The most important things we can do as libertarians are 1) spreading Austrian economic theory, 2) dispelling the myths of collectivism/statism (socialism, communism, fascism) in all its forms, 3) fighting the use of state violence in our name (war, police state), 4) upholding decentralization down to the individual, voluntarism in all things, and finally 5) justice through the golden rule, protecting the innocent and punishing the guilty in accordance to objective standards.
Infrastructuur moet je juist niet aan de overheid overlaten. Het resultaat is voorspelbaar: gigantische achterstanden in investeringen en onderhoud, bureaucratische besluitvorming en ondertussen automobilisten pesten met steeds meer camera’s, boetes en belastingen.
Privatiseer het wegennet. Laat concurrerende exploitanten investeren in capaciteit, onderhoud, doorstroming en innovatie. Laat verzekeringsmaatschappijen een centrale rol spelen bij verkeersveiligheid. Zij hebben een rechtstreeks financieel belang bij minder ongelukken, minder schade en minder slachtoffers.
De overheid verdient aan overtredingen. Verzekeraars besparen wanneer ongelukken worden voorkomen.
Vervang politieke verkeersplanning door ondernemerschap, concurrentie en contractuele verantwoordelijkheid. Dan worden automobilisten eindelijk klanten in plaats van melkkoeien van de overheid.
Europa spreekt sinds de oorlog in Oekraïne voortdurend over strategische autonomie. We moeten onafhankelijk worden in defensie, energie, ruimtevaart, chips en kunstmatige intelligentie. Politici presenteren daarvoor steeds hetzelfde recept: meer Brusselse regie, grotere subsidiefondsen, nationale kampioenen en industriële plannen.
Maar wat als juist dat politiek-economische model de belangrijkste hindernis vormt?
Europa wil concurreren met Amerika en China, maar organiseert zijn economie alsof innovatie uit ministeries komt. Ambtenaren kiezen strategische sectoren. Regeringen beschermen gevestigde ondernemingen. Belastingbetalers financieren de plannen. Nieuwe concurrenten mogen vervolgens proberen door een oerwoud van regels, vergunningen en politieke privileges heen te breken.
Neem de ruimtevaart. SpaceX heeft met herbruikbare raketten de kostenstructuur en het tempo van lanceringen veranderd. Europa hield lang vast aan een systeem waarin nationale industriële belangen en politieke werkverdeling zwaar wogen. Dat is geen natuurwet. Dat is een bestuurlijke keuze.
In defensie zien we vergelijkbare problemen: versnipperde bestellingen, nationale voorkeuren en moeizame gezamenlijke ontwikkeling. Oekraïne demonstreert intussen hoe snel drones en software veranderen wanneer kleine teams experimenteren, feedback verwerken en producten voortdurend aanpassen. Dat vraagt om ruimte voor nieuwe aanbieders, niet alleen om grotere budgetten voor bestaande leveranciers.
Bij AI, biotechnologie en energie dreigt dezelfde reflex. Eerst een strategie schrijven. Dan een fonds oprichten. Vervolgens een kampioen aanwijzen. Daarna een conferentie organiseren over het gebrek aan Europese innovatie.
Alsof de volgende technologische revolutie op een ambtelijke routekaart staat.
Echte economische weerbaarheid begint ergens anders: bij ondernemers die vrij kunnen toetreden, investeerders die risico durven nemen en klanten die bepalen welke oplossingen werken. Concurrentie dwingt bedrijven om sneller, goedkoper en beter te worden. Bescherming beloont vooral het vermogen om politieke steun te organiseren.
Europa heeft talent, universiteiten, kapitaal en een enorme afzetmarkt. Toch blijft die markt op cruciale terreinen versnipperd. Ondernemers botsen op nationale barrières, ingewikkelde vergunningen, hoge lasten en regels die vooral grote gevestigde spelers kunnen dragen.
Wie onafhankelijkheid serieus neemt, moet dus beginnen met economische vrijheid. Maak de interne markt werkelijk open. Vereenvoudig grensoverschrijdend ondernemen en investeren. Schrap privileges voor nationale kampioenen. Open aanbestedingen voor uitdagers. Verlaag lasten op productieve investeringen. Laat mislukkingen toe, zodat kapitaal en talent nieuwe kansen kunnen zoeken.
En stop met het idee dat soevereiniteit betekent dat Europa alles zelf moet produceren. Handel met meerdere partners kan afhankelijkheidsrisico’s juist spreiden. Een sterke economie is geen afgesloten vesting, maar een netwerk van concurrerende ondernemingen met wereldwijd gewilde producten.
Natuurlijk heeft defensie publieke financiering nodig. Maar zelfs daar hoeft de staat niet te bepalen welke gevestigde fabrikant de toekomst bezit. Koop prestaties, organiseer open concurrentie en laat nieuwe bedrijven meedoen.
De grootste doorbraken ontstaan zelden omdat een commissie de juiste winnaar aanwees. Ze ontstaan wanneer buitenstaanders bestaande machtsposities aanvallen en gevestigde bedrijven onmiddellijk moeten reageren.
De fundamentele keuze is eenvoudig: blijft Europa economische macht verwarren met politieke controle, of durft het zijn ondernemers weer ruimte te geven?
Zonder die omslag wordt strategische autonomie een duur subsidieprogramma voor gisteren, betaald door de belastingbetalers van morgen. Europa wordt niet onafhankelijk door steeds meer industriebeleid. Het wordt sterker wanneer ondernemers eindelijk vrijer kunnen concurreren.
Nee.
Een universeel basisinkomen zou miljoenen mensen structureel afhankelijk te maken van politieke besluitvorming. Die politieke afhankelijkheid is een fundamenteel risico voor onze individuele vrijheid en autonomie.
AI zal de betekenis van werk ingrijpend veranderen. Maar ook ondernemerschap, productiviteit en de manier waarop we economische waarde creëren, zullen fundamenteel veranderen.
Waarom zouden we ervan uitgaan dat mensen straks niets meer te bieden hebben? Technologische vooruitgang heeft telkens nieuwe mogelijkheden geopend die daarvoor nauwelijks voorstelbaar waren.
De toekomst vraagt om economische zelfstandigheid, ondernemerschap en vrijheid. Niet om een samenleving waarin de overheid bepaalt hoeveel bestaansruimte iedere burger krijgt.
AI is geen zeepbel. We staan aan het begin van mogelijk de grootste en snelste “paradigm shift” in de menselijke geschiedenis.
Vergeet de chatbots even. Kijk naar wat er alleen al de afgelopen 30 dagen in de wetenschap is gebeurd.
Wiskunde: Een wiskundige heeft met hulp van AI een formeel gecontroleerd bewijs geleverd voor de Riemann-hypothese. Een probleem dat sinds 1859 onopgelost was. De formele verificatie is bevestigd; de bredere wetenschappelijke beoordeling loopt nog.
Kankeronderzoek: Een autonoom AI-laboratorium wist een bekende kankermutatie zelfstandig op te sporen en te bevestigen.
DNA: Datzelfde laboratorium voerde meer dan 11.000 experimentele stappen uit met nauwelijks menselijke tussenkomst.
Geneesmiddelen: AI-systemen analyseren hoe genetische afwijkingen eiwitten beschadigen, zodat onderzoekers sneller mogelijke aangrijpingspunten voor behandelingen vinden.
Erfelijke ziekten: AlphaGenome 2 voorspelt in welke menselijke cellen specifieke DNA-mutaties invloed hebben. Een belangrijke stap richting gerichtere behandelingen.
Medisch onderzoek: Een AI-onderzoekssysteem voltooide complexe analyses in minuten waarvoor wetenschappers volgens de onderzoekers anders maanden nodig zouden hebben.
Biotechnologie: AI voorspelt hoe cellen reageren wanneer specifieke genen worden uitgeschakeld, nog voordat die experimenten daadwerkelijk worden uitgevoerd.
Nieuwe materialen: AI helpt eiwitten ontwerpen die zeldzame aardmetalen kunnen herkennen en binden, relevant voor de productie en recycling van magneten.
Moleculaire biologie: AI voorspelt de driedimensionale structuur van RNA, een essentiële bouwsteen van levende organismen.
Wetenschappelijke automatisering: Een AI-laboratorium voerde meerdere DNA-experimenten tegelijkertijd uit en bereikte daarbij een 3,2 keer hogere verwerkingssnelheid.
Dit zijn geen beurskoersen, marketingbeloften of futuristische voorspellingen. Het zijn gepubliceerde onderzoeksresultaten uit enkele weken.
Natuurlijk zullen AI-bedrijven failliet gaan. Natuurlijk zullen beleggers miljarden verliezen. Dat gebeurde tijdens de spoorwegrevolutie, de elektrificatie en de opkomst van internet.
Maar de fundamentele ontwikkeling is veel belangrijker.
Voor het eerst beschikken we over technologie die niet alleen menselijke arbeid automatiseert, maar ook het proces waarmee we nieuwe wetenschappelijke kennis produceren.
AI helpt nieuwe medicijnen ontwerpen, DNA begrijpen, wiskundige problemen oplossen en laboratoria aansturen.
En iedere nieuwe ontdekking kan de volgende versnellen. Dat is het verschil.
We automatiseren niet alleen productie. We versnellen de productie van kennis zelf.
AI is geen tijdelijke hype. Het is een zichzelf versterkende technologische revolutie.
En die laat zich niet meer tegenhouden.
Nee, dit geldt niet alleen voor dure villa’s in Wassenaar. Hetzelfde verschijnsel zie je op de Nederlandse woningmarkt als geheel.
In 1970 kostte een doorsnee eengezinswoning circa 50.000 gulden (€22.700). In 2026 ligt de gemiddelde verkoopprijs rond €505.000. Nominaal ruim 22 keer zoveel!
Maar uitgedrukt in goud zijn Nederlandse woningen volgens een historische indexvergelijking circa 62% goedkoper geworden.
En de inkomens? Volgens het CBS is het reële netto beschikbare inkomen per inwoner tussen 1970 en 2020 slechts verdubbeld.
Daar zit de pijn: huizenprijzen zijn veel harder gestegen dan de koopkracht van huishoudens, terwijl vastgoed ten opzichte van goud juist goedkoper werd.
Dat komt niet door ingestorte vraag naar dure woningen. Nederland kampt met enorme woningschaarste.
Ruim vijftig jaar monetaire expansie, kredietgroei en politieke ingrepen hebben de woningmarkt ingrijpend veranderd.
De europrijs vertelt maar een fractie van het verhaal.
Die hele top-down energietransitie is crimineel bestuurlijke grootheidswaanzin. Alsof een stel bureaucratische bobo’s vanuit hun vergaderzalen kunnen bepalen welke technologieën onze energievoorziening gaan revolutioneren.
Kijk naar de VS. Tussen 2007 en 2022 daalde de uitstoot met maar liefst 879 miljoen ton CO₂-equivalent (14%). De grootste absolute reductie ter wereld. In de Amerikaanse elektriciteitssector daalde de CO₂-uitstoot tussen 2005 en 2024 zelfs met 41%.
En de belangrijkste motor? Geen bureaucratisch masterplan, maar ondernemerschap, technologische innovatie en concurrentie. Volgens het Congressional Budget Office kwam ongeveer twee derde van de emissiereductie in de elektriciteitssector tot 2021 door de vervanging van steenkool door goedkoper aardgas.
Zelfs onder Trump gaat die ontwikkeling door. Niet dankzij Trump, maar ondanks Trump.
En onze Europese bobo’s? Die blijven geloven dat je innovatie kunt afdwingen met subsidies, verboden, bureaucratische doelstellingen en politieke vijfjarenplannen.
Ondernemers ontdekken de toekomst. Bureaucraten denken haar te kunnen dicteren.
En het meest tragikomische? Diezelfde bureaucraten presenteren de resultaten van ondernemers vervolgens als het succes van hun eigen beleid.
Het is juist de angst voor de Kuka’s, voor de dogmatische statisten, die voor paniek zorgt. Het criminele statisme heeft Argentinië naar de rand van het faillissement gebracht in 2023. De economische ommekeer onder Milei is inmiddels een economisch wereldwonder.
Kijk naar Brazilië, dat er in 2023 economisch aanzienlijk beter voorstond dan Argentinië. Inmiddels stapelen de begrotingsproblemen en structurele economische problemen zich daar op, terwijl Argentinië onder Milei een historische koerswijziging doormaakt.
Het verschil? In Argentinië wordt geprobeerd de macht van de staat terug te dringen. In Brazilië blijft men geloven dat meer staatsinterventie de oplossing is voor problemen die de staat zelf veroorzaakt.
Je lult een uur in de wind, Peter, maar gaat volledig voorbij aan de economische ravage die jouw geliefde statisme keer op keer aanricht.
Het zijn peperdure, bureaucratische boondoggles die miljarden belastinggeld verslinden zonder Europa daadwerkelijk onafhankelijker te maken. Ik kan moeiteloos nog tien voorbeelden noemen van dit soort politieke prestigeprojecten.
Wil de EU werkelijk strategisch onafhankelijk worden? Dan moet ze juist afrekenen met het hele top-downparadigma van subsidies, industriepolitiek, protectionisme en het kunstmatig overeind houden van nationale kampioenen.
Echte onafhankelijkheid ontstaat niet door politieke centrale planning, maar door ondernemerschap, innovatie, concurrentie en vrije markten.
Europa heeft geen nieuwe industriële vijfjarenplannen nodig. Het moet ophouden de ondernemers te verstikken die zijn concurrentiekracht kunnen herstellen.
IRIS²: Europa wil zijn eigen Starlink. De belastingbetaler mag het Franse industriebeleid financieren.
Elon Musk bouwde met SpaceX een wereldwijd satellietnetwerk met duizenden operationele satellieten, eigen raketten, eigen productiecapaciteit en 13,6 miljoen Starlink-consumentenabonnementen.
Brussel heeft een antwoord: IRIS².
348 satellieten. €15,6 miljard. Daarvan 74% publiek gefinancierd. Ruim €11,5 miljard belastinggeld.
Volledig commercieel operationeel? Medio 2032.
De oorspronkelijke begroting bedroeg €10,6 miljard. Nog voordat het netwerk draait, is de rekening met 47% gestegen.
Welkom bij de Europese planeconomie in de ruimte.
Het Belgische Aerospacelab kreeg €2,4 miljard voor 264 satellieten. Gemiddeld €9,09 miljoen per stuk.
SpaceX rapporteert een bruto satellietboekwaarde van $14,738 miljard, inclusief interne lanceerkosten. Afgezet tegen ongeveer 11.100 satellieten is dat $1,33 miljoen per satelliet.
Geen identieke kostprijsmaatstaven, maar wel een aanleiding om de Europese kostenstructuur grondig te onderzoeken.
En dan de capaciteit.
Een Starlink V2-satelliet levert volgens SpaceX 96 Gbps. De nieuwe V3 ongeveer 1.024 Gbps.
IRIS² belooft met 264 commerciële satellieten gezamenlijk ruim 2 Tbps verkoopbare capaciteit. Technisch geen rechtstreeks vergelijkbare grootheden, maar de verschillen in schaal zijn aanzienlijk.
SpaceX lanceerde in september al 26 V3-satellieten met Starship. Het uiteindelijke doel is 60 per vlucht.
Europa moet zijn lanceercapaciteit contracteren. SpaceX bezit de hele productieketen.
En nu Frankrijk.
De Franse staat bezit bijna 30% van Eutelsat. Thales Alenia Space en Airbus krijgen omvangrijke opdrachten. Parijs blokkeerde zelfs de verkoop van Eutelsat-infrastructuur aan een Zweedse investeerder.
De markt is prachtig, zolang de Franse staat de uitkomst mag bepalen.
Ondertussen rapporteerde SpaceX in het derde kwartaal $14,6 miljard omzet en $2,8 miljard operationele winst.
Volgens Musk kwam al meer dan 90% van de omzet uit commerciële activiteiten. Zijn verwachting voor eind 2027: meer dan 95%.
Dat is het verschil tussen een onderneming die hoofdzakelijk klanten bedient en een consortium dat voor driekwart door belastingbetalers wordt gefinancierd.
De Europese politieke elite heeft een complete bureaucratische hindernisbaan opgetuigd voor ondernemers, investeerders en innovators. Belastingen, vergunningen, subsidies, staatsdeelnemingen en nationale industriepolitiek.
En wanneer een Amerikaanse migrant ondernemer vervolgens laat zien wat industriële schaalvergroting daadwerkelijk betekent, komen dezelfde Brusselse bestuurders met €15,6 miljard crimineel gestolen belastinggeld aanzetten om een fractie van die capaciteit na te bouwen.
Een oude Trabant vergeleken met een Tesla Vliegende Auto.
Niet de bureaucratie wordt aangepakt, maar de belastingbetaler krijgt de rekening voor een nieuwe bureaucratische boondoggle. De politieke klasse die ondernemers voortdurend uitlegt hoe de economie moet functioneren, presenteert haar eigen afhankelijkheid van staatsfinanciering vervolgens als een historische overwinning op de vrije markt.
En noemt dat eufemistisch technologische soevereiniteit.
Failliet Frankrijk krijgt zijn industriële opdrachten. Brussel zijn onzin prestigeproject. De belastingbetaler zijn rekening.
In 2032 knippen de eurocommissarissen het lintje door (of gewoon nooit).
Musk is dan vermoedelijk alweer twee generaties verder.
Vive la concurrence! Maar uitsluitend met belastinggeld. Het Euro fabeltje.
https://t.co/xLsTsVfsDI
@SchoutenWijnand Onzin. Politieke boondoggles kosten geld. Industrie politiek and een mega overheid werkt voor geen meter. Onafhankelijkheid komt uit kracht. Niet socialisme.
@FT There never was US bailout for Argentina last year. There has been a temporary swap which lasted 6-8 weeks. FT should be careful with its language.
Los libertarios celebramos la colaboración pacífica y voluntaria entre individuos en el seno de la sociedad civil. El mercado no es ningún dios, sino una de las expresiones más extraordinarias de esa cooperación libre.
Si defender la libertad individual, la propiedad privada y las relaciones voluntarias, sin imposiciones ni privilegios políticos, nos convierte en sectarios, entonces sí, somos sectarios. Aunque resulta curioso que quienes pretenden organizar la sociedad desde el hiperestado clientelar se presenten como los grandes defensores de la sociedad civil.
@darkwing179123 Its an enormous boondoggle. Going absolutely nowhere. I can give you ten more examples of this bordeline criminal cases. And then 50 more. Its getting stale.
Partially true. But Brussels-style industrial policy will not deliver sovereignty. It will deliver servitude to EU bureaucrats, politically connected corporations and taxpayer-funded national champions.
Real sovereignty comes from free markets, competition, innovation and the freedom to choose suppliers, not replacing dependence on Washington with dependence on Brussels.