Solon Molho

husband/father/bookworm/critical thinker/analyst/teacher/columnist

[Sotiropoulos @Sotiropoulos]

Ύστερα από πολλές καταδικαστικές αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας, το Υπουργείο Παιδείας ετοιμάζει για το νέο σχολικό έτος το ισότιμο μάθημα ηθικής φιλοσοφίας για τα άτομα που απαλλάσσονται από τα θρησκευτικά.

Η διδασκαλία του μαθήματος φαίνεται ότι θα ξεκινήσει από το σχολικό έτος 2026-2027 για όλες τις τάξεις που διδάσκονται τα θρησκευτικά.

Είναι μια σημαντική μεταρρύθμιση υπέρ της εκκοσμίκευση του κράτους, υπέρ του εκδημοκρατισμού της εκπαίδευσης και σε θετική κατεύθυνση για τον πνευματικό πλουραλισμό της ελληνικής κοινωνίας.

Είναι η πρώτη φορά που ένα σχολικό μάθημα εισάγεται ύστερα από επιτυχείς προσφυγές πολιτών στην Δικαιοσύνη!

Ως δικηγόροι ο Panagiotis Beneas κι εγώ έχουμε υποστηρίξει επί σειρά ετών στις δικαστικές αίθουσες την υποχρέωση της Πολιτείας για την οργάνωση αυτού του μαθήματος με αποτέλεσμα τις καταδίκες του 2025 που επέβαλαν την άμεση οργάνωση του μαθήματος.

Με βάση αυτό το έγγραφο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής αποφασίστηκε σε πρώτη φάση η διδασκαλία με φακέλους (αντί για βιβλία για τα οποία εκτιμάται ότι θα εκδοθούν σε διάστημα 3 ετών).

Αναμένεται επίσης και η υπουργική απόφαση που θα καθορίσει τον ελάχιστο αριθμό μαθητών που πρέπει να συμπληρώνεται για την διδασκαλία του μαθήματος, όπως έκρινε το ΣτΕ εμμένοντας σε μια ξεπερασμένη κοινοτιστική αντίληψη για τα ατομικά δικαιώματα: και ένας μαθητής να είναι πρέπει να έχει το δικαίωμα να το διδάσκεται.

Παρακολουθούμε στενά τις σχετικές διοικητικές πράξεις και εφόσον χρειαστεί θα συνεχίσουμε να επιτελούμε τα καθήκοντα μας.

Ήδη εκπροσωπούμε οικογένειες που τα παιδιά τους δεν διδάχθηκαν το μάθημα από το 2023-2024 όπως είχε υποχρέωση η Πολιτεία να πράξει και έχουν καταθέσει αγωγές αποζημίωσης για την ηθική βλάβη που υπέστησαν.

[Solon Molho @smolho]

https://t.co/KPI4hg66tF Authority is brittle.

[Solon Molho @smolho]

https://t.co/IQyJWrE7rq Contrary to the dominant narrative, the data show that liberty and security are not at odds.

[Solon Molho @smolho]

https://t.co/wvMSLvzTmZ Coalition governments are not necessarily detrimental to political stability

[Sotiropoulos @Sotiropoulos]

ΣΤΟ ΦΕΚ ΤΟ ΝΕΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΘΙΣΤΑ ΤΑ "ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ" - ΘΑ ΔΙΔΑΣΚΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΚΑΤΑ ΠΑΡΑΒΑΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΤΕ - ΑΝΟΙΓΕΙ Ο ΔΡΟΜΟΣ ΓΙΑ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ ΟΣΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΧΟΥΝ ΑΠΑΛΛΑΓΕΙ ΦΕΤΟΣ

Ύστερα από σειρά δικαστικών αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας και ενόψει της επόμενης δίκης για το θέμα αυτό στις 4 Δεκεμβρίου, το Υπουργείο Παιδείας προχώρησε σε μια σημαντική τομή: κατάρτισε το πρόγραμμα σπουδών για το μάθημα ηθικής φιλοσοφίας και το δημοσίευσε, ως υπουργική απόφαση, για το Γυμνάσιο και το Λύκειο, στο Φύλλο Εφημερίδας της Κυβερνήσεως.

Πρόκειται για μια σημαντική επιτυχία ενεργών γονέων που εκπροσωπώ ως δικηγόρος από το έτος 2017 με συνεχείς και επίμονες δικαστικές ενέργειες στο Συμβουλιο της Επικρατείας. Από το έτος 2019 η Ολομέλεια του Δικαστηρίου έκρινε ότι τα άτομα απαλλάσσονται από τα θρησκευτικά θα πρέπει να παρακολουθούν ένα ισότιμο μάθημα, συναφούς περιεχομένου (λ.χ. ηθικής).

Το Υπουργείο Παιδείας επί πολλά χρόνια κωλυσιεργεί και καθυστερεί στην υλοποίηση αυτής της αυτονόητης κρίσηςτου Ανώτατου Δικαστηρίου, το οποίο μέσα στα χρόνια επαναλάμβανε, ξανά και ξανά, με αποφάσεις του ότι πρέπει να εισαχθεί αυτό το μάθημα στα σχολεία.

Οι δύο τελευταίες αποφάσεις του ΣτΕ όρισαν ότι μέχρι τέλος Νοεμβρίου πρέπει να ολοκληρωθούν όλες οι διαδικασίες και το μάθημα να αρχίσει να διδάσκεται μέσα στο τρέχον σχολικό έτος. Έταξε μάλιστα προθεσμία στο Υπουργείο, ορίζοντας ότι στις 4 Δεκεβρίου θα συζητηθεί εκ νέου η υπόθεση στο Συμβούλιο της Επικρατείας.

Προκειμένου, λοιπόν, στις 4 Δεκεμβρίου το Υπουργείο να μας αντιμετωπίσει ευπρόσωπα, εκδόθηκαν οι δύο υπουργικές αποφάσεις, οι οποίες όμως ορίζουν ότι θα ισχύσουν από το σχολικό έτος 2026-2027! Δηλαδή ρητώς παραβιάζονται οι αποφάσεις του ΣτΕ του 2025 που επέβαλαν την έναρξη της διδασκαλίας του νέου μαθήματος κατά το τρέχον σχολικό έτος.

Αυτό ανοίγει ευθέως πλέον την "πόρτα" στους γονείς των μαθητών που έχουν λάβει απαλλαγή από τα θρησκευτικά για το σχολικό έτος 2025 - 2026 ώστε να διεκδικήσουν αποζημιώσεις από το Ελληνικό Δημόσιο για παράλειψη οφειλόμενης νόμιμης ενέργειας που παραβιάζει τα δικαιώματα των παιδιών για εκπαίδευση χωρίς ομολογιακό πρόσημο.

Σε κάθε περίπτωση, η ίδια η δημοσίευση των αποφάσεων στο ΦΕΚ είναι ένα ακόμη βήμα προς την υλοποίηση των θεμελιωδών αρχών για τον διαχωρισμό κράτους - εκκλησίας και για την εκκοσμίκευση της Πολιτείας.

[Solon Molho @smolho]

https://t.co/HcPcqJZHOp If you know kids in middle school or high school that might enjoy statistics please share

[Sotiropoulos @Sotiropoulos]

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ ΣΤΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΦΕΤΟΣ

Με την απόφαση που λάβαμε σήμερα από το Συμβούλιο της Επικρατείας προκύπτει ότι το Ανώτατο Δικαστήριο τάσσει προθεσμία στο Υπουργείο Παιδείας μέχρι τις 30 Νοεμβρίου 2025 για να υλοποιήσει την διδασκαλία εναλλακτικού μαθήματος για όσα άτομα απαλλάσσονται από τα θρησκευτικά.

Η προηγούμενη δίκη, κατά την οποία εκπροσωπήσαμε δύο προσφεύγουσες οικογένειες που τα παιδιά τους έχουν λάβει απαλλαγή αλλά δεν παρακολουθούν το μάθημα διότι δεν διδάσκεται, έγινε στις 2 Οκτωβρίου στην οποία το Υπουργείο ανέφερε ότι η απόφαση του ΣτΕ που επέβαλε προθεσμία έως τις 30 Αυγούστου του επιδόθηκε στις … 8 Σεπτεμβρίου. Δηλαδή δεν γνώριζε το Υπουργείο ότι του είχε επιβληθεί η υποχρέωση να ετοιμάσει το εναλλακτικό μάθημα για το σχολικό έτος 2025-2026 ενώ από το 2022 υπήρχε απόφαση της Ολομέλειας του ΣτΕ που του επέβαλε την έναρξη του μαθήματος το 2023.

Επομένως, στις 4 Δεκεμβρίου θα επαναληφθεί η δίκη για τελευταία φορά, προκειμένου να κριθεί εάν τελικά το Υπουργείο παρέλειψε οφειλόμενη νόμιμη ενέργεια, με όλες τις έννομες συνέπειες που αυτό συνεπάγεται για μια σειρά Υπουργών, Γενικών Γραμματέων και υπαλλήλων ως προς την νόμιμη ενάσκηση των καθηκόντων τους.

Αναμένουμε λοιπόν τις άμεσες ενέργειες του Υπουργείου Παιδείας.

Παράλληλα, καθώς η καθυστέρηση ήδη υπάρχει θα προχωρήσουμε και σε αγωγές αποζημίωσης κατά του Ελληνικού Δημοσίου εκπροσωπώντας οικογένειες μαθητών και μαθητριών που ενώ έχουν απαλλαγεί έχουν αποστερηθεί την παρακολούθηση του εναλλακτικού μαθήματος.

[Solon Molho @smolho]

https://t.co/6Slq94GARo World tie day today, and it seems ties are making a comeback.

[Sotiropoulos @Sotiropoulos]

ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΟΥΝ ΓΟΝΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΠΟΥ ΕΛΑΒΑΝ ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ

Ενώ ξεκινάει το σχολικό έτος 2025-2026, το Υπουργείο Παιδείας δεν έχει ανταποκριθεί στην προθεσμία που του έταξε το Συμβούλιο της Επικρατείας για να οργανώσει ένα εναλλακτικό μάθημα για τα άτομα που έχουν πάρει απαλλαγή από το μάθημα των θρησκευτικών.

Σύμφωνα με τις αποφάσεις 1175 και 1176/2025 του Συμβουλίου της Επικρατείας, το Ανώτατο Δικαστήριο "υποχρεώνει την Διοίκηση να ολοκληρώσει τις απαραίτητες ενέργειες για τη διδασκαλία εναλλακτικού μαθήματος για τους μαθητές που δεν επιθυμούν να παρακολουθήσουν το μάθημα των θρησκευτικών μέχρι τις 31 Αυγούστου 2025."

Η προθεσμία αυτή έχει παρέλθει χωρίς να έχει οργανωθεί το συγκεκριμένο μάθημα, καθώς δεν έχει καν εκδοθεί ακόμη η σχετική υπουργική απόφαση που να ορίζει το πρόγραμμα και τις προϋποθέσεις διδασκαλίας του και χωρίς βέβαια να έχουν διατεθεί ακόμη βιβλία ή να έχει γίνει οποιαδήποτε σχετική ενημέρωση στους γονείς που έχουν ήδη λάβει απαλλαγή για τα παιδιά τους.

Κατά το χρονικό διάστημα 1η - 15η Σεπτεμβρίου υπάρχει δικαίωμα υποβολής στο σχολείο δήλωσης από τους γονείς ότι για λόγους θρησκευτικής συνείδησης το παιδί τους δεν θα παρακολουθήσει το μάθημα. Υπάρχει επίσης σειρά αποφάσεων του Συμβουλίου Επικρατείας από το 2019 μέχρι το 2025 που υποχρεώνουν το Υπουργείο να οργανώσει ένα ισότιμο μάθημα για να το παρακολουθούν τα παιδιά που παίρνουν απαλλαγή.

Καθώς λοιπόν το Ελληνικό Δημόσιο δεν έχει ανταποκριθεί σε αυτές τις υποχρεώσεις του, γονείς και μαθητές που έχουν λάβει την απαλλαγή μπορούν πλέον να στραφούν με αγωγή αποζημίωσης στα διοικητικά δικαστήρια, για την παράλειψη οφειλόμενης νόμιμης ενέργειας του Υπουργείου που αφήνει τους μαθητές αυτούς χωρίς μάθημα, παραβιάζοντας το θεμελιώδες δικαίωμά τους στην εκπαίδευση σε συνδυασμό με το δικαίωμα στην θρησκευτική ελευθερία.

Τον Ιούνιο του 2025, το Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών σε υπόθεση που εκπροσωπήσαμε την οικογένεια, επιδίκασε αποζημίωση 14.000 ευρώ (έντοκη από την κατάθεση αγωγής) διότι ένα σχολείο δεν χορήγησε νόμιμη απαλλαγή σε έναν μαθητή που είχαν καταθέσει οι γονείς την νόμιμη δήλωση με αποτέλεσμα να παρακολουθήσει θρησκευτικά για ένα τετράμηνο (απόφαση Α6209/2025). Συγκεκριμένα, επιδίκασε 8.000 ευρώ στο παιδί και 6.000 ευρώ στην μητέρα του.

Ακόμη πιο πρόσφατα, το ίδιο δικαστήριο, σε υπόθεση που εκπροσωπήσαμε άλλη οικογένεια, επιδίκασε αποζημίωση 10.500 ευρώ (έντοκα από την κατάθεση της αγωγής) διότι ένα σχολείο απαίτησε να δηλωθεί από τους γονείς ότι το παιδί τους δεν είναι χριστιανή ορθόδοξη, ως προϋπόθεση για την χορήγηση απαλλαγής - κάτι που τώρα πλέον έχει αλλάξει ύστερα και από την σχετική καταδίκη της Ελλάδας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Επομένως, γονείς που τα παιδιά τους έχουν λάβει φέτος νόμιμη απαλλαγή από τα θρησκευτικά μπορούν να στραφούν με αγωγή κατά του Ελληνικού Δημοσίου, διεκδικώντας αντίστοιχα ποσά αποζημιώσεων για την ηθική βλάβη που τους προκαλείται από την παράλειψη της Πολιτείας να οργανώσει, έξι (6) χρόνια μετά από τις πρώτες σχετικές αποφάσεις του ΣτΕ, το εναλλακτικό μάθημα που θα μπορούν να παρακολουθούν τα παιδιά τους αντί για θρησκευτικά.

[Solon Molho @smolho]

https://t.co/jAL3ybg085 Illusions of time

[Solon Molho @smolho]

https://t.co/axx4X9MC8F Possibly owing to the lack of a clear goal or priorities, Greece is losing momentum in recording procedures.

[Solon Molho @smolho]

https://t.co/YTFU70Ut4t Homogeneity is not always a measure of success

[Solon Molho @smolho]

https://t.co/wxCYrn9BBD A few years after statins became the standard of care, related deaths dropped off a cliff. How soon might obesity related deaths follow?

[Solon Molho @smolho]

https://t.co/fARu7fUAHL Correlation is not causation, but it may point to a common cause.

[Solon Molho @smolho]

https://t.co/64rktOFMM1 After nearly seventeen thousand days in power, Iran’s regime stands among the world’s most resilient autocracies.

[Solon Molho @smolho]

https://t.co/Glsd7LSpvT Pride is Politics, not politicking

[Solon Molho @smolho]

https://t.co/KqxF4pAju5 The Greek asset management industry has seen a meteoric rise since the country’s return to normality, but with that comes increased responsibility. This is why the @CFAGreece Private Wealth Management Conference is so important.

[Solon Molho @smolho]

https://t.co/YKHuChxi2z for a #PeriodFriendlyWorld

[Solon Molho @smolho]

https://t.co/yT1MOoEQ6h When is delay denial?

[Solon Molho @smolho]

https://t.co/2uG1Q5BIUh Majoritarian normativity and doctrine shouldn’t mix