Dr. Erman Tatlıoğlu

PhD | International Relations Historian | Türkiye – Russia Relations | NATO | EU | Black Sea, Eastern Mediterranean & Caspian Security

[Dr. Erman Tatlıoğlu @tatlioglu]

✒️ “Belirsizliğin Jeopolitiği: 🇺🇸 Washington Neyi Amaçlıyor?”

Uluslararası sistem uzun yıllar boyunca öngörülebilir kurallar, istikrarlı ittifaklar ve caydırıcılık dengesi üzerine inşa edildi. Ancak son yıllarda farklı bir eğilim öne çıkıyor. Rusya’nın önde gelen dış politika dergilerinden Russia in Global Affairs’te (@ru_global) Andrey Novikov’un dikkat çektiği “de-anchoring” kavramı, uluslararası siyasette devletlerin hareket ettiği sabit referans noktalarının bilinçli biçimde zayıflatılmasını ifade ediyor. Bu yaklaşım, krizleri çözmekten çok belirsizliği stratejik bir enstrümana dönüştürmeyi amaçlıyor.

#ABD’nin son yıllarda izlediği dış politikaya bakıldığında, stratejik muğlaklık (strategic ambiguity) ile zorlayıcı diplomasi (coercive diplomacy) anlayışının giderek iç içe geçtiği görülüyor. Washington bir yandan yaptırımlar, askeri destekler ve sert siyasi mesajlarla baskıyı artırırken, diğer yandan müzakere kanallarını açık tutuyor. Böylece krizler tamamen sona ermiyor; diplomatik pazarlık gücünü besleyen kontrollü bir rekabet alanına dönüşüyor. Bu yöntem, belirsizliği dış politikanın işlevsel bir unsuruna dönüştürüyor.

Ukrayna krizi, İran’ın nükleer programı, Tayvan Boğazı’ndaki gerilim ve Çin ile yürütülen teknoloji rekabeti bu yaklaşımın örnekleridir. Ortak nokta, kesin çözümler üretmekten ziyade rakibin karar alma süreçlerini baskı altında tutan bir belirsizlik ortamının korunmasıdır. Bu tablo, uluslararası ilişkilerde escalation dominance olarak tanımlanan krizleri tırmandırma ve gerektiğinde kontrol etme anlayışıyla da örtüşmektedir.

Büyük güç rekabeti artık yalnızca askeri güç veya ekonomik büyüklük üzerinden okunmamalıdır. Enerji koridorları, kritik madenler, yarı iletken teknolojileri, deniz ticaret yolları ve finans sistemi de gri bölge rekabetinin (grey zone competition) temel unsurlarıdır. Ekonomik baskılar, yaptırımlar ve bilgi operasyonları klasik savaşın dışında fakat etkili araçlar olarak kullanılmaktadır. Sistem giderek öngörülemezlik üzerinden şekillenmekte, aktörler bu belirsizliği yönetmeye çalışmaktadır.

Türkiye ise bu yeni jeopolitik denklemde kritik bir kavşaktadır. Karadeniz, Doğu Akdeniz, Kafkasya ve Orta Doğu’nun kesişimindeki konumu, büyük güç rekabetini doğrudan hissettirmektedir. Bu nedenle Ankara’nın çok yönlü dış politikası, yalnızca diplomatik bir tercih değil, stratejik dayanıklılık (strategic resilience) ve stratejik özerklik (strategic autonomy) ihtiyacının sonucudur.

Önümüzdeki dönemde büyük güç rekabeti yalnızca cephe hatlarında değil; enerji, ulaştırma, yapay zekâ, uzay ve tedarik zincirlerinde de yoğunlaşacaktır. De-anchoring süreci derinleştikçe belirsizlik kalıcı hale gelecek, krizler ise jeopolitik rekabetin süreklilik kazanan araçları olacaktır.

Novikov’un kavramsallaştırması, ABD dış politikasına yönelik bir eleştirinin ötesinde, günümüz uluslararası sistemini anlamak için güçlü bir çerçeve sunuyor. Büyük güç rekabeti artık yalnızca askeri üstünlük değil; karar alma süreçlerini etkileme ve sistemi şekillendirme yarışıdır. Avantaj sağlayacak ülkeler, yalnızca güçlü olanlar değil; stratejik özerkliğini koruyabilen ve belirsizlik çağını yönetebilen devletler olacaktır. #Türkiye açısından temel öncelik ise bu rekabetin tarafı olmaktan ziyade, jeopolitik ağırlığını artıran dengeli ve çok boyutlu bir dış politika sürdürmektir.

➡️ İlgili Makale;
https://t.co/UwHYIauwA1

[Dr. Erman Tatlıoğlu @tatlioglu]

✒️ “Karadeniz’de Güvenlik Krizi Küresel Gıda Zincirini Sarsıyor”

Karadeniz ve Azak Denizi’nde son haftalarda hız kazanan saldırılar, Rusya-Ukrayna çatışmasının deniz boyutunda yeni ve daha riskli bir döneme girildiğini gösteriyor. Başlangıçta ağırlıklı olarak askeri hedeflerin ön planda olduğu çatışmalar, artık ticari gemileri, liman altyapılarını ve tahıl taşımacılığı güzergâhlarını da doğrudan etkiliyor. Böylece Karadeniz, yalnızca askeri rekabetin değil, küresel ticaret ve gıda güvenliği mücadelesinin de merkezlerinden biri haline geliyor.

Özellikle Ukrayna’nın insansız hava ve deniz araçlarıyla Rus limanlarına, lojistik tesislerine ve ticari deniz trafiğine yönelik saldırıları, Moskova’nın Karadeniz’deki güvenlik tedbirlerini daha da artırmasına yol açtı. Rusya açısından bu adımlar, yalnızca askeri değil aynı zamanda ekonomik güvenliğe yönelik bir tehdit olarak değerlendiriliyor. Güvenlik önlemlerinin sıkılaştırılması ise deniz trafiğinde gecikmelere, liman faaliyetlerinde aksamalara ve ticari taşımacılıkta belirsizliğin artmasına neden oluyor.

Karadeniz’in dünya tahıl ticaretindeki kritik konumu dikkate alındığında, yaşanan her güvenlik sorunu uluslararası piyasalara kısa sürede yansıyor. Rusya ve Ukrayna, küresel buğday ve tahıl ihracatında önemli paya sahip iki ülke konumunda bulunuyor. Bu nedenle Karadeniz’deki deniz ulaştırmasının sekteye uğraması yalnızca bölgesel bir güvenlik sorunu değil, Afrika’dan Orta Doğu’ya kadar geniş bir coğrafyada gıda fiyatlarını ve arz güvenliğini etkileyebilecek stratejik bir risk anlamına geliyor.

Saldırıların bir diğer sonucu ise deniz sigortası ve lojistik maliyetlerinde yaşanan artış oldu. Risk primlerinin yükselmesi, armatörlerin daha temkinli hareket etmesine, bazı şirketlerin ise belirli güzergâhlardan geçici olarak çekilmesine neden oluyor. Navlun maliyetlerindeki yükseliş yalnızca tahıl ticaretini değil; enerji ürünleri, gübre ve diğer stratejik yüklerin taşınmasını da olumsuz etkiliyor. Bu nedenle Karadeniz’de yaşanan her yeni güvenlik krizi, küresel enflasyon baskısını artırabilecek ekonomik sonuçlar doğuruyor.

Çatışmanın ilk döneminde Türkiye’nin öncülüğünde hayata geçirilen Tahıl Koridoru Girişimi, Karadeniz’in tamamen kapanmasını önleyen en önemli diplomatik adımlardan biri olmuştu. Milyonlarca ton tahılın dünya pazarlarına ulaştırılması sayesinde özellikle ithalata bağımlı ülkelerde derinleşmesi beklenen gıda krizinin önüne geçilmiş, Karadeniz’in küresel ekonomi açısından taşıdığı stratejik önem bir kez daha görülmüştü. Bugün ise ticari gemilerin yeniden risk altına girmesi, o dönemde elde edilen kazanımların kalıcı olmadığını ve güvenli deniz ulaştırmasının yeniden uluslararası gündemin ön sıralarına taşındığını gösteriyor.

Mevcut tablo, Karadeniz’deki çatışmanın askeri sınırları çoktan aştığını ortaya koyuyor. Deniz ulaştırmasının güvenliğinin sağlanamaması halinde yalnızca Rusya ile Ukrayna’nın ihracatı değil, küresel gıda piyasalarının istikrarı da ciddi baskı altında kalacaktır. Türkiye açısından ise Karadeniz’de güvenli ticaretin sürdürülmesi yalnızca komşu bir coğrafyada istikrarın korunması anlamına gelmiyor; aynı zamanda ekonomik çıkarlarının, bölgesel diplomatik ağırlığının ve tedarik zincirlerinin korunması açısından da stratejik önem taşıyor. Bu nedenle Ankara’nın, Karadeniz’de güvenli deniz ulaştırmasını destekleyecek diplomatik girişimlerini sürdürmesi ve yeni uzlaşı mekanizmalarının oluşturulmasına katkı sağlaması, önümüzdeki dönemin en kritik başlıklarından biri olmaya devam edecektir.

[Dr. Erman Tatlıoğlu @tatlioglu]

✒️ “🇹🇷 Türkiye’nin ASEAN başarısı diplomasinin ötesinde ne ifade ediyor?”

#Türkiye’nin ASEAN’ın 12. Diyalog Ortağı olarak kabul edilmesi, ilk bakışta diplomatik bir statü değişikliği gibi görünse de, gerçekte Ankara’nın son yıllarda izlediği çok yönlü dış politikanın en önemli kurumsal kazanımlarından biridir. Küresel ekonomik ve jeopolitik ağırlık merkezinin Atlantik’ten Hint-Pasifik’e kaydığı bir dönemde alınan bu karar, Türkiye’nin Asya-Pasifik’teki etkinliğini artırırken ticaret, savunma sanayii, teknoloji ve ulaştırma alanlarında da yeni fırsatlar sunmaktadır.

#ASEAN, yaklaşık 700 milyonluk nüfusu ve 4 trilyon doları aşan ekonomik büyüklüğüyle dünyanın en dinamik bölgesel örgütlerinden biridir. Küresel üretimin önemli bir bölümü Güneydoğu Asya’da gerçekleşirken, yarı iletkenlerden kritik minerallere, deniz ticaretinden dijital ekonomiye kadar birçok stratejik sektörün ağırlık merkezi de bu coğrafyaya kaymaktadır. ABD ile Çin arasındaki rekabet ise ASEAN ülkelerini küresel jeopolitiğin en kritik aktörlerinden biri haline getirmiştir.

Türkiye’nin Diyalog Ortağı statüsü kazanması, Ankara’nın bu dönüşümün dışında kalmak istemediğini göstermektedir. Bu statü sayesinde Türkiye, ASEAN’ın siyasi, ekonomik ve güvenlik mekanizmalarına daha aktif katılabilecek, üst düzey toplantılarda düzenli olarak yer alabilecek ve bölgesel iş birliği projelerinde daha görünür hale gelecektir. Böylece Türkiye’nin Asya-Pasifik politikası daha güçlü bir kurumsal zemine kavuşacaktır.

Ekonomik açıdan bu gelişme yalnızca ticaret hacmini artırma potansiyeli taşımamaktadır. ASEAN, küresel tedarik zincirlerinin yeniden şekillendiği bir dönemde yatırım, üretim ve teknoloji alanlarında giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Türk şirketlerinin bölge pazarına erişiminin kolaylaşması; savunma sanayii, enerji, altyapı ve dijital teknolojiler başta olmak üzere birçok sektörde yeni iş birliklerinin önünü açabilir. Özellikle Türk savunma sanayiinin Asya pazarındaki yükselişi dikkate alındığında, bu ortaklığın stratejik iş birliklerini hızlandırması beklenebilir.

Jeopolitik açıdan ise Türkiye’nin Avrupa, Orta Doğu, Kafkasya ve Orta Asya’nın kesişim noktasındaki konumu ASEAN için de önemli fırsatlar sunmaktadır. Orta Koridor ve Kalkınma Yolu Projesi gibi girişimler, Türkiye’yi Güneydoğu Asya ile Avrupa arasındaki ticaretin önemli bağlantı noktalarından biri haline getirebilir. Aynı şekilde ASEAN ülkeleri de Türkiye açısından Hint-Pasifik’e uzanan stratejik ortaklık ağının önemli halkalarını oluşturmaktadır.

Dikkat çeken bir diğer unsur ise ASEAN’ın Diyalog Ortaklığı statüsünü oldukça sınırlı sayıdaki ülkeye vermesidir. Türkiye’nin 2010 yılında ASEAN Dostluk ve İş Birliği Antlaşması’na katılması, 2017’de Sektörel Diyalog Ortağı olması ve bugün Diyalog Ortağı statüsüne yükselmesi, Asya açılımının uzun vadeli ve istikrarlı bir strateji üzerine inşa edildiğini göstermektedir.

Elbette bu başarının gerçek değeri, diplomatik statünün somut sonuçlara dönüştürülmesiyle ölçülecektir. Ticaret hacminin artırılması, ortak teknoloji projeleri, savunma sanayii iş birlikleri, ulaştırma koridorları ve karşılıklı yatırımların geliştirilmesi bu sürecin en önemli göstergeleri olacaktır.

Kısacası Türkiye’nin ASEAN’ın 12. Diyalog Ortağı olarak kabul edilmesi yalnızca diplomatik bir unvan kazanılması değildir. Küresel güç merkezinin Hint-Pasifik’e kaydığı bir dönemde Ankara’nın Asya’daki kurumsal varlığını güçlendiren, ekonomik ve stratejik hareket alanını genişleten önemli bir adımdır. ASEAN ile kurulan bu ortaklık, çok kutuplu uluslararası sistemde Türkiye’nin etki alanını genişletme hedefinin en somut göstergelerinden biri olarak değerlendirilebilir.

[Dr. Erman Tatlıoğlu @tatlioglu]

✒️"🇪🇺🇺🇦 Ukrayna'da Reform Tartışması Yeni Bir Evreye Giriyor"

Rusya-Ukrayna çatışmasının başlamasının ardından #AvrupaBirliği, #Ukrayna'yı yalnızca desteklenmesi gereken bir ortak olarak değil, aynı zamanda Avrupa güvenlik mimarisinin ön cephesinde yer alan stratejik bir aktör olarak konumlandırdı. Bu yaklaşım, Kiev'e yönelik askeri, ekonomik ve siyasi desteğin benzeri görülmemiş ölçüde artmasını sağladı. Ancak aynı süreçte Avrupa Birliği'nin yıllardır aday ülkelere uyguladığı hukuk devleti, yargı bağımsızlığı, kurumsal şeffaflık ve yolsuzlukla mücadele kriterleri giderek ikinci plana itildi. Güvenlik kaygıları ağır bastıkça, reform gündemi de geri planda kaldı.

The Economist'te (@TheEconomist) yayımlanan "Ukraine needs the EU to force it to reform" başlıklı analiz, Batı kamuoyunda bu yaklaşımın artık sorgulanmaya başlandığını göstermektedir. Analize göre Ukrayna, Avrupa Birliği üyeliğini temel stratejik hedeflerinden biri olarak korumasına rağmen özellikle yargı reformu, bağımsız denetim mekanizmaları ve yolsuzlukla mücadele alanlarında beklenen ilerlemeyi sağlayamamıştır. Dergi, reform sürecindeki yavaşlamanın yalnızca Ukrayna'nın iç siyasi dinamiklerinden kaynaklanmadığını, Avrupa Birliği'nin de jeopolitik gerekçelerle Kiev üzerindeki reform baskısını bilinçli şekilde zayıflattığını ileri sürmektedir.

Aslında burada dikkat çeken nokta yalnızca Ukrayna'nın reform performansı değildir. Daha önemli olan, Avrupa Birliği'nin kendi genişleme politikasında benimsediği ilkelerden ne ölçüde uzaklaştığıdır. Birlik bugüne kadar üyelik müzakerelerini "koşulluluk ilkesi" üzerine inşa etti. Aday ülkelerden hukuk devleti, bağımsız yargı, demokratik kurumların güçlendirilmesi ve yolsuzlukla etkin mücadele gibi başlıklarda somut ilerleme bekledi. Reformların yetersiz kaldığı dönemlerde ise üyelik süreçleri yavaşlatıldı, mali destek mekanizmaları gözden geçirildi ve siyasi baskı artırıldı.

Ukrayna örneğinde ise farklı bir tablo ortaya çıkmaktadır. Çatışmaların oluşturduğu olağanüstü güvenlik ortamı, Avrupa Birliği'nin uzun yıllardır savunduğu bu kriterlerin esnek biçimde yorumlanmasına neden olmuştur. Kiev'e yönelik askeri ve mali destek büyük ölçüde devam ederken, reform alanındaki eksiklikler çoğu zaman ikincil mesele olarak değerlendirilmiştir. Böylece Avrupa Birliği'nin kendi normatif söylemi ile jeopolitik öncelikleri arasında giderek büyüyen bir mesafe oluşmuştur.

The Economist'in eleştirisinin ağırlık merkezi de tam olarak buradadır. Dergi, Avrupa Birliği'nin Ukrayna'yı reform yapmaya zorlaması gerektiğini savunurken aslında Brüksel'in bugüne kadar izlediği yaklaşımın sürdürülebilir olmadığını dile getirmektedir. Analize göre üyelik süreci ile mali yardımlar daha güçlü reform şartlarına bağlanmadığı sürece Ukrayna yönetiminin mevcut siyasi maliyetleri göze alarak kapsamlı reformlara yönelmesi beklenmemelidir. Başka bir ifadeyle, Avrupa Birliği'nin koşulsuz desteği reform motivasyonunu güçlendirmek yerine zayıflatma riski taşımaktadır.

Bu tartışmanın yalnızca Ukrayna ile sınırlı olmadığı da açıktır. Avrupa Birliği'nin aday ülkelere yönelik yaklaşımında farklı standartlar uyguladığı yönündeki eleştiriler uzun süredir dile getirilmektedir. Ukrayna dosyası ise bu tartışmayı daha görünür hale getirmiştir. Bir yanda savaş nedeniyle hızlandırılmak istenen siyasi entegrasyon süreci, diğer yanda ise Birliğin kendi hukuki ve kurumsal standartlarını koruma iddiası bulunmaktadır. Bu iki hedef arasındaki denge giderek daha kırılgan hale gelmektedir.

Önümüzdeki dönemde savaşın seyri kadar Avrupa kamuoyunun ve üye devletlerin Ukrayna'ya bakışı da belirleyici olacaktır. Çatışmanın oluşturduğu olağanüstü atmosfer zayıfladıkça, bugüne kadar ertelenen reform eksikliklerinin daha sert biçimde gündeme gelmesi kuvvetle muhtemeldir. Özellikle Avrupa'da ekonomik yükün artması ve kamuoyunda Ukrayna'ya verilen desteğin daha fazla sorgulanmaya başlaması, Brüksel'in mali yardımları ve üyelik sürecini daha sıkı koşullara bağlama yönündeki baskıyı artırabilir.

Özetle The Economist'in analizi, yalnızca Ukrayna'nın reform eksikliklerine işaret eden bir değerlendirme değildir. Aynı zamanda Avrupa Birliği'nin son yıllarda benimsediği Ukrayna politikasına yönelik içeriden gelen dikkat çekici bir özeleştiri niteliği taşımaktadır. Tartışmanın merkezinde artık yalnızca Kiev'in reform yapıp yapmayacağı değil, Avrupa Birliği'nin jeopolitik öncelikleri uğruna kendi koyduğu kuralları ne ölçüde esnetebileceği sorusu yer almaktadır. Ukrayna dosyası, Avrupa'nın değer temelli dış politika söylemi ile güvenlik odaklı stratejik tercihleri arasındaki gerilimin en görünür örneklerinden biri haline gelmiştir.

➡️https://t.co/nfhDjPiBRX

[Dr. Erman Tatlıoğlu @tatlioglu]

✒️"🇱🇾 Libya üzerinden Türkiye karşıtı söylemin yeni perdesi"

ABD merkezli Middle East Forum'da (@meforum) Michael Rubin tarafından yayımlanan son makale, ilk bakışta #Libya'daki siyasi bölünmeyi analiz eden bir değerlendirme izlenimi verse de, metnin bütünü incelendiğinde bunun nesnel bir analizden çok belirli bir siyasi perspektifi desteklemeyi amaçlayan bir politika metni olduğu görülmektedir. Makalenin dikkat çekici yönü, Libya'daki çok katmanlı siyasi ve güvenlik denklemini büyük ölçüde tek taraflı bir bakış açısıyla ele alması ve #Türkiye'nin bölgedeki rolünü neredeyse tüm olumsuzlukların merkezine yerleştirmesidir.

Rubin, #Trablus merkezli hükümeti meşruiyetini büyük ölçüde yitirmiş bir yapı olarak tanımlarken, Bingazi merkezli #Hafter yönetimini ise Libya'nın istikrarını temsil eden temel aktör olarak sunmaktadır. Oysa Libya'daki mevcut tablo, yalnızca iki siyasi merkez arasındaki güç mücadelesinden ibaret değildir. Kabile dengeleri, enerji kaynakları, yabancı aktörlerin rekabeti, Birleşmiş Milletler öncülüğündeki siyasi süreç ve yerel milis yapıları birlikte değerlendirildiğinde, tek tarafı çözümün adresi olarak göstermek gerçekliği önemli ölçüde sadeleştirmektedir. Nitekim Libya konusunda farklı değerlendirmeler yapan uluslararası düşünce kuruluşları da yalnızca aktör değişikliğinin kalıcı istikrar üretmeyeceğine dikkat çekmektedir.

Makalenin en tartışmalı bölümü ise Türkiye'ye ilişkin ifadeleridir. Rubin, Türkiye'nin Libya'daki askeri ve ekonomik varlığını "neo-kolonyal" bir yaklaşım olarak tanımlarken bu iddiayı somut verilerle desteklememektedir. Aynı metinde Hafter'in yabancı güçlere karşı Libya'nın egemenliğini savunduğu ileri sürülürken, Türkiye'nin yalnızca Trablus yönetimini kendi çıkarları doğrultusunda kullandığı iddia edilmektedir. Böyle bir yaklaşım, Libya'daki tüm dış aktörler arasında yalnızca Türkiye'yi hedef alan seçici bir anlatı oluşturmaktadır.

Oysa Türkiye'nin Libya'daki askeri varlığı, 2019 yılında imzalanan güvenlik ve askeri iş birliği anlaşmaları ile dönemin Birleşmiş Milletler tarafından tanınan hükümetinin resmi davetine dayanmaktadır. Ankara'nın 2020 yılında sağladığı askeri destek yalnızca Trablus'un düşmesini engellememiş, aynı zamanda taraflar arasında yeni bir güç dengesi oluşturarak ateşkes ve siyasi müzakere sürecinin önünü açmıştır. Bugün ABD'nin de desteklediği siyasi uzlaşı girişimleri, büyük ölçüde bu dengenin korunmasına dayanmaktadır. Dolayısıyla Türkiye'nin rolünü yalnızca nüfuz mücadelesi üzerinden okumak, sahadaki gelişmeleri eksik değerlendirmek anlamına gelmektedir.

Rubin'in dikkat çeken bir diğer yaklaşımı ise Libya'daki siyasi çıkmazın çözümünü belirli isimlerin tasfiyesinde aramasıdır. Başbakan Dibeybe'nin görevden ayrılması, Başmüftü Sadık el-Garyani'nin ülke dışına çıkarılması ve Washington'un Bingazi merkezli yeni bir politika benimsemesi yönündeki çağrılar, analizden çok doğrudan politika önerisi niteliği taşımaktadır. Bir düşünce kuruluşu analistinin belirli aktörlerin tasfiyesini savunması elbette mümkündür; ancak bunun nesnel bir güvenlik analizi olarak sunulması, değerlendirme ile siyasi tercih arasındaki sınırın belirsizleşmesine yol açmaktadır.

Aslında bu yaklaşım Michael Rubin açısından yeni değildir. Rubin uzun yıllardır Türkiye'nin Doğu Akdeniz, Kıbrıs, Somali ve Libya politikalarını benzer bir söylem çerçevesinde değerlendirmekte; Türkiye'nin bölgesel girişimlerini çoğunlukla yayılmacılık veya istikrarsızlaştırıcı faaliyetler olarak tanımlamaktadır. Son dönemde Middle East Forum'da yayımlanan yazılar da bu çizginin devam ettiğini göstermektedir. Libya üzerine kaleme aldığı son makale de aynı yaklaşımın yeni bir halkası olarak değerlendirilebilir.

Libya'nın geleceği elbette yalnızca Türkiye'nin politikalarıyla şekillenmeyecektir. Ancak sahadaki gerçeklik göz ardı edilerek Türkiye'nin meşru anlaşmalara dayanan varlığının yalnızca "neo-kolonyal" söylemiyle açıklanmaya çalışılması, analitik bir değerlendirmeden çok siyasi bir propaganda çabasını andırmaktadır. Libya'da kalıcı çözüm, herhangi bir dış aktörü şeytanlaştıran yaklaşımlardan değil; ülkenin doğusu ile batısını kapsayan, dış müdahaleleri dengeleyen ve Libyalı aktörlerin iradesini merkeze alan gerçekçi bir uzlaşı sürecinden geçmektedir.

https://t.co/7gLXiIa6qq

[Dr. Erman Tatlıoğlu @tatlioglu]

🇧🇾 Belarus, Ukrayna sınırında yeni hava hücum tugayını faaliyete geçiriyor

#Belarus, Ukrayna sınırına yakın Gomel bölgesinde oluşturulan 37. Muhafız Ayrı Hava Hücum Tugayı'nınteşkilatlanma sürecinde önemli bir aşamayı tamamladı. Belarus Özel Harekat Kuvvetleri Komutanı Tümgeneral Aleksandr İlyukeviç'in RIA Novosti'ye yaptığı açıklamaya göre, tugayın personel alımı büyük ölçüde tamamlanırken, birliklerin 2027 yılında daimi konuşlanma bölgelerine intikal etmesi planlanıyor.

▪️ Tugayın subay kadroları oluşturuldu, sözleşmeli personelin alımı tamamlandı ve birlik planlı eğitim faaliyetlerine başladı.

▪️ 37. Muhafız Ayrı Hava Hücum Tugayı, Belarus'un Ukrayna sınırına yakın Gomel bölgesinde konuşlandırılacak. Bölge, Minsk yönetimi tarafından ülkenin en hassas güvenlik istikametlerinden biri olarak değerlendiriliyor.

▪️ Belarus Savunma Bakanlığı, yeni tugayın kurulmasını Özel Harekat Kuvvetlerinin yeniden yapılandırılması kapsamında yürütülen çalışmaların bir parçası olarak nitelendiriyor.

▪️ İlyukeviç, Belarus Özel Harekat Kuvvetlerinin önümüzdeki dönemde Rusya, Çin ve Kazakistan ile düzenlenecek ortak tatbikatların yanı sıra, Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü (#KGAÖ) kapsamındaki müşterek faaliyetlere de katılacağını açıkladı.

▪️ Yeni tugayın kurulmasıyla birlikte Belarus, güney yönündeki askeri varlığını daha kalıcı bir yapıya dönüştürmeyi ve sınır bölgelerindeki hazırlık seviyesini artırmayı hedefliyor.

Belarus'un son dönemde Gomel bölgesindeki askeri altyapısını genişletmesi ve yeni birlikler oluşturması, ülkenin özellikle Ukrayna sınırına yönelik savunma planlamasına daha fazla ağırlık verdiğini gösteriyor. Mevcut açıklamalar, bu yapılanmanın savunma hazırlıkları ve kuvvet modernizasyonu kapsamında değerlendirildiğine işaret ediyor.

Rusya-Ukrayna çatışmasının mevcut seyri dikkate alındığında, cephe hattında hızlı ve kesin sonuç alınmasını sağlayacak geniş çaplı harekatların giderek zorlaştığı görülüyor. Böyle bir ortamda Belarus'un güney sınırındaki askeri kapasitesini artırması, kısa vadeli bir operasyon hazırlığından ziyade, savaşın uzun süre devam edebileceği ve güvenlik risklerinin kalıcı hale gelebileceği varsayımına göre şekillenen bir kuvvet planlaması olarak değerlendirilebilir. Gelişmeler ışığında, Minsk'in yalnızca mevcut tehdit algısına yönelik değil, olası ateşkes sonrasında oluşabilecek yeni güvenlik ortamına da hazırlık yapmaya çalıştığı söylenebilir.

➡️ https://t.co/75Lsh3TZpo

[Dr. Erman Tatlıoğlu @tatlioglu]

📌 “2040’ın savaşları enerji koridorlarında şekillenecek”

Rusya merkezli Russia in Global Affairs (@ru_global) dergisinde Şamil Yenikeyev tarafından kaleme alınan analiz, 2040 yılına uzanan küresel enerji düzeninin yalnızca yeni teknolojilerle değil, büyük güçler arasındaki jeopolitik rekabetle şekilleneceğini savunuyor. Bize göre de son yıllarda yaşanan gelişmeler, enerji güvenliğinin artık üretim miktarından çok enerji akışını kontrol edebilme kapasitesi üzerinden yeniden tanımlandığını gösteriyor.

Yenikeyev’e göre petrol ve doğal gaz uzun yıllar daha küresel ekonominin temel unsurları olmaya devam edecek. Bunun yanında nükleer enerji, yenilenebilir kaynaklar ve kritik minerallerin önemi hızla artacak. Geleceğin enerji sistemi tek bir kaynağa değil, birbirini tamamlayan çok katmanlı bir yapıya dayanacak.

Analizin en dikkat çekici tespitlerinden biri, rekabetin artık yalnızca hidrokarbon rezervleri üzerinden yürümeyeceği yönünde. Lityum, kobalt, bakır ve nadir toprak elementleri gibi kritik mineraller, yeni dönemin stratejik kaynakları haline gelirken; bunları işleyebilen ve tedarik zincirlerini kontrol eden ülkeler önemli avantaj elde edecek.

Yazara göre Hürmüz Boğazı, Babülmendep, Süveyş Kanalı, Arktik deniz rotaları, LNG terminalleri ve boru hatları geleceğin jeopolitik rekabet alanları olacak. Enerji akışını yönlendirebilen devletler, ekonomik olduğu kadar siyasi ve askeri üstünlük de sağlayacak.

Yenikeyev, 2040’a giden süreçte ABD, Çin ve Rusya’nın enerji düzenini şekillendirecek üç temel aktör olacağını değerlendiriyor. ABD teknoloji ve LNG kapasitesiyle, Çin üretim gücü ve kritik minerallerdeki hakimiyetiyle, Rusya ise hidrokarbon kaynakları ve nükleer enerji altyapısıyla bu rekabetin merkezinde yer almayı sürdürecek.

Son yıllarda yaşanan gelişmeler bu değerlendirmeyi büyük ölçüde doğruluyor. Kızıldeniz’deki saldırılar, Hürmüz Boğazı etrafındaki gerilim, Karadeniz’de enerji altyapısının hedef alınması ve Arktik’te artan askeri faaliyetler, enerji güvenliğinin artık yalnızca ekonomik değil, doğrudan askeri ve jeopolitik bir meseleye dönüştüğünü ortaya koyuyor.

Önümüzdeki dönemde devletlerin gücünü belirleyecek temel unsur yalnızca ne kadar enerji ürettikleri olmayacak. Asıl rekabet; enerji koridorlarını, kritik mineralleri, deniz ulaştırma hatlarını ve bunları koruyabilecek askeri kapasiteyi kimin kontrol edeceği üzerinden şekillenecek. Enerji jeopolitiği artık klasik petrol rekabetinin ötesine geçmiş durumda. 2040’a giden yolda küresel güç mücadelesinin en sert cephelerinden biri, büyük ihtimalle enerji koridorları olacak.

➡️ İlgili Makale;
https://t.co/9UGJ7eUlVA

[Dr. Erman Tatlıoğlu @tatlioglu]

🇵🇸 Gazze’de görev yapacak Uluslararası İstikrar Gücü için yeni aşamaya geçildi

#Gazze’de ateşkes sonrasında görev yapması planlanan Uluslararası İstikrar Gücü (ISF) için hukuki süreç ilerlemeye devam ediyor. İsrail Güvenlik Kabinesi’nin #ISF’nin bölgeye girişine onay vermesi, uluslararası güvenlik mekanizmasının oluşturulmasına yönelik hazırlıkların yeni bir aşamaya geçtiğini gösteriyor.

▪️ ISF, ABD öncülüğünde kurulan Gazze Barış Kurulu’nun sahadaki güvenlik unsuru olarak planlanıyor. Gücün güvenlik, insani yardım koordinasyonu ve yeniden imar faaliyetlerini desteklemesi öngörülürken, İsrail ordusuyla koordineli ancak doğrudan onun komutası altında olmayan bir yapıda görev yapması planlanıyor.

▪️ Mevcut plan kapsamında ISF’ye yalnızca İsrail ile barış anlaşması bulunan ve İsrail karşıtı faaliyet yürütmeyen ülkelerin katkı sağlayabilmesi öngörülüyor. İlk aşamada Uganda ve Fas’tan yaklaşık 200 personelin görevlendirilmesi planlanırken, konuşlandırma için ayrıca İsrail siyasi makamlarının onayı gerekecek.

▪️ Gazze Planı’nın ilk olarak Refah’ta uygulanması hedeflenirken, ISF’nin görev tanımı ve angajman kuralları henüz netleşmiş değil. Aynı zamanda İsrail’in belirli güvenlik hatlarında askeri varlığını sürdürmesi ve Hamas tamamen silahsızlandırılmadan ilave çekilme yapılmaması planlanıyor.

▪️ ISF’nin yetki ve sorumluluklarına ilişkin belirsizlikler devam ediyor. Ayrıca yeniden inşa için ihtiyaç duyulan finansmanın henüz sağlanamamış olması ve kuvvete katkı sağlayabilecek ülke sayısının siyasi şartlar nedeniyle sınırlı kalması, sürecin kısa vadede istenilen seviyeye ulaşmasını zorlaştırıyor.

Gazze’de oluşturulmaya çalışılan model, ilk bakışta uluslararası bir istikrar misyonu görünümü verse de, kuvvete katılabilecek ülkelerden görev şartlarına kadar birçok unsurun İsrail’in güvenlik öncelikleri doğrultusunda şekillendirilmesi dikkat çekiyor. ABD’nin öncülüğünde yürütülen bu yapının, tarafsız bir uluslararası güvenlik mekanizmasından ziyade savaş sonrası Gazze’nin siyasi ve güvenlik düzenini belirli bir çerçevede şekillendirmeye hizmet edebileceği ihtimali göz ardı edilmemelidir. Özellikle ISF’ye katılım şartlarının siyasi kriterlere bağlanması ve yetki sınırlarının halen netleşmemiş olması, bu oluşumun ne ölçüde uluslararası meşruiyet kazanabileceği konusunda önemli soru işaretleri doğuruyor. Gazze’de kalıcı istikrarın sağlanabilmesi ise yalnızca yeni bir güvenlik gücünün kurulmasına değil, geniş uluslararası mutabakatın ve sürdürülebilir siyasi çözümün oluşturulmasına bağlı görünüyor.

[Dr. Erman Tatlıoğlu @tatlioglu]

🇹🇷 Türkiye’nin insansız hava gücünde yeni aşama: 10 K2 ile otonom formasyon uçuşu

#Baykar tarafından geliştirilen 10 adet #K2 Kamikaze İHA’nın otonom formasyon uçuşunu başarıyla tamamlaması, Türk savunma sanayisinin insansız sistemlerde ulaştığı ileri seviyeyi gösteren son derece önemli bir gelişme oldu. Daha önce beş platformla gerçekleştirilen testlerin kısa süre içerisinde 10 hava aracına çıkarılması, çoklu otonom görev mimarisinin hızla geliştirildiğini ve ölçeklenebilir bir yapıya kavuştuğunu gösteriyor.

Test sırasında K2’lerin belirlenen formasyonu otonom biçimde koruması, birbirleriyle koordineli şekilde hareket etmesi ve görev sonunda güvenli biçimde iniş yapması, platformların tek tek kullanılan hava araçlarının ötesine geçtiğini ortaya koyuyor. Artık aynı görev kapsamında birlikte hareket edebilen, ortak hedeflere yönelebilen ve operasyon sahasında birbirini tamamlayan bir insansız hava gücü mimarisi şekilleniyor.

K2’nin uzun menzil, yüksek havada kalış süresi, güçlü harp başlığı taşıma kapasitesi ve elektronik harp ortamlarında görev yapabilme özellikleri, sistemi klasik kamikaze #İHA anlayışının çok ötesine taşıyor. Yapay zeka destekli hedef tespiti, elektro-optik sistemler, görsel kilitlenme ve görüş ötesi veri bağıyla desteklenen çoklu görev kabiliyeti, Türkiye’ye uzun mesafelerde yüksek etkili ve maliyet etkin yeni bir taarruz seçeneği kazandırıyor.

K2 testi, son günlerde art arda gerçekleştirilen #AKINCI ve #KIZILELMA atışlarıyla birlikte değerlendirildiğinde çok daha büyük bir anlam taşıyor. Bayraktar AKINCI’nın iki TOLUN-P mühimmatını salvo halinde kullanarak hedefleri tam isabetle vurması, platformun yüksek mühimmat taşıma kapasitesini ve eş zamanlı taarruz kabiliyetini bir kez daha gösterdi.

Ardından Bayraktar KIZILELMA’nın dahili silah istasyonundan TEBER-82 ve TOLUN mühimmatlarıyla gerçekleştirdiği başarılı atışlar, Türkiye’nin insansız savaş uçağı geliştirme sürecinde yeni bir eşiğin aşıldığını gösterdi. Mühimmatların gövde içerisinde taşınması; düşük görünürlük, aerodinamik performans ve geleceğin hava harekatı açısından kritik önem taşıyor.

AKINCI’nın ağır ve hassas taarruz gücü, KIZILELMA’nın düşük görünürlüklü insansız savaş uçağı kabiliyeti ve K2’nin koordineli çoklu görev mimarisi aynı teknoloji ekosistemi içerisinde birleşiyor. Türkiye artık yalnızca farklı sınıflarda İHA üretmiyor; keşif, gözetleme, hassas vuruş, elektronik harp ve çoklu otonom harekat kabiliyetlerini birbirine bağlayan bütünleşik bir insansız hava gücü oluşturuyor.

Arka arkaya gelen bu başarılı testler, Türk mühendisliğinin platform üretmenin ötesine geçerek geleceğin muharebe ortamına yön verecek görev mimarileri geliştirdiğini gösteriyor. Gökyüzünde koordineli hareket eden 10 K2, hedefleri tam isabetle vuran AKINCI ve dahili silah istasyonundan mühimmat kullanan KIZILELMA, Türkiye’nin insansız hava sistemlerinde yalnızca gelişmeleri takip eden değil, yeni standartlar belirleyen ülkelerden biri haline geldiğini ortaya koyuyor.

#MilliTeknolojiHamlesi, birbirini tamamlayan platformlar ve ortak görev kabiliyetleriyle Türkiye’nin geleceğin hava gücünü bugünden inşa ediyor.

[Selçuk Bayraktar @Selcuk]

10 x #K2 Kamikaze İHA ✈️🚀

🛫 Otonom Sürü ve Formasyon Uçuşu Testi
🛫 Autonomous Swarm and Formation Flight Test

#MilliTeknolojiHamlesi 🌍🇹🇷

[Dr. Erman Tatlıoğlu @tatlioglu]

✒️ “🇺🇦 Ukrayna’nın Geleceğine Kesilen Amerikan Faturası”

Donald Trump’ın #Ukrayna ile imzalanan maden anlaşması hakkında kullandığı, “İstediğimiz zaman oraya girebilir ve neredeyse istediğimiz her şeyi alabiliriz” ifadesi, Batı’nın demokrasi, özgürlük ve dayanışma söylemleriyle örttüğü ekonomik hesabı görünür hale getirdi. #Trump, Washington’ın diplomatik ifadelerle sakladığı anlayışı doğrudan dile getirdi.

2022 baharında İstanbul’da yürütülen görüşmeler, çatışmaların durması için diplomatik bir çıkış ihtimalinin bulunduğunu gösteriyordu. #BorisJohnson’ın Nisan 2022’de Kiev’e yaptığı ziyaretin ardından müzakere seçeneği geri plana itilirken Batı’nın mesajı savaşın sürdürülmesi yönünde şekillendi. #Kiev’e uzlaşmanın değil, daha fazla silah ve daha uzun bir mücadelenin yolu gösterildi. Ukrayna’nın içine sürüklendiği kriz ile Amerikan şirketlerinin kazançları yan yana konulduğunda, verilen tavsiyelerin kimin çıkarına hizmet ettiği anlaşılıyor.

Batılı başkentler “Ne kadar sürerse sürsün yanınızdayız” mesajı verirken desteğin bedelini anlatmadı. Ukrayna halkına zafer vadeden çevreler, ülkenin insan gücünün, üretim kapasitesinin, mali bağımsızlığının ve karar alma imkanlarının aşınmasını görmezden geldi. Ukrayna’nın geleceği, Kiev’den çok Washington, Londra ve Brüksel’de hazırlanan stratejilerin parçası haline getirildi.

Aradan geçen yıllar, desteğin karşılıksız olmadığını gösterdi. Trump yönetimi, #Biden döneminde gönderilen yardımları Ukrayna’nın ödemesi gereken bir faturaya dönüştürdü. Nisan 2025’te imzalanan maden anlaşmasıyla #ABD, Ukrayna’nın yeni maden ve doğal kaynak projelerinde önemli ayrıcalıklar elde etti. “Ukrayna’nın özgürlüğü için yapılan yardım” şeklinde sunulan harcamaların bedeli, ülkenin yer altı kaynakları üzerinden tahsil edilmeye başlandı.

Anlaşma kağıt üzerinde Ukrayna’nın kaynakları üzerindeki mülkiyetini koruyor ve ortak bir yatırım fonu öngörüyor. Ancak güvenliği, bütçesi ve askeri kapasitesi dış desteğe bağımlı hale getirilen bir ülkenin #Washington ile eşit şartlarda pazarlık yaptığını savunmak mümkün değil. Mülkiyet Ukrayna’da kalırken kaynakların işletilmesi, gelirlerin paylaşılması ve gelecekteki yatırımlar üzerindeki Amerikan etkisi kurumsallaştırılıyor.

Trump’ın sözleri bu güç ilişkisinin itirafı niteliğinde: “Yardım ettik, şimdi istediğimizi alırız.” Washington, Ukrayna’ya verilen desteği yatırım, ülkenin madenlerini ise yatırımın getirisi olarak görüyor. Henüz çıkarılmamış yer altı zenginlikleri, gönderilen silahların ödeme kalemlerine dönüştürülüyor.

Ukrayna halkı suçlanan değil, Batı’nın çıkar siyasetinin faturasını ödeyen taraftır. Yıllarca çatışmaların sürdürülmesi için cesaretlendirilen Ukrayna’ya şimdi desteklerin karşılığı hatırlatılıyor. Halkın geleceğine ait kaynaklar, Washington’ın harcamalarını geri kazanmasının ve Amerikan şirketlerine yeni alanlar açılmasının aracına çevriliyor.

Savaşın en kazançlı büyük gücü ABD oldu. Amerikan savunma şirketleri büyüdü, Avrupa’nın Washington’a bağımlılığı derinleşti ve Ukrayna’nın stratejik kaynaklarına Amerikan sermayesinin girişini sağlayacak düzen kuruldu. Washington kendi askerini göndermeden silah pazarını genişletti, müttefiklerini kendisine bağladı ve Ukrayna’nın gelecekteki zenginliklerinde pay sahibi oldu.

Ukrayna önce uzun süreli savaşın taşıyıcısı, ardından yardım faturalarının muhatabı, son olarak doğal kaynakları paylaşılacak bir ekonomik alan haline getirildi. Verilen silahların karşılığında şimdi ülkenin madenleri ve gelecek nesillerinin ekonomik imkanları isteniyor. Bir savaşın gerçek nedenini öğrenmek istiyorsanız, sonunda en çok kimin kazandığına bakın.

https://t.co/bOPAdJcIVK

[Dr. Erman Tatlıoğlu @tatlioglu]

✒️ “🇪🇺 Avrupa Birliği, Rusya'yı ekonomik olarak sınırlandırmayı hedeflerken, aynı süreçte kendi ekonomik dayanıklılığını, güvenlik mimarisini ve stratejik özerklik hedefini yeniden sorgulamak zorunda kalmıştır.”

Avrupa Birliği'nin Rusya’ya yönelik uyguladığı yaptırımların ekonomik maliyetlerini ve birlik içerisinde yarattığı güvenlik paradoksunu MURCIR (@MURCIR) için kaleme aldım.

[MURCIR @MURCIR]

MURCIR Analiz 35. Sayisi ile yayinda! Erman Tatlıoğlu'nun kaleminden "Avrupa Birligi'nin Rusya Politikası: Ekonomik Maliyetler ve Güvenlik Paradoksu" baslikli analizin tamamini websitemizde okuyabilirsiniz 👇
https://t.co/1pstRWxo2l

[Dr. Erman Tatlıoğlu @tatlioglu]

✒️ “🇨🇳 Jeopolitiğin Yeni Cephesi: Dijital Ticaret Koridorları”

Jeopolitik rekabet uzun yıllar boyunca limanlar, boğazlar, enerji hatları ve askeri üsler üzerinden okundu. Bir ülkenin hangi limana yatırım yaptığı veya hangi deniz güzergahında askeri varlık bulundurduğu, küresel güç mücadelesinin temel göstergeleri arasında yer aldı. Dijitalleşmenin uluslararası ticareti dönüştürmesiyle birlikte bu yaklaşım tek başına yeterli değildir. Günümüzde ticaret koridorlarını ayakta tutan yalnızca limanlar değil; veri merkezleri, gümrük yazılımları, telekomünikasyon ağları, bulut hizmetleri ve uydu navigasyon sistemleridir. Kritik soru artık bir limanın kime ait olduğu değil, o limanın hangi dijital ekosistem tarafından yönetildiğidir.

Modern ticaret koridorları, birbirini tamamlayan fiziksel ve dijital katmanlardan oluşmaktadır. Limanlar ve lojistik merkezleri görünür altyapıyı oluştururken, fiber optik kablolar, veri merkezleri, bulut sistemleri ve gümrük platformları koridorların görünmeyen omurgasını meydana getirmektedir. Kalıcı etki, yalnızca fiziksel altyapıya sahip olmaktan değil, bu altyapıyı yöneten teknolojilere ve operasyonel süreçlere yerleşmekten geçmektedir.

Son yıllarda bu dönüşümü en sistemli uygulayan aktörlerden biri #Çin olmuştur. Pekin, Kuşak ve Yol Girişimi’ni yalnızca liman ve ulaştırma projeleriyle sınırlı tutmamış, dijital altyapıları da aynı stratejinin ayrılmaz bir parçası haline getirmiştir. Böylece hedef, yeni ticaret yolları oluşturmanın ötesinde, bu yolların işletilmesini sağlayan teknolojik ekosistemin vazgeçilmez aktörü olmaktır.

Basra Körfezi’nden Babülmendep Boğazı’na ve Doğu Afrika’ya uzanan ticaret koridoru bu yaklaşımın en belirgin örneklerinden biridir. Çin, liman yatırımlarını terminal işletmeciliği, gümrük sistemleri, veri merkezleri ve telekomünikasyon altyapılarıyla desteklemektedir. Abu Dabi’deki Khalifa Limanı’nda #COSCO’nun uzun vadeli işletme hakkı ile Cibuti’deki liman, serbest ticaret bölgesi ve dijital gümrük projeleri aynı stratejinin parçalarını oluşturmaktadır.

#Huawei’nin telekomünikasyon ağları, Alibaba Cloud’un veri merkezleri, #PEACE deniz altı fiber optik kablo sistemi ve BeiDou uydu navigasyon ağı da bu dijital mimarinin temel bileşenleri arasında yer almaktadır. Kenya ve Etiyopya’daki telekom ve bulut bilişim projeleri ile Körfez ülkelerindeki veri merkezi yatırımları, Çin’in yalnızca fiziksel altyapıya değil, ticaret koridorlarının dijital işleyişine de yerleşmeye çalıştığını göstermektedir.

Çin’in amacı her limanın sahibi olmaktan ziyade limanın kullandığı yazılımı geliştiren, veriyi taşıyan kabloyu işleten, gümrük sistemini kuran veya navigasyon altyapısını sağlayan aktör olmaktır. Bir limanın işletmecisi değiştirilebilir; ancak yıllardır kullanılan dijital altyapının kısa sürede değiştirilmesi çok daha maliyetli ve karmaşık bir süreçtir. Uzun vadeli nüfuz da büyük ölçüde bu teknolojik ve kurumsal bağımlılıklar üzerinden şekillenmektedir.

#ABD ve müttefiklerinin son dönemde dijital altyapılara, veri güvenliğine ve alternatif lojistik çözümlerine daha fazla yatırım yapmasının temel nedeni de budur. Rekabet artık yalnızca yeni limanlar inşa etmek üzerinden değil, ticaret koridorlarını yöneten dijital sistemleri geliştirmek üzerinden yürütülmektedir.

Özetle jeopolitiğin yeni cephesi, fiziksel altyapılar ile dijital mimarinin kesiştiği ticaret koridorlarıdır. Limanlar ve deniz yolları önemini korurken, bunları birbirine bağlayan veri ağları, yazılımlar ve dijital platformlar giderek daha belirleyici hale gelmektedir. Çin’in son yıllarda izlediği strateji de bu dönüşümün en somut örneklerinden biridir. Büyük güç rekabeti artık yalnızca haritalarda görülen limanlar üzerinden değil, o limanları görünmez şekilde birbirine bağlayan dijital altyapılar üzerinden de şekillenmektedir.

[Dr. Erman Tatlıoğlu @tatlioglu]

✒️ “⚓️ Geleceğin Deniz Üsleri Nasıl Korunacak? Deniz Hava Savunmasında Yeni Konsept”

Rusya-Ukrayna arasında ve Orta Doğu’da yaşanan çatışmalar, deniz harekat ortamında yeni bir güvenlik sorununu ön plana çıkardı. Artık savaş gemileri, limanlar, deniz üsleri ve enerji terminalleri yalnızca seyir füzeleriyle değil; yüzlerce kilometre öteden gelebilen, düşük maliyetli kamikaze İHA’lar ve sürü halinde kullanılan insansız sistemlerle de tehdit ediliyor. Buna karşılık milyonlarca dolar değerindeki hava savunma füzelerinin birkaç bin dolarlık hedeflere karşı kullanılması, uzun vadede sürdürülebilir bir çözüm sunmuyor. Bu nedenle birçok ülkede dikkatler, daha düşük maliyetli ve sürekli görev yapabilecek yeni hava savunma konseptlerine çevrilmiş durumda.

İngiliz ve Estonyalı şirketler tarafından insansız suüstü araçları üzerine entegre edilmesi planlanan yeni hava savunma konsepti de bu arayışın güncel örneklerinden biri olarak dikkat çekiyor.

▪️ Sabit hava savunma anlayışı değişiyor. Deniz üsleri, limanlar ve kritik kıyı tesislerinin korunmasında yalnızca kara konuşlu sistemler yerine, deniz üzerinde sürekli devriye gezen insansız platformlardan oluşan yeni bir savunma katmanı oluşturulması hedefleniyor.

▪️ Hedef artık tek bir İHA değil, sürü saldırıları olmuş durumda. Son yaşanan çatışmalarda onlarca hatta yüzlerce kamikaze İHA’nın eş zamanlı kullanılabilmesi, hava savunmasının yalnızca vurma başarısını değil, mühimmat stokunu ve maliyetini de kritik hale getirdi.

▪️ Önleme maliyetinin düşürülmesi öncelik haline geliyor. Geliştirilen konseptte ticari hazır bileşenlerden yararlanılan küçük önleyici füzeler kullanılması planlanıyor. Amaç, mevcut kısa menzilli hava savunma sistemlerine kıyasla çok daha düşük maliyetli angajman gerçekleştirebilmek ve mühimmat üretim hızını ciddi ölçüde artırmak.

▪️ İnsansız suüstü araçları yeni bir görev üstleniyor. Bugüne kadar daha çok keşif, gözetleme veya taarruz görevleriyle öne çıkan insansız deniz araçlarının, hava savunmasının aktif bir unsuru haline gelmesi bekleniyor.

▪️ Platformun denizde kalış süresi önem kazanıyor. Kullanılacak insansız suüstü aracının yüksek süratten ziyade uzun süre kesintisiz görev yapabilmesi, yüksek deniz durumlarında dahi stabil kalabilmesi ve farklı faydalı yükleri taşıyabilmesi hedefleniyor.

▪️ Çok katmanlı savunma anlayışı güçleniyor. Elektronik harp, radar, yapay zeka destekli komuta-kontrol, düşük maliyetli önleyici füzeler ve gerektiğinde önleyici İHA’ların aynı ağ içerisinde çalışması öngörülüyor. Böylece her hedefe aynı silahla müdahale etmek yerine, tehdidin niteliğine göre en uygun önleme yöntemi seçilebiliyor.

▪️ Deniz üsleri pasif hedef olmaktan çıkarılmak isteniyor. Hareket kabiliyeti bulunan insansız platformlar sayesinde hava savunma unsurlarının konumu değiştirilebiliyor. Böylece sabit konuşlu bataryaların yerinin tespit edilmesi ve hedef alınması daha zor hale geliyor.

▪️ Yeni konsept yalnızca askeri üslerle sınırlı değil. Limanlar, LNG terminalleri, rafineriler, enerji tesisleri, kritik deniz altyapısı ve ticaret limanları da bu sistemlerin temel kullanım alanları arasında yer alıyor.

Önümüzdeki dönemde ülkelerin deniz kuvvetleri; daha fazla füze taşıyan platformlardan ziyade, düşük maliyetli mühimmat, yapay zeka destekli karar sistemleri, elektronik harp kabiliyeti ve insansız deniz araçlarını tek bir ağ altında birleştiren savunma mimarilerine yatırım yapacaktır.

Türkiye açısından bakıldığında ise konu belirli bir ülkenin geliştirdiği projeden çok daha geniş bir anlam taşıyor. Mavi Vatan’daki deniz üsleri, limanlar, enerji terminalleri ve kritik kıyı altyapısının korunmasında insansız suüstü araçlarının hava savunmasına entegre edilmesi, düşük maliyetli önleyici mühimmatların geliştirilmesi ve elektronik harp destekli çok katmanlı savunma sistemlerinin yaygınlaştırılması geleceğin harekat ortamına uyum açısından önemli başlıklardan biri olarak değerlendirilebilir.

[Dr. Erman Tatlıoğlu @tatlioglu]

✒️ "🇪🇸🇲🇦 Ceuta'daki Göç Dalgası Tesadüf mü, İspanya'ya Verilen Stratejik Bir Mesaj mı?"

#İspanya'nın Kuzey Afrika'daki toprağı #Ceuta'da yaşanan kitlesel düzensiz göç hareketi, Avrupa'nın karşı karşıya kaldığı sıradan bir sınır güvenliği krizinden çok daha fazlasını ifade ediyor. Binlerce kişinin kısa süre içerisinde sınırı aşması, #Melilla'da yaşanan çatışmalar, #Fas tarafındaki #Fnideq kentinde araçların ateşe verilmesi ve İspanya'nın bölgeye asker sevk etmek zorunda kalması, göçün artık yalnızca insani bir mesele olarak değerlendirilemeyeceğini; devletler arasındaki jeopolitik rekabette etkili bir hibrit baskı aracına dönüştüğünü gösteriyor.

Ceuta'da birkaç gün içinde binlerce düzensiz göçmen sınırı aşarken, Melilla sınırında da güvenlik güçleri ile göçmen grupları arasında şiddetli çatışmalar yaşandı. Madrid yönetimi bölgeye ilave polis ve askeri birlik sevk etmek zorunda kaldı. Ceuta'nın göçmen kabul kapasitesi saatler içerisinde dolarken, İspanya yeniden Fas ile hızlı geri kabul mekanizmalarını devreye almaya çalıştı.

Reuters'ın bölgeden aktardığına göre, sınır kapılarının kapatılmasına ve güvenlik önlemlerinin artırılmasına rağmen binlerce göçmen Fas'ın Fnideq kentinde toplanmayı sürdürdü. Güvenlik güçleri tarafından geri püskürtülen grupların kıyı şeridi ve farklı güzergahlardan yeniden geçiş denemelerinde bulunması, yaşananların tek günlük bir göç hareketi değil, süreklilik kazanan bir sınır baskısına dönüştüğünü gösteriyor.

İlk bakışta bu tablo, Avrupa'nın kronik göç sorununun yeni bir halkası olarak görülebilir. Ancak uluslararası siyasette yalnızca olayların kendisi değil, zamanlamaları da önem taşır. Ceuta krizinin yaşandığı dönem, İspanya'nın dış politikada Washington ve Tel Aviv ile son yılların en ciddi görüş ayrılıklarını yaşadığı bir sürece denk geliyor.

Pedro Sanchez hükümeti son aylarda #Filistin'i tanıyan, İsrail'e yönelik silah kısıtlamaları uygulayan ve #Gazze konusunda Avrupa'nın en sert siyasi tutumunu benimseyen yönetimlerden biri haline geldi. Madrid ayrıca ABD-İsrail'in İran politikasına da destek vermeyen ülkeler arasında yer aldı. Buna karşılık Trump yönetimi de İspanya'yı ekonomik yaptırımlar ve ticari baskılarla tehdit eden açıklamalarda bulundu.

Dikkat çeken bir diğer gelişme ise Sanchez'in krizden yalnızca günler önce Cezayir'i ziyaret etmesiydi. Fas ile Cezayir arasındaki uzun yıllardır devam eden bölgesel rekabet düşünüldüğünde, Rabat'ın göç kartını yeniden devreye sokması şaşırtıcı değildir. Nitekim 2021 yılında da benzer bir Ceuta krizinde Fas'ın sınır kontrollerini gevşettiği ve bunun Madrid üzerinde ciddi diplomatik baskı oluşturduğu yönünde değerlendirmeler yapılmıştı.

Tam da bu noktada asıl sorunun sorulması gerekiyor:

Gerçekten yalnızca binlerce göçmen aynı anda Avrupa'ya ulaşmaya mı karar verdi, yoksa İspanya'ya çok daha kapsamlı bir stratejik mesaj mı verildi?

Elbette bugün için ABD veya İsrail'in bu göç hareketini doğrudan yönlendirdiğini ortaya koyan somut ve doğrulanmış bir kanıt göstermek mümkün değil. Böyle bir iddiayı mevcut verilerle ileri sürmek doğru olmaz. Ancak uluslararası ilişkilerde baskı mekanizmaları çoğu zaman doğrudan işlemez. Hibrit rekabet; vekil aktörler, bölgesel ortaklar ve mevcut kırılganlıklar üzerinden yürütülür. Bu nedenle yalnızca "kim yaptı?" sorusuna değil, "yaşananlar kime fayda sağlıyor?" sorusuna da odaklanmak gerekir. Jeopolitik rekabetin temel özelliklerinden biri, bazı mesajların doğrudan değil, üçüncü taraflar üzerinden verilmesidir.

İspanya'nın #Washington ve #TelAviv'den birçok kritik dış politika başlığında farklılaşmaya başladığı bir dönemde, ülkenin en hassas güvenlik alanlarından biri olan düzensiz göç üzerinden ciddi bir baskıyla karşı karşıya kalması tesadüf olarak değerlendirilmemelidir. Özellikle Fas'ın hem ABD'nin yakın güvenlik ortaklarından biri olması hem de son yıllarda İsrail ile askeri, istihbari ve siyasi ilişkilerini hızla geliştirmesi, yaşanan gelişmeleri daha geniş bir jeopolitik çerçevede okumayı gerekli kılıyor.

Bugün büyük güç rekabeti yalnızca savaş gemileri, yaptırımlar veya askeri üsler üzerinden yürümüyor. Enerji, ticaret, teknoloji, göç hareketleri ve toplumsal istikrarsızlık oluşturabilecek tüm kırılgan alanlar, hibrit rekabetin yeni araçları haline gelmiş durumda. Bir ülkeyi baskı altına almak için doğrudan askeri güç kullanmak gerekmiyor; sınırlarında yönetemeyeceği büyüklükte bir göç baskısı oluşturmak da benzer siyasi sonuçlar doğurabiliyor.

Bu nedenle Ceuta'da yaşananları yalnızca bir göç krizi olarak okumak eksik kalacaktır. Aynı zamanda Avrupa'nın güney sınırında verilen bir jeopolitik mesaj olarak da değerlendirilmesi gerekiyor. Mesajın içeriği ise oldukça açık görünüyor:

"Dış politika tercihlerinizin, iç güvenliğiniz üzerinde de bir maliyeti olabilir."

https://t.co/pURyrWitou

[Dr. Erman Tatlıoğlu @tatlioglu]

@yetkinkarakas @tcbestepe Değerli görüşleriniz için asıl ben teşekkür ederim Yetkin Bey.

[Dr. Erman Tatlıoğlu @tatlioglu]

🇷🇺🇪🇺 Avrupa Birliği’nin Rusya’ya yönelik 21. yaptırım paketi, yalnızca Moskova üzerindeki baskıyı değil, aynı zamanda Avrupa’nın siyasi birlik ve stratejik dayanıklılık kapasitesini de test ediyor.

Yeni paketin kapsamını, üye ülkeler arasındaki görüş ayrılıklarını ve yaptırım politikasının geleceğine ilişkin olası etkilerini SETA vakfı (@setavakfi) için kaleme aldım.

[SETA @setavakfi]

🔎 ODAK | Rusya Yaptırımlarında Avrupa’nın Birlik Sınavı: 21. Paket Neyi Gösteriyor?

"Rusya'nın enerji ticaretinin Asya pazarlarına yönelmesi, üçüncü ülkeler üzerinden ticaret kanallarını genişletmesi ve alternatif finansal yöntemler kullanması, yaptırımların ilk dönemlerde yarattığı etkinin aynı yöntemlerle sürekli olarak yeniden üretilemeyeceğini gösteriyor."

✍️ @tatlioglu
🔗 https://t.co/rmp0gKO4Z1

[Dr. Erman Tatlıoğlu @tatlioglu]

🇷🇺 Novorossiysk’e Yönelik Saldırılar Karadeniz’deki Riskleri Derinleştiriyor

#Karadeniz’deki enerji altyapısına yönelik son İHA saldırıları, bölgede deniz ulaştırma güvenliği ve enerji arz güvenliğine ilişkin endişeleri yeniden gündeme taşımaktadır. Rusya’nın #Novorossiysk kentindeki Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu (CPC) deniz terminali çevresinde yaşanan son olaylar, Karadeniz’deki ticari enerji taşımacılığının güvenlik boyutunu bir kez daha öne çıkarmaktadır.

▪️ Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu (CPC), 30 Temmuz’da Novorossiysk yakınındaki deniz terminali çevresinde iki tankere yönelik İHA saldırısı gerçekleştirildiğini açıkladı. Güvenlik gerekçesiyle petrol yükleme faaliyetleri geçici olarak durduruldu.

▪️ CPC’nin açıklamasına göre, #NISSOS SIFNOS isimli tanker yükleme sırasında, #MARATHI isimli tanker ise terminale yaklaşırken saldırıya uğradı. Olaylarda can kaybı yaşanmazken, yangınlar kontrol altına alındı ve petrol sızıntısı meydana gelmedi.

▪️ Şirket, ana boru hattı tesislerinin normal şekilde faaliyetlerini sürdürdüğünü, ancak deniz terminalindeki yükleme işlemlerinin güvenlik gerekçesiyle askıya alındığını bildirdi.

▪️ Yaklaşık 1.511 kilometre uzunluğundaki CPC hattı, #Kazakistan’ın petrolünü Rusya’nın Novorossiysk Limanı üzerinden dünya piyasalarına ulaştıran en önemli ihracat güzergahlarından biri olmayı sürdürmektedir. Ortakları arasında Transneft, KazMunayGas, Chevron, ExxonMobil, Lukoil ile Rosneft-Shell ortaklığı yer almaktadır.

▪️ Temmuz ayı içerisinde aynı terminal çevresinde benzer nitelikte birden fazla saldırının meydana gelmesi nedeniyle petrol yükleme faaliyetleri birkaç kez durduruldu. Son olayla birlikte Karadeniz’deki kritik enerji altyapısına yönelik güvenlik riskleri yeniden gündeme geldi.

✒️ Karadeniz’deki kritik enerji altyapısına yönelik saldırılar, bölgedeki çatışmanın askeri boyutunu aşarak enerji güvenliği ve deniz ticaretini doğrudan hedef alan yeni bir aşamaya geçtiğini göstermektedir. Enerji terminalleri ile ticari deniz taşımacılığının hedef haline gelmesi, Karadeniz’i yalnızca bölgesel güç mücadelesinin değil, küresel enerji arzını etkileyebilecek stratejik bir baskı alanına dönüştürmektedir. Mevcut eğilimin devam etmesi halinde, bölgedeki enerji akışında yaşanabilecek kesintiler, deniz ticaretinde güvenlik maliyetlerinin artması ve uluslararası taşımacılık rotalarının yeniden şekillenmesine neden olacaktır. Yaşanan süreç, Karadeniz’deki askeri gerilimin ekonomik sonuçlarını daha görünür hale getirirken, bölgesel istikrarsızlığın küresel enerji piyasalarına yansıma riskini de önemli ölçüde artırmaktadır.

➡️ İlgili Haber; https://t.co/91Mt4pfXK0

[Selçuk Bayraktar @Selcuk]

#KIZILELMA ✈️🚀🍎

🚀 Dahili Silah İstasyonundan TEBER-82 ve TOLUN-P Mühimmatı Atış Testi
🚀 TEBER-82 & TOLUN-P Munition Firing Test from the Internal Weapons Bay

🎯 Tam İsabet | Bull’s Eye

@BaykarTech 🤝 @Roketsan 🤝 @Aselsan

#MilliTeknolojiHamlesi 🌍🇹🇷