ABD bir yarışta Çin'i durdurmak istiyor. O yarış Çin'e para kazandırıyor.
Size bir şirketten bahsedeceğim.
Adını çoğunuz daha önce duymadınız.
Çin bu sabah beklentiden hızlı büyüdüğünü açıkladı.
Büyümeyi taşıyan ürünlerden biri bellek çipi.
Bu çipi üreten Çinli şirketlerden biri CXMT.
ABD bu şirketi 2022'den beri yavaşlatmaya çalışıyor.
Yapay zeka yarışında paranın nereye gittiğini, bu şirket üzerinden öğreneceksiniz.
Çin'in büyümesi %4.5'e çıktı ama ülkenin içinde talep zayıf.
Konut yatırımı 9 ayda %20.6 düştü.
Perakende satışlar eylülde sadece %1.1 arttı.
Büyümeyi dışarıya satılan mallar destekledi.
Çin'in ihracatı eylülde %36.3 yükseldi, ekonomistler %25.5 bekliyordu.
Bu artışta teknoloji ürünlerinin payı büyük. Çin'in çip ihracatının değeri yılın ilk 9 ayında %108.1 arttı.
ABD'nin kısıtlarına rağmen Çin gerçekten 2 kat fazla çip mi sattı?
Hayır.
Yılın ilk 2 ayında ihraç edilen çiplerin sayısı %13.7, değeri ise %68.9 arttı.
Yani Çin biraz daha fazla çip sattı ama fiyatlar çok daha hızlı yükseldi. Aradaki fark bellek çiplerinden geliyor.
Bellek neden pahalandı?
Yapay zeka yarışı bellekte kıtlık yarattı.
Nvidia'nın çipleri, HBM denen çok hızlı bir bellekle çalışıyor.
Dünyanın en büyük 3 bellek üreticisi Samsung, SK Hynix ve Micron, üretimlerinin bir kısmını bu belleğe kaydırdı.
Micron'a göre aynı miktarda HBM üretmek, telefon ve bilgisayarlarda kullanılan normal belleğin yaklaşık 3 katı silikon plaka tüketiyor.
Bu yüzden normal bellek azaldı ve bulunması zorlaştı.
Bir köyde de aynısı yaşanır.
Çiftçilerin çoğu daha pahalı satılan yeni bir ürüne geçerse, buğday azalır ve pahalanır.
Buğday ekmeye devam eden çiftçi, buğdayını çok daha pahalıya satar.
Bu köyde yeni ürün HBM, buğday ise normal bellek.
Bu buğdayın en büyük satıcıları yine bu 3 şirket. 4. sırada Çin'in CXMT'si var.
Şirket geçen yılın ilk 9 ayında 5.3 milyar yuan zarar etmişti. Bu yıl aynı dönemde 131 milyar yuandan fazla, yani 20 milyar dolara yakın kâr bekliyor.
Geliri 8 kattan fazla arttı.
Hisseleri 27 Temmuz'da Şanghay borsasında satışa çıktı ve ilk gün %460'tan fazla yükseldi.
CXMT 17 gün sonra WeChat'in sahibi Tencent'i geçip Çin'in borsadaki en değerli şirketi oldu.
Oysa ABD 2022'de, gelişmiş bellek çipi üreten makineleri Çin'e satmak için izin şartı getirdi.
Bu kural, CXMT'nin ileri teknolojili fabrikalarını da kapsıyor.
ABD 2025'te bir adım daha attı ve CXMT'yi Çin ordusuyla bağlantılı şirketler listesine aldı. Şirket bu karara karşı dava açtı.
ABD'nin iki hedefi bu şirkette karşı karşıya geliyor.
Biri yapay zeka yarışını kazanmak, diğeri Çin'i bu yarışta yavaşlatmak.
Peki kıtlık ABD'li şirketleri nereye götürdü?
CXMT'ye.
Wall Street Journal'a göre Apple, Çin'de satılan bazı iPhone ve MacBook'larda kullanmak için CXMT belleğini test ediyor.
Apple bunun için ABD'nin onayını istiyor.
HP ve Acer ise ABD dışında sattıkları cihazlarda bu şirketin çiplerini kullanmaya başladı.
ABD'de iki partiden senatörler, Tim Cook'a mektup yazıp bu çiplerden uzak durmasını istedi.
Bu kıtlığın faturası size de geliyor.
Araştırma şirketi Gartner şubatta, bellek yüzünden bilgisayarların bu yıl %17, telefonların %13 pahalanacağını tahmin etti.
ABD'nin kuralları, CXMT'ye satılan makineleri kısıtladı. Aynı kurallar, CXMT'nin sattığı belleğe duyulan ihtiyacı kısıtlayamadı.
Bir yarış hızlandıkça bazı mallar kıtlaşır ve harcanan paranın bir kısmı onları üretenlere gider.
Yapay zeka yarışında bugün bu mallardan biri bellek.
Micron'un CEO'su Sanjay Mehrotra 2024'te şöyle demişti.
HBM üretimindeki artış, diğer bellek ürünlerinin arzındaki büyümeyi sınırlayacak.
O sınırlı arzdan kazanan şirketlerden biri, ABD'nin listesindeki CXMT oldu.
Gelişmeleri izliyorum. Sizi bilgilendireceğim.