Geçen yıl Çin'de her gün 59 anaokulu kapandı.
Çinliler daha zenginleşemeden yaşlanıyor.
Beş yılda anaokullarındaki her 3 çocuktan 1'i de eksildi.
Tek çocuk yasağı 2016'da kalktı. O yıl 17,9 milyon bebek doğdu. Geçen yıl 7,9 milyon.
Ana sebep: para.
Çin'de bir çocuğu büyütmek kişi başı gelirin 6,3 katı. Amerika'da 4,1. Fransa'da 2,2.
Dünyada bundan pahalı tek ülke var: Kore. O da doğum sıralamasında zaten dünya sonuncusu.
2013'te 13,5 milyon çift evlendi. Geçen yıl 6,8 milyon.
Her yıl ~12,7 milyon üniversite mezunu piyasaya çıkıyor.
Genç işsizlik %15. Japonya'da %4, Kore'de %6. O %15 de öğrenciler sayılmadan.
Memurluk sınavına 3,7 milyon başvuru. Kadro: 38 bin.
İş bulamayan eve dönüyor. Anne babası emekli maaşından ona maaş bağlıyor.
Adı bile kondu: tam zamanlı evlat.
Pekin'in umudu robotlarda.
Ama robot tüketmez, ev almaz, vergi ödemez, emekli maaşı yatırmaz.
Çinliler bu duruma 未富先老 diyor, yani:
Zenginleşmeden yaşlanmak.
Ana vatanı zengin ettiler.
Kendilerini edemediler.
Çipi wafer'a basan kimyasalları Japonya yapıyor. JSR ve TOK. EUV fotoresist pazarının %90'ı.
Wafer'ın hammaddesi? Kuzey Karolina'daki tek bir kuvars yatağından geliyor. Saflığı %99.999. Başka hiçbir yatakta bu yok. Madenlerin sahibi Avrupalı şirketler.
Makine Hollanda'da. Aynalar Almanya'da. Lazer Almanya'da. Kimyasallar Japonya'da. Hammadde ABD'de. Maden sahipleri Belçika ve Norveç'te.
Buna "tedarik zinciri" demek eksik kalır. Bu bir ittifak.
Çin 43 milyar dolar harcadı, hâlâ yapamadı.
Litografi makinesi.
Yapabilen firma sayısı: 1. ASML, Hollanda.
Yapmaya yakın firma sayısı: 0.
100.000 parça. 5.000 tedarikçi. 60 ülke.
ASML'in kendisi sadece %15'ini üretiyor. Ama bir araya getirip çalıştırabilen tek firma onlar.
Tedarik zincirinin kalbi Almanya.
Aynalar Zeiss, lazer TRUMPF. İkisinin de alternatifi yok. Zeiss bu aynaları atomdan ince parlatıyor. Almanya büyüklüğüne büyütsen en büyük pürüz 0.1 milimetre.
Bu hassasiyeti ölçecek aleti bile başka kimse yapamıyor.
1 megawatt elektrik giriyor, cipe ulaşan ışık 25 watt.
Dünyanın en pahalı makinesi, insanlık tarihinin en verimsiz ışık kaynağıyla çalışıyor.
Nikon denedi, bıraktı.
Canon denedi, bıraktı.
Her şeyi kendi içlerinde çözmeye çalıştılar. 100.000 parçalık sistemi tek başına götüremezsin.
ASML farklı yaptı. Müşterilerini ortak etti. Intel, Samsung, TSMC 2012'de toplam 5.4 milyar dolar yatırdı. Hisse karşılığı. Müşterileri aynı zamanda yatırımcısı oldu.
Çin deneme aşamasında. SMEE henüz ticari ölçekte DUV makinesi satabilmiş değil. EUV prototipi gizli laboratuvarda. 3.000'den fazla araştırmacı. Bir kısmı eski ASML çalışanı. Makineyi söküp kopyalamaya çalışıyorlar.
Henüz tek çip basabilmiş değiller.
1984'te Philips'in arka bahçesinde, yağmur sızdıran bir barakada 31 kişiyle kuruldu.
Bugün piyasa değeri ~700 milyar dolar. Bu makine olmadan 5 nanometrenin altına inilemez.
Çin'in prototipi 150 watt üretiyor. ASML'inki 600.
Aradaki fark en az 10-15 yıl.
Christian Bale'ın dublörü bir Türk.
20 yıllık arkadaşım, dostum Fatih Uğurlu.
"Flowers of War" filminde Christian Bale'ın dublörü oldu. Yönetmen Zhang Yimou sette ikisini karıştırdı.
Russell Crowe, "The Water Diviner"
Jackie Chan, "Kung Fu Yoga"
Scott Adkins, "Legendary"
James Bond Skyfall'da İstanbul sekansının stunt koordinatörlüğünü yaptı. SAG ödülü kazanan ekibin parçası oldu.
Wing Chun. Wushu. Taekwondo. Shaolin tapınağında eğitim aldı.
Wesley Snipes ile antrenman yapar.
Hong Kong ve ABD'de profesyonel stunt sertifikası alan ilk Türk dublör.
Başladığı yer? Kurtlar Vadisi. Arka Sokaklar. Ejder Kapanı.
Kenan İmirzalıoğlu'nun tehlikeli sahneleri.
Yetenek göçüne onu da kaptırdık.
IG: fatihaction
@mehmeddizisitrt Ulan az biraz özen gösterin şu sahnelere armut gibi adamın üstüne geliyorsunuz. Adamın elinde kılıç var beni fırlatsın diye bekliyor 🤣
@DTural Ever gerçekten de mükemmel olmuş sahne. Amacsizca atilan yumruklar, rakibi incinmesin diye savrulan kılıç darbecikleri. Gereksiz şekilde kavga başladıktan hemen sonra yakın plan yuz ifadeleri çekimi, amatörce yapılan kurgu. Kılıç kullanmasını geçtim duruşları adimlari bile yanlış
Bu da mı gol değil!
Avrasya Tüneli.
Sadece 2025'te 2 milyar ₺ ödedik.
Araç geçiş garantisi tutmasına rağmen.
2025'te 26 milyon araç garantisi verildi. 27.5 milyon geçti. Fazlasıyla tuttu.
Ama sözleşmede geçiş ücreti dolar bazlı. Üstüne ABD enflasyonuna endeksli.
Formül: 4 dolar + KDV + ABD TÜFE. Gişede TL bazlı tahsil ediliyor. Aradaki farkı Hazine kapatıyor.
Amerika'da enflasyon artınca bizim Hazine'den çıkan para da artıyor.
Amerika'nın enflasyonunu Türk vatandaşı finanse ediyor.
Tünelin maliyeti 1.25 milyar dolar.
Şirket cebinden 285 milyon koydu. 960 milyon dolar dış kredi çekti.
O krediye de Hazine garanti verdi. Şirket batarsa krediyi de biz ödüyoruz.
Bugüne kadar ödenen garanti farkı: 800 milyon dolar.
16 yıl daha var. 2042'ye kadar şirketin kasasına girecek toplam para (gişe + garanti) tahminen 3.5 ila 4 milyar doları bulabilir.
1 tünel yapıp 3 tünel parası.
Hizmet yapılsın, yapılsın da artık devlet yapsın. Evdeki hesap çarşıya uymuyor.
Araç geçmeyince ödedik. Araç geçince de ödüyoruz.
Bu sözleşmede devletin para ödemediği bir senaryo var mı acaba.
70 Milyon TL.
Eğer şanslıysan ve paran varsa, çocuğunu ana sınıfından lise mezuniyetine kadar Koç Okulu'nda okutmanın maliyeti bu.
Sadece okul ücreti.
Servis, yemek, kitap, kıyafet hariç.
Bu okula üç kapıdan girilir.
Birinci kapı:
Ana sınıfında noter huzurunda kura çekilir. Kontenjan: 80 öğrenci. 40 kız, 40 erkek.
Paran var mı? Önemli değil. Önce şansın olacak.
İkinci kapı:
İlkokul 1. sınıfa yine kura ile alınır.
Dışarıdan kabul edilen öğrenci sayısı: 8.
Üçüncü kapı:
LGS'de ilk %1'lik dilime gir.
1 milyon adaydan 63'ü seçiliyor.
Puanın var mı? Hâlâ yetmez.
Üstüne yılda 1.6 milyon TL ödeyeceksin.
Yatılı kalacaksan +689,000 TL.
Toplam: yılda 45,000 doların üzerinde.
Bir lise için.
2025'te 241 mezunun 185'i yurt dışına gitti.
Ceplerinde 2.2 milyon dolar burs.
13 yıl. 70 milyon TL. Bir uçak bileti.
Türkiye'nin kendine has bir uzay projesi var. Somali'de üs kuruyor bunun için.
Alışılagelmişin dışında çünkü normalde önce roketi yaparsın sonra uzay üssü kurulur.
Projeyi Baykar duyurdu, tesisi Baykar ve Roketsan birlikte kullanacak.
Fırlatma rampası ve füze teknolojisi Roketsan'dan. Yerli fırlatma aracı geliştiriliyor ama henüz test edilmedi.
SpaceX benzer sınıf ilk roketini 6 yılda 3 başarısız denemeden sonra uçurabildi, üssü de sıfırdan kurmadı, kiraladı.
Peki neden istikrarın sağlanamadığı, iç savaşın eşiğindeki Somali'de?
Çünkü Kısımayo ekvatora 40 km mesafede, uzay fırlatmaları için avantajlı. Ekvator rokete dünyanın dönüş hızını bedava veriyor, aynı Soyuz ekvatordan fırlatılınca %60 daha fazla yük taşıyor.
Peki şart mı? Değil.
ABD 77 yıldır Cape Canaveral'dan fırlatıyor, 28.5°N. Rusya Baykonur'dan, 46°N. Hatta Plesetsk'ten, 62.8°N.
SpaceX yılda 200 fırlatma yapıyor, hâlâ Amerika'dan. Avantajlı ama şart değil.
O zaman asıl soruya gelelim.
Tesis 900 km². ABD'nin 77 yılda geliştirdiği Cape Canaveral + Kennedy kompleksi 1.100 km². Türkiye henüz tek roket fırlatmadan neredeyse aynı alanı ayırdı.
Resmi adı uzay üssü. Test edilecek olan Tayfun Block 4 ve Cenk, 2.000 km+ menzilli balistik füzeler. Fırlatılacak yerli uydu roketi henüz yok.
ABD, Fransa ve Çin keşif uyduları tesis alanını düzenli olarak görüntülüyor.
Türkiye'nin Somali yatırım paketi 6 milyar dolar. Sahada 1.200 Mehmetçik, Meclis 2.500'e kadar yetki verdi.
Biraz daha yatırım yaparsak Somali Wakanda olacak.
Fransa 1960'larda bölgeyi uzay üssü olarak değerlendirmişti bu arada. Yapmadı.
The Hill diyor ki "Türkiye kendi roketlerini geliştirmekten çok uzak."
Bir sonraki Saha Expo’da, SpaceX Falcon Heavy’e rakip 64 ton kapasiteli fırlatma aracı gösterip The Hill'i şaşırtmayız mıyız?