Sozduk

[Sozduk @sozduk]

Жармак

Тыйын, жез тыйын, ортосу тешик тыйын.

[Sozduk @sozduk]

Тоскок

Ундун, көмүрдүн ж.б. нерсенин көзгө илээшпеген эң майда тозоңу, учкуну, чаң.

[Sozduk @sozduk]

Ободо

Эскирген шырдак же кийиз.

[Sozduk @sozduk]

Көөнө

Эски, эскирип калган, көөнөргөн.

Көөнө кийим.
Эски, көөнө дүйнөнү, Эстүү пенде ап кетет («Эл адабияты»).

[Sozduk @sozduk]

4. өт. Кандайдыр бир сезимдин, жөндөмдүүлүктүн ж. б. сезиле түшкөн элеси.
Гүлайдын көзүнөн сүйүүнүн аябай чатырап жанган отунун учкундары көрүнгөнсүдү (Абдукаримов).

[Sozduk @sozduk]

Учкун

1. Күйүүдөн же абдан ысып кызуудан пайда болгон кыпын, оттун чачыраган майда кыпындары.
Анда-санда алоолоп жанган куурайдын учкундары түндүктөн көрүнөт (Жантөшев)
Кызыл учкун чарыктан шыр-шыр этип чачырады (Сасыкбаев).

[Sozduk @sozduk]

3. Эгинди сапырганда туш-тарапка чачыраган майда-барат ыпыр-сыпырлары.
Кырмандын ары жагында учкуну менен аралашып азыраак буудай жатат (Жантөшев).

[Sozduk @sozduk]

Кургуй

1. Кургак кудук.

2. Терең.
Эми бөкөндөр казактын эрме чөлүнө кургуйлап түшүп кеткенден бери, кабыргасы каржайып, улуп-уңшуп отуруп калган (Айтматов).

[Sozduk @sozduk]

Өөн II
зат. Ойдуң жер, кокту.
Машырап чымын-куюн болуп өөнгө түштү (Абдукаримов).

[Sozduk @sozduk]

Өөн

I зат. 1. Кийизден, териден, кездемеден, темирден ж.б. кесилип ташталган майда-чуйда кесиндилер.
Өөн бириксе тон болбойт, ынтымак болбой эл болбойт (макал).

[Sozduk @sozduk]

3. өт. Жагымсыз, өзүнө тартпаган, жат, эрөөн, комсоо. [Түркүндүн] ыйлаганы өтө өөн учурады (Бейшеналиев).

[Sozduk @sozduk]

Тике кароо

Жалтанбай, тайсалдабай түз кароо, коркпоо.

[Sozduk @sozduk]

Кемеге

Казан асууга, от жагууга ылайыкталып, жерди оюп же жээгин кырдап жасалган очок.

От жагылган кемегеде чоң казан эт кайнап жатат («Ала-Тоо»).
Ушул кемегеге чай кайнатып ичип алалы (Жантөшев).
Кемегесинде он эки карыш казан («Ала-Тоо»).

[Sozduk @sozduk]

Кемер

Сырткы бети алтын, күмүш, асыл таштар менен кооздолгон жазы кайыш кур.

Аркага найза матырды, Кемердин четин жапырды («Манас» С. О.).
Камалбек кемерин кармап чалкалай калды (Жантөшев).
Алтын кемер курчанган, Айдай беттен нур тамган («Семетей»).

[Sozduk @sozduk]

Кемел

1. Толук бүткөндүк, кемчиликсиздик.
2. Жетилген курак.
Мурадын таап албаса, Кемел да болсо уул карып («Эл адабияты»).
3. Чоң, бийик, зорлуктун жогорку өлчөм-ченеми.
Акыл жетпес кемелиң («Манас» С. О.).

[Sozduk @sozduk]

Кадек

эск. Жибек кездеменин бир түрү.

[Sozduk @sozduk]

Жүгөн

Жылкынын башына катылуучу ооздук, тизгин, чылбыр, сагалдырык ж. б. бириккен кайыштан жасалган ат турманынын бири.

Чалкуйруктай тулпардын, Жүгөнүн алып турду эми («Эр Төштүк»).

[Sozduk @sozduk]

Дабан

Ашуу, бел.

Дабандан ашып өтө албай, Канаттуу куш талыган (Барпы).
Ач кайкаңдуу муз дабан. («Манас» С. О.).
Ашуу бийик дабанбы, Акылман аке аманбы? («Эл адабияты»).
Куюндуу шамал айланат, Кырбуулу дабан белести («Эл адабияты»).