Historyk. Głównie o historii carskiej Rosji, „białego” ruchu i polskich formacjach na wschodzie XX wieku. Wpisy poświęcone wyłącznie celom historycznym.
Dokładnie 106 lat temu, w nocy z 16 na 17 lipca 1918 roku w Jekaterynburgu, bolszewicy bestialsko zamordowali carską rodzinę Mikołaja II, jego żonę Aleksandrę oraz ich dzieci: Olgę (23 lata), Tatianę (21 lat), Marię (19 lat), Anastazję (17 lat) i najmłodszego Aleksego (14 lat). Wraz z nimi zamordowani zostali również ich służący: lekarz Jewgienij Botkin, kucharz Iwan Charitonow, kamerdyner Aleksiej Trupp oraz pokojówka Anna Diemidowa.
Dziś, 11 listopada, obchodzimy symboliczną datę odzyskania przez Polskę niepodległości po przeszło 123 latach zaborów. To dzień, w którym spełniło się marzenie pokoleń - długo wyczekiwane, krwawo wywalczone i głęboko zakorzenione w sercach Polaków.
W tym szczególnym dniu pamiętajmy o wszystkich bohaterach, którzy w imię wolnej Polski przelewali krew i wielokrotnie składali w ofierze to, co mieli najcenniejsze - własne życie. Niepodległość nie była darem losu ani efektem działań jednej formacji. Była owocem ofiar składanych na wielu frontach, w różnych mundurach i w najtrudniejszych warunkach.
Ze smutkiem trzeba jednak stwierdzić, że nie o wszystkich żołnierzach historia należycie się upomniała i nie mówi o nich wystarczająco głośno. Warto więc przypomnieć tych, którzy zbyt często pozostają w cieniu: żołnierzy Legionu Puławskiego, Brygady Strzelców Polskich, Korpusów Polskich w Rosji, 5. Dywizji Syberyjskiej, Murmańczyków oraz wielu innych formacji, które walczyły o wolną Polskę - nierzadko w ekstremalnie trudnych warunkach, z dala od kraju i bez wsparcia silnych ośrodków politycznych i społecznych.
Ci żołnierze, poza kolorem munduru i miejscem walki, niczym nie różnili się od swoich rodaków z Legionów Polskich u boku armii austro-węgierskiej czy z Błękitnej Armii generała Hallera. Przyświecał im ten sam cel. Wpis ten nie ma na celu faworyzowania żadnej formacji, lecz upamiętnienie wszystkich, którzy walczyli o wolną i zjednoczoną Polskę.
Pozwolę sobie w tym miejscu przytoczyć słowa generała Jana Rządkowskiego, dowódcy Legionu Puławskiego:
„𝑁𝑖𝑒 𝑐ℎ𝑐ę 𝑝𝑟𝑧𝑒𝑐𝑒𝑛𝑖𝑎ć 𝑤𝑜𝑗𝑒𝑛𝑛𝑦𝑐ℎ 𝑧𝑎𝑠ł𝑢𝑔 𝑙𝑒𝑔𝑖𝑜𝑛𝑢. 𝐵𝑦ł𝑦 𝑜𝑛𝑒 𝑝𝑟𝑜𝑝𝑜𝑟𝑐𝑗𝑜𝑛𝑎𝑙𝑛𝑒 𝑑𝑜 𝑛𝑎𝑠𝑧𝑒𝑗 𝑙𝑖𝑐𝑧𝑏𝑦. 𝑅𝑧𝑢𝑐𝑎𝑗ą𝑐 𝑤 ś𝑤𝑖𝑎𝑡 𝑡𝑒 𝑘𝑟ó𝑡𝑘𝑖𝑒 𝑤𝑠𝑝𝑜𝑚𝑛𝑖𝑒𝑛𝑖𝑎 ż𝑜ł𝑛𝑖𝑒𝑟𝑠𝑘𝑖𝑒, 𝑐𝑧𝑦𝑛𝑖ę 𝑡𝑜 𝑝𝑟𝑧𝑒𝑑𝑒 𝑤𝑠𝑧𝑦𝑠𝑡𝑘𝑖𝑚 𝑑𝑙𝑎 𝑢𝑐𝑧𝑐𝑧𝑒𝑛𝑖𝑎 𝑝𝑎𝑚𝑖ę𝑐𝑖 𝑡𝑦𝑐ℎ, 𝑘𝑡ó𝑟𝑧𝑦 𝑝𝑎𝑑𝑙𝑖 𝑛𝑎 𝑝𝑜𝑙𝑢 𝑤𝑎𝑙𝑘. 𝐵𝑦ł𝑜 𝑖𝑐ℎ 𝑏𝑎𝑟𝑑𝑧𝑜 𝑤𝑖𝑒𝑙𝑢, 𝑏𝑜 𝑝𝑟𝑎𝑤𝑖𝑒 𝑝𝑜ł𝑜𝑤𝑎 𝑙𝑒𝑔𝑖𝑜𝑛𝑢. 𝑁𝑎 𝑑ł𝑢𝑔𝑖𝑚 𝑠𝑧𝑙𝑎𝑘𝑢 𝑜𝑑 𝑃𝑎𝑘𝑜𝑠ł𝑎𝑤𝑖𝑎 𝑝𝑜 𝑍𝑒𝑙𝑤ę 𝑧𝑜𝑠𝑡𝑎𝑤𝑖𝑙𝑖ś𝑚𝑦 𝑧𝑎 𝑠𝑜𝑏ą 𝑐𝑎ł𝑦 𝑠𝑧𝑒𝑟𝑒𝑔 𝑘𝑟𝑧𝑦ż𝑦𝑘ó𝑤, 𝑘𝑡ó𝑟𝑒 𝑧𝑎𝑝𝑒𝑤𝑛𝑒 𝑝𝑜𝑤𝑦𝑤𝑟𝑎𝑐𝑎ł 𝑗𝑢ż 𝑤𝑖𝑐ℎ𝑒𝑟 𝑛𝑎 𝑚𝑜𝑔𝑖ł𝑎𝑐ℎ, 𝑧𝑎𝑝𝑎𝑑ł𝑦𝑐ℎ 𝑤 𝑧𝑖𝑒𝑚𝑖ę. 𝑆𝑧𝑢𝑚𝑛𝑒 𝑠ł𝑜𝑤𝑎 𝑜𝑑𝑒𝑧𝑤𝑦 𝑜𝑏𝑖𝑒𝑐𝑦𝑤𝑎ł𝑦, ż𝑒 »𝑧𝑗𝑒𝑑𝑛𝑜𝑐𝑧𝑜𝑛𝑎, 𝑑𝑎 𝐵ó𝑔, 𝑃𝑜𝑙𝑠𝑘𝑎 𝑢𝑐𝑧𝑐𝑖 𝑝𝑎𝑚𝑖ęć 𝑡𝑦𝑐ℎ ż𝑜ł𝑛𝑖𝑒𝑟𝑧𝑦. 𝑆𝑡𝑎𝑛𝑖𝑒 𝑝𝑜𝑚𝑛𝑖𝑘 𝑤𝑖𝑒𝑐𝑧𝑛𝑜𝑡𝑟𝑤𝑎ł𝑦 𝑡𝑎𝑚, 𝑔𝑑𝑧𝑖𝑒 𝑝𝑟𝑧𝑒𝑙𝑎𝑙𝑖 𝑜𝑛𝑖 𝑠𝑤ą 𝑑𝑟𝑜𝑔𝑜𝑐𝑒𝑛𝑛ą 𝑘𝑟𝑒𝑤«. 𝑍𝑗𝑒𝑑𝑛𝑜𝑐𝑧𝑜𝑛𝑎 𝑤𝑜𝑙𝑛𝑎 𝑃𝑜𝑙𝑠𝑘𝑎 𝑛𝑖𝑒 𝑢𝑐𝑧𝑐𝑖ł𝑎 𝑛𝑎𝑤𝑒𝑡 𝑤𝑠𝑝𝑜𝑚𝑛𝑖𝑒𝑛𝑖𝑒𝑚 𝑡𝑦𝑐ℎ, 𝑐𝑜 𝑗𝑒𝑑𝑛𝑖 𝑧 𝑝𝑖𝑒𝑟𝑤𝑠𝑧𝑦𝑐ℎ 𝑝𝑜𝑠𝑧𝑙𝑖 𝑤𝑎𝑙𝑐𝑧𝑦ć 𝑜 𝑗𝑒𝑗 𝑧𝑗𝑒𝑑𝑛𝑜𝑐𝑧𝑒𝑛𝑖𝑒 𝑖 𝑤𝑜𝑙𝑛𝑜ść. 𝑁𝑖𝑒 𝑚𝑎𝑟𝑧𝑦𝑚𝑦 𝑜 𝑝𝑜𝑚𝑛𝑖𝑘𝑎𝑐ℎ: 𝑧𝑏𝑦𝑡 𝑤𝑧𝑛𝑖𝑜𝑠ł𝑦 𝑡𝑜 𝑑𝑜𝑤ó𝑑 ℎ𝑜ł𝑑𝑢 𝑗𝑎𝑘 𝑛𝑎 𝑛𝑎𝑠𝑧𝑒 𝑠𝑘𝑟𝑜𝑚𝑛𝑒 𝑧𝑎𝑠ł𝑢𝑔𝑖. 𝐽𝑎𝑘𝑜 𝑏𝑦ł𝑦 𝑑𝑜𝑤ó𝑑𝑐𝑎, 𝑝𝑎𝑡𝑟𝑧𝑦ł𝑒𝑚 𝑛𝑎 𝑧𝑚𝑎𝑔𝑎𝑛𝑖𝑎 𝑙𝑒𝑔𝑖𝑜𝑛𝑖𝑠𝑡ó𝑤 𝑧 𝑤𝑟𝑜𝑔𝑖𝑒𝑚, 𝑝𝑟𝑧𝑒𝑐𝑖𝑤 𝑘𝑡ó𝑟𝑒𝑚𝑢 𝑤𝑎𝑙𝑐𝑧𝑦𝑙𝑖, 𝑖 𝑧 𝑤𝑟𝑜𝑔𝑖𝑒𝑚, 𝑘𝑡ó𝑟𝑒𝑔𝑜 𝑙𝑜𝑠 𝑑𝑎ł 𝑛𝑎𝑚 𝑧𝑎 𝑠𝑝𝑟𝑧𝑦𝑚𝑖𝑒𝑟𝑧𝑒ń𝑐𝑎, 𝑝𝑎𝑡𝑟𝑧𝑦ł𝑒𝑚 𝑖 𝑛𝑎 𝑛𝑎𝑗𝑐𝑖ęż𝑠𝑧𝑒 𝑧𝑚𝑎𝑔𝑎𝑛𝑖𝑎 𝑖𝑐ℎ 𝑠𝑒𝑟𝑐 𝑝𝑜𝑙𝑠𝑘𝑖𝑐ℎ. 𝐵𝑜𝑙𝑖 𝑚𝑛𝑖𝑒, 𝑔𝑑𝑦 𝑤𝑖𝑑𝑧ę, 𝑗𝑎𝑘 𝑝𝑦ł 𝑧𝑎𝑝𝑜𝑚𝑛𝑖𝑒𝑛𝑖𝑎 𝑝𝑟𝑧𝑦𝑠𝑛𝑢𝑤𝑎 𝑖𝑐ℎ 𝑜𝑓𝑖𝑎𝑟𝑛𝑒 𝑐𝑧𝑦𝑛𝑦. 𝑊𝑖ę𝑐 𝑤𝑜ł𝑎𝑚: »𝑃𝑜𝑙𝑠𝑘𝑜, 𝑏ą𝑑ź 𝑀𝑎𝑡𝑘ą 𝑑𝑙𝑎 𝑤𝑠𝑧𝑦𝑠𝑡𝑘𝑖𝑐ℎ 𝑠𝑤𝑦𝑐ℎ 𝑑𝑧𝑖𝑒𝑐𝑖! 𝑁𝑖𝑒 𝑜𝑑𝑝𝑦𝑐ℎ𝑎𝑗 𝑜𝑑 𝑠𝑖𝑒𝑏𝑖𝑒 𝑛𝑖𝑘𝑜𝑔𝑜! 𝐼 𝑛𝑎 𝑘𝑎𝑟𝑡𝑘𝑎𝑐ℎ 𝑠𝑤𝑒𝑗 𝑐ℎ𝑙𝑢𝑏𝑛𝑒𝑗 ℎ𝑖𝑠𝑡𝑜𝑟𝑖𝑖 𝑐ℎ𝑜ć 𝑝𝑎𝑟ę 𝑤𝑖𝑒𝑟𝑠𝑧𝑦 𝑝𝑜ś𝑤𝑖ęć 𝑡𝑦𝑚, 𝑘𝑡ó𝑟𝑧𝑦 𝑧 𝑇𝑤𝑜𝑖𝑚 𝑖𝑚𝑖𝑒𝑛𝑖𝑒𝑚 𝑛𝑎 𝑢𝑠𝑡𝑎𝑐ℎ 𝑤𝑎𝑙𝑐𝑧𝑦𝑙𝑖 𝑖 𝑔𝑖𝑛ę𝑙𝑖. 𝑁𝑖𝑒 𝑜 𝑛𝑎𝑔𝑟𝑜𝑑𝑦, 𝑛𝑖𝑒 𝑜 𝑤𝑑𝑧𝑖ę𝑐𝑧𝑛𝑜ść 𝑛𝑎𝑚 𝑐ℎ𝑜𝑑𝑧𝑖, 𝑎𝑙𝑒 𝑏𝑜𝑑𝑎𝑗 𝑜 𝑝𝑎𝑚𝑖ęć!«”
Dziś, 11 listopada, obchodzimy symboliczną datę odzyskania przez Polskę niepodległości po przeszło 123 latach zaborów. To dzień, w którym spełniło się marzenie pokoleń - długo wyczekiwane, krwawo wywalczone i głęboko zakorzenione w sercach Polaków.
W tym szczególnym dniu pamiętajmy o wszystkich bohaterach, którzy w imię wolnej Polski przelewali krew i wielokrotnie składali w ofierze to, co mieli najcenniejsze - własne życie. Niepodległość nie była darem losu ani efektem działań jednej formacji. Była owocem ofiar składanych na wielu frontach, w różnych mundurach i w najtrudniejszych warunkach.
Ze smutkiem trzeba jednak stwierdzić, że nie o wszystkich żołnierzach historia należycie się upomniała i nie mówi o nich wystarczająco głośno. Warto więc przypomnieć tych, którzy zbyt często pozostają w cieniu: żołnierzy Legionu Puławskiego, Brygady Strzelców Polskich, Korpusów Polskich w Rosji, 5. Dywizji Syberyjskiej, Murmańczyków oraz wielu innych formacji, które walczyły o wolną Polskę - nierzadko w ekstremalnie trudnych warunkach, z dala od kraju i bez wsparcia silnych ośrodków politycznych i społecznych.
Ci żołnierze, poza kolorem munduru i miejscem walki, niczym nie różnili się od swoich rodaków z Legionów Polskich u boku armii austro-węgierskiej czy z Błękitnej Armii generała Hallera. Przyświecał im ten sam cel. Wpis ten nie ma na celu faworyzowania żadnej formacji, lecz upamiętnienie wszystkich, którzy walczyli o wolną i zjednoczoną Polskę.
Pozwolę sobie w tym miejscu przytoczyć słowa generała Jana Rządkowskiego, dowódcy Legionu Puławskiego:
„𝑁𝑖𝑒 𝑐ℎ𝑐ę 𝑝𝑟𝑧𝑒𝑐𝑒𝑛𝑖𝑎ć 𝑤𝑜𝑗𝑒𝑛𝑛𝑦𝑐ℎ 𝑧𝑎𝑠ł𝑢𝑔 𝑙𝑒𝑔𝑖𝑜𝑛𝑢. 𝐵𝑦ł𝑦 𝑜𝑛𝑒 𝑝𝑟𝑜𝑝𝑜𝑟𝑐𝑗𝑜𝑛𝑎𝑙𝑛𝑒 𝑑𝑜 𝑛𝑎𝑠𝑧𝑒𝑗 𝑙𝑖𝑐𝑧𝑏𝑦. 𝑅𝑧𝑢𝑐𝑎𝑗ą𝑐 𝑤 ś𝑤𝑖𝑎𝑡 𝑡𝑒 𝑘𝑟ó𝑡𝑘𝑖𝑒 𝑤𝑠𝑝𝑜𝑚𝑛𝑖𝑒𝑛𝑖𝑎 ż𝑜ł𝑛𝑖𝑒𝑟𝑠𝑘𝑖𝑒, 𝑐𝑧𝑦𝑛𝑖ę 𝑡𝑜 𝑝𝑟𝑧𝑒𝑑𝑒 𝑤𝑠𝑧𝑦𝑠𝑡𝑘𝑖𝑚 𝑑𝑙𝑎 𝑢𝑐𝑧𝑐𝑧𝑒𝑛𝑖𝑎 𝑝𝑎𝑚𝑖ę𝑐𝑖 𝑡𝑦𝑐ℎ, 𝑘𝑡ó𝑟𝑧𝑦 𝑝𝑎𝑑𝑙𝑖 𝑛𝑎 𝑝𝑜𝑙𝑢 𝑤𝑎𝑙𝑘. 𝐵𝑦ł𝑜 𝑖𝑐ℎ 𝑏𝑎𝑟𝑑𝑧𝑜 𝑤𝑖𝑒𝑙𝑢, 𝑏𝑜 𝑝𝑟𝑎𝑤𝑖𝑒 𝑝𝑜ł𝑜𝑤𝑎 𝑙𝑒𝑔𝑖𝑜𝑛𝑢. 𝑁𝑎 𝑑ł𝑢𝑔𝑖𝑚 𝑠𝑧𝑙𝑎𝑘𝑢 𝑜𝑑 𝑃𝑎𝑘𝑜𝑠ł𝑎𝑤𝑖𝑎 𝑝𝑜 𝑍𝑒𝑙𝑤ę 𝑧𝑜𝑠𝑡𝑎𝑤𝑖𝑙𝑖ś𝑚𝑦 𝑧𝑎 𝑠𝑜𝑏ą 𝑐𝑎ł𝑦 𝑠𝑧𝑒𝑟𝑒𝑔 𝑘𝑟𝑧𝑦ż𝑦𝑘ó𝑤, 𝑘𝑡ó𝑟𝑒 𝑧𝑎𝑝𝑒𝑤𝑛𝑒 𝑝𝑜𝑤𝑦𝑤𝑟𝑎𝑐𝑎ł 𝑗𝑢ż 𝑤𝑖𝑐ℎ𝑒𝑟 𝑛𝑎 𝑚𝑜𝑔𝑖ł𝑎𝑐ℎ, 𝑧𝑎𝑝𝑎𝑑ł𝑦𝑐ℎ 𝑤 𝑧𝑖𝑒𝑚𝑖ę. 𝑆𝑧𝑢𝑚𝑛𝑒 𝑠ł𝑜𝑤𝑎 𝑜𝑑𝑒𝑧𝑤𝑦 𝑜𝑏𝑖𝑒𝑐𝑦𝑤𝑎ł𝑦, ż𝑒 »𝑧𝑗𝑒𝑑𝑛𝑜𝑐𝑧𝑜𝑛𝑎, 𝑑𝑎 𝐵ó𝑔, 𝑃𝑜𝑙𝑠𝑘𝑎 𝑢𝑐𝑧𝑐𝑖 𝑝𝑎𝑚𝑖ęć 𝑡𝑦𝑐ℎ ż𝑜ł𝑛𝑖𝑒𝑟𝑧𝑦. 𝑆𝑡𝑎𝑛𝑖𝑒 𝑝𝑜𝑚𝑛𝑖𝑘 𝑤𝑖𝑒𝑐𝑧𝑛𝑜𝑡𝑟𝑤𝑎ł𝑦 𝑡𝑎𝑚, 𝑔𝑑𝑧𝑖𝑒 𝑝𝑟𝑧𝑒𝑙𝑎𝑙𝑖 𝑜𝑛𝑖 𝑠𝑤ą 𝑑𝑟𝑜𝑔𝑜𝑐𝑒𝑛𝑛ą 𝑘𝑟𝑒𝑤«. 𝑍𝑗𝑒𝑑𝑛𝑜𝑐𝑧𝑜𝑛𝑎 𝑤𝑜𝑙𝑛𝑎 𝑃𝑜𝑙𝑠𝑘𝑎 𝑛𝑖𝑒 𝑢𝑐𝑧𝑐𝑖ł𝑎 𝑛𝑎𝑤𝑒𝑡 𝑤𝑠𝑝𝑜𝑚𝑛𝑖𝑒𝑛𝑖𝑒𝑚 𝑡𝑦𝑐ℎ, 𝑐𝑜 𝑗𝑒𝑑𝑛𝑖 𝑧 𝑝𝑖𝑒𝑟𝑤𝑠𝑧𝑦𝑐ℎ 𝑝𝑜𝑠𝑧𝑙𝑖 𝑤𝑎𝑙𝑐𝑧𝑦ć 𝑜 𝑗𝑒𝑗 𝑧𝑗𝑒𝑑𝑛𝑜𝑐𝑧𝑒𝑛𝑖𝑒 𝑖 𝑤𝑜𝑙𝑛𝑜ść. 𝑁𝑖𝑒 𝑚𝑎𝑟𝑧𝑦𝑚𝑦 𝑜 𝑝𝑜𝑚𝑛𝑖𝑘𝑎𝑐ℎ: 𝑧𝑏𝑦𝑡 𝑤𝑧𝑛𝑖𝑜𝑠ł𝑦 𝑡𝑜 𝑑𝑜𝑤ó𝑑 ℎ𝑜ł𝑑𝑢 𝑗𝑎𝑘 𝑛𝑎 𝑛𝑎𝑠𝑧𝑒 𝑠𝑘𝑟𝑜𝑚𝑛𝑒 𝑧𝑎𝑠ł𝑢𝑔𝑖. 𝐽𝑎𝑘𝑜 𝑏𝑦ł𝑦 𝑑𝑜𝑤ó𝑑𝑐𝑎, 𝑝𝑎𝑡𝑟𝑧𝑦ł𝑒𝑚 𝑛𝑎 𝑧𝑚𝑎𝑔𝑎𝑛𝑖𝑎 𝑙𝑒𝑔𝑖𝑜𝑛𝑖𝑠𝑡ó𝑤 𝑧 𝑤𝑟𝑜𝑔𝑖𝑒𝑚, 𝑝𝑟𝑧𝑒𝑐𝑖𝑤 𝑘𝑡ó𝑟𝑒𝑚𝑢 𝑤𝑎𝑙𝑐𝑧𝑦𝑙𝑖, 𝑖 𝑧 𝑤𝑟𝑜𝑔𝑖𝑒𝑚, 𝑘𝑡ó𝑟𝑒𝑔𝑜 𝑙𝑜𝑠 𝑑𝑎ł 𝑛𝑎𝑚 𝑧𝑎 𝑠𝑝𝑟𝑧𝑦𝑚𝑖𝑒𝑟𝑧𝑒ń𝑐𝑎, 𝑝𝑎𝑡𝑟𝑧𝑦ł𝑒𝑚 𝑖 𝑛𝑎 𝑛𝑎𝑗𝑐𝑖ęż𝑠𝑧𝑒 𝑧𝑚𝑎𝑔𝑎𝑛𝑖𝑎 𝑖𝑐ℎ 𝑠𝑒𝑟𝑐 𝑝𝑜𝑙𝑠𝑘𝑖𝑐ℎ. 𝐵𝑜𝑙𝑖 𝑚𝑛𝑖𝑒, 𝑔𝑑𝑦 𝑤𝑖𝑑𝑧ę, 𝑗𝑎𝑘 𝑝𝑦ł 𝑧𝑎𝑝𝑜𝑚𝑛𝑖𝑒𝑛𝑖𝑎 𝑝𝑟𝑧𝑦𝑠𝑛𝑢𝑤𝑎 𝑖𝑐ℎ 𝑜𝑓𝑖𝑎𝑟𝑛𝑒 𝑐𝑧𝑦𝑛𝑦. 𝑊𝑖ę𝑐 𝑤𝑜ł𝑎𝑚: »𝑃𝑜𝑙𝑠𝑘𝑜, 𝑏ą𝑑ź 𝑀𝑎𝑡𝑘ą 𝑑𝑙𝑎 𝑤𝑠𝑧𝑦𝑠𝑡𝑘𝑖𝑐ℎ 𝑠𝑤𝑦𝑐ℎ 𝑑𝑧𝑖𝑒𝑐𝑖! 𝑁𝑖𝑒 𝑜𝑑𝑝𝑦𝑐ℎ𝑎𝑗 𝑜𝑑 𝑠𝑖𝑒𝑏𝑖𝑒 𝑛𝑖𝑘𝑜𝑔𝑜! 𝐼 𝑛𝑎 𝑘𝑎𝑟𝑡𝑘𝑎𝑐ℎ 𝑠𝑤𝑒𝑗 𝑐ℎ𝑙𝑢𝑏𝑛𝑒𝑗 ℎ𝑖𝑠𝑡𝑜𝑟𝑖𝑖 𝑐ℎ𝑜ć 𝑝𝑎𝑟ę 𝑤𝑖𝑒𝑟𝑠𝑧𝑦 𝑝𝑜ś𝑤𝑖ęć 𝑡𝑦𝑚, 𝑘𝑡ó𝑟𝑧𝑦 𝑧 𝑇𝑤𝑜𝑖𝑚 𝑖𝑚𝑖𝑒𝑛𝑖𝑒𝑚 𝑛𝑎 𝑢𝑠𝑡𝑎𝑐ℎ 𝑤𝑎𝑙𝑐𝑧𝑦𝑙𝑖 𝑖 𝑔𝑖𝑛ę𝑙𝑖. 𝑁𝑖𝑒 𝑜 𝑛𝑎𝑔𝑟𝑜𝑑𝑦, 𝑛𝑖𝑒 𝑜 𝑤𝑑𝑧𝑖ę𝑐𝑧𝑛𝑜ść 𝑛𝑎𝑚 𝑐ℎ𝑜𝑑𝑧𝑖, 𝑎𝑙𝑒 𝑏𝑜𝑑𝑎𝑗 𝑜 𝑝𝑎𝑚𝑖ęć!«”
Dziś, 11 listopada, obchodzimy symboliczną datę odzyskania przez Polskę niepodległości po przeszło 123 latach zaborów. To dzień, w którym spełniło się marzenie pokoleń - długo wyczekiwane, krwawo wywalczone i głęboko zakorzenione w sercach Polaków.
W tym szczególnym dniu pamiętajmy o wszystkich bohaterach, którzy w imię wolnej Polski przelewali krew i wielokrotnie składali w ofierze to, co mieli najcenniejsze - własne życie. Niepodległość nie była darem losu ani efektem działań jednej formacji. Była owocem ofiar składanych na wielu frontach, w różnych mundurach i w najtrudniejszych warunkach.
Ze smutkiem trzeba jednak stwierdzić, że nie o wszystkich żołnierzach historia należycie się upomniała i nie mówi o nich wystarczająco głośno. Warto więc przypomnieć tych, którzy zbyt często pozostają w cieniu: żołnierzy Legionu Puławskiego, Brygady Strzelców Polskich, Korpusów Polskich w Rosji, 5. Dywizji Syberyjskiej, Murmańczyków oraz wielu innych formacji, które walczyły o wolną Polskę - nierzadko w ekstremalnie trudnych warunkach, z dala od kraju i bez wsparcia silnych ośrodków politycznych i społecznych.
Ci żołnierze, poza kolorem munduru i miejscem walki, niczym nie różnili się od swoich rodaków z Legionów Polskich u boku armii austro-węgierskiej czy z Błękitnej Armii generała Hallera. Przyświecał im ten sam cel. Wpis ten nie ma na celu faworyzowania żadnej formacji, lecz upamiętnienie wszystkich, którzy walczyli o wolną i zjednoczoną Polskę.
Pozwolę sobie w tym miejscu przytoczyć słowa generała Jana Rządkowskiego, dowódcy Legionu Puławskiego:
„𝑁𝑖𝑒 𝑐ℎ𝑐ę 𝑝𝑟𝑧𝑒𝑐𝑒𝑛𝑖𝑎ć 𝑤𝑜𝑗𝑒𝑛𝑛𝑦𝑐ℎ 𝑧𝑎𝑠ł𝑢𝑔 𝑙𝑒𝑔𝑖𝑜𝑛𝑢. 𝐵𝑦ł𝑦 𝑜𝑛𝑒 𝑝𝑟𝑜𝑝𝑜𝑟𝑐𝑗𝑜𝑛𝑎𝑙𝑛𝑒 𝑑𝑜 𝑛𝑎𝑠𝑧𝑒𝑗 𝑙𝑖𝑐𝑧𝑏𝑦. 𝑅𝑧𝑢𝑐𝑎𝑗ą𝑐 𝑤 ś𝑤𝑖𝑎𝑡 𝑡𝑒 𝑘𝑟ó𝑡𝑘𝑖𝑒 𝑤𝑠𝑝𝑜𝑚𝑛𝑖𝑒𝑛𝑖𝑎 ż𝑜ł𝑛𝑖𝑒𝑟𝑠𝑘𝑖𝑒, 𝑐𝑧𝑦𝑛𝑖ę 𝑡𝑜 𝑝𝑟𝑧𝑒𝑑𝑒 𝑤𝑠𝑧𝑦𝑠𝑡𝑘𝑖𝑚 𝑑𝑙𝑎 𝑢𝑐𝑧𝑐𝑧𝑒𝑛𝑖𝑎 𝑝𝑎𝑚𝑖ę𝑐𝑖 𝑡𝑦𝑐ℎ, 𝑘𝑡ó𝑟𝑧𝑦 𝑝𝑎𝑑𝑙𝑖 𝑛𝑎 𝑝𝑜𝑙𝑢 𝑤𝑎𝑙𝑘. 𝐵𝑦ł𝑜 𝑖𝑐ℎ 𝑏𝑎𝑟𝑑𝑧𝑜 𝑤𝑖𝑒𝑙𝑢, 𝑏𝑜 𝑝𝑟𝑎𝑤𝑖𝑒 𝑝𝑜ł𝑜𝑤𝑎 𝑙𝑒𝑔𝑖𝑜𝑛𝑢. 𝑁𝑎 𝑑ł𝑢𝑔𝑖𝑚 𝑠𝑧𝑙𝑎𝑘𝑢 𝑜𝑑 𝑃𝑎𝑘𝑜𝑠ł𝑎𝑤𝑖𝑎 𝑝𝑜 𝑍𝑒𝑙𝑤ę 𝑧𝑜𝑠𝑡𝑎𝑤𝑖𝑙𝑖ś𝑚𝑦 𝑧𝑎 𝑠𝑜𝑏ą 𝑐𝑎ł𝑦 𝑠𝑧𝑒𝑟𝑒𝑔 𝑘𝑟𝑧𝑦ż𝑦𝑘ó𝑤, 𝑘𝑡ó𝑟𝑒 𝑧𝑎𝑝𝑒𝑤𝑛𝑒 𝑝𝑜𝑤𝑦𝑤𝑟𝑎𝑐𝑎ł 𝑗𝑢ż 𝑤𝑖𝑐ℎ𝑒𝑟 𝑛𝑎 𝑚𝑜𝑔𝑖ł𝑎𝑐ℎ, 𝑧𝑎𝑝𝑎𝑑ł𝑦𝑐ℎ 𝑤 𝑧𝑖𝑒𝑚𝑖ę. 𝑆𝑧𝑢𝑚𝑛𝑒 𝑠ł𝑜𝑤𝑎 𝑜𝑑𝑒𝑧𝑤𝑦 𝑜𝑏𝑖𝑒𝑐𝑦𝑤𝑎ł𝑦, ż𝑒 »𝑧𝑗𝑒𝑑𝑛𝑜𝑐𝑧𝑜𝑛𝑎, 𝑑𝑎 𝐵ó𝑔, 𝑃𝑜𝑙𝑠𝑘𝑎 𝑢𝑐𝑧𝑐𝑖 𝑝𝑎𝑚𝑖ęć 𝑡𝑦𝑐ℎ ż𝑜ł𝑛𝑖𝑒𝑟𝑧𝑦. 𝑆𝑡𝑎𝑛𝑖𝑒 𝑝𝑜𝑚𝑛𝑖𝑘 𝑤𝑖𝑒𝑐𝑧𝑛𝑜𝑡𝑟𝑤𝑎ł𝑦 𝑡𝑎𝑚, 𝑔𝑑𝑧𝑖𝑒 𝑝𝑟𝑧𝑒𝑙𝑎𝑙𝑖 𝑜𝑛𝑖 𝑠𝑤ą 𝑑𝑟𝑜𝑔𝑜𝑐𝑒𝑛𝑛ą 𝑘𝑟𝑒𝑤«. 𝑍𝑗𝑒𝑑𝑛𝑜𝑐𝑧𝑜𝑛𝑎 𝑤𝑜𝑙𝑛𝑎 𝑃𝑜𝑙𝑠𝑘𝑎 𝑛𝑖𝑒 𝑢𝑐𝑧𝑐𝑖ł𝑎 𝑛𝑎𝑤𝑒𝑡 𝑤𝑠𝑝𝑜𝑚𝑛𝑖𝑒𝑛𝑖𝑒𝑚 𝑡𝑦𝑐ℎ, 𝑐𝑜 𝑗𝑒𝑑𝑛𝑖 𝑧 𝑝𝑖𝑒𝑟𝑤𝑠𝑧𝑦𝑐ℎ 𝑝𝑜𝑠𝑧𝑙𝑖 𝑤𝑎𝑙𝑐𝑧𝑦ć 𝑜 𝑗𝑒𝑗 𝑧𝑗𝑒𝑑𝑛𝑜𝑐𝑧𝑒𝑛𝑖𝑒 𝑖 𝑤𝑜𝑙𝑛𝑜ść. 𝑁𝑖𝑒 𝑚𝑎𝑟𝑧𝑦𝑚𝑦 𝑜 𝑝𝑜𝑚𝑛𝑖𝑘𝑎𝑐ℎ: 𝑧𝑏𝑦𝑡 𝑤𝑧𝑛𝑖𝑜𝑠ł𝑦 𝑡𝑜 𝑑𝑜𝑤ó𝑑 ℎ𝑜ł𝑑𝑢 𝑗𝑎𝑘 𝑛𝑎 𝑛𝑎𝑠𝑧𝑒 𝑠𝑘𝑟𝑜𝑚𝑛𝑒 𝑧𝑎𝑠ł𝑢𝑔𝑖. 𝐽𝑎𝑘𝑜 𝑏𝑦ł𝑦 𝑑𝑜𝑤ó𝑑𝑐𝑎, 𝑝𝑎𝑡𝑟𝑧𝑦ł𝑒𝑚 𝑛𝑎 𝑧𝑚𝑎𝑔𝑎𝑛𝑖𝑎 𝑙𝑒𝑔𝑖𝑜𝑛𝑖𝑠𝑡ó𝑤 𝑧 𝑤𝑟𝑜𝑔𝑖𝑒𝑚, 𝑝𝑟𝑧𝑒𝑐𝑖𝑤 𝑘𝑡ó𝑟𝑒𝑚𝑢 𝑤𝑎𝑙𝑐𝑧𝑦𝑙𝑖, 𝑖 𝑧 𝑤𝑟𝑜𝑔𝑖𝑒𝑚, 𝑘𝑡ó𝑟𝑒𝑔𝑜 𝑙𝑜𝑠 𝑑𝑎ł 𝑛𝑎𝑚 𝑧𝑎 𝑠𝑝𝑟𝑧𝑦𝑚𝑖𝑒𝑟𝑧𝑒ń𝑐𝑎, 𝑝𝑎𝑡𝑟𝑧𝑦ł𝑒𝑚 𝑖 𝑛𝑎 𝑛𝑎𝑗𝑐𝑖ęż𝑠𝑧𝑒 𝑧𝑚𝑎𝑔𝑎𝑛𝑖𝑎 𝑖𝑐ℎ 𝑠𝑒𝑟𝑐 𝑝𝑜𝑙𝑠𝑘𝑖𝑐ℎ. 𝐵𝑜𝑙𝑖 𝑚𝑛𝑖𝑒, 𝑔𝑑𝑦 𝑤𝑖𝑑𝑧ę, 𝑗𝑎𝑘 𝑝𝑦ł 𝑧𝑎𝑝𝑜𝑚𝑛𝑖𝑒𝑛𝑖𝑎 𝑝𝑟𝑧𝑦𝑠𝑛𝑢𝑤𝑎 𝑖𝑐ℎ 𝑜𝑓𝑖𝑎𝑟𝑛𝑒 𝑐𝑧𝑦𝑛𝑦. 𝑊𝑖ę𝑐 𝑤𝑜ł𝑎𝑚: »𝑃𝑜𝑙𝑠𝑘𝑜, 𝑏ą𝑑ź 𝑀𝑎𝑡𝑘ą 𝑑𝑙𝑎 𝑤𝑠𝑧𝑦𝑠𝑡𝑘𝑖𝑐ℎ 𝑠𝑤𝑦𝑐ℎ 𝑑𝑧𝑖𝑒𝑐𝑖! 𝑁𝑖𝑒 𝑜𝑑𝑝𝑦𝑐ℎ𝑎𝑗 𝑜𝑑 𝑠𝑖𝑒𝑏𝑖𝑒 𝑛𝑖𝑘𝑜𝑔𝑜! 𝐼 𝑛𝑎 𝑘𝑎𝑟𝑡𝑘𝑎𝑐ℎ 𝑠𝑤𝑒𝑗 𝑐ℎ𝑙𝑢𝑏𝑛𝑒𝑗 ℎ𝑖𝑠𝑡𝑜𝑟𝑖𝑖 𝑐ℎ𝑜ć 𝑝𝑎𝑟ę 𝑤𝑖𝑒𝑟𝑠𝑧𝑦 𝑝𝑜ś𝑤𝑖ęć 𝑡𝑦𝑚, 𝑘𝑡ó𝑟𝑧𝑦 𝑧 𝑇𝑤𝑜𝑖𝑚 𝑖𝑚𝑖𝑒𝑛𝑖𝑒𝑚 𝑛𝑎 𝑢𝑠𝑡𝑎𝑐ℎ 𝑤𝑎𝑙𝑐𝑧𝑦𝑙𝑖 𝑖 𝑔𝑖𝑛ę𝑙𝑖. 𝑁𝑖𝑒 𝑜 𝑛𝑎𝑔𝑟𝑜𝑑𝑦, 𝑛𝑖𝑒 𝑜 𝑤𝑑𝑧𝑖ę𝑐𝑧𝑛𝑜ść 𝑛𝑎𝑚 𝑐ℎ𝑜𝑑𝑧𝑖, 𝑎𝑙𝑒 𝑏𝑜𝑑𝑎𝑗 𝑜 𝑝𝑎𝑚𝑖ęć!«”
109 lat temu, rankiem 10 listopada 1917 roku niewielki oddział złożony z niespełna 300 młodocianych junkrów i kadetów wyzwolił spod kontroli bolszewików moskiewski Kreml.
To właśnie podczas tych starć, wśród junkrów, kadetów, studentów oraz oficerów, którzy zdecydowali się zachować lojalność wobec Rządu Tymczasowego i przeciwstawić bolszewickiemu zamachowi stanu, narodziło się pojęcie „Białej Gwardii”.
Dokładnie 107 lat temu, 22 lutego 1918 roku Armia Ochotnicza rozpoczęła legendarny 1200-kilometrowy Pierwszy Marsz Kubański, który przeszedł do historii jako Marsz Lodowy.
Zapraszam do wątku poświęconego narodzinom legendy „białego” ruchu!