📜 Osmanlı Kitabeleri Dijital Dünyada Nasıl Yeniden Hayat Buluyor? Dijital Beşerî Bilimlerde “The Database of Ottoman Inscriptions” Yaklaşımı
Tarihî kitabeler yalnızca taş üzerine işlenmiş yazılar değildir; geçmiş toplumların kültürel, siyasi, sanatsal ve toplumsal hafızasını günümüze taşıyan önemli bilgi kaynaklarıdır. Ancak zaman içinde birçok kitabe zarar görmekte, kaybolmakta veya erişilemez hale gelmektedir.
“The Database of Ottoman Inscriptions” (Osmanlı Kitabeleri Veritabanı) projesi, Osmanlı coğrafyasında üretilen Türkçe, Arapça ve Farsça mimari kitabeleri dijital ortamda bir araya getirerek araştırmacılar ve kültürel miras uzmanları için erişilebilir hale getiriyor. Proje; kitabelerin metinlerini, görsellerini, transliterasyonlarını ve tarihsel bilgilerini bütüncül bir dijital araştırma altyapısında sunmayı amaçlıyor.
Bugün dijital veri tabanları sayesinde bir cami, çeşme, medrese veya saray kitabesi yalnızca bulunduğu mekânda değil; dünyanın her yerinden erişilebilen dijital kültürel miras öğelerine dönüşüyor. Bu durum, dijital teknolojilerin tarih araştırmaları ve kültürel koruma süreçlerindeki rolünü daha görünür hale getiriyor.
🔍 Neler sunuyor?
• Osmanlı dönemi mimari kitabelerini dijital ortamda inceleme imkânı • Kitabe metinleri, görselleri ve transliterasyonlarına erişim olanağı • Tarih, sanat tarihi, filoloji ve kültürel miras çalışmalarına veri desteği • Dijital epigrafi ve dijital beşerî bilimler alanında araştırma altyapısı • Kaybolma riski taşıyan tarihî belgelerin korunmasına katkı sağlama • Mekân, tarih, banî ve yazı türlerine göre arama yapabilme imkânı
🌍 Türkiye için neden önemli?
Türkiye; Osmanlı mirasının en yoğun şekilde görülebildiği coğrafyalardan biri olarak binlerce tarihî kitabe barındırıyor. İstanbul, Bursa ve Edirne başta olmak üzere birçok şehirde bulunan kitabeler; kent tarihi, mimarlık tarihi ve kültürel hafıza araştırmaları açısından büyük önem taşıyor. Proje, bu mirasın dijital olarak belgelenmesini ve gelecek nesillere aktarılmasını destekliyor.
Dijital beşerî bilimler artık yalnızca arşivlerdeki bilgiyi korumakla yetinmiyor; kültürel mirası görünür, erişilebilir ve yeniden keşfedilebilir hale getirerek geçmiş ile gelecek arasında yeni köprüler kuruyor.
Merkezimizden Sehel Fidan (@sehelfdn) projeyi sizin için değerlendirdi https://t.co/x1J34kI27g
🎥 Dijitalleşme, İnsan ve İletişim Sohbetleri’nin 3. Etkinliğinde Öne Çıkanlar
🔎 İnsan ve İletişim Sohbetleri serimizin üçüncü oturumunda, Dr. Ali Hasan Hamut’un katılımıyla “Medya Ekolojisi” konusu ele alındı.
Etkinlikte;
📌 Medya ekolojisinin ortaya çıkışı,
📌 İletişim teknolojilerinin insan algısı ve toplumsal yaşam üzerindeki etkileri değerlendirildi.
Ayrıca dijital kültür, yapay zekâ ve yeni medya ortamlarının birey ve toplum üzerindeki dönüştürücü etkileri üzerine kapsamlı bir tartışma gerçekleştirildi.
Katılımcıların yoğun ilgisi ve sorularıyla zenginleşen programda, yapay zekânın geleceği, insan özgürlüğü ve iletişim teknolojilerinin toplumsal dönüşümdeki rolü üzerine önemli değerlendirmeler paylaşıldı.
@marmara1883@iletisimmarmara
Dijital Tarih ve Tarihî Coğrafya Konferanslarımıza "Arkeoloji Biliminde Dijital Teknolojinin Kullanımı" başlıklı konuşmasıyla Prof. Dr. Erhan Öztepe konuk oluyor.
📅 10 Haziran 2026
🕒 16.00
📹 Çevrim içi gerçekleştirilecek konferansa kayıt yaptırmak için: https://t.co/FiKpUpoXVx
#DijitalTarih #TarihiCoğrafya
Araştırma merkezimizden geliştirdiğimiz "DH Atlas Türkiye" web portalı, Roma'da düzenlenen DARIAH 2026 Yıllık Buluşması'nda (DARIAH Annual Event) uluslararası akademi dünyasıyla buluştu! 🌍✨
Merkezimizi temsilen Ahmet Baran Demir'in (@AhmetBaranDemir) gerçekleştirdiği "Mapping Collaborative Ecosystems: The DH-Atlas Türkiye as a Gateway for Türkiye's DH Community" başlıklı poster sunumu sayesinde, Türkiye'nin dijital beşeri bilimler ekosistemini, araştırma altyapılarını ve güncel çalışmalarını Avrupa'daki paydaşlarımızla paylaşma fırsatı bulduk.
Türkiye'deki araştırmacıları, projeleri ve merkezleri haritalandırarak görünür kılan bu katılımcı altyapının, uluslararası iş birliklerine ve yeni projelere zemin hazırlamasından büyük heyecan duyuyoruz. Projenin hayata geçmesinde emeği geçen tüm ekibimize ve destek veren topluluğumuza teşekkür ederiz! 👏
📅 Etkinlik Programı: https://t.co/dTspIYSmT2🌐
Projemizi İnceleyin: https://t.co/xeidqzDkc7
@marmara1883@Yunusugura@IDHumanities
🎥 30. DBB Etkinliğimizin YouTube Videosu Yayında!
Doç. Dr. H. Akın Ünver’in “Sosyal Veri Bilimi: Programlama, Modelleme ve Sosyal Bilimlerde Dijital/ Hesaplamalı Yöntemler ” başlıklı sunumunu izlemek için:
🔗 https://t.co/6Ods9zYmsV
🔎 Gerçekleştirdiğimiz etkinlikte sosyal veri bilimi, hesaplamalı sosyal bilimler, dijital araştırma yöntemleri ve yapay zekânın akademiye etkisini konuştuk.
📌 Sosyal medya verileri
📌 Dijital tarih çalışmaları
📌 Metin madenciliği ve ağ analizi
📌 AI ve araştırma süreçleri
konu başlıkları ve daha fazlası YouTube videomuzda!
@marmara1883@AkinUnver
Mehmet Genç İktisat Tarihi Konuşmaları 1 Etkinliğimizin YouTube Videosu Yayında!
Prof. Dr. Murat Çizakça'nın "Mehmet Genç’in Devam Eden Bilimsel Mirası" başlıklı sunumunu izlemek için:
https://t.co/ayCOD3pQ6f
📢 Dijital Beşeri Buluşmalar (DBB) - Dijitalleşme, İnsan ve İletişim Sohbetleri 3
Merkezimiz ve Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi'nin birlikte düzenlediği serinin üçüncü etkinliği için detaylar aşağıdadır:
📝 Konu: Medya Ekolojisi Geleneğinden Hareketle Sosyal Medyaya Bakmak: Fenomenolojik Bir Araştırma
🗣️ Konuşmacı: Dr. Ali Hasan Hamut (Marmara Üniversitesi)
📅 Tarih: 03 Haziran Çarşamba, 15.00
📡 Format: Yüz yüze ve Zoom (Canlı)
Biyografi: Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde tamamladığı yüksek lisans ve doktora çalışmalarıyla medya, teknoloji ve iletişim alanlarında akademik araştırmalar yürüten Hamut; özellikle sosyal medya, medya ekolojisi ve iletişim bilimleri üzerine çalışmalarıyla dikkat çekmektedir. Doktora tezinde sosyal medyayı medya ekolojisi geleneği çerçevesinde fenomenolojik bir bakışla ele almış, yüksek lisans tezinde ise Jacques Ellul’un teknoloji toplumu ve medya anlayışını sözlü, yazılı ve görsel kültür bağlamında incelemiştir.
2025 yılından itibaren Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bölümü’nde Dr. Öğr. Üyesi olarak görev yapan Hamut, aynı zamanda Marmara Medya Merkezi’nde yönetimsel görevini sürdürmektedir.
📍 Yüz Yüze Katılım ve Ulaşım: https://t.co/5Ba7VWk9Qp
💻 Zoom Bağlantı Linki: https://t.co/G5z1k1Yr8I
🌐 Web Sitemiz: https://t.co/slr4wmPhBm
@marmara1883@iletisimmarmara
🎥 30.DBB Etkinliğimizde Öne Çıkanlar
🔍 Dijital çağda sosyal bilimler nasıl dönüşüyor?
Gerçekleştirdiğimiz etkinlikte Sosyal Veri Bilimi: Programlama, Modelleme ve Sosyal Bilimlerde Dijital/Hesaplamalı Yöntemler kitabı üzerinden hesaplamalı sosyal bilimleri konuştuk.
Etkinlik boyunca;
📌 Sosyal veri bilimi ve hesaplamalı sosyal bilimler
📌 Dijital veri analizi ve sosyal medya araştırmaları
📌 Metin madenciliği ve ağ analizi
📌 Dijital tarih çalışmaları ve Osmanlı arşivleri
📌 Yapay zekâ ve büyük dil modellerinin araştırmadaki rolü
📌 Geleneksel sosyal bilim yöntemleri ile dijital yöntemlerin ilişkisi
📌 Epistemik dönüşüm ve dijital toplum
konu başlıkları üzerine kapsamlı değerlendirmeler gerçekleştirildi.
@marmara1883@AkinUnver
📢 Oyunlar Geçmişi Nasıl Yeniden Kuruyor? Dijital Beşerî Bilimlerde “Playful Time Machines” Yaklaşımı
Video oyunları artık yalnızca eğlence araçları değil; geçmişi deneyimleme, tarihsel hafızayı yeniden kurma ve kültürel anlatıları şekillendirme biçimlerinden biri haline geliyor.
“Playful Time Machines” projesi, dijital oyunların tarih algımız üzerindeki etkisini dijital beşerî bilimler, oyun çalışmaları ve veri odaklı araştırma yöntemleriyle birlikte inceliyor. Proje; oyuncuların geçmişi nasıl deneyimlediğini, oyun tasarımlarının tarih anlatısını nasıl biçimlendirdiğini ve dijital kültürün kolektif hafıza üzerindeki rolünü araştırıyor.
Bugün Assassin’s Creed, Civilization veya Battlefield gibi oyunlar; milyonlarca insan için tarihle ilk karşılaşma alanlarından biri haline gelmiş durumda. Bu durum, oyunların yalnızca popüler kültür ürünü değil; aynı zamanda tarihsel bilgi üretimi ve kültürel temsil aracı olduğunu gösteriyor.
🔍 Neler sunuyor?
• Video oyunları üzerinden tarihsel deneyimi analiz etme imkânı • Oyun tasarımı, kültürel hafıza ve tarih ilişkisini inceleme fırsatı • Dijital beşerî bilimler ile oyun çalışmalarını bir araya getiren disiplinlerarası yaklaşım • Oyuncu deneyimlerini veri odaklı yöntemlerle araştırma modeli • Geçmişin dijital ortamda nasıl yeniden üretildiğini anlama olanağı
🌍 Türkiye için neden önemli?
Türkiye’de tarih temalı dijital oyunlar, sanal müzeler, kültürel miras projeleri ve etkileşimli medya çalışmaları giderek daha görünür hale geliyor.
Osmanlı tarihi, kent hafızası, arkeolojik miras ve kültürel anlatılar; oyun motorları, artırılmış gerçeklik uygulamaları ve dijital hikâye anlatımı teknikleriyle yeniden yorumlanabilir.
Özellikle İstanbul, Çanakkale, Göbeklitepe veya Anadolu uygarlıkları gibi güçlü tarihsel katmanlara sahip alanlar; oyunlaştırılmış kültürel miras projeleri için önemli potansiyeller taşıyor.
Dijital beşerî bilimler artık geçmişi yalnızca arşivlemekle değil; onu deneyimlenebilir, etkileşimli ve yeniden yorumlanabilir hale getirmekle de ilgileniyor.
Merkezimizden Besime Alikişioğlu projeyi sizin için değerlendirdi https://t.co/YbYzEQG2zx
📌 Güncelleme
🔔 Bugün gerçekleşecek etkinliğimiz tamamen ONLINE formatta düzenlenecektir.
Zoom linki ve etkinlik detaylarına paylaşımımız üzerinden ulaşabilirsiniz.
📢 Hepiniz Davetlisiniz!
🖥️ Zoom Linki: https://t.co/SVSOPTTzuu
🎥Yapay Zekâ, Felsefe ve Etik Konuşmaları 3. Etkinliğimizin YouTube Videosu Yayında!
Doç. Dr. Sinem Elkatip Hatipoğlu’nun “Yapay Zekâda, Bilinç ve Ahlaki Statü” başlıklı sunumunu izlemek için:
🔗 https://t.co/m2zrgoL98M
Etkinliğimizde öne çıkan başlıklar:
📌 Yapay zekânın bilinç kazanıp kazanamayacağı
📌 AI sistemlerinin ahlaki özne olup olamayacağı
📌 Bilinç, acı çekme ve etik ilişkisi
📌 Büyük dil modellerinin çalışma mantığı
📌 Yapay zekânın hukuki ve toplumsal etkileri gibi önemli başlıklar ele alındı.
Yapay zekânın yalnızca teknik değil; felsefi, etik ve toplumsal boyutlarını da tartıştığımız bu yayını kaçırmayın.
👇 Videonun tamamı YouTube kanalımızda!
@marmara1883@Marmara_Felsefe
Dijital Tarih Çalıştayı tamamlandı.
Tarihyazimi platformu ve @izmirdemokrasi1 ile birlikte gerçekleştirdiğimiz Dijital Tarih konulu XIII. Tarihyazımı Çalıştayı sona erdi.
Farklı disiplinlerden ve üniversitelerden 70 kadar uzmanın katıldığı çalıştayda dijitalleşme ve yapay zekanın tarihçilik ve tarihçilere yönelik dönüştürücü etkisinin ötesine geçilerek insanın yeni durumu, bilgi ile ilişkimizin mahiyeti, mevcut disiplinler, meslekler ve kurumsal yapıların geleceği gibi beşeri ve sosyal bilimlerin tamamını ilgilendiren pek çok mesele 2 gün boyunca tartışıldı.
Çok canlı ve tartışmalı geçen çalıştayın konuya yönelik araştırma ve tartışmaları farklı zeminlerde devam ettirmesini umuyoruz.
Detaylar ve görseller: https://t.co/LT1cw3IKzH
Program kayıtlarına kısa zaman içerisinde https://t.co/IplTFWxiuv üzerinden ulaşılabilecektir.
İzmir Demokrasi Üniversitesi ev sahipliğinde, https://t.co/B3lzdcVBnx ile Marmara Üniversitesi Dijital Beşeri Bilimler Uygulama ve Araştırma Merkezi destekleri ve Cihannüma Derneği İzmir Temsilciliği sponsorluğunda düzenlenen XIII. Tarihyazımı Çalıştayı tamamlandı.
Bu yıl "Tarih için Dijital İmkanlar: Dijital Tarih Nereye Gidiyor?" ana temasıyla gerçekleştirilen organizasyon, iki gün boyunca Türkiye'nin farklı üniversitelerinden akademisyen ve araştırmacıyı bir araya getirdi. Dijitalleşmenin tarih yazımına etkilerinin felsefi, etik, yapay zeka ve mekânsal boyutlarıyla geniş bir yelpazede ele alındığı etkinlik, ilgiyle takip edildi.
Çalıştayın ikinci gününde Prof. Dr. Zeynep Dörtok Abacı moderatörlüğünde düzenlenen Altıncı Oturumda, Prof. Dr. M. Erdem Kabadayı, "Tarihi Coğrafi Bilgi Sistemleri / Jeomekansal Analiz Yöntemleri ve Tarihçiliğe Etkileri" başlıklı sunumuyla coğrafi veri analizinin tarih araştırmalarındaki rolünü aktardı.
İki günlük program, Prof. Dr. Ahmet Şimşek’in üstlendiği "Kapanış ve Değerlendirme Paneli" ile sona erdi. Panelde Prof. Dr. İlhan Tekeli, Prof. Dr. Ramazan Acun ve Prof. Dr. Cengiz Kırlı, çalıştayın genel değerlendirmesini yaparak dijital tarihçiliğin geleceğine çıkarımlarını paylaştı.
#izmirdemokrasiuniversitesi
@tarihyazimipl@Cihannumader
📢 Dijital Beşeri Buluşmalar (DBB) - 30. Oturum
📝 Konu: Sosyal Veri Bilimi: Programlama, Modelleme ve Sosyal Bilimlerde Dijital/ Hesaplamalı Yöntemler
🗣️ Konuşmacı: Doç. Dr. H. Akın Ünver (@AkinUnver) (Özyeğin Üniversitesi)
📅 Tarih: 21 Mayıs Perşembe, 15.00
📡 Format: Yüz yüze ve Zoom (Canlı)
Biyografi: Teknolojik gelişmelerin küresel siyaset, dijital demokrasi ve şiddet sosyolojisi üzerindeki etkileri üzerine çalışan Doç. Dr. Ünver; Carnegie Endowment for International Peace bünyesindeki Digital Democracy Network’ün kurucu üyeleri arasında yer almaktadır. Akademik kariyeri boyunca Alan Turing Institute, Oxford Üniversitesi ve Princeton Üniversitesi gibi dünyanın önde gelen kurumlarında araştırmacı, eğitmen ve süpervizör olarak görev almıştır.
2017 yılından bu yana Programlamalı Sosyal Bilimler Yaz Okulu (SICSS) Türkiye koordinatörlüğünü yürüten Doç. Dr. Ünver, Essex Üniversitesi Kamu İdaresi Bölümü’nde doktora eğitimini tamamlamıştır. Türkiye Bilimler Akademisi GEBİP, Bilim Akademisi BAGEP, Oxford Üniversitesi “En İyi Siber Güvenlik Araştırması”, Alan Turing Institute “En İyi Sosyal Bilimler Araştırması” ve MESA “En İyi Doktora Tezi” gibi prestijli ödüllerin sahibidir.
📍 Yüz Yüze Katılım ve Ulaşım: https://t.co/5Ba7VWk9Qp
💻 Zoom Bağlantı Linki: https://t.co/eoSSfWzO72
🌐 Web Sitemiz: https://t.co/slr4wmPhBm
@marmara1883
📢 Arşivleri Haritalamak: Dijital Beşerî Bilimlerde Yeni Bir Yaklaşım
Tarihsel fotoğraflar yalnızca geçmişi belgeleyen görseller değildir; aynı zamanda toplumsal yaşamı, mekânsal dönüşümü ve kültürel hafızayı görünür kılan veri kaynaklarıdır.
“Photogrammar” projesi, dijital beşerî bilimler ile veri görselleştirme tekniklerini bir araya getirerek 1930’lar ve 1940’lara ait yüz binlerce fotoğrafı haritalar, metadata ve etkileşimli analiz araçları üzerinden yeniden okumayı mümkün kılıyor.
Bugün dijital teknolojiler sayesinde arşivler;yalnızca saklanan belgeler olmaktan çıkıp, mekânsal ve tarihsel ilişkilerin analiz edilebildiği dinamik araştırma alanlarına dönüşüyor.
🔍 Neler sunuyor?
• Fotoğraf arşivlerini mekânsal veriyle birlikte analiz etme imkânı
• Tarihsel toplumsal değişimleri görselleştirme fırsatı
• Dijital haritalama ve metadata tabanlı yeni araştırma yöntemleri
• Görsel kültür, tarih ve veri bilimi arasında disiplinlerarası çalışma alanı
• Arşivlerin etkileşimli ve erişilebilir hale gelmesi
🌍 Türkiye için neden önemli?
Türkiye’de Osmanlı arşivleri, eski fotoğraf koleksiyonları, şehir albümleri ve basın arşivleri; dijital yöntemlerle yeniden analiz edilmeyi bekleyen çok katmanlı bir görsel hafıza sunuyor.
İstanbul, Ankara, İzmir, Konya ve Adana gibi kentlere ait tarihsel fotoğraf arşivleri; GIS, yapay zekâ destekli görsel analizler ve veri görselleştirme teknikleriyle birlikte incelendiğinde, kentlerin sosyal ve mekânsal dönüşümünü daha sistematik biçimde anlamak mümkün olabilir.
Dijital beşerî bilimler; geçmişi yalnızca korumayı değil, onu veri üzerinden yeniden okumayı da mümkün kılıyor.
Merkezimizden Azra Alper projeyi sizin için değerlendirdi https://t.co/eUldhiZidA
🎥 Yapay Zekâ, Felsefe ve Etik Konuşmaları’nın 3. Etkinliğinde Öne Çıkanlar
🔎 Yapay zekâ yalnızca bir teknoloji mi, yoksa gelecekte ahlaki statüye sahip bir varlık haline gelebilir mi?
Gerçekleştirdiğimiz etkinlikte, yapay zekâ, bilinç, etik ve ahlaki statü kavramlarını disiplinlerarası bir perspektifle ele aldık.
Etkinlik boyunca;
📌Yapay zekânın bilinç kazanma ihtimali
📌Acı çekme kapasitesi ve ahlaki statü ilişkisi
📌Büyük dil modellerinin çalışma mantığı
📌AI sistemlerinin etik ve hukuki boyutları
📌İnsan merkezli bakış açısının sınırları
gibi günümüzün en önemli felsefi ve teknolojik tartışmaları üzerine kapsamlı değerlendirmeler gerçekleştirildi.
@marmara1883@Marmara_Felsefe
🎉 Stajyerlerimiz @TubitakBIDEB 2209-A Programı'na kabul aldı!
Marmara Üniversitesi Dijital Beşeri Bilimler Merkezi stajyerlerimiz TÜBİTAK desteğiyle araştırmalarını sürdürecek.
📌 Betül Sena Ayar (@betulsenayar) — Süleymaniye Külliyesi yapı malzemelerinin coğrafi kaynak analizi ve dijital görselleştirmesi
📌 Eren Ergüven (@erenergvn) 17-18. yüzyıl Osmanlı düşünce tarihine kavramsal bir yolculuk
📌 Muhammet Ali Bekar, Onur Erdoğan & Bünyamin Tonbul — Uzun 17. yüzyıl Osmanlı isyanlarına dijital tarih yaklaşımı
Her üç projenin danışmanı: Doç. Dr. Yunus Uğur (@Yunusugura) (MÜ İTBF Tarih Bölümü & Dijital Beşeri Bilimler Araştırma Merkezi) Tebrikler! 🚀
#TÜBİTAK #2209A #DigitalHumanities #OsmanlıTarihi #DiijtalBeşeriBilimler
@marmara1883