ularning "For You" lentasida qayta-qayta chiqishiga sabab bo'ladi, ularning postlaringizga munosabati uni yanada mashhurlashtiradi.

Ajoyib 👾

[Jasur Bek @murphyjasur]

@hulllaass ha

[Jasur Bek @murphyjasur]

@Jafarjon Kalit deb yozgandim)

[Totoro @neutstart]

Бу дунёда энг зарур нарсалардан бири — ахборот.

У қурол ҳам бўлиши мумкин, инсон ҳаётини сақлаб қоладиган восита ҳам.

Кеча ПСПЭ билан касалланган болаларнинг ота-оналари ва Соғлиқни сақлаш вазирлиги раҳбарияти ўртасида учрашув бўлиб ўтди. Афсуски, бу муаммо кеча пайдо бўлгани йўқ. У анчадан бери йиғилиб келаётган эди ва бир нуқтада шунчаки портлади.

Эмлаш тизимимизда ва статистик маълумотларнинг ҳаққонийлигида муаммолар борлиги, менимча, ҳеч кимга сир эмас. Лекин бу муаммоларнинг оқибатларини биз энди ҳис қила бошлаяпмиз. Ва қўрқаманки, бундан кейин вазият янада оғирлашиши мумкин.

Буни тушуниш учун ҳатто статистикага қараш ҳам шарт эмас. Баъзида ижтимоий тармоқлардаги изоҳларни ўқишнинг ўзи етарли. Одамлар фарзандларини эмлатмасликлари ҳақида очиқ, баъзида ҳатто фахр билан ёзишади.

Лекин мен бунда фақат ота-оналарни айбламоқчи эмасман.

Менимча, энг катта муаммо — нормал ва тушунарли ахборотнинг етишмаслиги. Агар одамлар саволларига шифокорлардан ва давлатдан жавоб олмаса, жавобни ўзлари излай бошлайди. Ва шу жойда турли «экспертлар», блогерлар, табиблар ва тиббиётга умуман алоқаси бўлмаган бошқа одамлар пайдо бўлади.

Энг ачинарлиси, биз — тиббиёт ҳамжамияти ҳам кўпинча шунчаки жим турамиз. Гўёки бу муаммо бизга тегишли эмасдек.

Лекин энди бу ҳаммамизга тегишли.

Кечаги учрашувдан кейин Facebook ва Instagramда ПСПЭнинг сабаби вакциналар эканлиги ҳақида изоҳларни кўрдим. Мана шу жойда вазият ҳақиқатан ҳам хавфли тус олади. Чунки бу воқеадан мутлақо тескари хулоса чиқариб олишимиз мумкин.

ПСПЭ — қизамиқни бошдан кечиргандан кейин йиллар ўтиб ривожланиши мумкин бўлган жуда оғир асорат. Қизамиққа қарши вакцина ПСПЭга сабаб бўлмайди. Аксинча, ПСПЭнинг олдини олишнинг энг яхши йўли — қизамиқнинг ўзини олдини олиш.

Шунинг учун, менимча, ҳозир катта ва очиқ матбуот анжумани ўтказиш жуда керак.

Шунчаки чиқиб одамларга «эмланинглар» дейиш етарли эмас. Бу энди ишламайди.

Инфекционистлар, неврологлар, эпидемиологлар ва педиатрларни бир жойга йиғиб, одамларнинг саволларига хотиржам ва тушунарли жавоб бериш керак.

Биз қайси вакциналардан фойдаланамиз? Улар қаердан келади? Сифати қандай текширилади? Қандай ножўя таъсирлари бўлиши мумкин? Ҳақиқий қарши кўрсатмалар қайсилар? Нега айрим ҳолларда эмланган бола ҳам касалланиши мумкин? Шундай бўлса ҳам, нима учун эмланиш керак?

Одамларда бу саволлар бор.

Демак, уларга жавоб бериш керак.

Энди ПСПЭ билан аллақачон касалланган болалар ҳақида.

Бу ерда ҳам, менимча, ота-оналар билан максимал даражада очиқ бўлишимиз керак. Бугунги кунда ривожланган ПСПЭни бутунлай даволаб юборадиган даво йўқ. Бундай даволаш фақат бизда эмас, дунёнинг бошқа давлатларида ҳам мавжуд эмас.

Лекин даволаб юбора олмаслигимиз — ёрдам бера олмаймиз дегани эмас.

Аксинча, бу болалар учун жуда кўп нарса қилиш мумкин.

Тутқаноқлар ва спастикани назорат қилиш. Тўғри овқатланишни таъминлаш. Зарур бўлса респиратор ёрдам кўрсатиш. Ётоқ яраларининг олдини олиш. Парвариш воситалари ва керакли жиҳозлар билан таъминлаш. Айниқса болалар учун мос шаклдаги тутқаноққа қарши дори воситаларини мавжуд қилиш. Ота-оналарга бундай болани уйда қандай парвариш қилишни ўргатиш.

Ва албатта, бу болаларни паллиатив ёрдам тизимига эрта қўшиш керак.

Чунки паллиатив ёрдам — бу «одамни ўлиш учун юборадиган жой» эмас.

Бу касалликни даволаб бўлмайдиган вазиятда бемор ва унинг оиласига ёрдам беришдир.

Бундай оилалар учун болалар паллиатив ва хоспис бўлимлари жуда катта ёрдам бўлиши мумкин. У ерда оғир симптомларни назорат қилиш, даволашни тўғри танлаш, ота-оналарга парваришни ўргатиш мумкин.

Ва оилага ҳеч бўлмаса бир неча кун нафас ростлаш имкониятини бериш мумкин.

Чунки бу ота-оналарнинг кўпчилиги ойлар, баъзида йиллар давомида оғир касал боласининг ёнида кунига 24 соат яшайди.

Даволаш масаласига ҳам алоҳида тўхталмоқчиман.

ПСПЭ бўйича миллий клиник протоколимизни кўриб чиқдим ва унда вена ичига юбориладиган иммуноглобулин (IVIG) борлигини кўрдим. Мен кўриб чиққан адабиётларга кўра, айнан ПСПЭда IVIGнинг самарадорлигини тасдиқлайдиган етарлича ишончли далиллар йўқ.

Бу ерда ота-оналарда «қиммат дори бор, давлат уни сотиб бермаяпти, агар шу дорини олсак бола тузалади» деган ёлғон умид пайдо бўлишига йўл қўймаслик жуда муҳим.

Афсуски, ҳаммаси бундан анча мураккаб.

ПСПЭда вирусга қарши ва иммун тизимига таъсир қилувчи турли даволаш усуллари қўлланган ва ҳозир ҳам айрим жойларда қўлланади. Балки айрим беморларда улар касалликнинг ривожланишини секинлаштиришга ёрдам бериши мумкин. Буни мутахассислар билан муҳокама қилиш ва асос бўлган ҳолатларда қўллаш мумкин.

Лекин тузалиб кетишни ваъда қилиб бўлмайди.

Ва балки маблағнинг бир қисмини бу болаларнинг ҳаёт сифатини аниқ яхшилайдиган нарсаларга сарфлаш самаралироқ бўлар: тутқаноққа қарши дорилар, махсус овқатланиш, ётоқ яраларига қарши матраслар, аспираторлар, кислород ва респиратор ёрдам, парвариш воситалари ва паллиатив ёрдам.

Яна бир гап бор. Бу ҳақда гапириш ёқимсиз, лекин гапириш керак.

Баъзида бош шифокорга эмлаш билан боғлиқ муаммо борлигини тан олишдан кўра, юқори эмлаш кўрсаткичини кўрсатиш осонроқ.

Оилавий шифокорга эса ота-онага вакцина нима учун кераклигини соатлаб тушунтиришдан кўра, эмлашдан бош тортганлиги ҳақида тилхат олиб, суҳбатни тугатиш осонроқ. Айниқса, тушунтиришга жавобан ҳақорат ёки таҳдид эшитса.

Натижада қоғозда ҳаммаси яхши кўриниши мумкин.

Мен биздаги реал эмлаш даражаси расмий рақамлардан паст деб аниқ айта олмайман. Бунинг учун маълумотлар керак.

Лекин ҳозирги вазиятнинг ўзи буни очиқ ва холис текшириш учун етарли сабаб деб ўйлайман.

Айниқса 2019–2020-йилларда туғилган болаларни алоҳида кўриб чиқиш қизиқ бўлар эди. Уларнинг ҳаётининг дастлабки йиллари пандемия даврига тўғри келди. Ўша даврда кўплаб жойларда режали тиббий ёрдам ва эмлаш билан боғлиқ узилишлар бўлган.

Бугунги ПСПЭ беморларининг бир қисми қизамиқни режалаштирилган эмлаш ёшига етмасдан ёки эмлашдаги узилишлар даврида юқтирган бўлиши ҳам мумкин.

Буни ҳам ўрганиш керак.

Айбдор қидириш учун эмас. Шу болаларнинг касаллик тарихларини йиғиб, нормал эпидемиологик таҳлил қилиш учун.

Ва охиргиси.

Ота-она фарзандини эмлатмасликка қарор қилганда, бу фақат унинг боласига тегишли бўлиб қолмайди.

Қизамиқ билан касалланган бола бошқа болани юқтириши мумкин. Масалан, ҳали вакцина олиш ёшига етмаган чақалоқни. Ёки иммунитети заиф болани. Ёки кимётерапия олаётган онкологик беморимизни, унинг иммун тизими инфекцияга нормал жавоб бера олмаслиги мумкин.

Шунинг учун эмлаш фақат «менинг болам — менинг қарорим» деган масала эмас.

Бу бир-биримиз олдидаги масъулият масаласи ҳам.

Менимча, ҳозир олдимизда иккита асосий йўналиш бор.

Биринчиси — аллақачон касалланган болаларга ёрдам бериш. Имконсиз нарсани ваъда қилмаслик. Лекин уларга дори, жиҳоз, овқатланиш, парвариш, паллиатив ёрдам ва оилаларига қўллаб-қувватлаш бериш.

Иккинчиси — бир неча йилдан кейин Соғлиқни сақлаш вазирлиги эшиги олдида яна юзлаб ота-оналар турмаслиги учун ҳозирдан ҳаракат қилиш.

Бунинг учун бизга эмлаш керак.

Лекин одамлар эмланиши учун аввал уларнинг ишончини қайтаришимиз керак.

Ишонч эса ҳалол ва очиқ ахборотдан бошланади.

[OpenAI @OpenAI]

This is GPT-6 Astra.

Anything you can do on a computer, Astra can do for you. Fast.

[Jasur Bek @murphyjasur]

@WthbStore @lega

[ipan sepentin @ipansepentin]

orang bikin gabungan 3 muka pemeran spiderman

[TechieSA @TechieBySA]

Is this the Gladiator movie or Wan 3.0?

I genuinely couldn’t tell either.

Prompt👇🏻

[Jasur Bek @murphyjasur]

@Akrament0 Dachani quvvati qiynayaptimi,15 tadan koʻp twit yozibsiz?)

[Jasur Bek @murphyjasur]

@khasanboy09 Qaysi Ai bu

[Jasur Bek @murphyjasur]

@Dilnura_Rashid magistrnimas bakalavrni

[Mayor Zohran Kwame Mamdani @NYCMayor]

Benjamin Netanyahu is a war criminal.

[Jasur Bek @murphyjasur]

@erkin_hasan1 Qaysi voqea?

[Jasur Bek @murphyjasur]

@khasanboy09 Tesha

[Jasur Bek @murphyjasur]

@pandaa hi)

[Jasur Bek @murphyjasur]

@VittoStack ai

[Jasur Bek @murphyjasur]

@Shoakmal Spam boʻlib qolibsiz,guruhga odam qoʻshgansiz yoki yozuvlaringizga kimdir report bergan