Türkçe mi?

Günlük dilde kullandığımız kelimelerin etimolojik kökenlerini aklıma geldikçe yazıyorum.

[Türkçe mi? @turkcemi]

#1 "lisan"

*Arapça 'lsn' kökünden gelmektedir. Ar. lisān لسان dil (organ, konuşulan şey) sözcüğünden alıntılanmıştır.

Ayrıca, İbranice laşon, Süryanice laşana, Habeşçe iles, Asurice les ve Ermenice lezu sözlerinin de Akadca lişānu sözüyle ilişkili olduğu görülmektedir.

[Savoir du Monde 🌍 @SavoirDuMonde]

Il existe une province en Turquie nommée Batman

[Ömer Faruk Birpınar @ofbirp]

11. yüzyılda İtalya yoluyla Avrupa'ya getirilen acı portakal 15. yüzyılda Hint kökenli tatlı portakal ile yer değiştirmiş. Yunanlılar acı portakala nerantzi, tatlısına ise portokali (Portekizli) diyor. Nerantzi ve Türkçe narenciye kelimesi Arapça naranc kelimesinden, bu da Farsça narang kelimesinden geliyor.

Bizdeki portakal da İtalyanca portogallo (Portekiz) kelimesinden türemiş.

Kolomb da Haiti'ye ve Karayipler'e portakal çekirdekleri getirmiş.

#yunanca #orange #portakal #nerantzi #portokali #narenciye #portogallo #etimoloji

[Türkçe mi? @turkcemi]

#28 "muamma"

* Arapça ˁmy kökünden gelen "muˁammā" (1. köreltilmiş, karanlık, esrarlı, 2. sır, bilmece) sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Arapça "aˁmā" (kör) sözcüğünün mufaˁˁal vezninde II. edilgen fiil sıfatıdır.

[Türkçe mi? @turkcemi]

Not: Farsça ve Türkçeye özgü olan "büyük kadeh, sürahi" anlamı 13. yy ortalarından önce Bizans kültürüne Orta Yunanca "mastrapãs" (saplı kupa) şeklinde aktarılmıştır.

[Türkçe mi? @turkcemi]

#27 "maşrapa"

* Arapça şrb kökünden gelen "mişraba(t)" (içecek kabı) sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Arapça "şaraba" (içti) fiilinin mifˁala(t) vezninde alet adıdır.

Yine "şarap" sözcüğü de Arapça şrb kökünden gelen "şarāb" (her türlü içecek, içki) sözcüğünden alıntıdır.

[Türkçe mi? @turkcemi]

Aynı kökten gelmekte olan bazı diğer sözcükler: meşrep, meşrubat, şerbet, şurup

[Türkçe mi? @turkcemi]

** Not: Esas anlamı "can oynatan" olmakla beraber Evliya Çelebi ve benzeri örneklerde “kadeh oynatan” anlamında cām-bāz ile anlam kaynaşması görülür.

[Türkçe mi? @turkcemi]

#26 "cambaz"

* Farsça "cān-bāz" (canıyla oynayan, akrobat) sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Farsça "cān" (can) ve Farsça "bāz" (oynayan) sözcüklerinin bileşiğidir.

[Türkçe mi? @turkcemi]

Cenin, cennet, mecnun sözcükleri de yine cin ile aynı kökten gelmektedir.

[Türkçe mi? @turkcemi]

#25 "cin"

* Arapça cnn kökünden gelen "cinn" (1. gece karanlığı, 2. bir tür görünmez varlık) sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Arapça "canna" (gizledi, sakladı) fiilinden türetilmiştir.

[Türkçe mi? @turkcemi]

Latince "genius" (görünmez doğaüstü varlık, cin) bir Sami dilinden alıntı olabilir. Ancak eşdeğer kavram Aramice ve İbranicede kaydedilmemiştir.

[Türkçe mi? @turkcemi]

#24 "orangutan"

* Fransızca "orangoutan" (Malaya ve Sumatra bölgesine mahsus bir tür maymun) sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Malayca "orang hutan" (orman adamı) deyiminden alıntıdır.

[Türkçe mi? @turkcemi]

#23 "memişhane"

* Arapça mşy kökünden gelen "mamşā" (yürüme yeri, koridor, geçit) ve Farsça "χāne" (ev, mekân) sözcüklerinin bileşiğidir.

Hela, ayakyolu, abdesthane, tuvalet.

[Türkçe mi? @turkcemi]

#22 "ikna"

* Arapça ḳnˁ kökünden gelen "iḳnāˁ" (kani etme, doyurma) sözcüğünden alıntı iken "kanmak" (inanmak, tatmin olmak) fiili ve "kana kana su içmek" (doya doya) deyimi Eski Türkçe kan- kökünden gelmektedir.
Aynı kökten gelip gelmedikleri konusunda kesinlik yoktur.

[Türkçe mi? @turkcemi]

#21 "kemik"

* Eski Türkçe "kemrük" (kemirilen şey, kemik) sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe "kemür-" (kemirmek, kıtırdatmak) fiilinden Eski T��rkçe +Uk ekiyle türetilmiştir.

[Türkçe mi? @turkcemi]

Tarihte birçok dinde olduğu gibi son dönemin üç evrensel dini de hunharlığı günah saymıştır. Bu inançlara göre Tanrı’ya inanan bir insan eline silah almaz; alıyorsa bir sahtekardır.

[Türkçe mi? @turkcemi]

#20 "hunhar"

* Farsça "χūnχʷār" (kan içici, gaddar, zalim) sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Farsça "χūn" (kan) ve Farsça "χʷār" veya "χor" (yiyen veya içen) sözcüklerinin bileşiğidir.

[Türkçe mi? @turkcemi]

#18 "adalet"

* Arapça ˁdl kökünden gelen "ˁadāla(t)"  (adillik, hak gözetme) sözcüğünden alıntıdır.

#19 "dalalet"

* Arapça ḍll kökünden gelen "ḍalāla(t)" (yoldan çıkma, azma, sapma, sapkınlık) sözcüğünden alıntıdır.

DİKKAT!
GÜNÜMÜZDE BU İKİ SÖZCÜK ÇOKÇA KARIŞTIRILMAKTADIR.

[Fatih Altayli 🔴🇹🇷 @fatihaltayli]

Ülkede hak hukuk adalet kalmayınca utanma da kalmıyor ve sonuç bu. Kaldığı yerden devam. Çünkü tek bildikleri bu. Çekinme ders alma gibi bir şey söz konusu değil. Çünkü devir bunların ve bunlar gibilerin devri. Baştan aşağı rezillik

[Türkçe mi? @turkcemi]

#17 "hortum"

* Arapça χrṭm kökünden gelen "χurṭūm" (hayvan burnu, özellikle gergedan ve fil burnu) sözcüğünden alıntıdır.

Bu sözcük Aramice/Süryanice ḥṭm kökünden gelen "ḥūrṭamā" (burun, özellikle hayvan burnu, kuş gagası) sözcüğünden alıntıdır.