Yozgat’ta, eşiyle beraber gidip gelirken yorulmamak için motor sürmeyi öğrenen 80 yaşındaki kadın:
“Bu sene öğrendim. Amcan sürmeyi bilmiyor, korkuyor. Gidip gelemiyorduk, yoruluyorduk.”
@tameimpalaist @rencmon Kendi bahçemde kendim gördüm her sene Sarkan kiraz bu sene tane vermedi. Ona buna küfür etmek kolay tabi. Bedava karpuz dağıttılar karpuzun çokluğundan. Hersey devlet zaten hersey. Doğayla hiç alakası yok
Bir Rus sosyal medya kullanıcısı, İstanbul Kapalıçarşı’da önce başörtüsü takarak, ardından başörtüsüz şekilde gezerek sözlü tacize ilişkin bir sosyal deney yaptı.
Ebu Ubeyde’nin şerefli yüzü paylaşıldı
Halbuki: ‘Yüzünü ne zaman açacaksın’ diye sorduklarında:
“Kudüs tekrar özgür olduğu gün Mescid-i Aksa’da yüzümü açacağım” demişti.
Allah rahmet eylesin…
@uuthbey Maalesef kizcaginz profilinde pek uygun bir foto yok zaten artık uygun olmayan diye bi kavramda yok çıplak geziyorlar ve bununda herkese heryere uygun olmasını istiyorlar
Şu fotoğrafın kullanılmasına tepki gösteriyorlar, insanların aklına başka senaryolar gelir diye. Demek ki böyle giyinmeyi onlar da normal bulmuyor. Ama kafir oldukları için bunu savunuyorlar. Bütün telaşları fıtratlarından gelen bir ahlaki normun İslam ile paralel düşme ihtimali.
Saygıdeğer Meslektaşım,
Halkı tıbbi konularda aydınlatma çabanızı takdir etmekle birlikte, sunmuş olduğunuz bilgilerin güncel bilimsel literatür, uluslararası kılavuzlar ve kanıta dayalı tıp prensipleriyle ciddi çelişkiler içerdiğini üzülerek belirtmek isterim. Amacım kişisel bir tartışma yaratmak değil, ebeveynlerin en değerli varlıkları olan çocukları için doğru kararlar verebilmelerini sağlamak adına, bilimsel gerçekleri tüm çıplaklığıyla ortaya koymaktır.
Biraz uzun yazacağım. Müsaadenizle madde madde değerlendirmek istiyorum.
İlk iddianız: "Bu bir cerrahi operasyon, bu ameliyata bebeğinizi sokarak tüm komplikasyonları göze almış oluyorsunuz."
Elbette sünnet cerrahi bir işlemdir. Tıpta risksiz hiçbir cerrahi veya medikal prosedür yoktur. Bir ilaç reçete ederken dahi potansiyel yan etkileri düşünülmelidir. Ancak hekimlik, risk/yarar analizini doğru yapma sanatıdır. Bir prosedürün sadece risklerinden bahsetmek, kanıtlanmış faydalarını tamamen görmezden gelmek, hastayı eksik ve yanlış yönlendirmektir.
Gerçek şudur: Dünyanın en saygın pediatri kurumu olan Amerikan Pediatri Akademisi (AAP), 2012 yılında yayınladığı son kapsamlı politika bildirisinde, on yıldan uzun süre titizlikle derlenen kanıtlar ışığında şu sonuca varmıştır:
👉"Yenidoğan erkek sünnetinin sağlık yararlarının, risklerinden daha fazla olduğu kanıtlanmıştır. Faydalar arasında idrar yolu enfeksiyonlarının (İYE), cinsel yolla bulaşan bazı hastalıkların (HIV, HPV, HSV) ve penis kanserinin önlenmesi bulunmaktadır." [1]
👉Bu, "sadece risk vardır" iddianızı temelden çürütmektedir. Prosedür, kanıtlanmış ve önemli tıbbi faydalar içermektedir. Bu faydalar arasında yenidoğan döneminde İYE riskinin 10 kata kadar azalması, yetişkinlikte HIV bulaş riskinin heteroseksüel ilişkilerde yaklaşık %60 azalması ve cinsel partnerlerde HPV'ye bağlı rahim ağzı kanseri riskinin düşmesi gibi son derece önemli unsurlar yer alır. Bu bulgular, Afrika'da yürütülen yüksek kanıt düzeyine sahip randomize kontrollü çalışmalara dayanır ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından da desteklenir. [2,3]
İkinci iddianız: Komplikasyon Oranı "Her 100 çocuğun 2'si bu komplikasyonları yaşıyor." (%2)
Bu oran, bilimsel gerçeklikle bağdaşmayacak şekilde abartılıdır. AAP'nin binlerce vakayı içeren teknik raporuna göre, yenidoğan döneminde, tecrübeli bir hekim tarafından, steril koşullarda yapıldığında sünnetin komplikasyon oranı %0.2 ila %0.5 arasındadır. [1,4]
Yani her 1000 çocuktan sadece 2 ila 5'inde ve bunların da büyük çoğunluğu hafif kanama veya lokal enfeksiyon gibi kolayca yönetilebilen durumlardır. AAFP 2020 kanıtına göre komplikasyon sıklığı %0,4 (4/1000) hesaplanmıştır.[5] Bu ve diğer geniş çaplı derlemeler, yenidoğanlar için en düşük seviyelerin geçerli olduğunu göstermektedir. [5,6]
Sizin belirttiğiniz %2'lik oran, kanıta dayalı oranın 4 ila 10 katı daha yüksektir ve halkı yanıltarak gereksiz paniğe yol açmaktadır. Ciddi komplikasyonlar ise (anestezi reaksiyonu, ciddi kanama, üretral hasar) olağanüstü nadirdir. Aksine, komplikasyon oranları yaş ilerledikçe artar; örneğin okul çağı çocuklarında bu oran 10 kata kadar yükselebilir, bu da yenidoğan döneminin en güvenli zaman olduğunu bir kez daha vurgular. [7]
Üçüncü iddianız: "Lokal anesteziklerin methemoglobinemiye sebep olabileceği ve buna bağlı bebek ölüm vakalarının olduğu..."
Bu, konuyu en tehlikeli şekilde saptırdığınız noktadır. Evet, prilokain veya benzokain içeren bazı topikal anestezik kremlerin, özellikle 3 ay altındaki bebeklerde yüksek dozda veya geniş yüzeylere uygulanması durumunda methemoglobinemi riski taşıdığı bilinmektedir. [8,9]
Ancak atladığınız kritik gerçekler şunlardır:
👉Modern sünnet pratiğinde bu risk bilindiği için ya bu maddeler kullanılmaz ya da güvenli doz aralığında kullanılır. Prilokain kaynaklı vakalar nadirdir ve genellikle yanlış dozajla ilişkilidir. [10,11]
👉Güncel ve en güvenli anestezi yöntemi, lidokain ile yapılan dorsal penil sinir bloğu (DPSB) veya halka anestezi tekniğidir. Lidokainin, doğru dozda kullanıldığında methemoglobinemi yapma riski pratikte neredeyse sıfırdır. [12]
👉"Buna bağlı bebek ölümleri" ifadesi, bu son derece nadir durumu sanki yaygın bir tehditmiş gibi sunmaktır. Bu, aspirinin mide kanaması yapma riskini anlatırken "Aspirin insanları kanamadan öldürür" demek kadar yanıltıcı ve korkutucudur. Standart prosedürlerle gerçekleşen bir ölüm vakası literatürde neredeyse yoktur; raporlanan vakalar neredeyse tamamen prilokain'in uygunsuz kullanımıyla sınırlıdır.
Bu iddia, en masum tabirle, kötü bir "armutla elmayı toplama" hatasıdır; spesifik bir ilacın yanlış kullanımına bağlı bir riski, tüm güvenli anestezi yöntemlerine ve standart sünnet prosedürüne mal etmektir.
Dördüncü iddianız: "Cinsel işlev ve fonksiyon kayıpları, psikolojik travma yükü..."
Bu iddialar, sünnet karşıtı gruplar tarafından sıkça dile getirilen ancak bilimsel kanıtlarla büyük ölçüde çürütülmüş argümanlardır.
👉Cinsel İşlev: Bugüne kadar yapılmış en kapsamlı meta-analizler ve sistematik derlemeler, sünnetli ve sünnetsiz erkekler arasında cinsel haz, uyarılma, orgazm fonksiyonu veya cinsel tatmin açısından anlamlı bir fark olmadığını defalarca göstermiştir. [13,14]
AAP ve WHO da bu konuda cinsel işlev üzerinde olumsuz bir etki olduğuna dair net bir kanıt olmadığını belirtmektedir. [1,15]
Yüksek kaliteli çalışmalar, sünnetin cinsel hassasiyet veya memnuniyet üzerinde olumsuz bir etkisi olmadığını doğrular. [16]
👉Psikolojik Travma: Yenidoğan döneminde yapılan bir işlemin erişkinlikte hatırlanacak bir psikolojik travma yarattığına dair bilimsel kanıtlar tartışmalıdır. Bazı çalışmalar, yenidoğan ağrısının ileriki yaşlarda davranışsal değişikliklere yol açabileceğini öne sürerken [17,18], yüksek kaliteli diğer araştırmalar uzun vadeli duygusal veya davranışsal sorunlarla bir ilişki bulamamıştır. [19,20]
Kesin olan şudur ki, işlemin ilerleyen yaşlarda (örneğin 5-10 yaş arası) yapılması, çocuk için çok daha büyük bir anksiyete ve hatırlanabilir bir psikolojik travma kaynağıdır. Bu nedenle, psikolojik etki açısından da yenidoğan dönemi en avantajlı zamandır.
Şimdi AAP kılavuzlarının tarihsel evrimini anlatıp, neden fikir değiştirdiklerinden bahsetmek istiyorum:
Sizin de bilmeniz gerektiği üzere, tıp statik değildir; kanıtlar biriktikçe kılavuzlar güncellenir. AAP'nin sünnet konusundaki tutumu bunun en güzel örneğidir.
👉1999 ve 2005 Kılavuzları: Bu yıllarda AAP, eldeki verilerin rutin sünneti önermek için yeterli olmadığı, ancak kararın ailelere bırakılması gerektiği yönünde nötr bir pozisyondaydı. [21,22]
👉2012 Kılavuzu (Esas değişim burada): 2000'li yıllarda yapılan yüksek kanıt düzeyindeki çalışmalar, sünnetin HIV bulaşını %50-60, İYE riskini ise anlamlı ölçüde azalttığını kesin olarak kanıtladı. [2,3]
👉Sonuç olarak bu ezici yeni kanıtlar ışığında AAP, pozisyonunu "nötr"den "pozitif"e çevirdi ve faydaların risklerden açıkça daha ağır bastığını deklare etti. [1,23] Bu, "keyfi bir ameliyat" değil, profilaktik (koruyucu) bir cerrahi müdahaledir. 2012'deki bildirinin ardından 5 yıldan fazla geçti ancak yeni bir resmi politika yayınlanmadı ve 2022 AAP Pediatrics in Review özeti faydaların ağır bastığını yinelemektedir. [24]
Sayın Meslektaşım, bir hekim olarak topluma karşı sorumluluğumuz, onlara en güncel ve doğru bilgiyi sunmaktır.
Sünnet gibi kültürel, dini ve tıbbi boyutları olan hassas bir konuda, kanıta dayalı tıbbın ulaştığı net sonuçları göz ardı ederek, abartılı risk oranları ve bağlamından koparılmış korku senaryoları ile aileleri yanlış yönlendirmek, hekimlik mesleğinin ruhuna aykırıdır.
Elbette hiçbir aile çocuğunu sünnet ettirmek zorunda değildir. Bu bir seçimdir.
Ancak bu seçimi yaparken şu gerçekleri bilmeye hakları vardır:
👉Sünnet, kanıtlanmış ve önemli tıbbi faydaları olan koruyucu bir işlemdir.
👉Yenidoğan döneminde, uzman ellerde yapıldığında son derece güvenlidir ve komplikasyon oranı çok düşüktür (%0.5'in altında). Modern anestezi teknikleri ile işlem bebek için ağrısız ve güvenlidir.
👉Cinsel işlev üzerine olumsuz etkileri olduğu iddiası bilimsel dayanaktan yoksundur.
Aileler "komşu baskısıyla mı yapıyorum" diye değil, "Çocuğumu gelecekte idrar yolu enfeksiyonlarından, HIV gibi ölümcül olabilen virüslerden ve penis kanserinden koruyan, riskleri ise son derece düşük olan bu işlemi neden yaptırmayayım?" sorusunu, doğru verilerle kendilerine sormalıd��r.
Umarım bu kapsamlı ve kanıta dayalı açıklama, hem sizin hem de videonuzu izleyerek endişeye kapılan ailelerin zihnindeki soru işaretlerini gidermiştir. Bilimin ışığında kalmak, hepimizin ortak sorumluluğudur.
Saygılarımla
Kaynakça
1. American Academy of Pediatrics Task Force on Circumcision. Circumcision policy statement. Pediatrics. 2012;130(3):585-6. doi:10.1542/peds.2012-1989.
2. Auvert B, Taljaard D, Lagarde E, Sobngwi-Tambekou J, Sitta R, Puren A. Randomized, controlled intervention trial of male circumcision for reduction of HIV infection risk: the ANRS 1265 Trial. PLoS Med. 2005;2(11):e298. doi:10.1371/journal.pmed.0020298.
3. Bailey RC, Moses S, Parker CB, et al. Male circumcision for HIV prevention in young men in Kisumu, Kenya: a randomised controlled trial. Lancet. 2007;369(9562):643-56. doi:10.1016/S0140-6736(07)60312-2.
4. American Academy of Pediatrics Task Force on Circumcision. Technical Report: Male circumcision. Pediatrics. 2012;130(3):e756-85. doi:10.1542/peds.2012-1990.
5. Omole F, Jacobson KE, Mgbemena NC. Newborn circumcision techniques. Am Fam Physician. 2020;101(11):680-684.
6. Weiss HA, Larke N, Halperin D, Schenker I. Complications of circumcision in male neonates, infants and children: a systematic review. BMC Urol. 2010;10:2. doi:10.1186/1471-2490-10-2.
7. El Bcheraoui C, Zhang X, Cooper CS, Rose CE, Kilmarx PH, Chen RT. Rates of adverse events associated with male circumcision in U.S. medical settings, 2001 to 2010. JAMA Pediatr. 2014;168(7):625-34. doi:10.1001/jamapediatrics.2013.5414.
8. Couper RT. Methaemoglobinaemia secondary to topical lignocaine/prilocaine in a circumcised neonate. J Paediatr Child Health. 2000;36(4):406-7. doi:10.1046/j.1440-1754.2000.00508.x.
9. Frayling IM, Addison GM, Chattergee K, Meakin G. Methaemoglobinaemia in children treated with prilocaine-lignocaine cream. BMJ. 1990;301(6744):153-4. doi:10.1136/bmj.301.6744.153.
10. Arslan D, Yıldız G, Şahin MO. The incidence of methemoglobinemia due to prilocaine use in circumcision. J Urol Surg. 2019;6(1):38-43. doi:10.4274/jus.galenos.2018.2217.
11. Kuiper-Prins E, Kerkhof GF, Reijnen CGM, van Dijken PJ. A 12-day-old boy with methemoglobinemia after circumcision with local anesthesia (lidocaine/prilocaine). Drug Saf Case Rep. 2016;3(1):12. doi:10.1007/s40800-016-0033-9.
12. Brady-Fryer B, Wiebe N, Lander JA. Pain relief for neonatal circumcision. Cochrane Database Syst Rev. 2004;(4):CD004217. doi:10.1002/14651858.CD004217.pub2.
13. Tian Y, Liu W, Wang JZ, Wazir R, Yue X, Wang KJ. Effects of circumcision on male sexual functions: a systematic review and meta-analysis. Asian J Androl. 2013;15(5):662-6. doi:10.1038/aja.2013.47.
14. Morris BJ, Krieger JF. Does male circumcision affect sexual function, sensitivity, or satisfaction?--a systematic review. J Sex Med. 2013;10(11):2644-57. doi:10.1111/jsm.12293.
15. World Health Organization. Male circumcision for HIV prevention: research implications for policy and programming. WHO/UNAIDS technical consultation. Geneva: WHO; 2007.
16. Cox G, Krieger JF, Morris BJ. Histological correlates of penile sexual sensation: does circumcision make a difference? Sex Med. 2015;3(2):76-85. doi:10.1002/sm2.67.
17. Miani A, Di Carlo G, Juyeon K, et al. Neonatal male circumcision is associated with altered adult socio-affective processing. Heliyon. 2020;6(11):e05566. doi:10.1016/j.heliyon.2020.e05566.
18. Boyle GJ, Goldman R, Svoboda JS, Fernandez E. Male circumcision: pain, trauma and psychosexual sequelae. J Health Psychol. 2002;7(3):329-43. doi:10.1177/1359105302007003225.
19. Ben-Ami T, Efrati B, Binyaminy B, Leibovitch I, Lewis BS. Circumcision does not alter long-term glucocorticoids accumulation or psychological effects associated with trauma- and stressor-related disorders. Transl Psychiatry. 2017;7(3):e1063. doi:10.1038/tp.2017.23.
20. Patrick K. Is infant male circumcision an abuse of the rights of the child? No. BMJ. 2007;335(7631):1181. doi:10.1136/bmj.39406.523762.AD.
21. American Academy of Pediatrics Task Force on Circumcision. Circumcision policy statement. Pediatrics. 1999;103(3):686-93.
22. American Academy of Pediatrics Task Force on Circumcision. Circumcision policy statement. Pediatrics. 2005;116(3):796. doi:10.1542/peds.2005-1377.
23. Theoharakis M, Feldman E, Friedman S; Circumcision. Pediatr Rev. 2022;43(12):728-30. doi:10.1542/pir.2022-005536.
24. Morris BJ, Bailis SA, Wiswell TE. Circumcision rates in the United States: rising or falling? What effect might the new affirmative pediatric policy statement have? Mayo Clin Proc. 2014;89(5):677-86. doi:10.1016/j.mayocp.2014.01.001.
Akıllı erkek kadının dilinin söylediğiyle kalbinin istediğinin başka olduğunu bilir. Kadın konuşmak istemiyorum dediğinde “gönlümü alıp benimle sohbet et” diyor aslında. İletişim özürlüsü değiliz, anlaşılmamak ve kırgınlık hırçınlaştırıyor. Allah böyle yaratmış fıtratımız böyle.
@bosluktakaldim Baksa taciz ediyor dersiniz bakmasa niye bakmıyor diyorsunuz zamanında açık giyinen biri olarak söylüyorum açık değil çıplaksizn çıplak. Kimse sizin Got cizginizi meme ucunuzu görmek zorunda degil. Usturuplu ve açık giyinmek çok zor değil aq bide midesi bulaniyomis
kapatalım diyaneti ben destekliyorum. cemaat, tarikat ve medreseler versin din eğitimini. imamlarımızı kendimiz yetiştirelim, maaşlarını da vakıfların bütçesinden veririz. laik devlet olmayalım bizi rahat bırakın.
siz de leşlerinizi bizim camilerimizden kaldırmayacaksınız ama?
Milli Voleybol Takımımız, yani bizim kızlar, yurt dışından maç dönüşü ekonomi koltuklarında yorgun argın ülkeye geldi diye ortalığı ayağa kaldırmıştık.Sevinçlerinde, üzüntülerinde hep yanlarındaydık. Şimdi bakıyorum da, bu halkın acısını paylaşmak bir yana, destek mesajı bile atmıyorlar. Ülke yanıyor, milletin içi kavruluyor, onlar teknelerde keyifte. Eğlensinler, kimsenin hayatına karışmıyoruz. Ama bari iki yüzlülük yapmasınlar. Bu halk, bu millet hiçbir zaman umurunuzda olmadı. Bunu da artık herkes çok net görüyor. Biz kimseden hiçbir şey beklemiyoruz. Ama insan görünce de üzülüyor. Ve bağıra bağıra söyledikleri şarkıda ateşini yolla bana…
Ülkenin dört bir yanı yanarken sessiz kalıyorsun üstüne bir de “Ateşini yolla bana.” diye şarkı söyleyip dans ediyorsun. Bu ülkenin sporcusu olduğunu sadece ekonomi sınıfında uçunca hatırlıyorsun belli ki. O kadar rezilsin ki sana uçak bile fazla.
@Uzaktan8138 İğrençsiniz. İşinize gelince herkes özgür herseye saygı. Konu islam olunca en güzel cevapmis. Sen ne bok yiyorsan ye sanane insanların hassasiyetinden
Bir ülkede halk kredi kartıyla marketten peynir alırken, diğer yanda 30 bin TL’lik Jennifer Lopez biletleri 5 dakikada tükeniyorsa... orada ekonomik kriz değil, sınıfsal kopuş vardır.
Kriz kelimesi artık alt gelir grubunun şikâyeti, üst gelir grubunun mizahı.”