DKG-Dersim Kultur und Geschichtszentrum e.V.

DKG-Dersim Kültür ve Tarih Merkezi ,

[DKG-Dersim Kultur und Geschichtszentrum e.V. @DKGDersim]

Sivas Katliamı’nın 33. Yılında

Otuz üç yıl önce, 2 Temmuz 1993’te, Pir Sultan Abdal Kültür Etkinlikleri sırasında Sivas’taki Madımak Oteli, radikal İslamcı bir güruh tarafından saatlerce kuşatıldı. Güvenlik güçleri saldırıyı engellemedi. Ardından otel ateşe verildi. 33 sanatçı, aydın ve kültür insanı katledildi.

Sivas Katliamı, Alevilere yönelik organize bir pogrom ve insanlığa karşı işlenmiş ağır bir suçtur. Bu katliam yalnızca 33 canı değil; birlikte yaşama umudunu, düşünce özgürlüğünü, inanç özgürlüğünü ve toplumsal barışı da hedef almıştır.

Aradan geçen 33 yıla rağmen Sivas Katliamı ile yüzleşilmedi. Devlet, bu katliamdaki sorumluluğuyla yüzleşmedi. Siyasi sorumluluk da hiçbir zaman üstlenilmedi. Kamu görevlilerinin ihmali ve sorumluluğu etkili biçimde soruşturulmadı. Hakikat bütün yönleriyle ortaya çıkarılmadı. Katliamın tüm sorumluları hukuk önünde hesap vermedi. Davaların bir bölümü zaman aşımına uğratıldı, firari sanıklar hakkındaki davalar düşürüldü. Katliamdan hüküm giyen bazı failler Cumhurbaşkanının af yetkisi kapsamında cezaevinden çıkarıldı. Cezasızlık politikaları, mağdur ailelerin ve toplumun adalet duygusunu derinden yaralamaya devam etmektedir.

Otuz üç yıl boyunca yalnızca katledilen 33 can değil; onların anne ve babaları, eşleri, çocukları, kardeşleri, yakınları ve adalet arayan binlerce insan da bu cezasızlık politikalarının yükünü taşımak zorunda bırakıldı. Bugün, katledilenlerin anne ve babalarının, yakınlarının ve adalet mücadelesini yıllarca omuzlayan birçok insanın önemli bir bölümü, adaletin gerçekleştiğini göremeden yaşamını yitirdi.

Bugün hâlâ Madımak Oteli, Alevi toplumunun ve mağdur ailelerin yıllardır dile getirdiği talebe rağmen gerçek bir Utanç ve Hafıza Müzesine dönüştürülmedi. Bu talebin yıllardır karşılanmaması da Sivas Katliamı ile yüzleşilmediğinin en açık göstergelerinden biridir.

Sivas Katliamı yalnızca yılda bir gün anılacak bir acı değildir. 33 canı yalnızca fotoğraflara ve rakamlara indirgemek, onlara karşı tarihsel sorumluluğumuzu yerine getirmek anlamına gelmez. Onların düşüncelerini, eserlerini, üretimlerini ve uğruna mücadele ettikleri değerleri yaşatmak; hakikati gelecek kuşaklara aktarmak ortak sorumluluğumuzdur.

Katliamın faillerinden bazıları Almanya’ya kaçarak yıllarca adaletten kaçabildi.

Almanya, insanlığa karşı işlenmiş ağır suçların failleri için güvenli bir sığınak olmamalıdır.

Alman makamlarından, bu kapsamda bulunan şüpheliler hakkında etkili soruşturma yürütmelerini ve ceza hukukunun gereklerini yerine getirmelerini bekliyoruz.

Türkiye’de ise Sivas Katliamı ile yüzleşilmesini; hakikatin bütün yönleriyle ortaya çıkarılmasını; ihmali, sorumluluğu veya dahli bulunan herkesin hukuk önünde hesap vermesini; cezasızlık politikalarına son verilmesini ve Madımak Oteli’nin, 33 canın anısını yaşatacak gerçek bir Utanç ve Hafıza Müzesine dönüştürülmesini talep ediyoruz.

DKG – Dersim Kültür ve Tarih Merkezi Derneği olarak, Sivas Katliamı’nda yaşamını yitiren 33 canı saygı, özlem ve minnetle anıyoruz. Hakikat, adalet ve yüzleşme mücadelemizi hem Türkiye’de hem de uluslararası alanda kararlılıkla sürdürmeye; bu insanlığa karşı işlenmiş ağır suçun unutulmaması ve unutturulmaması için çalışmaya devam edeceğiz.

Katiller için cezasızlığa son.
Hafızanın zaman aşımı olmaz.

DKG – Dersim Kültür ve Tarih Merkezi Derneği

⸻

#Sivas
#Madımak
#SivasMadımak
#SivasKatliamı
#MadımakKatliamı
#UnutMADIMAKlımda

[DKG-Dersim Kultur und Geschichtszentrum e.V. @DKGDersim]

02.07.1993,
Adırê Şevaz’i ra dıme dina biye tıng u tariye.
Solıxê ma bırıya, cenê ma ra 33 cani şi.

Şevaz (Madımak) khulê zerrê mawo, xo vira nêkeme.

#Sivas #Madımak #SivasMadımak #SivasKatliamı
#UnutMADIMAKlımda

[DKG-Dersim Kultur und Geschichtszentrum e.V. @DKGDersim]

Zum 33. Jahrestag des Massakers von Sivas

Vor 33 Jahren, am 2. Juli 1993, wurde während eines alevitischen Kulturfestivals in Sivas (Türkei) das Madımak-Hotel von einem Mob radikaler Islamisten und Nationalisten angegriffen. Das Hotel wurde in Brand gesetzt. 33 Künstler:innen, Intellektuelle und Kulturschaffende wurden ermordet.

Stundenlang wurde das Madımak-Hotel belagert. Die Sicherheitskräfte unterbanden den Angriff nicht. Schließlich wurde das Hotel in Brand gesetzt.

Bis heute ist das Verbrechen von Sivas nicht vollständig aufgearbeitet. Die Verfahren gegen mehrere Angeklagte wurden in der Türkei wegen Verjährung eingestellt. Viele Verantwortliche wurden nie zur Rechenschaft gezogen.

Etliche der islamistischen Täter flüchteten anschließend nach Deutschland und konnten sich hier über Jahre der Strafverfolgung entziehen.

Deutschland darf kein sicherer Zufluchtsort für mutmaßliche Täter schwerster Verbrechen sein.

Wir erwarten auch von den deutschen Behörden, dass mutmaßliche Täter schwerster Verbrechen konsequent strafrechtlich verfolgt werden.

Als DKG – Dersim Kultur- und Geschichtszentrum e.V. erinnern wir an die 33 Opfer des Massakers von Sivas. Wir fordern Wahrheit, Gerechtigkeit und eine vollständige Aufarbeitung dieses Verbrechens.

Keine Straflosigkeit für die Täter.
Keine Verjährung der Erinnerung.

DKG – Dersim Kultur- und Geschichtszentrum e.V.

#Sivas #SivasMassaker #SivasMadimak #Madimak #SivasMadimak #Erinnerung

[DKG-Dersim Kultur und Geschichtszentrum e.V. @DKGDersim]

“Atalarımız, çocuklarını ve torunlarını tehlikeye atacakları korkusuyla onlara gerçeği anlatamadılar.”

Dersim Kültür ve Tarih Merkezi (DKG) Başkanı Hüseyin Kenan Aydın, Dersim 1937/38 üzerine neden kuşaklar boyunca susulduğunu bu sözlerle anlatıyordu.

21 Mayıs 2026, belki de bir dönüm noktasıydı. O gün Dersim 1937/38 tanıklarıyla yapılan 100 sözlü tarih görüşmesi kamuoyuna açıldı. Tanıkların anlatımları, 2009 yılından itibaren çocukları ve torunları tarafından kayıt altına alınmaya başlanmış, yıllar süren bir çalışmayla sistemli biçimde belgelenmişti.

DKG ve Ruhr Üniversitesi Bochum iş birliğiyle yürütülen proje kapsamında görüşmeler Kırmanckî dilinden çözümlendi, Türkçe ve Almancaya çevrildi ve https://t.co/SalYfdT6Fk platformunda erişime açıldı. Böylece Dersim tanıklarının anlatımları araştırmacılar ve kamuoyu için kalıcı olarak korunmuş oldu.

Proje, Berlin’deki Sürgün, Göç ve Uzlaşma Dokümantasyon Merkezi’nde (Dokumentationszentrum Flucht, Vertreibung, Versöhnung) düzenlenen bilimsel toplantıda tanıtıldı.

Siyaset bilimci İsmail Küpeli, Dersim 1937/38 olaylarını konferansta “imha operasyonu” olarak nitelendirirken, tarihçi Hans-Lukas Kieser Avrupa hafıza politikasının Ortadoğu’yu da kapsaması gerektiğini vurguladı.

Sabine Lueken’in kaleme aldığı bu kapsamlı yazıyı okumanızı tavsiye ederim:

https://t.co/mv7Qf4X0rR

@ruhrunibochum @flverver @DersimTertele38 @ismail_kupeli @AhmetCanpolat62 @YasarKaya_62 @denizkarakas62

#Dersim #Dersim193738 #Tertele #SözlüTarih #Hafıza #Tarih #Yüzleşme

[DKG-Dersim Kultur und Geschichtszentrum e.V. @DKGDersim]

„Unsere Vorfahren hatten Angst, dass sie ihre Kinder und Enkel Gefahren aussetzen, wenn sie ihnen die Wahrheit vermitteln.“

Mit diesen Worten beschrieb Hüseyin Kenan Aydın vom Dersim Kultur- und Geschichtszentrum (DKG), warum über die Ereignisse von Dersim 1937/38 über Generationen hinweg geschwiegen wurde.

Der 21. Mai 2026 markierte womöglich einen Wendepunkt. An diesem Tag wurden 100 Interviews mit Überlebenden von Dersim 1937/38 der Öffentlichkeit übergeben. Nachkommen hatten bereits 2009 begonnen, die Erinnerungen der damals noch lebenden Zeitzeuginnen und Zeitzeugen aufzuzeichnen und systematisch zu dokumentieren.

Gemeinsam mit der Ruhr-Universität Bochum wurden die Interviews aus dem Kırmancki transkribiert, ins Deutsche und Türkische übersetzt und auf dem Portal https://t.co/SalYfdT6Fk veröffentlicht. Dort sind die Zeugnisse der Überlebenden heute öffentlich zugänglich.

Vorgestellt wurde das Projekt im Dokumentationszentrum Flucht, Vertreibung, Versöhnung in Berlin.

Der Politikwissenschaftler Ismail Küpeli bezeichnete die Ereignisse von Dersim 1937/38 auf der Fachtagung als „Vernichtungsoperation“. Der Historiker Hans-Lukas Kieser betonte, dass eine europäische Erinnerungspolitik den Nahen und Mittleren Osten einschließen müsse.

Ein lesenswerter Beitrag von Sabine Lueken:

https://t.co/mv7Qf4X0rR

@ruhrunibochum @flverver @ismail_kupeli @DersimTertele38 @AhmetCanpolat62 @YasarKaya_62 @denizkarakas62

#Dersim #Dersim193738 #Tertelê #OralHistory #Erinnerungskultur

[DKG-Dersim Kultur und Geschichtszentrum e.V. @DKGDersim]

SPD Bundestag Milletvekili Serdar Yüksel’den Taziye Mesajı

Değerli canlar,
Değerli arkadaşlar,

Bochum, 12.06.2026

Büyük bir üzüntüyle Hüseyin Aydın’ın vefat haberini öğrenmiş bulunuyorum.

Hüseyin Aydın, yaşamı boyunca emek, demokrasi, eşitlik ve insan hakları mücadelesine büyük katkılar sunmuş; sendikacı, siyasetçi ve Dersim sevdalısı bir aydın olarak toplumumuzda derin izler bırakmıştır. Özellikle emekçilerin hakları, toplumsal adalet ve Dersim’in tarihsel hafızasının yaşatılması için verdiği mücadele her zaman saygıyla anılacaktır.

Onun dürüstlüğü, ilkeli duruşu ve dayanışmacı kişiliği, kendisini tanıyan herkesin hafızasında yaşamaya devam edecektir. Aramızdan ayrılışı ailesi, dostları, yol arkadaşları ve tüm Dersim toplumu için büyük bir kayıptır.

Bu acı günlerde başta ailesi olmak üzere, tüm yakınlarına, dostlarına ve Dersim camiasına en içten taziye dileklerimi iletiyorum. Acılarını yürekten paylaşıyor, sabır ve metanet diliyorum.

Hüseyin Aydın’ın anısı önünde saygıyla eğiliyor, kendisini sevgi ve minnetle anıyorum.

Riya Heq ra biyo, dewrê dewam bo.

Serdar Yüksel
Almanya Federal Meclisi Milletvekili (SPD)

[DKG-Dersim Kultur und Geschichtszentrum e.V. @DKGDersim]

Unser Vorsitzender Hüseyin Kenan Aydın ist von uns gegangen

Mit tiefer Trauer haben wir vom plötzlichen Tod unseres Vorsitzenden des Dersim Kultur- und Geschichtszentrums (DKG), des geschätzten Menschen und engagierten Dersim-Freundes Hüseyin Kenan Aydın, erfahren.

Hüseyin Kenan Aydın wurde 1962 in Pülümür geboren. Er war Mitglied des Deutschen Bundestages für die Partei Die Linke sowie Mitglied der zentralen Leitung der IG Metall.

Unser Vorsitzender war eine herausragende Persönlichkeit des politischen und gewerkschaftlichen Engagements in Deutschland. Sein Herz schlug stets für Dersim. Er war ein vorbildlicher Mensch, der sich mit großer Hingabe für seine Überzeugungen einsetzte. Zudem gehörte er zu den Verantwortlichen des gemeinsam mit der Ruhr-Universität Bochum (RUB) durchgeführten Projekts „Zeitzeugen von Dersim 1937–38“.

Zuletzt hielt er Vorträge bei der Gedenkveranstaltung zum 4. Mai im Berliner Parlament sowie bei der Eröffnungsveranstaltung des Dersim-Archivs, die am 21. und 22. Mai 2026 in Berlin stattfand, um die Stimme und Geschichte Dersims einer breiteren Öffentlichkeit bekannt zu machen.

Mit Hüseyin Kenan Aydın ist ein sehr wertvoller Sohn Dersims, ein engagierter Kämpfer für seine Überzeugungen, ein guter Mensch und ein liebevoller Ehemann von uns gegangen.

Unser Mitgefühl gilt insbesondere seiner Ehefrau Aynur, seiner Familie sowie allen Angehörigen und Weggefährten. Wir teilen ihren Schmerz von Herzen.

Informationen zur Trauerfeier und Beisetzung werden wir zu gegebener Zeit bekannt geben.

12. Juni 2026

Dersim Kultur- und Geschichtszentrum e.V. (DKG)

[DKG-Dersim Kultur und Geschichtszentrum e.V. @DKGDersim]

Dersim Tarih ve Kültür Merkezi Başkanımız Hüseyin Kenan Aydın İçin Taziye ve Cenaze Bilgilendirmesi

TAZİYE KABULÜ / XATIR WASTENE

14 Haziran 2026 Pazar
Saat: 14:00 – 17:00

Alevitische Gemeinde Duisburg-Nord e.V.
Wiesenstraße 44
47169 Duisburg-Marxloh

CENAZE PROGRAMI

Başkanımız Hüseyin Kenan Aydın’ın naaşı Almanya’dan Erzincan’a uğurlanacaktır.

Naaşı, 16 Haziran 2026 Salı günü ilk olarak Mollaköy Cemevi’ne götürülecek, cenaze erkânının ardından doğup büyüdüğü topraklara uğurlanarak Pülümür Dağbek Köyü’nde Toprak Ana’nın bağrına sırlanacaktır.

Dersim bir aydınını, mücadele insanını ve değerli bir evladını yitirdi.

Dersim halkının ve tüm sevenlerinin başı sağ olsun.

Devri daim olsun.

Oğur bo Sey Wuşen, oğur bo.
Oğurê xêr bo.
Hardê Kırmanciye torê bımbarek bo.
Oğur bo mordemê hewl, qom yeno xatır wazeno.

Dersim Tarih ve Kültür Merkezi (DKG)

[DKG-Dersim Kultur und Geschichtszentrum e.V. @DKGDersim]

Başkanımız Hüseyin Kenan Aydın’ı kaybettik

Dersim Tarih ve Kültür Merkezi (DKG) Başkanımız, değerli insan ve Dersim sevdalısı Hüseyin Kenan Aydın’ı aniden kaybetmenin derin üzüntüsü içindeyiz.

1962 yılında Pülümür’de dünyaya gelen Başkanımız Hüseyin Kenan Aydın, Almanya’da Sol Parti milletvekilliği ve Metal Sendikası merkez yöneticiliği görevlerinde bulundu.

Başkanımız, Almanya’da siyasal ve sendikal mücadelede öne çıkan örnek bir şahsiyetti. Yüreği Dersim ile atan örnek bir dava insanıydı. Ruhr Üniversitesi Bochum (RUB) ile yürüttüğümüz Dersim 1937–38 Tanıkları Projesi’nin yöneticilerinden biriydi. Son olarak Berlin Parlamentosu’nda gerçekleştirilen 4 Mayıs anmasında ve Dersim’in çığlığının dünyaya duyurulması amacıyla 21–22 Mayıs 2026 tarihlerinde Berlin’de düzenlenen Dersim Arşivi Açılış Programı’nda sunumlar yapmıştı.

Dersim çok değerli bir hemşerisini, bir dava insanını, güzel bir insanı ve iyi bir eşi kaybetti. Dersim halkının başı sağ olsun. Başta eşi Aynur Hanım olmak üzere ailesinin ve tüm yakınlarının acısını yürekten paylaşıyoruz.

Cenaze törenine ilişkin gerekli açıklamalar tarafımızdan sizlerle paylaşılacaktır.

12 Haziran 2026

Dersim Tarih ve Kültür Merkezi (DKG)

[DKG-Dersim Kultur und Geschichtszentrum e.V. @DKGDersim]

Başkanımız Hüseyin Kenan Aydın’ı kaybettik

Dersim Tarih ve Kültür Merkezi (DKG) Başkanımız, değerli insan ve Dersim sevdalısı Hüseyin Kenan Aydın’ı aniden kaybetmenin derin üzüntüsü içindeyiz.

1962 yılında Pülümür’de dünyaya gelen Başkanımız Hüseyin Kenan Aydın, Almanya’da Sol Parti milletvekilliği ve Metal Sendikası merkez yöneticiliği görevlerinde bulundu.

Başkanımız, Almanya’da siyasal ve sendikal mücadelede öne çıkan örnek bir şahsiyetti. Yüreği Dersim ile atan örnek bir dava insanıydı. Ruhr Üniversitesi Bochum (RUB) ile yürüttüğümüz Dersim 1937–38 Tanıkları Projesi’nin yöneticilerinden biriydi. Son olarak Berlin Parlamentosu’nda gerçekleştirilen 4 Mayıs anmasında ve Dersim’in çığlığının dünyaya duyurulması amacıyla 21–22 Mayıs 2026 tarihlerinde Berlin’de düzenlenen Dersim Arşivi Açılış Programı’nda sunumlar yapmıştı.

Dersim çok değerli bir hemşerisini, bir dava insanını, güzel bir insanı ve iyi bir eşi kaybetti. Dersim halkının başı sağ olsun. Başta eşi Aynur Hanım olmak üzere ailesinin ve tüm yakınlarının acısını yürekten paylaşıyoruz.

Cenaze törenine ilişkin gerekli açıklamalar tarafımızdan sizlerle paylaşılacaktır.

12 Haziran 2026

Dersim Tarih ve Kültür Merkezi (DKG)

[DKG-Dersim Kultur und Geschichtszentrum e.V. @DKGDersim]

Am 11. Juni 2026 findet an der Freien Universität Berlin die Tagung oh.d26 – https://t.co/SalYfdT6Fk statt.

Im Rahmen des Programms „Blick in die Archive“ werden drei Interviewsammlungen vorgestellt:

• Dersim 1937/38 – Interviews mit Betroffenen der damaligen Massaker in der Türkei
• Mecklenburg-Vorpommern 1945–1990 – Erinnerungen an SBZ und DDR
• U-CORE – Ukrainian Testimonies of the War

📅 Donnerstag, 11.06.2026
🕑 14:00–21:00 Uhr
📍 Freie Universität Berlin, Hörsaal B im Henry-Ford-Bau
Garystraße 35, 14195 Berlin-Dahlem

Wir freuen uns besonders, dass die Interviewsammlung Dersim 1937/38 im Rahmen dieser Tagung präsentiert wird.

#OralHistoryDigital #ohd26 #Dersim193738 #Zeitzeugen #OralHistory #Geschichte #Archiv #Erinnerungskultur #FreieUniversitaetBerlin #Dersim

@FU_Berlin

[DKG-Dersim Kultur und Geschichtszentrum e.V. @DKGDersim]

🌍 Ruhr International 2026 – Internationales Kulturfestival in Bochum

Wir, das Dersim Kultur- und Geschichtszentrum (DKG) und die Dersim Gemeinde Bochum (DEGEB), nehmen auch in diesem Jahr an Ruhr International teil – dem internationalen Kulturfestival in Bochum. Seit über 50 Jahren bringt das Festival Menschen unterschiedlicher Herkunft zusammen und schafft Raum für Begegnung, Kreativität, Musik und kulturellen Austausch.

Als Teil der Stadtgesellschaft von Bochum setzen unsere Vereine ihre kulturelle und gesellschaftliche Arbeit fort und gestalten dieses Festival aktiv mit.

DKG und DEGEB werden Redebeiträge auf Deutsch und Türkisch halten. Darüber hinaus sind wir mit einem eigenen Stand und Zelt vertreten und bieten verschiedene Aktivitäten für Kinder an.

Wir freuen uns auf alle Freundinnen und Freunde, Mitglieder sowie Interessierte. Kommt vorbei und verbringt mit uns einen schönen Tag voller Begegnungen, Kreativität und Musik!

📅 Sonntag, 14. Juni 2026
🕑 Ab 14:00 Uhr
📍 Pappelwald, 44793 Bochum

⸻

🌍 Ruhr International 2026 – Bochum’da Uluslararası Kültür Festivali

Dersim Tarih ve Kültür Merkezi (DKG) ve Bochum Dersim Cemaati (DEGEB) olarak bu yıl da Ruhr International’a katılıyoruz. Ruhr International, 50 yılı aşkın süredir farklı kökenlerden insanları bir araya getiren, kültürel paylaşım, müzik, yaratıcılık ve dayanışma için alan açan Ruhr bölgesinin en büyük uluslararası kültür ve buluşma festivallerinden biridir.

Bochum’un bir parçası olan derneklerimiz, kültürel ve toplumsal çalışmalarını sürdürürken aynı zamanda bu festivale aktif katkı sunmaktadır.

DKG ve DEGEB olarak Almanca ve Türkçe konuşmalar yapacağız. Ayrıca kendi standımız ve çadırımızla yer alacak, çocuklar için çeşitli etkinlikler düzenleyeceğiz.

Tüm dostlarımızı, üyelerimizi ve ilgilenen herkesi bekliyoruz. Gelin, müzik, yaratıcılık ve güzel karşılaşmalarla dolu bu günü birlikte paylaşalım!

📅 14 Haziran 2026 Pazar
🕑 Saat 14.00’ten itibaren
📍 Pappelwald, 44793 Bochum

#RuhrInternational #Bochum #DKG #DEGEB #Dersim #Kulturfestival #KültürFestivali #Begegnung #Buluşma #Musik #Müzik #Kreativität #Kinderprogramm #Vielfalt #Çeşitlilik #Zusammenleben #BirlikteYaşam #Ruhrgebiet #Festival2026 #DersimDiaspora #KulturUndGeschichte #BochumEvents #Pappelwald #GemeinsamUnterwegs

[DKG-Dersim Kultur und Geschichtszentrum e.V. @DKGDersim]

Manche Begegnungen hinterlassen mehr als Erinnerungen.
Sie lassen verdrängte Stimmen wieder hörbar werden.

Die folgenden Zeilen unserer Mitstreiterin Aynur Aydın entstanden nach der Eröffnung des Dersim 1937/38 Oral-History-Archivs am 21.–22. Mai in Berlin und spiegeln die Gefühle wider, die viele Menschen während dieser historischen Tage empfunden haben.

Wir danken Aynur Aydın dafür, dass sie ihre Gedanken und Gefühle mit uns geteilt hat.
Menschen, die an der Veranstaltung teilgenommen haben und ebenfalls ihre Eindrücke oder persönlichen Gedanken mit uns teilen möchten, können sich jederzeit bei uns melden.

“Es ist nicht leicht, die Gefühle in Worte zu fassen, die ich bei der Eröffnung des Dersim-Archivs am 21., 22. Mai in Berlin empfunden habe. Denn dort wurde nicht nur ein Archiv sichtbar, sondern auch eine Erinnerung, die über Jahre zum Schweigen gebracht und tief vergraben werden sollte.

Die Fotografien, Namen und Sätze aus vergangenen Jahren im Saal gingen einem tief unter die Haut. In diesen Momenten zog meine eigene Kindheit vor meinen Augen vorbei. Die Stille einer verbotenen Sprache, die Last, die eigene Identität verbergen zu müssen, und wie unsere Älteren ihren Schmerz in sich verschlossen, um uns schützen zu können … Und dennoch lebte die Erinnerung in all diesem Schweigen weiter.

Was ich dort empfand, war nicht nur Trauer. Es war die erneute Begegnung mit einer Erinnerung, von der man glaubte, sie sei verloren gegangen. Und es war nicht nur so, dass wir sie wieder sahen, auch sie selbst schienen zu spüren, dass sie gesehen und nicht vergessen wurden. Wie zwei Erinnerungen, die sich wortlos umarmen.

Vielleicht verwandelt sich in solchen Momenten jenes Gefühl des Mangels und der Entwurzelung, das ein Mensch jahrelang in sich trägt, wieder in das Gefühl, vollständig werden zu können. Ich habe das gleichzeitig in meiner Seele, meinem Körper und meinem Geist gespürt.

Ich danke von Herzen allen, die dies möglich gemacht haben. Denn dort wurde nicht nur die Tür eines Archivs geöffnet, es wurde auch symbolisch ein Fundament gelegt, damit eine verleugnete Erinnerung wieder aufstehen kann. Nun gilt es, auf diesem Fundament Erinnerung, Auseinandersetzung, Gerechtigkeit und erneute Verbundenheit aufzubauen.

WIR SIND ZU DEN WURZELN HINABGESTIEGEN, WIR HABEN DIESEN ATEM GESPÜRT,
JETZT HAT ES AUSGETRIEBEN.”

Aynur Aydın

@flverver @DersimTertele38
#dersim #dersim38 #dersimtertele #Dersim1938 #Berlin #Erinnerung #Erinnerungskultur #Gedenken #Zeitzeugen #OralHistory #DersimTarihVeKültürMerkezi

[DKG-Dersim Kultur und Geschichtszentrum e.V. @DKGDersim]

“Anlatılan Dersim 1937/38: Hayatta Kalmanın Tanıklıkları”

Etkinliğin ikinci günü bugün Berlin’deki Dokumentationszentrum Flucht, Vertreibung, Versöhnung’da gerçekleştirildi.

İlk günün yoğun programının ardından bugün Dersim 1937/38 Sözlü Tarih Projesi resmî olarak tanıtıldı ve çok sayıda akademisyen, araştırmacı, kültür emekçisi ve ilgili katılımcıyla birlikte tartışıldı.

Katılımcılar; Nils Köhler, Robin Mishra ve Dersim Kültür ve Tarih Merkezi (DKG) adına Hüseyin Aydın tarafından karşılandı.

Robin Mishra konuşmasında hafıza kültürü, bilimsel belgeleme ve bastırılmış tarihsel deneyimlerle kamusal yüzleşmenin önemine dikkat çekti.

Ardından Hans-Lukas Kieser, Dersim hafızasının Avrupa perspektifleri üzerine konuştu ve tarihsel sorumluluk ile yüzleşme kültürünü uluslararası bağlamda değerlendirdi.

Hans-Lukas Kieser konuşmasında şunları söyledi:

“1960’lardan beri Türkiye’den milyonlarca insan Avrupa’ya geldi. Bunlar işçiler ve göçmenlerdi. İçlerinde Dersimliler de vardı. Hikâyelerini de beraberlerinde getirdiler. Bu nedenle Dersim bugün Avrupa insan hakları tarihinin bir parçasıdır.”

“Proje. Arşiv. Belgeleme.” başlıklı sunumda Filiz Aktaş, Leonie Nowack ve Alexander Husenbeth; Dersim 1937/38 Sözlü Tarih Arşivi’nin ortaya çıkış sürecini, bugüne kadarki çalışmalarını ve geleceğe dair perspektiflerini anlattılar.

Filiz Aktaş ise şöyle dedi:

“Dersim ’38 evlerde, yaşlıların hafızasında vardı; ama yazılı tarihte yoktu.”

Hüseyin Aydın da hafıza çalışmalarının aciliyetine dikkat çekerek şöyle konuştu:

“Dersim ’38’in tanıkları bizi art arda terk ediyor…”

Etkinliğe Maviş Güneşer ve Çağlasu Aslan’ın seslendirdiği ağıtlar eşlik etti.

Berlin’de gerçekleşen bu iki gün ile birlikte Dersim 1937/38 Sözlü Tarih Arşivi kamusal olarak görünür hale geldi, bilimsel zeminde önemli bir yer edindi ve daha geniş kesimlere ulaştırıldı.

Başta Ruhr Üniversitesi Bochum, Dokumentationszentrum Flucht, Vertreibung, Versöhnung ve projeyi maddi olarak destekleyen Almanya Federal Hükümeti Kültür ve Medya Sorumluluğu olmak üzere tüm kurumlara, destek verenlere, katılımcılara ve emeği geçen herkese teşekkür ediyoruz.

Ayrıca Dersim toplumu içerisindeki gönüllü emek veren herkese özel teşekkür ediyoruz. Yıllara yayılan bu emek, kararlılık ve dayanışma olmadan bu proje mümkün olmazdı.

Berlin’de geçen bu iki günü bir son değil, önemli bir eşik olarak görüyoruz.

Bugüne kadar 100 sözlü tarih görüşmesi deşifre edildi, çevrildi ve arşiv için hazırlandı. Bundan sonraki süreçte bu materyalin bilim dünyasıyla, eğitim çalışmalarıyla ve kamusal hafıza alanlarıyla daha güçlü biçimde buluşturulması gerekiyor.

Çünkü asıl görev şimdi başlıyor: Bu tanıklıklar, hafıza ve belgelerle bilimsel, toplumsal ve kültürel düzeyde çalışmaya devam edilmesi gerekiyor.

Dersim Kültür ve Tarih Merkezi (DKG)

Berlin, 22 Mayıs 2026

#Dersim #Dersim1938 #Berlin #SözlüTarih #Hafıza #DKG #DersimKültürVeTarihMerkezi #RuhrÜniversitesiBochum #Arşiv #Tarih #HafızaKültürü

[DKG-Dersim Kultur und Geschichtszentrum e.V. @DKGDersim]

„Erzähltes Dersim 1937/38: Zeugnisse des Überlebens“

Der zweite Veranstaltungstag fand heute im Dokumentationszentrum Flucht, Vertreibung, Versöhnung in Berlin statt.

Nach dem intensiven Auftakt am Vortag wurde heute das Oral-History-Projekt Dersim 1937/38 offiziell vorgestellt und gemeinsam mit zahlreichen Gästen, Wissenschaftler:innen, Kulturschaffenden und Interessierten weiter diskutiert.

Begrüßt wurden die Teilnehmer:innen von Nils Köhler, Robin Mishra sowie Hüseyin Aydın vom Dersim Kultur- und Geschichtszentrum (DKG).

Robin Mishra betonte in seinem Beitrag die Bedeutung von Erinnerungskultur, wissenschaftlicher Dokumentation und öffentlicher Auseinandersetzung mit verdrängten historischen Erfahrungen.

Im anschließenden Vortrag sprach Hans-Lukas Kieser über europäische Perspektiven der Erinnerung an Dersim und ordnete die Bedeutung von Erinnerungskultur, Aufarbeitung und historischer Verantwortung in einen internationalen Kontext ein.

Hans-Lukas Kieser erklärte dabei:

„Seit den 1960er Jahren kamen Millionen Menschen aus der Türkei nach Europa. Sie waren Arbeiter:innen und Migrant:innen – unter ihnen auch Dersimer:innen. Sie brachten ihre Geschichten mit. Deshalb ist Dersim heute Teil der europäischen Menschenrechtsgeschichte.“

Unter dem Titel
„Das Projekt. Das Archiv. Die Dokumentation.“
stellten Filiz Aktaş, Leonie Nowack und Alexander Husenbeth die Entstehung, die bisherige Arbeit und die Perspektiven des Oral-History-Archivs Dersim 1937/38 vor.

Filiz Aktaş sagte:

„Dersim ’38 war zuhause, in den Erinnerungen der Älteren präsent – aber nicht in der geschriebenen Geschichte.“

Auch Hüseyin Aydın erinnerte an die Dringlichkeit der Erinnerungsarbeit:

„Die Zeug:innen von Dersim ’38 verlassen uns nach und nach …“

Musikalisch begleitet wurde der Tag von Maviş Güneşer und Çağlasu Aslan.

Mit diesen zwei Tagen in Berlin wurde ein bedeutender Schritt getan: Das Oral-History-Archiv Dersim 1937/38 wurde öffentlich sichtbar gemacht, wissenschaftlich verankert und einem breiteren Publikum zugänglich gemacht.

Unser besonderer Dank gilt allen Beteiligten, Unterstützer:innen und Teilnehmer:innen sowie den Kooperationspartnern Ruhr-Universität Bochum, dem Dokumentationszentrum Flucht, Vertreibung, Versöhnung und der Beauftragten der Bundesregierung für Kultur und Medien, die dieses Projekt unterstützt und finanziell ermöglicht haben.

Ebenso danken wir den vielen ehrenamtlich engagierten Menschen aus der Dersim-Community. Ohne ihre jahrelange Arbeit, ihre Beharrlichkeit und ihr Engagement wäre dieses Projekt in dieser Form nicht möglich gewesen.

Diese zwei Tage in Berlin verstehen wir als wichtigen nächsten Schritt.

Bislang wurden 100 Zeitzeugeninterviews transkribiert, übersetzt und für das Archiv vorbereitet. Nun geht es darum, dieses Material weiter zugänglich zu machen und stärker mit Wissenschaft, Bildungsarbeit und öffentlicher Erinnerungskultur in Verbindung zu bringen.

Denn die eigentliche Aufgabe beginnt jetzt: Mit diesen Stimmen, Erinnerungen und Dokumenten muss weiter gearbeitet werden — wissenschaftlich, gesellschaftlich und kulturell.

Dersim Kultur- und Geschichtszentrum (DKG)

Berlin, 22. Mai 2026

#Dersim #Dersim1938 #Berlin #OralHistory #Erinnerungskultur #DKG #RuhrUniversitätBochum #Archive #Zeitzeugen #Geschichte #MemoryCulture

@ruhrunibochum
@flverver
@BundesKultur

[DKG-Dersim Kultur und Geschichtszentrum e.V. @DKGDersim]

“Anlatılan Dersim 1937/38: Hayatta Kalmanın Tanıklıkları” başlıklı etkinliğin ilk günü, Berlin’deki Dokumentationszentrum Flucht, Vertreibung, Versöhnung’da gerçekleştirildi.

Dersim 1937/38 Sözlü Tarih Projesi etrafında düzenlenen panel ve tartışmalara çok sayıda araştırmacı, akademisyen, öğrenci, kültür emekçisi ve ilgili katılımcı yoğun ilgi gösterdi.

Etkinliğin açılışı ve moderasyonu Dr. Kathrin Jurkat tarafından gerçekleştirildi.

“Dijital Arşivler ve Hafıza Kültürü” başlıklı açılış panelinde:

• Ahmet Canpolat
(Dersim Kültür ve Tarih Merkezi)

• Prof. Dr. Christian Gudehus
(Ruhr Üniversitesi Bochum)

• Dr. Cord Pagenstecher
(Freie Universität Berlin / https://t.co/pCMtTLt8NL)

konuşmacı olarak yer aldı.

Panelde özellikle dijital arşivlerin, sözlü tarih çalışmalarının ve hafıza kültürünün bilimsel ve toplumsal açıdan taşıdığı önem ele alındı. Dersim 1937/38 Sözlü Tarih Arşivi’nin akademik araştırmalar, eğitim çalışmaları, müzeler ve kamusal hafıza alanlarında nasıl kullanılabileceği üzerine kapsamlı tartışmalar yürütüldü.

Ardından dört paralel panel gerçekleştirildi:

• “Müzelerde Aktarım” paneli
Ruth Baumgartl ve Andreas Mix
Moderatör: Dr. Kathrin Jurkat

• “Dilbilim” paneli
Mahir Doğan

• “Şiddet ve Mekân” paneli
Dr. İsmail Küpeli ve Dr. des. Tebessüm Yılmaz

• “Film ve Grafik Roman” paneli
Gülseren Şengezer, Bianca Schaalburg ve Dr. Alexander Korb
Moderatör: Prof. Dr. Christian Gudehus

Panellerde Dersim 1937/38’in hafızası, aktarımı, belgelenmesi ve farklı disiplinler üzerinden ele alınışı üzerine yoğun tartışmalar gerçekleştirildi.

Etkinliğin sonunda panellerin sonuçları ortak oturumda sunuldu ve tartışıldı. Kapanış oturumunun moderasyonunu Dr. Silke Krohn üstlendi.

Yoğun katılım ve gün boyunca gerçekleşen tartışmalar, Dersim 1937/38 ile yüzleşme ve hafıza çalışmalarına yönelik ilginin ne kadar güçlü olduğunu bir kez daha gösterdi.

Dersim 1937/38 Sözlü Tarih Projesi yalnızca bir arşiv çalışması değil; unutmaya karşı yaşayan bir hafıza çalışması olarak önem taşıyor.

Etkinlik yarın da devam edecek. Yarınki programda Dr. Nils Köhler, Devlet Bakanı Dr. Wolfram Weimer, Hüseyin Aydın ve Prof. Dr. Hans-Lukas Kieser konuşmalar gerçekleştirecek. Ayrıca arşiv, belgeleme çalışmaları ve projenin temel sonuçları kamuoyuna sunulacak.

Bu anlamlı ilk gün için emeği geçen tüm konuşmacılara, katılımcılara ve destek veren herkese teşekkür ediyoruz.

#Dersim #Dersim1938 #Hafıza #SözlüTarih #Berlin #Arşiv #DKG #RuhrÜniversitesiBochum #Tarih #HafızaKültürü

@DersimTertele38 @denizkarakas62 @AhmetCanpolat62 @YasarKaya_62 @ismail_kupeli @ruhrunibochum @flverver @HuseyinAygun62

[DKG-Dersim Kultur und Geschichtszentrum e.V. @DKGDersim]

Der erste Veranstaltungstag von
„Erzähltes Dersim 1937/38: Zeugnisse des Überlebens“
im Dokumentationszentrum Flucht, Vertreibung, Versöhnung in Berlin liegt hinter uns.

Zahlreiche Interessierte, Wissenschaftler:innen, Studierende, Kulturschaffende und Gäste nahmen heute an den Panels und Diskussionen rund um das Oral-History-Projekt Dersim 1937/38 teil.

Die Veranstaltung wurde von Dr. Kathrin Jurkat eröffnet und moderiert.

Im Eröffnungspanel
„Digitale Archive und Erinnerungskultur“
diskutierten:

• Ahmet Canpolat
(Dersim Kultur- und Geschichtszentrum)

• Prof. Dr. Christian Gudehus
(Ruhr-Universität Bochum)

• Dr. Cord Pagenstecher
(Freie Universität Berlin / https://t.co/pCMtTLt8NL)

Im Mittelpunkt stand die Frage, welche Bedeutung digitale Archive und Oral-History-Projekte für Erinnerungskultur, Wissenschaft und gesellschaftliche Aufarbeitung haben. Besonders intensiv wurde darüber gesprochen, wie das Oral-History-Archiv Dersim 1937/38 künftig für akademische Forschung, Bildungsarbeit, Museen und öffentliche Vermittlung genutzt werden kann.

Anschließend fanden vier parallele Panels statt:

• Panel „Vermittlung in Museen“
mit Ruth Baumgartl und Andreas Mix
Moderation: Dr. Kathrin Jurkat

• Panel „Linguistik“
mit Mahir Doğan

• Panel „Gewalt und Raum“
mit Dr. İsmail Küpeli und Dr. des. Tebessüm Yılmaz

• Panel „Film und Graphic Novel“
mit Gülseren Şengezer, Bianca Schaalburg und Dr. Alexander Korb
Moderation: Prof. Dr. Christian Gudehus

Zum Abschluss wurden die Ergebnisse der einzelnen Panels gemeinsam präsentiert und diskutiert. Die Abschlussdiskussion wurde von Dr. Silke Krohn moderiert.

Der große Zuspruch und die zahlreichen Gespräche machten deutlich, wie groß das Interesse an einer kritischen und öffentlichen Auseinandersetzung mit Dersim 1937/38 ist.

Das Oral-History-Projekt versteht sich dabei nicht nur als Archivierung von Zeitzeugnissen, sondern als lebendiger Beitrag gegen das Vergessen.

Morgen wird die Veranstaltung mit weiteren Beiträgen, Vorträgen und der offiziellen Präsentation des Projekts fortgesetzt. Unter anderem sprechen Dr. Nils Köhler, Staatsminister Dr. Wolfram Weimer, Hüseyin Aydın sowie Prof. Dr. Hans-Lukas Kieser. Außerdem werden das Archiv, die Dokumentation und zentrale Ergebnisse des Projekts vorgestellt.

Wir bedanken uns bei allen Teilnehmer:innen, Referent:innen und Unterstützer:innen für diesen bedeutenden ersten Tag in Berlin.

#Dersim #Dersim1938 #Erinnerungskultur #OralHistory #Berlin #Archive #DKG #RuhrUniversitätBochum #Zeitzeugen #Geschichte #ErzähltesDersim

@DersimTertele38 @flverver @ruhrunibochum @ismail_kupeli @denizkarakas62 @AhmetCanpolat62 @YasarKaya_62