Bir zaman uykumu kaçıran şeyler,
yavaş yavaş çay bardağına dönüşür
Bir zaman çok özlediğim şeyler,
yavaş yavaş kül tablasına dönüşür
Bir zaman yüzümü güldüren şeyler,
yavaş yavaş daha da çok güldürür
Bir zaman vazgeçemediğim şeyler,
yavaş yavaş naylon poşete dönüşür
TAIMA Açıklamasındaki İfadeler ve Dokümanlardaki Gerçekler
TAIMA açıklamasını okudum. Kendi üyeleri adına bazı pozisyonları korumaya çalışmaları anlaşılır bir refleks olsa da, bunu doğru argümanlarla yapmak da önemli. Bu sebeple bazı düzeltmeler yapmamız gerekiyor. Bazı hususları netleştirmek gerekiyor.
Öncelikle takdir ettiğim bir hususu ifade etmekle başlayayım. Daha önce “AIM hizmeti de ATS hizmetidir” iddiasına uzun bir itiraz/düzeltme yapmıştım ve ATS hizmetinin sadece ATCO’dan ibaret olduğuna değinmiştim. Bunun dikkate alınmış olmasını görmek güzel bir yansıma oldu benim için. Bu metinde yukarıdaki ifade yerine “iş yükünün bir bölümü ARO fonksiyonlarından oluşmakta” ifadesi kullanılmış ve bu doğru bir kullanım şekli. AIM ünitesi dokümandaki ifadeyle asli görevlerin iş verimliliğini sağlayacak seviyede olmaması sebebiyle hem ATS hem CNS hizmetlerinden delege edilmiş ek fonksiyonları da yerine getirmektedir. Nihayetinde burada açık dökümanlar üzerinden olması gerekeni tartışıyoruz ve hatalı kullanımda inat etmemek bu tartışmadan fayda sağlayabileceğimize işaret ediyor.
Şimdi biraz daha düzeltmeler üzerine gideceğiz.
AIM hizmeti hiç tartışmasız hava seyrüseferi oluşturan beş alt hizmetten biridir. Fakat bu beş hizmetin hepsi aynı seviyede eşit öneme haizdir denemez. Bakın “önemsizdir” DEMİYORUM. İfadenin doğru anlaşılması adına tekrar etmek istiyorum, eşit öneme haiz değildir. Buna bir örnek daha önceki paylaşımlarımdan birinde bulunuyor; Eurocontrol AIS hizmetinden bahsederken ancillary air navigation services yani yardımcı hava seyrüsefer hizmetleri başlığında anıyor.
Bir örnek de ICAO’dan hatta yazıda referans verilen 9082’den vereyim.
“The costs of supporting services such as aeronautical meteorological services (MET), aeronautical information services (AIS) and other ancillary services should also be identified separately and shared during consultations.”
Doğrudan MET ve AIS gibi destek hizmetler, yardımcı hizmetler ifadeleri var. Şimdi bu hizmetleri core çekirdek hava trafik kontrol hizmetiyle bir mi tutmalıyız? Tabi ki tutulmaması gerekiyor. Bu meslek taassubu değil görüldüğü üzere doğrudan ICAO ve EUROCONTROL sınıflandırması. Onlar da taassup sahibi değil ya?
Yazıda Emniyet Yönetim Sisteminden bahsediliyor. Bu da ne yazık ki benzer bir mugalata. Bir sistemin içinde olmak, sistemin diğer unsurları ile aynı ağırlığa sahip olmak anlamına gelmemektedir. ICAO’nun Doc 9161’de SMS sistemi için önerdiği performans kriterlerine bakalım. Bazıları ana bazıları ek listede olmak üzere 10 kriter önerisi var. 8 tanesi doğrudan atcolara yönelik havada çarpışma, yere çakılma, ayırma ihlalleri, riskli yakın geçişler gibi durumlar. MET ve AIM ile ilgili birer kriter önerisi var. AIM’in SMS için önerilen kriteri Chart’lardaki rapor edilmiş hatalı ibarelerin sayısı. Buradan hareketle, birazcık aklı selim düşünen biri, bu iki hizmeti aynı SMS içerisinde bulunmakla eşit denk olduğunu kabul edemez.
Şimdi asıl vurucu kısma geldik. Eurocontrol dokümanı ne diyor?
Herşeyden evvel dokümanın adı birçok şeyi netleştirmektedir; “ATC Nöbet Sistemlerinde Yorgunluk Yönetimi İçin Rehber”. Yani rehberin doğrudan kendisi hava trafik kontrolörlerine yöneliktir. Sadece bu bile başlı başına ATCO için özel bir yorgunluk rehberi var dolayısıyla Eurocontrol bu personeli ayrı bir noktada tutuyor dedirtmeye yeterli. Eurocontrol bile ATCO’ları farklı bir noktada tutuyor. Bu durumu belirttikten sonra, TAIMA tarafından bilerek veya bilmeyerek farklı sunulan ibareleri dokümandan tam alalım:
The guidelines in this document shall not be applied in isolation by looking only at fatigue elements of an ATM roster. Rather, they should be applied as a whole.
When implementing (or expanding) a fatigue risk management system (FRMS) at ANSP level, this document could be considered useful guideline for other categories of staff that perform shift work, such as ATSEP, MET, AIS, Flow, etc..
Görüldüğü üzere ifadeler 2 ayrı paragrafta yer almaktadır. TAIMA metninde bütünleşik verildiği üzere tek bir metin değil. Burada maksatlı bir manipülasyon akla gelmekteyse de iyi niyetli bir bakışta, doküman detaylı incelenmediği için ifadelerin tam anlaşılmamış olduğu kabul edilebilir.
İlk paragrafta geçen “fatigue elements of an ATM roster” ibaresi yine dokümanda “the air traffic control service provider shall specify eight elements for shift work fatigue prescriptive limits” diye bahsedilen ve AB mevzuatında da belirlenmiş olan ekip yönetimine yönelik mekanik sınırlardır. Yani normatif nöbet unsurlarına odaklanan, peşpeşe nöbet sayısı, maksimum mesai süresi gibi unsurlardır. Bu yaklaşım dokümanda kuralcı yaklaşım (prescriptive approach) olarak tanımlanmıştır. Aynı dokümanın Bilimsel Temeller başlığında,
Fatigue is a consequence of many factors of the working organisation and environment (Della Rocco & Nesthus 2005;, FAA 2009, 2016;, Gawron, et al 2011;, Rudin-Brown & Filtness, 2022)
Organisational factors (Gander, et al, 2011) impact fatigue in the workplace and justify a holistic approach towards fatigue management (Drogoul, et al, 2017)
A multidimensional approach encompassing individual (personal factors and strategies), work (workload, complexity, uncertainty and environmental issues), and organisational levels (rostering, staffing, management support, special needs) was deemed necessary, in order to deliver sound and workable recommendations on how best to manage fatigue within a safety-critical activity such as air traffic control (Drogoul, et al, 2021, Peukert & Meyer, 2022)
gibi akademik çalışma atıflarıyla, salt kuralcı yaklaşım yerine daha bütüncül, çok boyutlu yaklaşımların gerekliliği vurgulanmaktadır. Kuralcı elementlere ilave olarak personelin yaşı, tecrübesi vb. çeşitli faktörler dile getirilmiştir. Bahse konu ifade tam da bu noktaya vurgu yaparak, tek tek veya sadece mekanik unsurlara odaklanmadan, rehberin ve bilimsel çalışmaların önerdiği çok boyutlu esasları temele alan bütüncül bakış önermektedir.
İkinci paragrafta ise, ANSP seviyesinde yani DHMİ genelinde diğer personel için bir Yorgunluk Yönetimi söz konusu olacaksa, bahse konu çalışma faydalı bir rehber olarak KABUL EDİLEBİLİR (could be considered) denilmektedir. Yani KABUL EDİLECEKTİR (shall be considered) denilmemektedir.
Görüldüğü üzere iki ayrı husus birleştirilip, “faydalı rehber olarak görülebilir” ifadesinden “ATCO için yapılan düzenleme AIM için de aynen yapılacaktır” anlamı çıkarılmış. Bu ancak bağlamından kopuk zorlama bir yorum olabilir.
HTK-SEN tarafından dile getirilen husus tam olarak dokümanda geçen ifadeye dayanmaktadır, eğer yorgunluk düzenlemesi bir genişlemeye (expanding) tabi tutulacak ise yani ANSP (ülkemizde DHMİ) üzerinde genişletilecek ise, bunu diğer personelden (teknik vd.) ayrı tutmanın bir yasal dayanağı olamaz. Ya dokümanın kendisi için hazırlanmış olduğu ATCO için düzenleme yapılır ya da diğer tüm personele teşmil edilir. Zira yukarıda detaylıca izah edildiği üzere ne dokümanlarda ne yapılan işin niteliği itibariyle AIM’ı özel kılan, ayrı klan, ATCO ile eşitleyen, denkleştiren bir durum olmamakla birlikte, yardımcı bir hizmet olarak sınıflandırma söz konusudur.
Nihayete gelecek olursak, başta söylediğimi sonda tekrar etmek isterim. Burada hizmetler arası farkı göstermiş olmak AIM hizmetini “önemsiz” KILMAMAKTADIR. AIM hizmeti önemli bir görev olmakla birlikte dokümanlar ışığında görüldüğü üzere ATC hizmeti ile kıyaslanamaz ölçüde ve yardımcı nitelikte bir hizmettir.
Hakkaniyet, hakka ve hukuka uygunluk demektir. Birbiri ile benzerlikleri neredeyse sıfır olan iki birimin kıyas edilmesi başlı başına bir haksızlıktır, hakkaniyete aykırıdır. Birinde olan her uygulamanın diğerine de uygulanması söz konusu olabilmesi açısından, herşeyden evvel sunulan hizmetlerin (ve getirdiği sorumlulukların) aynı olması şarttır. Ne sundukları hizmet ne de sistemdeki konumları/ağırlıkları kıyas edilemez olan iki hizmet açısından, “sunulan hizmetin farkını”, “sistemdeki konumunu”, “alınan riskleri” hiçe sayarak, neredeyse sadece “aynı kurumdaki personel” olma seviyesine indirgeyerek değerlendirme yapmak, hem hakka hem hukuka uygun olmasa gerektir.
Saygılarımla.
Ne oldu Z kuşağına ? Artık her şeye erişebiliyorlar bağımsız düşünebiliyorlar doğru yanlışı ayırt edebiliyorlar diye açıklamalar yapıyordunuz seçimden önce.
Şimdi baktınız gençlerin %85'i buz gibi Türkçü, istediğiniz gibi bir nesil değil, başladınız pis ağzınızı açmaya.
Galatasaray ve Fenerbahçe’nin duruşlarına kararına destek olan kapısını açan Atatürk’ümüzün çatısı altında toplanan tüm takımlarımıza ve taraftarlara helal olsun. Bu sene iki takım şampiyon oldu, tebrikler. 🍷
Bu milletin evlatlarının hakkı ödenmez. Tüm şehitlerimize Allahtan rahmet ailelerine sabırlar diliyorum. Yayın programımızı erteliyorum. Başımız sağolsun.
Meclisten öcalana özgürlük diyen orevladı yarın yine gidip aynı şeyleri rahat rahat söyleyebilecek. Kendi vatanımızın evladı şehit olmuşken bugün olduğu gibi yarın da arap sevdalıları bizim evlatlarımızı umursamayıp filistin bayraklarıyla yas tutulacak. Bunca aşağılıkça şey olurken artık gerçekten tahammül edemiyor insan.
ÇOK ACİL
Bir bebek açlıktan ölmek üzere, yakın olan varsa yardım edebilir mi? Araç plakası 02 BA 359 Adıyaman Gölbaşı cumhuriyet mahallesi karayılan caddesindeler
Rahime/Tel: 0542 496 33 41