Ariuntuya Nominkhuu

Editor-In-Chief @MSightMagazine Former Deputy Editor at @MMiningJournal

[Mining_Insight_Magazine @MSightMagazine]

Б.Нямтайшир: Засгийн газар газрын тосны БХГ-гээ эргэн харж, хөнгөвчилсөн нөхцөл тусгавал хөрөнгө оруулалт нэмэгдэж, хайгуулын ажил эрчимжинэ
---------------------------------
Улаанбаатар хотноо 12 хоногийн турш болж өндөрлөсөн Цөлжилттэй тэмцэх талуудын #СОР17 бага хурлын хүрээнд Монголын Алт #МАК ХХК-ийн Бодлогын Зөвлөлийн дарга Б.Нямтайширтай тогтвортой хөгжлийн талаар товч ярилцлаа.

Ярилцлагын дэлгэрэнгүйг 👉https://t.co/Tqou5HFfUk

[Mining_Insight_Magazine @MSightMagazine]

Б.Нямтайшир: Цахилгаан станцын бүх тоноглолыг гааль, НӨАТ-аас чөлөөлж, ААНОАТ-ын зохицуулалтаар дэмжвэл Монгол Улс эрчим хүчний хараат байдлаас гарах боломжтой
-------------------------
Улаанбаатар хотноо 12 хоногийн турш болж өндөрлөсөн Цөлжилттэй тэмцэх талуудын #СОР17 бага хурлын хүрээнд "Монголын Алт" (#МАК) ХХК-ийн Бодлогын Зөвлөлийн дарга Б.Нямтайширтай тогтвортой хөгжлийн талаар товч ярилцлаа.
Ярилцлагын дэлгэрэнгүйг 👉https://t.co/Tqou5HFNJS

[Mining_Insight_Magazine @MSightMagazine]

Mongolian Government to Receive at Least USD 835 Million in Dividends from Oyu Tolgoi

https://t.co/Bmbk7rwkpV

[Mining_Insight_Magazine @MSightMagazine]

Оюу толгойгоос авах 3 их наяд төгрөгийн ногдол ашгийн 1 их наядыг нь Хуримтлалын санд төвлөрүүлнэ. Тус 1,396.7 тэрбум төгрөг хуримтлагдсан. 2027 онд 1,468 төвлөрүүлэхээр тооцож байгаагийн 1 их наяд нь “Оюу толгой” компанийн ногдол ашиг байх юм байна.
https://t.co/gRFDioipKS

[Energy_Insight_Magazine - Энержи Инсайт сэтгүүл @ESight_Magazine]

🌍 #COP17 Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатар хотод өнөөдөр (2026.08.17) албан ёсоор эхэллээ.
🌱 Энэхүү Талуудын бага хуралд 197 орны 20 орчим мянган зочид, төлөөлөгчид оролцож байна.

[Mining_Insight_Magazine @MSightMagazine]

"Эрдэнэт үйлдвэр" ТӨҮГ-ын Ерөнхий захирал, Геологи-минералогийн ухааны доктор (Ph.D), ШУТИС-ийн Хүндэт доктор, Уул уурхайн салбарын Зөвлөх инженер Гэлэнгийн Ёндонд Монгол Улсын Хөдөлмөрийн баатар цол хүртээлээ.

Тэрээр, 2020-2022 онд Монгол Улсын Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн сайдаар ажиллаж, энэ хугацаанд улс орны нийгэм, эдийн засгийн тогтвортой байдалд нэн чухал ач холбогдолтой анхдагч хуулиудыг боловсруулж, УИХ-аар хэлэлцүүлэн батлуулсан нь салбарын тогтвортой хөгжлийн бодлого, цаашдын зорилго, зорилтыг хангахад чухал алхам болсон юм.
👉https://t.co/myqxvUpIXy

[Mining_Insight_Magazine @MSightMagazine]

З.Ган-Очир МУУҮА-ын Зөвлөлийн дарга боллоо. Монголын Уул Уурхайн Үндэсний Ассоциацийн Зөвлөлийн хурлаар Зөвлөлийн дарга Г.Батцэнгэл өөрийн хүсэлтээр чөлөөлөгдөж, З.Ган-Очир Зөвлөлийн даргаар сонгогджээ. З.Ган-Очир нь МУУҮА-ийн Гүйцэтгэх захирлын үүргийг түр гүйцэтгэх юм.
З.Ган-Очир нь Канадын "Хэйлибюри" коллежийн Уул уурхайн сургууль болон ШУТИС-ийг уул уурхайн ашиглалтын инженер мэргэжлээр, Нью-Йоркийн Их сургуулийг санхүүгийн магистр зэргээр төгссөн, уул уурхайн инженер, санхүүч мэргэжилтэй юм.
https://t.co/isKtd4tkNU

[Mining_Insight_Magazine @MSightMagazine]

The Board of the Mongolian National Mining Association (MNMA) convened today (July 6, 2026). At the meeting, MNMA Board Chairman G. Battsengel stepped down at his own request, and Board member Z. Gan-Ochir was elected as the new Chairman of the Board.

Z. Gan-Ochir currently serves as Managing Director and CEO of Azzuro Resources PLC, a company engaged in copper, lithium and nickel exploration in Mongolia.

More👉 https://t.co/Jww2CteiFI

[Mining_Insight_Magazine @MSightMagazine]

МАК компани 300 МВт-ын хүчин чадалтай цахилгаан станцын төслийг эхлүүллээ
-------------------------------------
"Монголын Алт (МАК)" ХХК Дундговь аймгийн Баянжаргалан суманд 300 МВт-ын хүчин чадал бүхий "Хөөтийн цахилгаан станц" төслийн шав тавих ёслолыг (2026.07.03) зохион байгууллаа. Энэхүү төслийг БНХАУ-ын Huawei компанитай хамтран хэрэгжүүлэх юм.
Уг бүтээн байгуулалт зэс-молидбенийн "Цагаан суварга" төслийн эрчим хүчний 38 хувийг хангаж, үлдсэн 62 хувийг эрчим хүчний нэгдсэн сүлжээнд нийлүүлэхээр төлөвлөсөн байна.
Нэг жилд 2.2 тэрбум кВт.цаг эрчим хүч үйлдвэрлэх тус станцын I блок 2028 оны 12 дугаар сард, II блок 2029 оны эхний улиралд ашиглалтад орно.
Хөөтийн цахилгаан станц Европын Холбооны PM тоосонцор 10 мг/м3, NOx 150/м3, SO2 200 мг/м3 шаардлага хангасан буюу Монгол Улсад мөрдөгддөг стандартын хэмжээнээс 2-5 дахин өндөр стандартыг нэвтрүүлэхээр болжээ.

[Mining_Insight_Magazine @MSightMagazine]

МАК компани 1.5 сая тонн нүүрс баяжуулах үйлдвэртэй болно
----------------------------
"Монголын Алт (МАК)" ХХК-ийн Бодлогын зөвлөлийн дарга Б.Нямтайшир "Хөөтийн цахилгаан станц" төслийн шав тавих ёслолын үеэр тус станцын давуу тал, энэхүү төсөл компанийн бусад үйл ажиллагаатай хэрхэн уялдах болон сэргээгдэх эрчим хүчний төслүүдийн талаар мэдээлэл өглөө.

✅Нүүрсхүчлийн хийг бага ялгаруулах чиглэлийг бид эрхэмлэж нүүрсхүчлийн хийг бууруулах, хорт хийг зуухандаа шатаах хамгийн шилдэг технологийг цахилгаан станцад туссан.

✅300 МВт-ын цахилгаан станцын төсөлд 75 жилийн түүхтэй Харбин олон улсын корпорац зураг төсөл гаргах, тоног төхөөрөмжийн нийлүүлэлтэд хамтран ажиллаж байна.

✅1.5 сая тонн хүчин чадал бүхий нүүрс баяжуулах үйлдвэр 1-2 сарын дараа ашиглалтад орох гэж байна. Тэндээс гарах завсрын бүтээгдэхүүнээр эрчим хүч үйлдвэрлэнэ.

✅Цахилгаан станцаас гарах үнсний 99 хувийг цементийнхээ үйлдвэрт ашиглана.

Монголын Алт МАК

[Energy_Insight_Magazine - Энержи Инсайт сэтгүүл @ESight_Magazine]

Эрчим хүчний төсөл гэдэг нэг удаагийн худалдан авалт хийгээд, нэг барилга бариад дуусдаг бизнес биш. Нэгэнт ашиглалтад орсон бол 25-30 жилийн турш тасралтгүй мөнгөн урсгал бий болгодог тул үнэ цэнийг нь зөвхөн өнөөдрийн орлогоор хэмжих өрөөсгөл юм.
https://t.co/aB8zjpQLo4

[Mining_Insight_Magazine @MSightMagazine]

#Стратегийн_ач_холбогдолтой ангилалд “нэр дэвшигч” 39 орд
------------------------------
📃Ашигт малтмалын тухай хуулийн 4.1.12."Стратегийн ач холбогдол бүхий ашигт малтмалын орд" гэж үндэсний аюулгүй байдал, улсын эдийн засаг, нийгмийн хөгжилд нөлөөлөх хэмжээний, эсхүл жилд Монгол Улсын дотоодын нийт бүтээгдэхүүний таван хувиас дээш хэмжээний бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж байгаа буюу үйлдвэрлэх боломжтой ордыг" гэж тодорхойлсон байдаг.❗️

[Ariuntuya Nominkhuu @Ariuna_n]

Уул уурхайн компани шинэ хот байгуулж, хөгжлийн шинэ төвүүд бий болгодгийг харуулах томоохон бүтээн байгуулалт эхлэх нь. МАК 1500 айлын орон сууц, цэцэрлэг, спорт цогцолбор, нэгдсэн эмнэлэг зэрэг нийгмийн дэд бүтцийг цогцоор шийдсэн шинэ суурьшлын бүс байгуулахаар төлөвлөжээ.

[Mining_Insight_Magazine @MSightMagazine]

Гурвантэс суманд 1500 айлын орон сууц байгуулах бүтээн байгуулалт эхэллээ
-----------------------
Монголын Алт МАК компани Өмнөговь аймгийн Гурвантэс суманд шинэ суурьшлын бүс байгуулах ажлаа эхлүүлэн шав тавих ёслол үйлдлээ.

📌Гурвантэс суманд хэрэгжих шинэ сууршилын бүс нь 1,500 айлын багтаамжтай орон сууцны хотхон, цэцэрлэг, спортын төв, нэгдсэн эмнэлэг, худалдаа үйлчилгээний төв, ногоон байгууламж, инеженрийн дэд бүтцийг цогцоор нь шийдсэн орчин үеийн жишиг суурьшлын бүс болох юм.

📌МАК компанийн хувьд Өмнөговь аймгийн Гурвантэс суманд 320 хүүхдийн сургууль, 120 хүүхдийн дотуур байр, хүүхэд, залуучуудын соёлын төв, төрийн албан хаагчдад зориулсан 12 айлын орон сууц зэргийг байгуулсан бөгөөд нийт 43.5 тэрбум төгрөгийн нийгмийн хариуцлагын төсөл хэрэгжүүлжээ.

[Mining_Insight_Magazine @MSightMagazine]

Гурвантэс суманд 1500 айлын орон сууц байгуулах бүтээн байгуулалт эхэллээ
-----------------------
Монголын Алт МАК компани Өмнөговь аймгийн Гурвантэс суманд шинэ суурьшлын бүс байгуулах ажлаа эхлүүлэн шав тавих ёслол үйлдлээ.

📌Гурвантэс суманд хэрэгжих шинэ сууршилын бүс нь 1,500 айлын багтаамжтай орон сууцны хотхон, цэцэрлэг, спортын төв, нэгдсэн эмнэлэг, худалдаа үйлчилгээний төв, ногоон байгууламж, инеженрийн дэд бүтцийг цогцоор нь шийдсэн орчин үеийн жишиг суурьшлын бүс болох юм.

📌МАК компанийн хувьд Өмнөговь аймгийн Гурвантэс суманд 320 хүүхдийн сургууль, 120 хүүхдийн дотуур байр, хүүхэд, залуучуудын соёлын төв, төрийн албан хаагчдад зориулсан 12 айлын орон сууц зэргийг байгуулсан бөгөөд нийт 43.5 тэрбум төгрөгийн нийгмийн хариуцлагын төсөл хэрэгжүүлжээ.

[Mining_Insight_Magazine @MSightMagazine]

Төв аймгийн Баян сумын нутагт орших #Төгрөг_нуурын_нүүрсний_ордыг #стратегийн ач холбогдол бүхий ашигт малтмалын ордын жагсаалтад шинээр нэмэхээр холбогдох тогтоолын төслийг Засгийн газраас УИХ-д өргөн мэдүүлэхээр бэлтгэж байгаа аж.
Дэлгэрэнгүй👉 https://t.co/clhzeoHppr

[Mining_Insight_Magazine @MSightMagazine]

Үндсэн хууль дахь үл ойлгогдох тодорхой бус заалтууд “стратегийн орд”, “төрийн нийтийн өмч”, “үр өгөөж” гэсэн зүйлүүдийг тодорхой болгомоор байгаа юм. Уул уурхайн салбар маань эрүүл эдийн засгийн өрсөлдөөнтэй, олон тоглогчтой байж Монголд хэрэгтэй.

[Mining_Insight_Magazine @MSightMagazine]

ЭЗЭХШ-ийн захирал Б.Түвшинтөгс "Хамгийн гол нь тэр стратегийн, стратегийн бүс гэдэг хоёрын ялгааг маш тодорхой зурах ёстой. #Стратегийн гэх нэршлээ УИХ өгнө, өгөхдөө тогтоолоор батлах. Өөр хэн ч стратегийн гэсэн нэршлийг өгдөггүй байхаар хуульчилж өгсөн нь зүйтэй. Ингэж хуульчилах юм бол маш тодорхой болно. Өөрөөр хэлбэл энэ нэршлийг олгодог ганцхан субъект нь УИХ байх юм"

[Mining_Insight_Magazine @MSightMagazine]

Ямар #ордыг #стратегийн гэх вэ? 2007 онд баталсан УИХ-ын тогтоолоор 16 стратегийн орд бий. Мөн стратегийн ордод хамруулах боломжтой 39 ордын жагсаалт хавсралтад байдаг. Онцлоход эдгээр ордын олонх нь экспортын ач холбогдолгүй ордууд.

[Mining_Insight_Magazine @MSightMagazine]

#Стратегийн_ордуудаас ямар өгөөж авбал тохиромжтой вэ❓

[Manduul Nyamandeleg @manduuln]

Дүүрэгт ирээд ажигласан зүйлс

Миний бие 24 оны орон нутгийн сонгуулийн дараагаас Чингэлтэй дүүргийн Засаг даргаар томилогдон ажиллаж байна. Өмнө нь бараг 13-14 жил Сангийн яаманд улс, орон нутгийн төсөв, ЗГ-ын олон улсын бондын дийл, дараа нь 2 жил Хөгжлийн банкийг удирдаж, хэдэн их наядын өр төлбөрөөс нь салгах зэргийг хариуцаж ажиллаж байсан болохоор дүүрэгт ажиллана гэдэг шал өөр ертөнц байлаа. Дандаа тэнгэрийн том том тоонууд ярьдаг байсан хүн нохой муур, хог шорооны цэвэрлэгээ гэхээр санаанд буухгүй, хэсэгтээ л...

Гэхдээ ингэж контраст харж ажиллах нь бас давуу тал. Хийж байгаа ажлаа шал өөр өнцгөөс харж байна. Хүмүүсийн амьдрал яг яаж байна, өдөр тутам тулгамддаг асуудлууд юу байна, төр засаг дээгүүр шийдвэр гаргаад байдаг, хөрсөн дээрээ хэр хэрэгждэг юм гэдгийг хөндлөнгөөс харах биш, бүр гар бие оролцоод явах хувь завшаан.

Аливаа ажлыг дотор нь орж, шатаж хийвэл амттай, үр дүнтэй байдаг гэж би боддог. Гэхдээ байн байн пауз аваад, дүр зургаа арай холоос, арай томоор харж, ер нь хаана хаашаа ямар дүрмээр яваад байна гэдгээ ажиглаж анзаарч байх нь чухал. Play stupid games, win stupid prizes.

Өнөөг хүртэл яг одоо санаанд орж байгаа ажиглалтуудаа бичье. Цааш өшөө санаанд орвол үргэлжлүүлнэ. Яг ажил хариуцаж байхдаа иймэрхүү шүүмж маягийн зүйлс бичих нь хэд хэдэн эрсдэлтэй. Чи өөрөө хийхгүй яасан юм, чамд ямар хамаатай юм – урдахаа хий гэх мэт хандлага ирнэ. Зарим нь одоогийн төр засгийн удирдлагуудаа шүүмжилж муулж байна гэж харна, сөрөг ПР-т ашиглана. Бүр зарим нь биднийг, намайг, нөхдөө мууллаа гэж гоморхоно. Яагаад одоо дуугарах болов гэж бас зарим нь асууж магадгүй (биедээ анхаарахгүй удаан явсны гороо эдэлж эмнэлэгт хэвтсэн, хийх юмгүй толгой ажиллаад хэцүү юм байна).

Гэвчиг, Монголын ирээдүйд санаа зовж явдаг 40 гарсан эцэг хүний хувьд Монгол хүний хүний саруул ухаанд итгэдэг зөрүүд зан хөдлөөд тэр эрсдэлүүдийг үл тоон хэдэн үг тэрлэсү. Би өөрөө либерал арт системээр боловсрол эзэмшсэн, аливаа зүйлсийг нээлттэй ярилцаж байж идээ бээрээ шахна, урагш зөм зам руугаа алхана гэж итгэдэг хүн юмаа.

1. Монголчууд бид яг одоогийн систем бүтцээр том том мега төсөл хийнэ гэдэг бол худлаа гэсэн итгэл үнэмшилтэй болсон. Төрийн албаны систем нь тэгж бэлтгэгдээгүй, нэг бол хулгай, нэг бол хариуцлагаас зугтана. Хөөрхий, хурган дарга, мэргэжилтнүүдийн буруу биш, хууль дүрмийг дараа нь яаж ч өөрөөр тайлбарлаж болдог гэдгийг маш тодорхой, тод томруунаар олон кейс гаргаад цацаад, шоронд хийж харуулаад сургачихсан. Survival instinct. За тэгээд тэр зохицуулж байгаа дүрэм журам, стандартууд маш түүхий, уялдаагүй, дараа нь ёстой хэнийг ч хэрэгт хийх боломжтой. Туулын хурдны замын кейс үүнийг маш сайхан харуулж өгөөд миний эргэлзээг бүр сайхан тайлаад өгсөн. Тэр олон зам гүүр, барилга байгууламжийн стандартууд нь Монголын стандартаа дагах юм уу, тэр фидик мидикээ дагах юм уу, хэн ч мэдэхгүй. Бид өөрсдөө бэлэн биш байна.

За тэгээд нэг төсөл санаа гаргаад түүнийгээ хэнтэй хамтарч хэрэгжүүлж, дундаас нь юм унагах уу гэж бүгд гүйлдэнэ. Найдвартай түншүүд хайна. Тиймэрхүү гаргалгаа гаргаж өгөөд, ашгаа авдаг гадны “менежментийн” компаниуд ч олон. Аль төсөл, аль дийлээ түлхэх үү гээд тойрч суугаад бялуугаа хуваана (би ийм схемд оролцож үзээгүй ээ, гэхдээ олон жил төрд ажиллалаа, гадарлаад байна, educated guess, logic гэх юм уу, би жишээ нь ийм зүйл хийе гэсэн бол ингэж хийх байсан гэх юм уу даа). Багийн гишүүд мэдээж ажил үүргээ хувааж авна, улс төрөө хэн даах юм, ПР-аа хэн угаах юм, бичиг цаасаа хэн хийх гэх мэтчилэн.

Гэхдээ буруу аргаар явсан юм тэгж байгаад нэг газар очиж бүдэрнэ. Тэрийг нь өрсөлдөгч нар нь, бялуунаас хоцорсон гомдогсод нь отоод сууж байна, тэгээд хөөрхий эх орондоо ирж чадахгүй шувуу болох нь тэр. Ганц хэрэгжиж чадсан нь ОТ төсөл. Одоог хүртэл ямар их хэл ам дагуулж байна, хар даа. (гэхдээ бас яг хэрэгжсэн үү гэдэг маргаантай)

Гарц тэгээд юу байх юм? Том мега гэж нэрлэж шоудахгүйгээр дунд зэргийн, дундаас багахан хэмжээний төслүүдийг pilot хэлбэрээр хэрэгжүүлж, тэр процессын үедээ дүрэм журам, ойлгомжгүй стандарт энэ тэрээ засах. Ингэж байж системээрээ, институциэрээ арай дээрдэнэ, арай олигтой юм хийхэд бэлтгэгдэнэ. Суурь нь байхгүй юман дээр мянган мөрөөдөл яриад дахиад нэг улстөрчийн карерыг дуусгасан л зүйл болох болов уу даа.

2. Төрийн ажлууд feedback system

За бас нэг анзаарсан зүйл бол манай төрийн анхан шатны нэгжээс дээшээгээ эргэх холбоо байхгүйтэй адил. Ерөнхий сайд, ЗГ нь бөөн юм болж, баахан бичиг цаас, судалгаа энэ гэж байж нэг шийдвэр гаргана. Тэр нь ЗГ дээрээ яамдын санал гэсээр байгаад улцайна. Хэрэгжүүлэх нийслэл дээр ирээд, ажлын хэсэг, хурал гэж байгаад шал өөр болно. Эцэст нь дүүрэг дээр чиглэл болж ирээд, тэндээсээ иргэдэд очихдоо танигдахгүй болно. Нөгөө анхны гоё юм бодож эхлүүлсэн ажил нь 180 градус.

Анхны дизайн нь буруу байж болно, нөөцөө хэт өөдрөгөөр тооцсон байж болно. Заримдаа зарим ашиг сонирхлыг хөндсөн байж болно (нийтийн тээврийг богинын эргэлтэд оруулж чадахгүй байгаа шиг, жишээ нь). Ямар ч гоё санаа худлаа амлалт болж үлддэгийн нэг гол шалтгаан энэ. Үүнийгээ мэдсэн улс төрч нар сүүлдээ шинэ санаа санаачилгыг эхлүүлэхгүй, өөрсдөөрөө авторлахгүй. Реформ хийгдэхгүй. Сонгогчид бухимдана, улс төр, төр засгийн шийдвэрүүдийг сонирхохоо болино. Нүдний далдуур авлигачид нь зоолно.

Шийдэл юу байж болох вэ гэж үү? Олон зүйлээс хамаарна. Эхлээд төрийн албан хаагчдаа ялгаварласан байдлаа зогсоох. Яам тамганд нь мундагууд нь, анхан шатан дээр муунууд нь юм шиг ялгаварлалаас болоод амьдрал мэдэхгүй хүүхдүүд шийдвэр гаргаад, буцаж фейлдээд. Бас нэг чухал зүйл, анхан шатнаасаа feedback авдаг тогтолцоог бий болгох. Шийдвэрүүд нь амьдралтай байна уу, шалгаад, буцаагаад хурдан засаад явдаг маневр манай төрд хэрэгтэй байна аа.

Сүүлд нь хэлэхэд, мөнгөндөө биш шүү. Аливаа асуудлыг дан төсөв мөнгөөр шийднэ гэх нь дэндүү залхуу, бодлогогүйн шинж. Мөнгө гэдэг чинь өөрөө капитал нөөц биш, ажиллах хүч, техник технологи, процессын efficiency, менежментийн ур чадвар - эдгээр чинь капитал. Асуудал гарангуут төсөв хуваарилаад шийднэ гээд хана мөргөхийг олонтаа харлаа. Зохион байгуулалт, коммуникациа зөв хийгээд явбал уул нь манай нийгмийн олон асуудал амархан шийдэгдэхээр юм билээ дээ.