@hakikatbilgisi Şuan birçok salgılanin olmaması aşıların sayesinde yan etkisi belki hasta edebiliyor ama ölümlere yol açmıyor bazı hastalıklar bulaşıcı olduğundan toplumları kırıyor.
28 Eylül Dünya Kuduz Günü nedeniyle kuduz hastalığı hakkında bazı paylaşımlarda bulunmak istiyorum.
Ülkemizde ortalama olarak her yıl maalesef 1-2 vatandaşımızı kuduzdan kaybediyoruz. Sağlık Bakanımız bu yıl vakalarda artış olmadığını belirtti ancak bu yıl bitmediği için resmi rakamları henüz almadık.
İnsanlar arasında bulaşma gösterilmediği için doğal olarak dikkatimizi hayvanlara yöneltiyoruz.
Ülkemizde yaşayan hangi hayvanlarda kuduz hastalığı görülebilir? Özellikle köpek, kedi, sığır, koyun, keçi, manda, at, eşek vb. evcil hayvanlar ile kurt, tilki, çakal, domuz, ayı, kokarca, gelincik, sansar, porsuk, geyik vb. yabani hayvanlarda görülebilir. Yarasayı ilerleyen satırlarda ayrıca anlatacağım.
Hangi hayvanlarda görülmüyor? Yılan, kaplumbağa, timsah, kertenkele gibi sürüngenlerde, balık, böcek ve kanatlı türlerinde kuduz olmaz. Ayrıca fare, sıçan, sincap, hamster, kobay ve tavşan gibi kemiricilerde kuduz görülmemektedir. Bu konudaki bilgi kirliliğine itibar etmeyiniz.
Fare veya diğer kemirici ısırmalarında aşıya gerek var mıdır? Aşı talimatnamesine göre bu vakalarda aşı uygulanmaz.
Kuduza en duyarlı hayvan köpek midir? Hayır. Kuduza en duyarlı hayvanlar kurt, tilki ve çakaldır. Köpek orta risk grubundadır ancak insana yakınlığı nedeniyle birçok ülkede en önemli bulaştırma aracıdır. Bazı ülkelerde yarasa ve vahşi hayvan, özellikle tilki kaynaklı bulaşma öne çıkmaktadır. Ülkemizde de, bilhassa Ege Bölgemizde tilki kuduzunda artış saptanmıştır.
Köpekler ve kediler kuduzun doğal taşıyıcısı mıdır? Hayır. Onlar da bu virüsü bir şekilde aldıkları taktirde aynı insan gibi yaşayamaz ve ölürler.
Kediler kudurur mu? Maalesef evet. Kediler kuduz hayvandan kaçıp kurtulmayı başardığı için daha nadiren kuduza yakalanırlar, ancak kedilerin de kuduza duyarlı olduğu unutulmamalı ve özellikle provokasyonsuz kedi saldırıları ciddiye alınmalıdır.
Ya maymunlar? Evet. Aşısız maymun gibi hayvanlarla temaslarda kuduz riski düşünülmelidir.
Yarasalar tehlikeli midir? Ülkemiz açısından fazla değil… Bilindiği gibi yarasa, kuduz virüsünü taşıyıp da hasta olmayan tek hayvan türüdür. Dikkatinizi çekerim bu, yarasaların tamamı ya da büyük bölümü virüs taşır anlamında değildir, hatta taşıma oranının düşük olduğunu söyleyen birçok yayın vardır. Ülkemizde mağaralar haricinde yarasalar önemli bir risk nedeni değildir. Bizde vampir yarasa yoktur. Kırka yakın yarasa çeşidinden biri böcekçi, diğerleri ise meyvecidir. Bunlar da durup dururken insana saldırmazlar. Ancak saldırma ya da tesadüfi bir nedenden dahi olsa ısırma vakaları mutlak suretle önemsenmelidir.
10 günlük gözlem süresi nedir, bu süre tüm türler için geçerli midir? Kedi ve köpekler, aldıkları virüs kuluçka süresini takiben tükürük bezlerine ulaştıktan yani bulaştırma özelliği kazandıktan en geç 10 gün içinde ölürler. Yani bizi ısıran kedi ve köpek 10 gün içinde ölmezse kuduz açısından kaygı duymaya gerek yoktur. Bu nedenle 10 günlük süre çok önemlidir. Kedi ve köpek dışındaki hayvanlar için böyle bir süre bulunmamaktadır ve gözlemin anlamı yoktur.
Gözlem süresi kuluçka süresiyle karıştırılmamalıdır. Kuluçka süresi, yani virüsün alındıktan sonra belirtilerin ortaya çıktığı süre köpeklerde 20-60, kedilerde ise 14-30 gündür ama nadiren de olsa kısayıp uzayabilir.
Kuluçka süresi neden bu kadar değişken? Çünkü belirtilerin ortaya çıkması ve bulaşma özelliği kazanması için virüsün vücuda girdiği bölgede çoğalması ve daha sonra beyne ve oradan da çevresel sinirler vasıtasıyla tükürük bezleri ve diğer dokulara ulaşıp buradaki sinirlerde çoğalmaya devam etmesi gerekir. Bu süre virüsün giriş yerinin (örneğin ısırık yarasının) özellikleri, sinir uçlarından zenginliği, beyne olan uzaklığı, vücuda giren virüs miktarı, virülansı, ısırılan kişinin direnç ve bağışıklık durumu gibi faktörlere bağlı olarak değişir.
Tavsiye: Virüs vücuda ilk girdiği yerde çoğalıp belli bir güce ulaştıktan sonra beyne doğru ilerlemeye başlar. Bu nedenle giriş yerinin bol bol sabunlu ve hatta basınçlı sabunlu sularla (enjektörün basıncından yararlanılabilir) yıkanmasının mekanik olarak virüsü uzaklaştırabileceği ve ardından antiseptiklerin kullanılmasının hayat kurtarıcı olabileceği unutulmamalıdır.
Not: Yazının bir bölümünde Sağlık Bakanlığı Kuduz Profilaksi Rehberinden yararlanılmıştır.
Prof.Dr. H.Tamer Dodurka
23.09.2023
Tarım ve Orman Bakanlığı, verdiği kamu hizmetleri bakımından ülkemizin en önemli, en stratejik bakanlıklarındandır. Etkili bir kamu hizmeti için daha geniş kadrolara ihtiyacı olduğu açıktır. Sn. @ibrahimyumakli dan, büyük bir atama müjdesi bekliyoruz.
#İbrahimYumaklı
CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, sağlık hizmetleri sınıfında yer alan Veteriner Hekimlerin ve Uzman Veteriner Hekimlere; tabip, diş tabipleri ve eczacılar gibi meslek gruplarının sahip olduğu kazanımları verilmesi için Kanun Teklifi verdi. https://t.co/nTA325JzKc
Şırnak'ın Uludere ilçesinde veteriner hekimlerden oluşturulan mobil ekipler, bölgenin zorlu coğrafi koşullarına rağmen ulaştıkları yaylalarda hayvanları sağlık taramasından geçiriyor. 💉 https://t.co/KgyyfI1AMT
Veteriner hekimden TÜBİTAK'a baskan olmaz, üniversiteye rektör, fakülteye dekan olmaz, veteriner hekimden sağlıkçı olmaz. Allahaskina veteriner hekimden ne olur? Ya anlatın biz de öğrenelim. Ben veteriner hekim olarak çok merak ediyorum.@merkezkonseyi@atigunerati@enveraysevera