“Uzay ve zaman 4 boyutlu olarak yeniden oluşturuldu. Daha yüksek boyutlu varlıklar bizi böyle mi görürdü, hayatımızın bütün anlarını aynı anda?”
“Büyük kırkayaklar” ne demek?
Burada Kurt Vonnegut’un benzetmesine gönderme yapıyor. Bir insanı yalnızca şu andaki 3 boyutlu bedeniyle değil, zaman boyunca var olduğu bütün konumlarıyla birlikte düşünürsek, ortaya zaman içinde uzanan çok uzun bir şekil çıkar.
Mesela sen sabah evdesin → sonra arabaya biniyorsun → öğlen başka bir yerdesin → akşam eve dönüyorsun.
Biz bunları ardışık anlar olarak deneyimliyoruz.
Ama bütün bu anları tek bir 4D yapı içinde üst üste değil, zaman ekseni boyunca yan yana koyabilseydik, senin bedeninin uzay-zamandaki izi uzun, kıvrımlı bir “tüp” gibi görünürdü. Vonnegut’un “great millipedes ; dev kırkayaklar” benzetmesi buradan geliyor. Normal 2 boyutlu video görüntülerini, her kare için 3 boyutlu bir sahne temsiline dönüştürüyorlar. Ardından bu 3D görüntüleri zaman içindeki doğru konumlarına bırakıyorlar.
Böylece bir köpeğin örneğin koşarken yalnızca şu anki halini değil;
1. saniyedeki köpek + 2. saniyedeki köpek + 3. saniyedeki köpek + …
aynı uzay-zaman yapısı içerisinde görebiliyorsun.
“Acaba 4 veya daha yüksek boyutları algılayabilen bir varlık bizi böyle mi görürdü? Doğumumuzdan ölümümüze kadar bütün ‘anlarımızı’ tek bir yapı olarak mı algılardı?”
"Felsefi zombi" konusu.
İnsanlardan bazıları "bilinç" sahibi olmadan doğuyor olabilir ve bunu tespit etmenin hiçbir yolu yok. Bilinç olmadan da beyin tam olarak şimdi çalıştığı gibi çalışır ve dışarıdan tamamen bilinç sahibi gibi görünür.
Çok ağır ama muhteşem bu konuyu kitapta herkes için keyifle tadına bakılacak bir hale getirmiştim; ama bir kez bu konuyu öğrenince bir daha hayata aynı gözle bakmak mümkün değil.
#ratiomundi
Bir insanın 21. Yüzyılda, bu Haz ve Hız Çağında ulaşacağı en arifane bilgelik seviyesi bu. Hayır, mübalağa etmiyorum.
Bu çağ hastalık dolu bir çağ. Dünya hasta. İnsanlar hasta. Hayır, beden hastalığı değil asıl. Benliği hasta. Aklı hasta. Ruhu hasta. Kalbî hasta... Kişiliği hasta. Dili hasta. Nefsi hasta. Vicdanı hasta. İdeolojisi hasta. Ahlâkı hasta. Onca bilgi, birikim, bilgiçlik, konfor, lüks, zenginlik, network ama hasta. Şifasız, devasız, dermansız, kibirli bir hastalık.
Kafasını kazanmak ve başarmakla bozmuş egoist kişisel gelişimci hırs beyinliler, Tiktok ve reels kaydırmaktan dikkatini bir şeye 5 saniye dahi veremeyenler ve herkesin herkesin alternatif olduğu haz ve erotizmden başka mutluluk bilmeyenlerin ortasında ve böylesi vebalı, marazlı, salgınlı bir zamanda;
ruhunu, kalbini, zihnini, benliğini, vicdanını sağlıklı tutmayı başarmış ve huzurla yaşayıp, yaşlanan insanlar bu çağın en bilge insanları artık.
Geçer
“Izdırabın sonu yok sanma, bu âlem de geçer,
Ömr-i fânî gibidir; gün de geçer, dem de geçer,
Gam karar eyleyemez hande-i hurrem de geçer,
Devr-i şâdî de geçer, gussa-i mâtem de geçer...”
Neyzen Tevfik