Shaig Goyushov

BEng. Petroleum Eng. @HeriotWattUni | Ms. Data Science @universitemDEU

[Shaig Goyushov @Shagy_Hahn]

Bu paylaşım altında Rafineri/Petrokimya sektörüne dair içerikler tek bir gönderi içerisinde düzenlenecek. Ek olarak, ham petrol, doğal gaz, rafineri işlemleri ve petrokimya ürünleri piyasasıyla ilgili eğitici içerikler de ilgili başlıklar altında sunulacaktır.

[Shaig Goyushov @Shagy_Hahn]

Mayıstan bu yana düşüşte olan dtd brent fob differential ilk kez yükselişe geçmiş ve $2/bbl üzerine gelmiş. Orta doğu medium sour crude differential’lar $13/bbl’e gelmiş. Husi saldırıları fiziksel tarafta fiyatlanıyor.

[Shaig Goyushov @Shagy_Hahn]

Geçmişe doğru (son 20 sene) OECD ülkeleri petrol stokları seviyesi ve brent futures arasında güçlü ters korelasyon var. Stok seviyesi düştükçe brent vadelileri hep yükselmiştir.

[Shaig Goyushov @Shagy_Hahn]

Boğazlardaki trafik normale dönse bile bu sürecin toparlanması aylar sürecektir, 2026’ı rahat geçer. Nedenleri şunlar; US SPR (Strategic Oil Reserve), ARA stokları, Çin ürün stokları (veriler takip edilemese de rafineri utilizasyonu düşüşünden son ürün stoklarını tükettikleri belli oluyor). Bu stokları yerine koymak gerekecek, kapasite düşen rafinerilerin geri gelmesi, petrol kuyularının ramp up etmesi, Rusya rafinerilerinin gördüğü zarar gibi bir çok faktörden dolayı piyasanın kendisine gelmesi zaman alacak.

[507 @e507]

Canlı petrol piyasası verileri, Sparta Commodities veri platformundan 5 grafik:

1⃣ Dated Brent: Fiziki tanker fiyatları, kağıt değil hakiki ham petrol

[Shaig Goyushov @Shagy_Hahn]

2022 rekorunu tazelemiş durumdayız.

60 $/bbl 5-3-2 crack spread görmüştük 2022 Haziranında. Şu anda 71 $/bbl üzerindeyiz. Şunu belirteyim ki Nymex 5-3-2 crack spread gasoline ağırlıklı rafineriler için daha uygun bir benchmark. Middle Distillate ürünler için crack spread daha yüksek.

Geçtiğimiz aylarda da yüksek değerler gördük, devamında dtd brent diff (ve diğer crude diff'ler) çok sert yükselmişti ve bu da marjları daraltıyor (crack spread brent flat üzerinden hesaplanıyor). Ama mevcut durumda bu kadar yüksek crack'lere rağmen dtd brent diff daha yükselmedi. Arkasında farklı nedenler olabilir; ilki rafineriler bu kadar yüksek crude differential karşısında petrol almamayı ve kapasite düşmeyi tercih edebilir (her rafineri için geçerli değil), yani arza paralel talep de azalır. İkinci bir neden ise piyasa 3 ay önce aynısını yaşadı, yani anlık şok etkisi görmüyoruz, zaten dtd brent diff grafiğinden de görebildiğimiz gibi yükseliş düşüş bir kaç gün içerisinde oluyor, şok etkisi.

Daha öncede belirtmiştim, mevcut durumun Rus-Ukrayna savaşından farkı var. 2022 senesinde kısıtlayıcı nokta ambargolar oldu, ama petrol piyasaya sürülüyordu, shadow fleet veya farklı destinasyon, ismini ne koyarsak artık. Şimdiki durumda petrol Hürmüzü geçemiyor (ship to ship gibi çözümler üretilse de normale dönüş olmadı daha) ve fiziksel olarak arz sıkıntısı var. Diğer taraftan Ukrayna sürekli rafinerileri vuruyor, buradan da middle distillate arzında sorun yaşanıyor, yani yine de fiziksel olarak bir arz sıkıntısı yaşanıyor.

[Shaig Goyushov @Shagy_Hahn]

@mckinley_1776 Water wells veya her hangi basınç desteği olmadan on yıllarca çalışan kuyular var diye okumuştum daha önce. Bir de petrolleri de kaliteli. Doğanı armağanı.

[Nigar İbrahimova🇦🇿🇹🇷 @nigaribr7]

Azerbaycan’ın SOCAR devlet şirketi, İtalya’nın akaryakıt devlerinden Italiana Petroli (IP)’nin satın alma işlemini bugün tamamladı.

SOCAR, Avrupa’ya sadece gaz satmanın ötesine geçerek artık İtalya’da binlerce benzin istasyonunu yöneten bir enerji gücüne dönüştü.

Hayırlı olsun. 🇦🇿🇮🇹

[Shaig Goyushov @Shagy_Hahn]

Dtd Brent diff normale döndü. $1.575/bbl.

Dtd Brent ve crack spread’ler ise hala yüksek. Buna bağlı olarak 3-2-1 ve 5-3-2 crack spread yüksek kalmaya devam ediyor. Dtd Brent diff için sert düşüşün (19’lardan 1.5’lere) iki nedeni olabilir, ilki tabi ki Hürmüz’de gemi trafiğinin yavaştan açılması, güncel haberler. Diğer sebeb ise +19’lara yükselen diff’lere karşı azalan marjlar talepte de azalmaya neden oluyor, yani supply tarafta sorun olduğu için diff’ler yükselse de demand tarafta karşılık göremeyince geri çekilmeye başlamış.

Hedge ve roll cost maliyetleri de hala yüksek. Dtd brent vadeli ay geçişi farkı $4-5/bbl seviyelerinde. Şunu dikkate almak lazım ki, crack spread dtd brent üzerinden hesaplanıyor, lakin ham petrol maliyeti dtd brent değil, mevcut diff’ler ve hedge/roll maliyetleri hesaba katıldığında crack spread üzerinden hesaplanan marjlar değişir.

[Shaig Goyushov @Shagy_Hahn]

Dtd Brent kapanış $100/bbl altında. Dtd Brent diff bir günde $6/bbl düşüşle $8/bbl.

[Shaig Goyushov @Shagy_Hahn]

European oil refining margins turn negative, bucking global trend - https://t.co/mPEwmUzqgM

[Shaig Goyushov @Shagy_Hahn]

Dated Brent differential sert düşüş yaşadı, $2.1/bbl. Yani bu kadar pahalı fiyattan petrol alma iştahı yavaşladı. Buradaki alt neden de rafineri marjı. Özetle bu fiyatlarda petrol talebi azalıyor ve piyasa kendisini kalibre ediyor.

[Shaig Goyushov @Shagy_Hahn]

@e507 Jet Fob Med. 1758 $/mt. Burada da rekor galiba.

[FIRE - Finansal Özgür @fire_ozgur]

Hayat dersi - İlber Ortaylı

[The Kobeissi Letter @KobeissiLetter]

BREAKING: President Trump says “I think the war is very complete, pretty much.”

Oil prices officially turn negative on the day, erasing a gain of +30%, in one of the largest daily reversals ever recorded.

[Gaurab Chakrabarti @Gaurab]

The Strait of Hormuz has been closed for 8 days. Everyone thinks this is about oil. This is about what oil becomes. 92% of the world's sulfur comes from refining oil and gas. Close the Strait of Hormuz and you don't just lose 20 million barrels of crude per day. You lose the feedstock for sulfuric acid, the single most produced chemical on Earth. Sulfuric acid is how we extract copper. It's how we extract cobalt. Without it, you can't make transformers, EV batteries, or the substrates inside every data center on the planet. One chemical, made from one feedstock, shipped through one chokepoint. The cascade goes further: Qatar ships 30% of Taiwan's liquefied natural gas through Hormuz. Taiwan has 11 days of reserves left. TSMC, the company that makes 90% of the world's advanced chips, draws 8.9% of Taiwan's total electricity. No gas, no power, no chips. Then food. 33% of the world's nitrogen fertilizer feedstock moves through the Strait. Half of all humans alive today exist because of synthetic nitrogen. Sulfur, semiconductors, food. That makes three supply chains, one 21-nautical-mile chokepoint, and zero domestic alternatives at scale.

[Shaig Goyushov @Shagy_Hahn]

Aslında burada söylemek istediğim de bu. Kendi yaptıklarımızı, bilincimizi yüce tutuyoruz. İnanç da buna dahil. Daha basit baktığımızda neden yapay zeka da yapmasın sorusu çıkıyor ortaya. Yani bizim için bir inanç kavramı var, neden var? Yapay zeka için nede olmasın? İşin diğer boyutu ise yapay zeka bizi kopyalıyor (en azından şimdilik). Bundan dolayı bizde olan her şeyi yapay zekada görmemiz hiç de şaşırtıcı olmaz sanki.

[Shaig Goyushov @Shagy_Hahn]

Yapay zekanın bilinç kazanması mümkün mü? Aslında mümkünsüz değil. Burada konuya nereden baktığınız önemli. Bilinç, insan beyni, nöronlar arası bağlantı? Ben nöroloji uzmanı değilim veya insan anatomisiyle ilgili derin bilgi sahibi de değilim. Ama konuya çok basit bakarsak, insan beyni nöronlar ve arasındaki elektrik sinyallerinden oluşan bir yapı. Yapay zeka da bunu kopyalıyor, zaten yapay zekanın icadı buna dayanıyor. Bu yüzden bir noktada yapay zekanın bilinçli hale gelmesini mümkün görüyorum. Buradaki engeller işlemci gücü ve enerji tüketimi. Bu engeller de logaritmik hızla aşılıyor. Yani yapay zekanın bilinçli hale gelmesi düşündüğümüzde çok daha yakın tarihte olabilir.

Sci-fi konuları, fringe science uzak olduğum konular, çok da inanmam. Ama bu konuya inancım yüksek, veri bilimi üzerine eğitim aldığım zamanlarda, bu işin matematiğini öğrendiğimde gerçekten her şeyin matematik olduğuna inanmaya başladım. İnsan beyni mucize, daha çözemedik dediğimiz noktalar aslında işin matematiğini anlamadığımız noktalar.

Bence yapay zekanın bilinçli olması mümkün ve düşündüğümüzden çok daha yakın. Sadece bu noktada vereceğimiz tepki önemli olacak.

[Polymarket @Polymarket]

BREAKING: Anthropic CEO says Claude may or may not have gained consciousness, as the model has begun showing symptoms of anxiety.

[Flightradar24 @flightradar24]

At this time of day, it is easy to see how critical the corridor over Azerbaijan is to flights between Europe and Asia.

[Shaig Goyushov @Shagy_Hahn]

Gasoline çok geride kaldı bu yükselişte, bundan dolayı marj düşük gözüküyor. Ama rafinerilerin gasoline üretimi %20-30’dan fazla olmayacağı için diğer ürünlerle birlikte bakmak lazım. Nymex 3:2:1 crack spread (3 bbl crude 2 bbl gasoline 1 bbl diesel) daha iyi gösterge olabilir.

[EmtiaDefteri @emtiadefteri]

Kuzeybatı Avrupa benzin rafineri majları bugün 5 dolar düştü, varil başına 3 dolara geriledi - LSEG

Ham petrol fiyatlarındaki artışlar karlılığı azalttı.

[Shaig Goyushov @Shagy_Hahn]

Doğru. Öncelikle ne kadar hafif o kadar iyi doğru değil. Orta bir nokta iyi. Yani diesel, kerosene, gasoline (naphtha) verimi iyi olması lazım. Böyle olduğu zaman petrol daha pahalı oluyor.

Ama rafineri tarafında iş farklı. Rafinerinin amacı minimum maliyet maksimum kar. Yani aslında ağır petrol işleyip pahalı ürün üretmek. Bunun için kompleks olması lazım, katalitik ve termal cracking ünitelere ihtiyacı var (en karlı üniteler de bunlar). Başka bir değimle rafinerinin amacı volume expansion yapmak, kar burada. Yoksa pahalı petrol alıp ULSD, Jet, Gasoline üretmek, cracking üniteleri olmadan rafineri çalıştırmak o kadar da karlı olmaz.

[William McKinley 💔 @mckinley_1776]

Bu twit doğru değil. Ülkelerde farklı çeşitte ham petrol çıkabilir. Önemli olan rafinerilerin ne kadar geniş bir yelpazede çalıştığı ve complexity’si.

İran’da ağır petrol ürettikleri gibi Rusya’da sweet crude üretimi de bulunuyor.

[Shaig Goyushov @Shagy_Hahn]

Jet fiyatları zirve yapıyor, 90 $/bbl crack spread. ULSD de 60 $/bbl’e çıksa da Jet ULSD farkı 300 $/t’a yakın. Benim görüşüm bu fark bir noktada kapanır, rafineriler Jet ULSD arası geçiş yapabiliyor (hepsi değil). Sadece bazı rafinerilerde bu süreç biraz zaman alıyor. Son 4-5 güne bakarsak Jet fiyatı daha yüksek oranda artıyordu, ama bugün ULSD çok daha fazla yükseldi. Yani yavaştan toparlama var (toparlama dediğim Jet ile kıyasta, yoksa ULSD fiyatı da şu anda rekor seviyede).

İlaveten doğal gaz ve LNG fiyatındaki yükseliş de ULSD talebini yükseltiyor, bu taraftan da bir etki gelecektir.

Rafineri marjları bu ay ve bu çeyrek yükselebilir (eğer stoktaki hammadde ve ürünler hedge yapılmadıysa), ama bu işin dönüşünde de stoklu yakalanan rafineri aynı şekilde zarar edebilir, tabi kimse bilemez nasıl bir hızla düşüş olacak diye. Bir de hedge yapılan pozisyonları bilmeden de stok etkisi yorumu yapmak doğru olmaz.

Genel olarak yorumlarsak Rusya-Ukrayna savaşı başladığında ULSD crack spread 60 $/bbl’e ulaşması 6-7 ay sürmüştü. Şu anda bu yükseliş bir hafta bile sürmedi. Hürmüz uzun süre kapalı kalırsa tarihte görülmemiş rakamlar görebiliriz, bu işin bir çözümü yok. Tek çözüm Hürmüzdeki trafiğin canlanması.