Kliniğimizde yaptığımız araştırmaya göre; sakız çiğneme, dikkati hem dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu grubunda hem de sağlıklı kişilerde artırıyor📌
Üniversitedeyken kıdemli genel cerrahi asistanı arkadaşım ile otururken telefonda çömezini çok kötü azarladı. Niye böyle yapıyosun dedim, biz de bu yollardan geçtik dedi. Ee o yollardan geçtin ne oldu, sanki bana İskender Sayek mi oldun ve muhtemelen olamayacaksın da, dedim.
Sonra bana sarılıp ağladı:)
Türkiye’de cerrahideki mobbingi, insanlık dışı ve onur kırıcı çalışma ortamını disiplin ve eğitim olarak parlatmayalım lütfen.
Maladaptive daydreaming (aşırı ve uyumu bozucu hayal kurma), aşırı düzeyde ve kontrolsüz hayal kurma durumudur📌
Kişi saatler boyunca oldukça canlı hayaller kurabilir, eşlik eden hareketleri olabilir; dış dünyadan tamamen kopabilir.
DSM gibi tanı sistemlerinde henüz yer almasa da, farkındalığın giderek arttığı bir rahatsızlıktır; çoğunlukla diğer psikiyatrik rahatsızlıklara eşlik eder, dissosiyatif spektrumda bir tablo olduğu düşünülmektedir.
2025 yılında psikiyatri/nöropsikiyatri alanındaki en önemli gelişmeler📌
i. FDA; majör depresyon tedavisinde Flow Neuroscience’a ait tDCS cihazını onayladı.
ii. EMA, erken evre Alzheimer hastalığında monoklonal antikor donanemab tedavisini onayladı.
iii. Sosyal anksiyete bozukluğu tedavisinde FDA hızlı değerlendirme sürecinde olan BNC-210 isimli ilaç, faz 3 klinik araştırmasında hasta alım süreci tamamlandı ve sonuçların açıklanması bekleniyor.
İlaç, α7 nikotinik asetilkolin reseptörlerinin seçici negatif allosterik modülatörü ve 1 saat içerisinde hızlı etki gösteren yenilikçi bir anksiyolitik.
iv. EMA; klozapin kullanan hastalarda tam kan sayımı takibini belirgin olarak azalttı.
İlk yıldan sonra 3 ayda 1’e, 2 yıldan sonra yılda 1’e indirdi.
v. Pemvidutide; alkol bağımlılığı tedavisinde, FDA’den hızlandırılmış başvuru statüsü aldı.
İlaç, henüz faz 2 aşamasında olan GLP-1/glukagon ikili reseptör agonist etkili umut veren bir molekül.
vi. Klozapin/olanzapin kullanan şizofreni spektrumundaki hastalarda semaglutide isimli GLP-1 agonistinin, diyabet ilişkili metabolik parametreleri olumlu etkilediği ve hastanın belirgin olarak kilo vermesini sağladığı bildirildi.
Semaglutide, diyabet ve obezite tedavisinde kullanılan bir ilaç ve bazı antipsikotik ilaçları kullanan hastalarda rutin olarak psikiyatrik tedaviye eklenmesi öneri olarak güncel kılavuzlarda yer alabilir.
vii. Esketamin burun spreyi, tedaviye dirençli depresyonda monoterapi olarak FDA onayı alan ilk ilaç oldu.
viii. İngiltere’de NICE yeni Alzheimer ilaçlarının (lecanemab ve donanemab),‘cost-effective’ olmadığı gerekçesiyle, geri ödeme sistemine alınmasına onay vermedi.
ix. Alkol bağımlılığının tedavisinde GLP-1 reseptör agonisti semaglutid; randomize, plasebo-kontrollü, çift-kör, faz 2 araştırmada alkol aşermesi ve tüketimini azaltmada etkili bulundu.
GLP-1 agonistleri; psikiyatri alanında ilk onayını alkol bağımlılığında alabilir.
x. ANK3 pozitif depresyon hastalarında; bir üçlü geri alım inhibitörü (serotonin, noradrenalin, dopamin) olan liafensine 1-2 mg, tedaviye dirençli depresyonda etkili ve güvenli bulundu.
Depresyonda ilk kez genetik bir biyobelirteç başarılı oldu ve klinik kullanıma girebilir.
xi. Halihazırda hiçbir tedavisi olmayan, nörolojik ve psikiyatrik belirtilerle seyreden Huntington hastalığı için ilk kez başarılı bir gen tedavisi (AMT-130) bildirildi.
Gen tedavisi sayesinde, hastalık belirtilerinin birkaç yıl süreyle yavaşlatılması mümkün olacak.
xii. İlk kez psikiyatrik hastalıklardan doğrudan sorumlu bir ‘tek gen’ saptandı.
Nadir görülen GRIN2A null varyantı (boş alel); şizofreni (ve diğer bazı psikiyatrik fenotipler) tanısına tek başına neden olabiliyor.
xiii. FDA, erken evre Alzheimer hastalığında yeni geliştirilen monoklonal antikor tedavisi lecanemab iv tedavisinde 18 ayı dolduran hastalarda, haftalık deri altı enjeksiyon uygulamasını onayladı.
Bu karar sayesinde, tedaviye ulaşım ve uygulama kolaylığı sağlanmış olacak.
xiv. Ülkemizde halihazırda ruhsatlı olan sitizin, sigara bağımlılığı tedavisinde FDA onayı aldı.
Sitizin, α4β2 nikotinik reseptörleri üzerinden etki ediyor ve tedavi tipik olarak 25 gün sürüyor.
xv. FDA, menopoz ilişkili belirtilerin (ateş basması) tedavisinde Lynkuet® (elinzanetant) için onay verdi.
İlaç, beyinde nörokinin-3 reseptörlerini bloke ederek etki ediyor.
xvi. pTau217 kan testi ile beyindeki Alzheimer patolojisi değişikliklerinin tespit edilmesine yönelik tetkik FDA onayı aldı.
xvii. FDA, depresyonda ek tedavi olarak CAPLYTA® (lumateperon) tedavisini 42 mg/gün dozunda onayladı.
Lumateperon, çok sayıda reseptör üzerinden etki ediyor; bipolar bozukluk ve şizofreni tedavisinde de ruhsatlı bir ilaç.
xviii. Pulse steroid tedavisine çok iyi yanıt veren bir otoimmün katatoni alt grubu tanımlandı (British J Psych; 2025 - İlhan et al.).
Naltrekson, alkol ve eroin bağımlılığında kullandığımız bir opioid antagonisti📌
Kumar bağımlılığı dahil tüm davranışsal bağımlılıklarda ve dissosiyatif bozukluklarda etkili olabilir.
Naltrekson; beyin ödül devresini bloke ederek, sorunlu davranışın azalmasına yardımcı oluyor.