Zor koşullar altında bile zihinsel üretkenliğini korumak ve çevresindekilerle bilgi paylaşmak... İçinde bulundukları şartlar ne olursa olsun, fiziksel olarak özgür olmasalar bile zihinlerini esir etmiyorlar. İlme gösterdikleri samimi sevgi ve disiplinleri acayip ilham verici.
Ziya Gökalp'in Malta sürgünü günlerinde arkadaşlarına verdiği Felsefe dersinden bir kare.
Sağdan sola: Sivas Mebusu Muammer, Ziya Gökalp, Ali İhsan Sabis, gazeteci Salah Cimcoz, Sabri (Toprak), Memduh Beyler.
Bir makale okuyorsun, sonra 10 makale daha okuman gerektiğini görüyorsun ve okuduğun 11. makalede, makale yazmak için yola çıkarken aklına gelen fikrin 1895'te birinin aklına geldiğini görüyorsun. Sosyal bilimlerin kısa özeti.
Batı'nın yükselişinde bilim, kurumlar, teknoloji, rekabet ve üretkenlik çok önemli ama sömürgecilik önemli avantajlar sağladı. Tarihçiler bu iki unsurun göreli ağırlığının ne olduğu üzerine tartışır ikisinin de etkisini tamamen reddetmez.
15. yüzyıldan 20. yüzyıla kadar Avrupa devletleri Asya, Afrika ve Amerika'nın büyük bölümünü sömürgeleştirdi. Doğal kaynaklar, emek ve ticaret üzerinde büyük kontrol kurdu. Bunun ekonomik etkileri günümüzde bile birçok araştırmanın konusu.
Batılıların dünyayı sömürdüğü iddiası bir palavradan ibarettir. Üçüncü dünya ülkelerinin kendini avutmak için söylediği bir yalandır. Tarihte, eğer Çinlilerin birkaç icadını saymazsanız, geriye kalan her şey Batı dünyası tarafından icat edilmiştir. Batılılar bütün bu başarılara imza atarken bir yandan da birbirlerini öldürmek ile meşguldü. Sadece son 250 senede Batı dünyasının savaşlarda verdiği kayıp 100 milyon civarındadır. Yani kendinizi onların yerine bir koyun; bu kadar sıkıntı çektikten sonra zenginliğinizi bir Bangladeşli ile neden paylaşasınız ki? Kaldı ki bugün 8 milyarlık dünya nüfusunun sadece 1 milyarını Batı dünyası oluşturmaktadır. Yani ortada aslında zekâyla ve bilek gücüyle kurdukları bir sistem var.
Siz ne düşünüyorsunuz?
"Neden zenginliğini Bangladeş ile paylaşsın?" Bu ahlaki bir görüş tarihsel tespit değil. Bir devlet vatandaşlarının refahını önceliklendirebilir de sömürgecilik tartışması "paylaşmak" değil ki. Geçmişte elde edilen servetin nasıl üretildiği ve hangi koşullarda biriktiği üzerine.
@Talhaburakunlu Osmanlı'nın çözülmesi onlarca yıla yayılan birçok etkenin birleşimiydi. Ayrıca İttihat ve Terakki'nin hiçbir sorumluluğu olmadığını söylemek de tarihsel gerçekliği tam yansıtmıyor.
Büyük devletlerin yıkılışı uzun vadeli yapısal sorunlarla kısa vadeli siyasi kararların birlikte etkisiyle olur. "Osmanlı'yı tek başına onlar yıktı" değil. Zaten uzun süredir ciddi sorunlar yaşayan bir imparatorluğun son döneminde alınan bazı kararlar çöküşü hızlandırdı.
Gerçekten 5-10 kişinin (İttihat ve Terakki'yi kastediyorlar) Osmanlı'yı yıktığını sanan bir topluluk var. Ulusçuluk akımı hiç yayılmamış, Panslavizm politikası güdülmemiş, önlem olarak Tanzimat, Islahat fermanları çıkmamış, Meşrutiyet ilan edilmemiş gibi davranıyorlar. Düyun-ı Umumiye desen Google'a soracak adamlar ona mason buna hain şuna işbirlikçi diyerek gerçekten 600 yıl takır takır çalışan bir imparatorluğun 10 senede yıkıldığına inanıyor.