📚Ebû Saîd el-Berdeî ve Hanefî Mezhebinin Kurumsallaşma Sürecindeki Rolü ;Fıkıh ve Fıkıh Usûlüne Dair Görüşleri
✍🏻Mustafa Bülent Dadaş
Bu çalışma Hicri III. yüzyılın önemli fakihlerinden biri olan Ebû Saîd el-Berdeî’nin fürû-ı fıkıh ve usûl-i fıkha ilişkin kitaplarda kaydedilen görüşlerinden yola çıkarak Hanefî mezhebinin kurumsallaşmasındaki rolünü incelemektedir. Berdeî’nin mezhebe yaptığı en önemli iki katkıdan ilki, fürû ve usûle ilişkin ilkelerinin tespitine yönelik ortaya koyduğu çabadır. Diğer katkısı Ebü’l-Hasen el-Kerhî ve Ebû Tâhir ed-Debbâs gibi Hanefî mezhebine damgasını vuran fakihleri yetiştirmiş olmasıdır. Bu ve benzeri fakihler sayesinde, usûl ve fürû cihetiyle mezhebin dayandığı ilkeler netleşmiş, böylelikle mezhebin imkânları dışına çıkılmadan yeni meseleler çözümlenebilmiştir. Mezhep imamı ve öğrencilerinin, sayısı on binleri bulan ferʻî/tekil meselelerde ortaya koydukları görüşlerin dayandığı ilkeler ve bu görüşlerin birbirleri ile olan irtibatı, bu fakihlerin yürüttüğü tahrîc faaliyetiyle vuzuha kavuşmuştur. Hanefî usûlü tahrîc yoluyla inşa edilmiştir ve bu alanda oluşturulan literatür de bu faaliyetin bir ürünüdür.
Çalışma, Berdeî’nin bir taraftan bu alandaki rolünü izah ederken diğer taraftan usûl-i fıkha ilişkin bazı görüşlerinden yola çıkarak hicri III ve IV. yüzyıllarda mezhep fakihlerinin Muʽtezile ve diğer fırkalarla irtibatına ilişkin tahliller yapmış, böylelikle fıkıh tarihinin önemli bir sürecinin aydınlatılmasına katkı sağlamıştır.
Avrupa Fetva Meclisi'nin "Fıkhü'l-İğâse ve'l-amel el-hayrî" temalı 36. ilmî toplantısı bu sene Şanlıurfa'da. 22-26 Kasım tarihleri arasında icra edilecek toplantının açılış programı 22 Kasım, saat 18.00'da.
Şuraya "Hanefi Şamile"si:
المكتبة الكاملة
indirme linkini bırakayım.
https://t.co/NrwGPQ8VCk
Salah Ebu'l-Hac ekibinin bu Şamile çalışmasında:
Hanefi füru, usul, kelam metinlerinden matbu olanların neredeyse tamamı mevcut.
@muvakki ye teşekkürlerimle 🌹
📚 Yeni Neşir
Yalnızca konu edindiği hususları değil Fıkıh sanatını öğrenme yolunda çok şeyler öğreten bir kitap. "Bir mesele nasıl incelenir" sorusunun cevabı.
Kitap fıkıh tarihinde talak tartışmalarını ve bu alandaki fetvalarda görülen değişimleri ele almaktadır.
Oluk oluk akan kandan sonra Yusuf el-Karadavi'nin sözlerini yeniden hatırlamanın ve öfkelenmenin, harekete geçmenin vakti gelmedi mi!
https://t.co/LOgDMX1zFK
"Abluka altına alınmamıza razı mısınız? Zâyi olmamız hoşunuza gider mi? Acıkmamıza mutlu olur musunuz? Ne demek? Kalplerinizin bizimle olması ne demek? Allah adına kardeşim, bana ne zaman öfkeleneceğini söyle?
https://t.co/LOgDMX1zFK
Burada, Gazze'de şelale gibi akan kanı gördün, zulmü renk renk, şekil şekil gördün ve öfkelenmedin! Utanmadan bana dürüstçe söyle, hangi ümmete mensupsun?"
"Abluka altına alınmamıza razı mısınız? Zâyi olmamız hoşunuza gider mi? Acıkmamıza mutlu olur musunuz? Ne demek? Kalplerinizin bizimle olması ne demek? Allah adına kardeşim, bana ne zaman öfkeleneceğini söyle?
https://t.co/9cxciJLAw0
Fakültemiz İslam Hukuku Anabilim Dalı MİHDEP ve fakültemiz öğrenci kulüplerinden MİSHAK iş birliği ile düzenlenen “İslam Hukukunda Tahkim: Türk Hukuk Mevzuatına Göre Tahkimde İslam Hukukundan İstifadenin İmkânı” başlıklı seminer programına davetlisiniz.
كلمتي في مركز التميز في قونية كانت بالفعل محاضرة مميزة، في مكان متميز حيث يمثل هذا المركز نموذجاً رائداً تابعاً للشؤون الدينية.
المركز ليس مجرد مؤسسة تعليمية، بل هو صرح يهدف إلى إعداد العلماء وخريجي الكليات الشرعية ليكونوا مؤهلين للقيام بأدوارهم كأئمة، أو خطباء، أو مفتين.
ما يُميز مركز التميز أنه لا يقتصر على التعليم النظري فقط، بل يدمج بين المعرفة العميقة والمهارات العملية، مما يهيئ الخريجين للتعامل مع قضايا العصر بحكمة وفهم شامل للنصوص الشرعية والواقع. إن هذا النهج هو ما تحتاجه الأمة في ظل التحديات المتزايدة التي تواجهها.
أشعر بفخر كبير لهذا الجهد المبارك، وأرجو الله أن تكون هذه المحاضرة قد أسهمت في تحفيز فهم دور الفقه وتشجيع المهتمين على استشعار المسؤولية الملقاة على عاتقهم. نسأل الله أن يبارك في هذا الصرح العلمي وأن يجعله منارة للعلم والخير.
محور كلمتي هو فقه الميزان
فقه الميزان ليس مجرد منهج فقهي، بل هو رؤية متكاملة تسعى إلى تحقيق القسطاس المستقيم في كافة شؤون الحياة. ومن خلال استيعاب النصوص الشرعية والواقع بعمق، يمكن لهذا المنهج أن يصبح أساساً لحل أزمات الأمة واستعادة روح الاجتهاد المنضبط. لذلك، تبرز ضرورة تعزيز ثقافة فقه الميزان في المناهج التعليمية والخطاب الدعوي والنقاشات الفقهية لتلبية احتياجات العصر.
مفهوم فقه الميزان: الفكرة والتأسيس والمنهجية
يُعَدُّ فقه الميزان أحد المحاور المركزية التي تُبرز عمق الفقه الإسلامي وقدرته على التوازن بين الثوابت والمتغيرات، وبين النصوص الشرعية والواقع العملي. فهو منهج يسعى إلى تحقيق التوازن بين مقاصد الشريعة وأحكامها التفصيلية، وبين الحقوق والواجبات، وبين المصالح والمفاسد.
نشأت فكرة الميزان كاستجابة للتحديات التي تواجه الأمة الإسلامية في تحقيق العدالة والوسطية، والتعامل مع التغيرات العصرية دون المساس بجوهر الشريعة.
الميزان في النصوص الشرعية
قال الله تعالى: "وَأَنزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ" (الحديد: 25).
السنة النبوية التي أبرزت ضرورة التوازن في الدين، مثل حديث النبي ﷺ: "إن الدين يُسر، ولن يُشادَّ الدين أحد إلا غلبه."
المنطلقات التأسيسية
استخدام علم الأصول والمقاصد الشرعية كمرجع لتحقيق التوازن.
مراعاة الواقع والمتغيرات في إطار الشريعة.
المنهجيات المعتمدة في فقه الميزان
1. المنهج النصوصي والمقاصدي: الجمع بين النصوص الشرعية ومقاصدها الكلية لتحقيق العدالة والرحمة.
2. المنهج التكاملي: مراعاة الأبعاد الاجتماعية والاقتصادية والسياسية في إصدار الأحكام، والتوازن بين المصالح العامة والخاصة.
3. المنهج الواقعي: التعامل مع الوقائع بما يخدم مقاصد الشريعة دون الوقوع في الجمود أو التساهل.
النتائج العملية لفقه الميزان
1. إحياء مفهوم الوسطية: تقديم الإسلام كدين متوازن يحقق العدل والرحمة.
2. حل المشكلات المعاصرة: معالجة قضايا مثل البيئة، والاقتصاد، وحقوق الإنسان بطريقة شرعية متوازنة.
3. مراعاة القيم الأخلاقية مع الأبعاد المصلحية: ضمان التوازن بين الأخلاق والمصالح الواقعية.
4. تعزيز السلم الاجتماعي: معالجة القضايا الخلافية برؤية متوازنة تهدف إلى الوحدة والانسجام.
5. تصحيح صورة الإسلام: إبراز الإسلام كدين يراعي التغيرات، ويحترم التنوع، ويوازن بين الحقوق والواجبات.
تسعى هذه المحاضرة إلى إبراز أهمية فقه الميزان كأداة فاعلة لتحقيق التوازن والعدالة في واقعنا المعاصر، مشيرةً إلى ضرورة تضمينه في المناهج التربوية والخطابات الدعوية، ليكون منهجاً عملياً يعكس جوهر الشريعة الإسلامية.
Avrupa Fetva Meclisi "Fıkhu'l-hifâz ale'd-dîn ve't-tedeyyün" başlıklı 35. İlmî toplantısı için Konya'da toplanıyor.
🔻Açılış programı:
🕕 Zaman: 16.11.2024, saat 18.00
📍 Yer: Taş Bina Kültür ve Sanat Merkezi
İlim tâliplerini bekleriz..
Meclis hakkında bilgi için 🔻
Meclisin verdiği fetvalar, Müslümanların dini hayatlarına yön verirken, aynı zamanda İslam'ın güncel sorunlara çözümler üretebilme kapasitesini de göstermektedir.
Meclisin internet adresi: https://t.co/zIBIGvp4Dh