O zamanlara yetişemedim ama Satoshi Nakamoto'nun Bitcointalk ve P2P Foundation mesajlarına hakimim.
Satoshi Bitcoin'i başta elektronik bir ödeme sistemi olarak tasarladı, doğru.
Ancak daha sonra Satoshi'nin "kıt metal" benzetmeleri var.
Kısacası Bitcoin'in gerçekten bir alternatif ve güvenli liman anlatısı da var.
Ethereum bunu salt para anlatısından biraz daha programlanabilirliğe evriltti.
Şunu demeye getiriyorum, elimizdeki bu varlıklar aslında krizlerin, kaosların, savaşların en güçlü ve güvenli fırsatları.
Ama bunu anlatmayı biz veya kripto başaramadık.
Bitcoin'in altın gibi fiyatlanmasını, Ethereum'un borsa çöküşünde şahlanmasını beklerken, Trump cırcır olsa düşen saçma sapan bir markete dönüştük.
Market mantıklı bir hale gelip, rasyonalize olana kadar düşmeyeceğiz.
Keynes'e atfedilen mükemmel bir söz vardır..
"Piyasalar, senin ödeme gücünü koruyabileceğinden daha uzun süre irrasyonel kalabilir."
Ödeme gücümüzü kaybetmeden, ayakta kalmaya çalışacağız.
Ve inanın başaracağız.
Benim güzel kardeşlerim..
Elbette düşüş de olacak. Paso çıkalım diye bir matematik yok. Nasıl 2 ayda 2x yaptı ise 1 haftada 20% düşmesi olağan.
Kızgınlığınız lan Ether çıktı Altlar çıkmadı diye. Çok normal çünkü Altlar patlama yapmadan safdışı bırakmaya çalışacak sizi piyasa.
Bunu artık sadece benim gibi bitcoin'i yakından takip edenler değil, Bloomberg de söylüyor:
✅ Bitcoin kriz dönemlerinde bile diğer varlıklardan daha sağlam.
Trump'ın gümrük vergileri ile piyasaları sarstığı tarih 2 Nisan.
Fırtına dindikten sonra en tepede bitcoin var.
Günümüz klasik elektronik ödeme sistemlerinde sizin bu sistemde tanımlı bir hesabınız ve bu hesabınızın içerisinde paranız var.
Bir mal veya hizmet satın alırken bu ödeme sistemini kullanmanız durumunda hesabınızdaki paranın karşı tarafa aktarılması için bu ödeme sistemine istek yapıyorsunuz ve bu sistem şunları denetliyor:
1. Bu kişi bu hesabın gerçekten sahibi mi?
2. Bu kişi ödeme yapabilecek miktara hesabında sahip mi?
Eğer ikisi de doğru ise, elinizdeki miktarı alıyor; karşı tarafa transfer ediyor. Sizden miktarı düşüyor, karşıya ekliyor ve bunu veri havuzuna kaydediyor.
The end.
Şimdi bütün bu denetleme, güncelleme, aktarma vb. işlemlerin hepsi günümüz ödeme sistemlerinde o ödeme sisteminin otoritesi tarafından yapılıyor. Örneğin Kredi Kartınız MasterCard ise kartı okuttuğunuz an MasterCard’ın serverleri bu işi tek başına hallediyor.
Peki, bütün bu işlemleri tek bir merkezin değil de birden fazla kişinin yapması durumunda nasıl bir yaklaşım izlenmelidir?
Cevap basit, bir yerine örneğin 10 kişi bu işlemleri denetleyecek, güncelleyecek ise bu 10 kişinin 10’unun da aynı kararı uygulaması gerekir. 5 tanesi işlemi yapalım, 5 tanesi yapmayalım derse bu pek tabi karışıklığa yol açacaktır.
İşte bu fikir birliğine bilgisayar biliminde konsensus” deniyor. Konsensus’a varılır ise 10 kişinin 10’u da aynı fikre sahip demektir ve işlem gerçekleşir. Eğer örneğin 5’e 5’e bölünürse bu işlem gerçekleşmez. Buna Bizans General Problemi deniyor, sadece araştırmanız için yazıp geçiyorum.
Şimdi konsensusu öğrendik. 1989’da bir adam çıktı adı Leslie Lamporttu. Yunan adası Paxos’ta 10-20 adet kişinin birbiri ile senkronize anlaşarak konsensusa varacağı bir model olan “Paxos Konsensus”u icat etti.
Bu zamazingo zaten yukarıda anlattığım şey. 10 tane adam fikir birliğine varıyor. Yalnız bu konsensus 10-20 adet kişiden fazla olunca bunu senkronize etmek inanılmaz zorlaşıyor. Tahmin edebildiğiniz üzere Paxos çok da merkeziyetsiz değil. 10-20 adam.
Sonra ruh hastası bir dahi ortaya çıktı, kim olduğunu hala daha bilmiyoruz:
SATOSHI NAKAMOTO
Bu adam Paxos’un aksine 10-20 değil, milyonlarca insanın fikir birliğine varacağı bir konsensus gelişti: Nakamoto Konsensus.
Fikir son derece basit ve dahiceydi.
Paxos’ta konsensusa varmak için tüm nodelar aralarında anlaşıp tam karara vardıktan sonra sistem güncellenirken, Nakamoto konsensusta Satoshi minik bir trick kullandı:
“İsteyen herkes fikir belirtsin ve bu fikir doğruymuş gibi kabul edilip herkesle paylaşılsın.”
Peki herkesin fikir belirttiği bu kaosta kimin doğru söylediğini nasıl anlayacaktık?
Satoshi bunu şöyle çözdü, doğru olan fikir, üzerinde en çok emek (CPU Gücü) olandır. Çünkü emek gücü çalınamazdı.
Bu yüzden madenciler köpek gibi CPU/makine çalıştırarak kendi fikirlerini (yani blokları) diğerlerine doğru kabul ettirmeye çalışıyorlar.
İşte bu yüzden;
Bir kişi sistemdeki CPU gücünün hepsine sahipse sadece onun dediği oluyor, 51% ine sahip ise diğerlerine baskın geliyor ve fikir karmaşıklığı yapıp zinciri durduruyor.
Basit bir örnek verip konuyu kapatıyorum:
Paxos konsensusta sınıfta 10 öğrenci var, beden dersinde futbol mu basketbol mu oynayalım sorusunu aralarında tartışıyorlar ve çoğunluk futbol diyorsa hepsi futbol oynuyor.
Nakamoto konsensusta ise binlerce öğrenci ne oynanması gerektiğine koşu yarışı ile karar veriyor, birinci gelen diğerlerine istediği sporu oynatıyor. Dolayısı ile değil 10, milyonlarca kişi olsa da isteyen bireysel yarışıyor ve en çok ter döken ne oynanacağına karar veriyor.
Bitcoin’de her 10 dk’da bu yarış tekrar ve tekrar başlıyor ve her 10 dakikada ne oynandığının tutanağı milyonlarca öğrenci tarafından tutuluyor. Ve bu yüzden bu emek ve iş kanıtı bütünlüğüne Proof of Work (İş kanıtı) deniliyor.
Nakamoto Konsensus bir kurallar bütünlüğü olurken, PoW bu kuralların nasıl yürütüldüğünü denetleyen mekanizma oluyor.
Olay bitmiştir.