حافظه اینترنت فراموش نمیکند!
شش ماه پیش، آبراهام لینکلن در روایت صداوسیما به قعر دریا رفت؛ حالا همان ناو در بندر لائم چابانگ، نزدیک پاتایای تایلند، پهلو گرفته است!
در روزهای آغازین جنگ، مجری صداوسیما با اطمینانی عجیب از "غرق شدن ناو آبراهام لینکلن" خبر داد و حاضران در برنامه هم با شعارهایشان این پیروزی خیالی(!) را جشن گرفتند. ادعایی که همان زمان دستمایه طنز کاربران شد و حالا انتشار تصاویر ناو در تایلند، دوباره آن برنامه را به یاد کاربران آورده است.
کاربری نوشته:
«مشکل اینه که ناو آبراهام لینکلن از سناریو صداوسیما اطاعت نمیکند و چند ماه بعد، جلوی دوربین خبرنگاران در بندر پهلو میگیرد!»
جواد مجابی، شاعر، ��ویسنده و منتقد برجسته ایرانی درگذشت
جواد مجابی، چهره چندساحتی فرهنگ و ادب ایران، روز شنبه ۱۴ شهریور ۱۴۰۵ در سن ۸۷ سالگی پس از یک دوره بیماری از دنیا رفت.
او که در سال ۱۳۱۸ در قزوین متولد شده بود، یکی از برجستهترینهای سپهر ادبیات، روزنامهنگاری و هنرهای تجسمی معاصر ایران به شمار میرفت. مجابی به دلیل فعالیتهای گسترده و متنوعش در حوزههای شعر، رمان، ��نزپردازی، نقاشی و نقد هنری و ادبی، همواره به عنوان چهرهای جامعالاطراف شناخته میشد که ردپای حضور فرهنگیاش در دهههای متوالی تاریخ معاصر ایران پررنگ بود.
این نویسنده فقید در عرصه مطبوعات با بسیاری از نشریات معتبر و جریانساز کشور از جمله روزنامه اطلاعات و مجلات «فردوسی»، «جهان نو»، «خوشه»، «آدینه» و «دنیای سخن» همکاری داشت و عهدهدار مسئولیتهای مطبوعاتی مهمی بود.
قلم نیشدار در طنز، نگاه موشکافانه در نقد تجسمی و تحلیلهای عمیقش در حوزه ادبیات، او را به یکی از مرجعهای فکری معاصر تبدیل کرده بود.
از جواد مجابی آثار مکتوب فراوانی در قالب مجموعه شعر، رمان، داستان کوتاه و پژوهشهای هنری و ادبی به یادگار مانده است که از میان شاخصترین آنها میتوان به «شناختنامه احمد شاملو»، «شناختنامه غلامحسین ساعدی»، رمان «باغ گمشده» و «آینه بامداد» اشاره کرد. مرگ او ضایعهای برای جامعه فرهنگی، نویسندگان و هنرمندان ایران به شمار میرود.
#جواد_مجابی #شاعر #روزنامه_نگار #گفتگو_توانا
توماس دِ تورکمادا
مردی که به نام خدا، ترس را قانون کرد
اسمش را میشنوید و بیاختیار به یاد وحشت میافتید. توماس دِ تورکمادا، نخستین «تفتیشگر اعظم» اسپانیا، نمادی شد از دورانی که تفاوت باور میتوانست به قیمت جان تمام شود. اما داستان او فقط درباره یک مرد قرونوسطایی نیست؛ روایتی از اروپای قرن پانزدهم است که غریب نیست به ایران قرن بیستویکم.
▪️سلطه دینی و یکدستی مذهبی
تورکمادا در حدود ۱۴۲۰ به دنیا آمد و مشاور مذهبی فردیناند و ایزابل شد. در دورانی که دین و حکومت بهشدت درهمتنیده بودند، تفاوت عقیدتی تهدیدی برای نظم اجتماعی تلقی میشد. هدف رسمی تفتیش عقاید، شناسایی کسانی بود که از ایمان رسمی فاصله گرفته بودند؛ اما مرز میان باور شخصی و امنیت حکومتی مبهم بود.
▪️تغییر دین؛ انتخاب آزاد یا فشار؟
بخشی از یهودیان و مسلمانان اسپانیا پیشتر، گاه داوطلبانه و گاه زیر فشار اجتماعی، به مسیحیت گرویده بودند. اما حتی پس از تغییر دین، متهم میشدند باور پیشین خود را در خفا حفظ کردهاند. پرسش اصلی این است: اگر فردی از ترس باور خود را پنهان کند، آیا انتخاب او واقعا آزادانه بوده است؟
▪️اخراج، محرومیت و ازدسترفتن زندگی
تورکمادا شخصا عامل خشونت خیابانی نبود، اما نامش با فرمان اخراج یهودیان از اسپانیا در ۱۴۹۲ پیوند خورده است. فرمان الحمرا هزاران یهودی را میان ترک اسپانیا یا پذیرش مسیحیت مخیر کرد. فشار مذهبی همیشه با زندان آغاز نمیشود؛ گاه با تخریب نمادها، مصادره اموال و حذف از روایت رسمی نیز عملی میشود.
▪️آیا تر�� میتواند باور ایجاد کند؟
اسپانیای امروز با دوره تفتیش عقاید فاصله دارد و تلاشهایی برای بازاندیشی درباره گذشته، از جمله در قبال نوادگان یهودیان سفاردی، صورت گرفته است. اما مهمترین بخش این داستان خود تورکمادا نیست؛ پرسشی که زنده میماند این است: آیا برخورد یک جامعه با اقلیتهای دینی، معیاری برای سنجش ا��تمادبهنفس آن جامعه است؟
متن کامل این نوشتار را در وبسایت گفتوشنود بخوانید
توماس دِ تورکِمادا، تفتیشگر اعظم دین در اسپانیا؛ دین، سلطه، وحشت
https://t.co/M0JYetJXZI
#خشونت_مذهبی #آزادی_باور #نقد_دین #گفتگو_توانا
مولوی عبدالحمید: اقتصاد کشور به مرحله فروپاشی رسیده است
بهترین راه خروج از بنبست «توافق» است
مولوی عبدالحمید، امامجمعه اهلسنت زاهدان، با بحرانی توصیف کردن وضعیت اقتصادی و معیشتی کشور، گفت اقتصاد ایران به «مرحله فروپاشی» رسیده و بهترین راه برونرفت از مشکلات و بنبست موجود، دستیابی به «توافق» است.
او در خطبههای نماز جمعه ۱۳ شهریور ۱۴۰۵ گفت افزایش روزانه قیمت دلار و کاهش ارزش پول ملی، زندگی مردم را با «بنبست شدید» مواجه کرده است. به گفته عبدالحمید، مغازهداران مشتری ندارند و مشتریان نیز توان خرید ندارند و بسیاری از مردم حتی قادر به تأمین نیازهای اولیه زندگی خود نیستند.
امامجمعه زاهدان با تأکید بر مسئولیت حکومت در قبال وضعیت معیشتی مردم گفت هیچ وظیفهای برای مسئولان مهمتر از رسیدگی به مشکلات مردم نیست و مسئولان نباید تحت تأثیر جریانهای تندرو قرار بگیرند. او تأکید کرد مسئولانی که دلسوز مردم هستند باید برای جلوگیری از تشدید مشکلات اقدام کنند و افزود: «بهترین راهحل مشکلات کشور، توافق است.»
#مولوی_عبدالحمید #فقر #تورم #گرانی
مادر جاویدنام #پارسا_امینی با انتشار ویدویی از رقص فرزندش و در قسمتی از متن اینگونه نوشته است:
«پسرم باز به یادت افتادم، یادخندههای شیرینت، یاد رقصیدنات، یاد حرف زدنات، یاد نوازش کردنهات،یاد شوخیهات، روزی صدبار تو مغزم مرور میشوی، مثل یک نوا�� کاست قدیمی که تموم میشه دوباره برش میگردونی و اون طرف دیگهاش رو میذاری، تو شیرینی قصه زندگیم بودی، با تو همه چی تموم شد.
زندگی میکنم اما با خودم نیستم، کاش همون شب منم تمام میشدم....»
محمد پارسا امینی، نوجوان ۱۷ ساله اهل فردیس (کرج)، در جریان اعتراضات مردمی این شهر با شلیک مستقیم گلوله جنگی به ناحیه شکم از سوی نیروهای حکومتی جان خود را از دست داد.
بر اساس گزارشها، او پس از اصابت گلوله به درمانگاه منتقل شد اما در همانجا جان باخت. خانوادهاش پیکر او را از درمانگاه تحویل گرفته و به منزل منتقل کردند و تا صبح روز بعد در حیاط خانه نگه داشتند. در نهایت، پس از گذشت چهار روز، موفق به دریافت مجوز دفن شدند و پیکر او را به خاک سپردند.
#پارسا_امینی
مادر #آرتین_خواجوی_نیا با انتشار ویدیویی، کفشهای فرزندش را از سالهای مختلف زندگی او کنار هم جمع کرده است؛ کفشهایی که هر کدام یادآور بخشی از کودکی، نوجوانی و قدمهایی هستند که دیگر ا��امه نیافتند.
او در شرح این ویدئو نوشته است:
«از اولین تا آخرین قدمهای تو را مرور میکنم، پسر قهرمانم. از لحظهبهلحظه بزرگ شدنت، حالا فقط خاطراتی برای من مانده که هر ثانیه از مقابل چشمانم میگذرد.»
مادر آرتین با یادآوری روزهای کودکی تا نوجوانی فرزندش افزوده است:
«از آن نوزاد زیبا با آن لباس زرد در آغوشم تا آن مرد بلندقامتی که باید برای دیدنش سرم را بالا میبردم، تو همیشه یادگار مادر شدن من خواهی ماند.»
آرتین خواجوینیا، دانشآموز ۱۶ ساله رشته کامپیوتر، شامگاه ۱۸ دی ۱۴۰۴ در جریان اعتراضات مقابل فرمانداری شهر قدس، قلعهحسنخان، با شلیک گلوله جنگی کش��ه شد.
مادرش او را «قهرمان جاودانه من» نامیده و نوشته است:
«هر لحظه و هر جا، یادت جاوید و راهت پرنور.»
◾️با سانسور خبرگزاریهای داخلی، این خانوادههای داغدار هستند که با دوربین موبایل، با یک روایت یا یک عکس از لباس خونآلود فرزندشان، تنها روزنه ممکن برای رسان��ن صدایشان به جهان را باز نگه میدارند.
شبکههای اجتماعی، از توییتر تا اینستاگرام و تلگرام، به تنها تریبونی بدل شدهاند که صدای دادخواهی این خانوادهها را منعکس میکنند.
#آرتین_خواجوی_نیا
نمایش آدمآهنی کنترلشونده به نام «ربات هوش مصنوعی» در غرفه هلدینگ بابک زنجانی!
در بیستونهمین نمایشگاه #الکامپ، هلدینگ منتسب به بابک زنجانی یک ربات انساننما را به نمایش گذاشت؛ نمایشی که ظاهرا قرار بود نشانهای از ورود این مجموعه به دنیای هوش مصنوعی باشد، اما ویدئوهای منتشرشده، اپراتوری را نشان میدهد که حرکات ربات را از راه دور کنترل میکند.
همین تصویر کافی بود تا دستاورد هوشمند(!) به سوژه طنز کاربران شبکههای اجتماعی تبدیل شود!
البته این دستگاه کنترل شونده یک ربات انساننماست و کنترل از راه دور نیز به خودی خود جعلیبودن آن را ثابت نمیکند�� مسئله اینجاست که ربات نمایشدادهشده نه محصول این هلدینگ، بلکه مدل آماده G1، ساخت شرکت چینی Unitree است. قیمت آن نیز در فروشگاه رسمی این شرکت از ۱۳ هزار و ۵۰۰ دلار آغاز میشود!
این ربات پیشتر نیز در کنار بابک زنجانی دیده شده بود. در ویدئویی دیگر، تصاویر واقعی G1 با صحنههای ساختگی تولیدشده با هوش مصنوعی از رباتهای مسلح ترکیب شد و برخی صفحات آن را ربات هوشمند جنگی با قابلیت تیراندازی معرفی کردند؛ ادعایی که بررسیها نادرستی آن را نشان میدهد.
در غرفهای با ادعای آیندهسازی، یک محصول آماده چینی را با اپراتور انسانی به حرکت درآوردند و نامش را نمایش هوش مصنوعی گذاشتند!
روزی که نیلوفر از خانه بیرون زد، غذای نیمپز روی اجاق گاز روشن مانده بود و او جز گوشی تلفن و کارت ملی، هیچ چیز با خود نبرده بود. تصور خانوادهاش این بود که او بهزودی برمیگردد، اما بازگشت نیلوفر پس از ۱۰ روز بیخبری، به تراژدی و فاجعه ت��دیل شد؛ بازگشتی با بدنی درهمشکسته در جدال با مرگ.
نیلوفر مجاور، زن ۲۷ ساله اهل پیرانشهر، پس از ده روز کابوسوار شکنجه، تجاوز و محرومیت از آب و غذا، با مرگ مغزی به بیمارستان منتقل شد و سرانجام روز ۱۳ شهریور، پس از اهدای دو کلیهاش، جان خود را از دست داد.
بر اساس گزارشهای منتشرشده توسط آژانس خبررسانی کُردپا، خانواده نیلوفر مردی ۴۱ ساله به نام «سید عزتالدین سیدطاهری» را متهم کردهاند که با سوءاستفاده از شرایط آسیبپذیر او، او را فریب داده و در این مدت به اسارت گرفته است. با وجود شکایت رسمی خانواده، متهم تاکنون بازداشت نشده و متواری است.
سهیلا مهدیزاده، خاله نیلوفر، با تشریح ابعاد وحشتناک این جنایت گفت که تمام بدن خواهرزادهاش پر از آثار کبودی و جراحت بوده، استخوان چانه و پهلوی او شکسته و ضربه سختی به پشت سرش وارد شده بود.
به گفته او، آسیبهای جدی نواحی جنسی نیز حکایت از شدت خشونت و تجاوز دارد.
ماجرا از آنجا شکل فجیعتری به خود میگیرد که متهم روز ۱۰ شهریور، نیلوفر را در وضعیتی نیمهجان به درمانگاهی در روستای اندیزه منتقل میکند و مدعی میشود جراحات ناشی از تصادف است. او حین انتقال نیلوفر با آمبولانس به بیمارستان پیرانشهر، در بین راه پیاده شده و فرار میکند و سپس طی تماسی با مادر نیلوفر، ادعای دروغین خود درباره تصادف را تکرار میکند.
خانواده نیلوفر میگویند در روزهای ناپدید شدن او، متهم در تماس با آنان مدعی شده بود که نیلوفر با میل خود آمده و قصد ازدواج دارند، حال آنکه خانواده در این مدت تنها یک بار توانستند برای لحظاتی با او صحبت کنند.
فاجعه به اینجا ختم نمیشود؛ خاله نیلوفر اعلام کرده که پس از رسانهای شدن این پرونده، دو خانواده دیگر نیز پیش قدم شده و ادعا کردهاند که دخترانشان پیشتر توسط همین فرد هدف خشونت، شکنجه و تجاوز قرار گرفتهاند. او با تأکید بر لزوم شکستن سکوت در برابر خشونت علیه زنان، گفته است که صدای نیلوفر باید پژواک تمام زنانی باشد که قربانی خشونت شده یا در معرض خطرند.
#نیلوفر_مجاور #تجاوز #قتل
قانون منع نماز و آیینهای مذهبی در اماکن عمومی کبک کانادا اجرایی شد
با اجرای قانون جدید سکولاریسم در استان کبک کانادا (معروف به لایحه ۹)، برگزاری نماز و آیینهای مذهبی جمعی در اماکن عمومی، خیابانها، پارکها و همچنین محیطهای کاری نهادهای دولتی با محدودیتهای جدی و ممنوعیت مواجه شده است.
بر اساس این مقررات جدید که رسانههای کانادایی جزئیات آن را بازتاب دادهاند، شرکت حملونقل عمومی مونترال (STM) به طور رسمی به کارکنان خود اعلام کرده است ک�� از این پس هیچگونه فضایی برای اقامه نماز در محل کار نخواهند داشت و اتاقهای استراحت موجود تنها باید برای مواردی همچون مدیتیشن و یوگا استفاده شوند. همچنین برگزاری نمازهای جماعت در معابر و پارکها منوط به دریافت مجوزهای رسمی از شهرداریها شده است.
تصویب و اجرای این قانون پس از آن شتاب گرفت که برگزاری تجمعهای نماز جماعت در برخی معابر عمومی با انتقاد مواجه شده بود. در حالی که دولت کبک و حامیان این لایحه بر حفظ بیطرفی مذهبی در نهادهای دولتی و عمومی تأکید دارند، منتقدان و نهادهای مدافع حقوق مدنی هشدار میدهند که اینگونه قوانین آزادیهای مذهبی شهروندان را بهشدت محدود کرده و چالشهای حقوقی تازهای را در کانادا رقم زده است.
#کانادا #سکولاریسم #کبک #گفتگو_توانا
احضار مریم شکرانی، خبرنگار، به دادگاه به دلیل انتشار تصویر بدون حجاب
مریم شکرانی، خبرنگار اقتصادی در ایران، از احضار خود به مراجع قضایی به دلیل انتشار تصویر شخصی بدون حجاب اجباری در شبکههای اجتماعی خبر داد.
او با اعلام این خبر در حساب کاربری خود نوشت:
«به اتهام انتشار عکسهای شخصی بدون حجاب در شبکههای اجتماعی باید در تاریخ ۲۷ مهر ۱۴۰۵ در دادگاه کیفری دو مجتمع قضایی کارکنان دولت تهران حاضر شوم.
پ.ن: علت ارسال پرونده خبرنگاران به دادگاه کارکنان دولت را نمیدانم!»
صدور چنین احکام و احضارهایی بار دیگر گویای سطح عریان سرکوب و تجاوز سیستماتیک حکومت جمهوری اسلامی به حریم خصوصی شهروندان است؛ نظامی استبدادی که با خودکامگی تمام، فراتر از قوانین انسانی، حق بدیهی افراد بر انتخاب پوشش و سبک زندگی شخصی را جرمانگاری کرده و تلاش میکند با ابزار ارعاب، دادگاههای فرمایشی و پروندهسازیهای امنیتی، استبداد عقیدتی خود را بر تن و جان جامعه تحمیل کند.
گزارشهای رسیده از ایران نشان میدهد اعمال فشارها برای حجاب اجباری اخیرا افزایش داشته است.
#مریم_شکرانی #خبرنگار #حجاب_اجباری #نه_به_جمهوری_اسلامی
عقل و نقل
کدام داور نهایی است؟
اگر عقل و متن مقدس با هم اختلاف پیدا کنند، کدامیک باید عقب بنشیند؟
این سوال، تازه نیست.
قرنها پیش، متکلمان مسلمان دقیقا با همین معما دستوپنجه نرم میکردند: وقتی ظاهر یک آیه یا روایت، با آنچه عقل بهوضوح درک میکند در تضاد باشد، کدامیک «داور نهایی» است؟
ابنرشد، فیلسوف و فقیه اندلسی، در کتاب «فصلالمقال» پاسخی جسورانه داد: چون هم عقل و هم شرع از یک منبع حقیقت سرچشمه میگیرند، اگر نتیجه قطعی برهان عقلی با ظاهر متن دینی ناسازگار باشد، وظیفه عالمان دین، تاویل متن است، نه انکار عقل. از نگاه او، عقل هرگز نمیتواند با حقیقت در تعارض باشد. تعارض، نشانه سوءبرداشت ما از متن است، نه شکست عقل.
در سنت معتزلی هم همین اصل، پایه کلام بود: «حُسن و قُبح عقلی» یعنی عقل انسان بهتنهایی، پیش از هر وحیای، قادر است خوب و بد را تشخیص دهد. برای معتزله، عدالت خدا باید با معیار عقلی قابلفهم باشد، وگرنه واژه «عادل» بیمعنا میشود.
اما یک مثال ساده این بحث انتزاعی را ملموس میکند: فرض کنید متنی قدیمی به شما بگوید زمین مسطح است، اما تمام شواهد علمی خلاف آن را نشان دهند. آیا باید عقل و مشاهده ر�� کنار بگذارید، یا بپذیرید که یا برداشتتان از متن اشتباه بوده، یا متن را باید در زمینه تاریخیاش فهمید؟
بسیاری از ایمانداران در طول تاریخ، همین راه دوم را رفتهاند، نه از سر بیایمانی، بلکه از سر صداقت فکری.
پرسش نهایی اینجاست: وقتی باوری را حفظ میکنیم بهرغم تعارضش با عقل، آیا واقعا از «ایمان» دفاع میکنیم، یا از «ترس بازاندیشی»؟
#ایمان #عقل #خرد #نقد_دین #گفتگو_توانا
بیخبری مطلق از سرنوشت میلاد خورشیدی؛ معلم مریوانی یک ماه پس از بازداشت در بلاتکلیفی
با گذشت حدود یک ماه از بازداشت میلاد خورشیدی، معلم ۳۲ ساله مقطع ابتدایی اهل روستای بهرامآباد سروآباد و ساکن مریوان، سرنوشت این فعال صنفی در هالهای از ابهام قرار دارد و خانواده او همچنان از ��تهامات و دلایل دستگیریاش بیخبرند.
بر اساس گزارش شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران، این معلم مریوانی حدود یک ماه پیش توسط نیروهای اداره اطلاعات سنندج در منزل شخصی خود بازداشت و به بازداشتگاه این نهاد امنیتی منتقل شد.
در این مدت، علاوه بر عدم دسترسی به اطلاعات روشن درباره وضعیت نگهداری آقای خورشیدی، گزارشها حاکی از آن است که همسر او نیز پس از این بازداشت تحت فشار و بازجویی قرار گرفته است. مراجعات و پیگیریهای مکرر خانواده برای کسب اطلاع از پرونده، اتهامات و وضعیت فعلی این معلم تاکنون با پاسخگو نبودن مقامات مسئول بینتیجه مانده است.
#میلاد_خورشیدی #معلم #از_بازداشتیها_بگو
تداوم بازداشت و بلاتکلیفی پنج شهروند بهائی در زندانهای ساری، اصفهان و تهران
۵ شهروند بهائی به نامهای ثریا منوچهرزاده، فاخره زاهدی، شیما سنایی، پارسا نجفی و آرتین غضنفری، کماکان بهصورت بلاتکلیف و در شرایطی همراه با محرومیت از حقوق اولیه در زندانهای مختلف کشور بهسر میبرند.
بر اساس گزارشهای منتشر شده، از زمان بازداشت ثریا منوچهرزاده، فاخره زاهدی و شیما سنایی دو هفته میگذرد و این سه شهروند همچنان بهصورت بلاتکلیف در زندان تیرکلای ساری نگهداری میشوند. بر اساس اطلاعات دریافتی، آنان طی این مدت تنها یک بار موفق به برقراری تماس تلفنی با خانوادههای خود شدهاند.
همچنین پارسا نجفی، شهروند بهائی ساکن اصفهان، با گذشت ۹۰ روز از زمان بازداشت، کماکان در زندان دستگرد اصفهان بلاتکلیف است. وی طی هفتههای اخیر از حق تماس تلفنی و ملاقات با خانواده محروم بوده و پیگیریهای نزدیکانش برای کسب اطلاع از وضعیت او بینتیجه مانده است.
در همین حال، آرتین غضنفری، شهروند بهائی و عکاس خبری، با گذشت بیش از هفت ماه از زمان دستگیری همچنان در زندان تهران بزرگ محبوس است. آقای غضنفری از بیماریهای متعددی از جمله نار��ایی قلبی، آسم و فشار خون بالا رنج میبرد و با وجود وضعیت وخیم جسمانی، از دسترسی به درمان تخصصی، اعزام به مراکز درمانی خارج از ز��دان و آزادی موقت با وثیقه جهت رسیدگی پزشکی محروم مانده است.
تداوم بازداشتهای طولانیمدت، بلاتکلیفی، سلب حقوق اولیه ارتباطی و محرومیت از خدمات درمانی برای زندانیان عقیدتی در حالی است که موج تازهای از فشارها، احضارها، تفتیش منازل، صدور احکام حبس و بازداشتهای خودسرانه علیه جامعه بهایی در شهرهای مختلف ایران با شدت در جریان است.
#داستان_ما_یکیست #بهاییان_ایران #گفتگو_توانا
ویلیام کلیفورد، ریاضیدان و فیلسوف انگلیسی قرن نوزدهم، بیشتر به خاطر پیوند دادن دقیق علم، فلسفه ذهن و اخلاق شناخته میشود. او از پیشگامان تقاطع معرفتشناسی و اخلاق بود و استدلال میکرد که نحوه شکلگیری باورهای ما تاثیری مستقیم بر مسئولیت اخلاقی ما دارد.
شهرت ماندگار کلیفورد وامدار مقاله جنجالی و تاثیرگذار او با عنوان «اخلاق باور» (۱۸۷۷) است. تز محوری این مقاله در یک اصل خلاصه میشود: «همیشه، همهجا و برای هرکس، باور کردن هر چیزی بر اساس شواهد ناکافی نادرست است.»
او برای اثبات این دیدگاه، داستان تمثیلی کشتیرانی را روایت میکند که با وجود تردید در ایمنی کشتی مسافربریاش و امتناع از بررسی شواهد و خوشبینی، کشتی را به دریا میفرستد؛ در نتیجه کشتی غرق شده و مسافران جان خود را از دست میدهند.
کلیفورد نتیجه میگیرد که صاحب کشتی به دلیل سهلانگاری در باور کردن، گنا��کار است، حتی اگر قلبا به سلامت کشتی ایمان داشته باشد.
از نگاه او، باورهای ما صرفا شخصی نیستند، بلکه به این دلیل که به کردار تبدیل میشوند و بر جامعه اثر میگذارند، باری اخلاقی به همراه دارند.
این مقاله بعدها یکی از مهمترین چالشها در برابر فلسفه دین و ایمانگرایی ایجاد کرد و بحثهای دامنهداری را برانگیخت.
#اخلاق_باور #تفکر_نقد #ایمان #گفتگو_توانا
لطفا در نظرسنجی سالانه #تواناتک شرکت کنید و با انتقادها و پیشنهادهایتان به بهبود عملکرد ما کمک کنید.
شرکت در این نظرسنجی فقط حدود ۵ دقیقه زمان میبرد. فرم را باز کنید و بیپرده نظرتان را با ما در میان بگذارید.
لینک نظرسنجی:
https://t.co/jdW6ANd92f
همسر جاویدنام #محمد_پناهی با انتشار ویدئویی از همسرش نوشت:
«لعنت به ۱۸ ۱۹ دی چه بلایی سرِما آوردین
لعنت به گلوله ای که تورو از من گرفت
لعنت به این جهان که تورو با من نخواست.... 💔💔
کاش میشد فقط یه بار دیگه کنارم باشی....»
محمد پناهی، ۳۲ ساله و اهل کرج، در تاریخ ۱۸ دیماه ۱۴۰۴ در جریان اعتراضات سراسری در شهر کرج، با شلیک مستقیم گلوله به ناحیه سر جان خود را از دست داد.
محمد روزی که قرار بود شمع تولدش را روشن کند و آغاز سال تازهای از زندگیاش باشد، به روز وداع با او تبدیل شد؛ محمد پناهی در تاریخ ۱۳۷۲/۱۰/۱۸ متولد شد و در تاریخ ۱۴۰۴/۱۰/۱۸ جان او را گرفتند.
#محمد_پناهی
کریستوفر هیچنز
چگونه دین همهچیز را مسموم میکند
سال ۲۰۰۷، کریستوفر هیچنز، روزنامهنگار و نویسنده بریتانیایی-آمریکایی، کتابی منتشر کرد با زیرعنوانی که خودش طعنهآمیز بود: «چگونه دین همهچیز را مسموم میکند». همچنان که خود این کتاب «خدا بزرگ نیست» نه نقدی آرام، بلکه یورشی همهجانبه به مسیحیت، اسلام، یهودیت و هر ادعای وحی الهی بود.
هیچنز استدلال کرد دین نه فقط نادرست، بلکه از نظر اخلاقی خطرناک است؛ چون بر «فرمانبرداری کورکورانه» تکیه دارد و وجدان فردی ر�� قربانی میکند. جمله معروفش این بود: «آنچه بدون شاهد ادعا شود، بدون شاهد نیز میتواند رد شود.»
او با ��ستناد به تاریخ، فهرستی از خشونتهای دینی ارائه داد، از جنگهای صلیبی و تفتیش عقاید تا سرکوب علم توسط کلیسا (پرونده گالیله) و خشونتهای معاصر به نام مذهب. استدلالش این نبود که مومنان بد هستند، بلکه ساختار ایمانِ بیچونوچرا، زمینهساز سوءاستفاده است.
هیچنز بهطور خاص نهادهای دینی را هدف گرفت، نه فقط ایمان فردی، نوشت قدرت متمرکز در دست روحانیت، همواره به سرکوب پرسشگری و تحقیر عقل منجر شده است.
برخلاف بسیاری منتقدان، او حتی چهرههای «مقدس» را معاف نکرد. در کتاب دیگرش با موضع مشابه، مادر ترزا را برای همکاری با دیکتاتورها و مخالفت با کنترل بارداری را نقد کرد که نشانهای از سازگاری فکریاش.
ریچارد داوکینز و سام هریس بارها از هیچنز بهعنوان یکی از چهار ستون «خداناباوران نو» یاد کردهاند، سبک بیپروای او در مناظره با روحانیون، الگویی برای نسل بعدی منتقدان دین شد.
میراث هیچنز امروز در هر بحثی درباره مرز میان احترام به عقیده و حق نقد بیامان آن، زنده است.
#نقد_دین #کریستوفر_هیچنز #خداناباور #گفتگو_توانا
از خشونت مذهبی تا همزیستی
درسهای پنج جامعه کثرتگرا برای ایران
همسایگانی که سالها کنار هم زندگی کرده بودند، ناگهان به قاتل یکدیگر تبدیل شدند. کشتار روز سن بارتلمی در پاریس، هزاران پروتستان را در چند روز به کام مرگ کشاند؛ تنها به این جرم که ایمانشان با اکثریت فرق داشت. اما از دل همین خون، فرانسه راهی به سوی همزیستی یافت. این مسیر، امروز چه درسی برای جوامع دیگر دارد؟
▪️از جنگ مذهبی تا فرمان نانت
فرانسه در قرن شانزدهم درگیر جنگهای خونین کاتولیکها و پروتستانها بود. کشتار سن بارتلمی نقطه اوج این خشونت بود. اما در ۱۵۹۸، هانری چهارم که خود میان دو هویت دینی زیسته بود، فرمان نانت را صادر کرد؛ حقوقی محدود برای عبادت پروتستانها. این فرمان کامل نبود و بعدها لغو شد، اما نخستین گام یک دولت اروپایی بهسوی همزیستی بود.
▪️چشمانداز و ماموریت
در بریتانیا، فرانسه، هند، کانادا و آفریقای جنوبی، چشمانداز مشترک این است که افراد بتوانند آزادانه باور خود را برگزینند، تغییر دهند ی�� رد کنند. بریتانیا این را در «قانون حقوق بشر ۱۹۹۸» نهادینه کرده، فرانسه بر «لائیسیته» تاکید دارد، کانادا چندفرهنگیبودن را ارزش ملی میداند و هند سکولاریسم را در قانون اساسی دارد.
▪️اهداف و مقاصد
اهداف اصلی این کشورها شامل حمایت از افراد در برابر تب��یض دینی، تضمین مشارکت برابر برای باورهای متنوع و پیشگیری از تعارضات دینی از طریق تضمینهای حقوقی است. کانادا از سازوکارهای تطبیقی برای اقلیتهای دینی پشتیبانی میکند، دادگاه قانون اساسی آفریقای جنوبی موازنه میان آزادی دینی و برابری برقرار میکند، و فرانسه بیطرفی دولت را در اولویت قرار میدهد.
▪️رهبری در بریتانیا و فرانسه
در بریتانیا، رهبری میان سنت (نقش رسمی کلیسای انگلستان) و انطباقپذیری توازن دارد؛ دادگاهها به پروندههای تبعیض دینی رسیدگی میکنند و رهبران جامعه مدنی گفتمان عمومی را شکل میدهند. در فرانسه، رهبری دولتی بهشدت بر لائیسیته تاکید دارد اما با رهبری جامعه مدنی تکمیل میشود؛ چانهزنی مستمر میان اقتدار دولت و تکثر اجتماعی جریان دارد.
▪️رهبری در کانادا، هند و آفریقای جنوبی
در کانادا، رهبری غیرمتمرکز و مشارکتی است؛ دیوان عالی نقشی محوری در تفسیر منشور حقوق دارد. در هند، دستگاه قضائی مدافع سکولاریسم است اما رهبری سیاسی نوسانهای شدید دارد. آفریقای جنوبی با هدایت شخصیتهایی مانند نلسون ماندلا، قانون اساسیای بنا کرد که بر برابری تاکید دارد. رهبری موثر از تعامل اقتدار حقوقی، اراده سیاسی و مشارکت مدنی برمیآید.
▪️جامعه و محیط
محیط اجتماعی بریتانیا با تنوع دینی ناشی از مهاجرت پس از جنگ جهانی شکل گرفته و شوراهای میاندینی محلی فعالاند. فرانسه با لائیسیته سختگیرانه، تنشهایی با جامعههای مسلمان ایجاد کرده است. کانادا تنوع را نهادی تشویق میکند. هند با تکثر تاریخی عمیق، گاه تنشهای فرقهای را تجربه میکند. آفریقای جنوبی پسا-آپارتاید بر آشتی و شمول تاکید دارد.
▪️فعالیتها و الگوی مشترک
آزادی دین باید از طریق مشارکت مستمر حفظ شود، نه صرفا یک دستاورد حقوقی ثابت. در بریتانیا گفتوگوی میاندینی محو��ی است؛ در فرانسه جامعه مدنی شکافهای لائیسیته را پر میکند؛ کانادا بر چندفرهنگیبودن تاکید دارد؛ هند فعالیتها را در سطح محلی پیش میبرد؛ آفریقای جنوبی بر آشتی تمرکز دارد. الگوی مشترک: گفتوگو، آموزش، کنشگری حقوقی و ابتکارهای ریشهای.
▪️درسهایی برای ایران
تجربه این پنج کشور نشان میدهد آزادی دین صرفا به چارچوب حقوقی وابسته نیست، بلکه نیازمند مشارکت پایدار جامعه مدنی است. برای ایران، درسهای کلیدی عبارتاند از: امکان پرورش تدریجی کثرتگرایی حتی زیر ایدئولوژیهای مسلط، ضرورت آگاهی حقوقی شهروندان، نقش گفتوگوی بینجماعتی در کاهش تنش، و اهمیت سازماندهی ریشهای که از سطح محله آغاز میشود، نه از بالا.
متن کامل این نوشتار را در وبسایت گفتوشنود بخوانید
https://t.co/MkdlXkEpUz
#همزیستی #رواداری #گفتگو_توانا
تفکر انتقادی
مهارت فکری یا وظیفه اخلاقی؟
سقراط را به جرم «فاسد کردن ذهن جوانان» محاکمه کردند.
جرمش چه بود؟ پرسیدن.
او در بازار آ��ن میایستاد و از مردم میپرسید «عدالت چیست��»، «فضیلت چیست؟»، «از کجا مطمئنی که درست میدانی؟».
او در دفاع از خودش جملهای گفت که ۲۴۰۰ سال بعد هنوز نقل میشود: «زندگی ناکاویده، ارزش زیستن ندارد».
از نگاه او، پرسیدن سوال، تفنن فکری نبود، وظیفهای بود که هر انسان در قبال زندگی خودش دارد.
قرنها بعد، فیلسوف آمریکایی جان دیویی، تفکر انتقادی را نه یک استعداد ویژه، بلکه یک مهارت قابلآموزش دانست که پایه دموکراسی سالم است. از نظر او، جامعهای که شهروندانش عادت به پرسیدن ندارند، محکوم است باورهایش را از دیگران قرض بگیرد، نه بسازد.
اما چرا این «وظیفه اخلاقی» است، نه صرفا یک عادت فکری خوب؟
مثالی س��ده: فرض کنید شایعهای درباره یک هممحلهای میشنوید و بدون بررسی آن را باور و بازگو میکنید. اگر شایعه دروغ باشد، به کسی آسیب زدهاید. نه چون بدخواه بودید، بلکه چون زحمت پرسیدن «آیا این درست است؟» را به خود ندادید.
حالا این را به مقیاس باورهای بزرگتر زندگی، سیاسی، ا��تماعی، دینی ببرید. باوری که هرگز نپرسیدهای «چرا این را قبول دارم؟»، میتواند دقیقا همان نقش را در تصمیمهای بزرگتر زندگیات بازی کند.
تفکر انتقادی یعنی این: نه اینکه به همهچیز شک کنی، بلکه اینکه هیچ باوری را فقط بهخاطر تکرار زیاد یا قدمتش، از بررسی معاف نکنی.
سوالی که همیشه ارزش پرسیدن دارد: آخرین باری که یک باور مهم زندگیات را نه از سر شک، بلکه از سر مسئولیت به چالش کشیدی، کی بود؟
#تفکر_نقاد #آزاداندیشی #نقد_دین #گفتگو_توانا
بر اساس گزارشی که هرانا (خبرگزاری مجموعه فعالان حقوق بشر) به نقل از خبرگزاری مهر منتشر کرده، یک شهروند در آبادان به دلیل فعالیتهایش در فضای مجازی بازداشت شد.
رمضان گوروئی، فرمانده انتظامی آبادان، گفته است نیروهای مرکز سایبری پلیس فتا پس از شناسایی این صفحه و با هماهنگی دستگاه قضایی، مدیر آن را بازداشت کردهاند.
این مقام انتظامی دلیل برخورد با این شهروند را انتشار آنچه «مطالب هنجارشکنانه و تصاویر مبتذل» خوانده، اعلام کرده است. به گفته او، محتوای صفحه پس از بازداشت گرداننده آن حذف و حساب کاربری نیز مسدود شده است.
در گزارش منتشرشده، نام و مشخصات فرد بازداشتشده، محل نگهداری او و مصادیق دقیق اتهامهای مطرحشده اعلام نشده است. همچنین مشخص نیست این شهروند به وکیل دسترسی دارد یا نه.
ظاهرا همه بحرانهای کشور حل شده و فقط چند صفحه اینستاگرامی باقی ماندهاند که امنیت و اخلاق جامعه را تهدید میکنند! پلیس و دستگاه قضایی به جای پاسخگویی درباره ناامنی، فقر و دهها مشکل واقعی مردم، با تمام توان به تعقیب کاربران در فضای مجازی مشغول هستند!
یکی از کاربران با زبانی کنایهآمیز نوشت:
«واقعا جای تب��یک دارد! بالاخره جامعه از یک ادمین اینستاگرام دیگر هم پاکسازی شد و امنیت ملی به اوج خود رسید»