🇵🇱 Niech żyje Polska 🇵🇱
Za bardzośmy Ojczyznę kochali świętami. Za bardzośmy wierzyli, że zawsze nad Wisłą Cud będzie czekał na nas i gromy wytrysną Z niebieskiej maginockiej linii ponad nami.
I co dzień szliśmy w pobok Niej – tak jak przechodzień Mija drzewo, a Boga w drzewie nie pamięta. A Ojczyzna codziennie przecież była święta, A Ona właśnie była tym cudem na co dzień.
Spraw, by wstała o własny wielki trud oparta, Biała z naszego żaru, z naszej krwi czerwona, By drogo kosztowała, drogo zapłacona, Żebyśmy już wiedzieli, jak wiele jest warta. By już na zawsze była w każdej naszej trosce I już w każdej czułości, w lęku i rozpaczy, By wnuk, zrodzon w wolności, wiedział, co to znaczy Być wolnym, być u siebie – Być Polakiem w Polsce.
Dziecko do mnie napisało! Biedactwo, rozbiło sobie telefon... Strasznie niezgrabne te dzisiejsze dzieci!!
Tak, zgłoszone do CERT, rozmowę ciągnęłam, bo byłam ciekawa jaki spin teraz obowiązuje 🤭
Słuchajcie mam jedno marzenie (no dobra jest ich kilka, na przykład chciałbym być bogaty, żeby kupić wszystkie książki świata ;-), ale chodzi o to, że w przyszłym roku kończę 50 lat i najfajniejszym prezentem byłoby... 50 tys. obserwujących. Bardzo daleka droga, ale czy niemożliwa? ;-)
Rzym, 2 września 1960 roku. Sześć sprinterek ustawia się na starcie finału stu metrów. W pierwszym torze Wilma Rudolph. Dwadzieścia lat, smukła sylwetka, długie nogi. Obok Brytyjka Dorothy Hyman, Włoszka Giuseppina Leone i pozostałe. Strzał startera. Amerykanka rusza, nabiera szybkości i zostawia rywalki za sobą. Jedenaście sekund. Trzy dziesiąte przewagi nad następnymi zawodniczkami.
Stadion Olimpijski jeszcze nie wie, że widzi narodziny królowej sprintu. Wiatr pomaga jej jednak zbyt mocno, by wynik uznano za rekord świata. W półfinale wyrównała już rekord globu, osiągając 11,3. Teraz pokonuje Hyman i Leone. Złota nikt nie może jej odebrać.
Trzy dni później Wilma wygrywa dwieście metrów. Tym razem mimo przeciwnego wiatru. Wcześniej, już w eliminacjach, bije rekord olimpijski. A 8 września przychodzi finał sztafety. Amerykanki przekazują jej pałeczkę dwa metry za Niemkami. Przed nią pędzi Jutta Heine, wicemistrzyni biegu na dwieście metrów. Rudolph dogania ją, wyprzedza i zdobywa trzecie złoto. Czas? 44,5 sekundy. Niemki przegrywają o trzy dziesiąte. Trzecie są Polki: Teresa Wieczorek, Barbara Janiszewska, Celina Jesionowska i Halina Richter.
W ciągu tygodnia zostaje najszybszą kobietą świata. A jeszcze kilkanaście lat wcześniej lekarz przekonywał jej matkę, że córka może nigdy nie stanąć na nogach…
Wilma przyszła na świat przedwcześnie jako dwudzieste z dwudziestu dwojga dzieci Eda Rudolpha. Ważyła mniej niż dwa kilogramy. Była jednym z najbardziej chorowitych dzieci w Clarksville w Tennessee. Szkarlatyna, zapalenie płuc, potem przyszło polio. Niedowład lewej nogi i metalowa orteza, która miała pomóc jej się poruszać…
Matka Blanche nie zamierzała się poddać. Woziła dziewczynkę autobusem do lekarzy w Nashville. Na segregowanym rasowo Południu musiała szukać miejsca w części przeznaczonej dla czarnych pasażerów, choć z przodu bywały wolne siedzenia. Rodzeństwo uczyło się masażu i rehabilitowało Wilmę w domu. Wreszcie mogła chodzić bez aparatu. Według rodzinnej historii brat wykorzystał niepotrzebny już metalowy stelaż do zrobienia… prowizorycznego kosza. Przedmiot, który kiedyś przeszkadzał jej chodzić, miał służyć zabawie.
Po latach wspominała:
"Lekarz powiedział, że nigdy nie będę chodzić. Matka powiedziała, że będę. Uwierzyłam matce".
A potem zaczęła biegać.
Najpierw po boisku do koszykówki. Była tak ruchliwa, że dostała przezwisko "Skeeter", czyli komar. W szkolnej drużynie zdobywała mnóstwo punktów. Zauważył ją Ed Temple z Tennessee State, trener lekkoatletek zwanych Tigerbelles. Miał surowe zasady. Przykładowo, za każdą minutę spóźnienia trzeba było przebiec karne okrążenie. Kiedy Wilma spóźniła się pół godziny, dostała trzydzieści.
W 1956 roku, mając szesnaście lat, poleciała na igrzyska do Melbourne. Na dwieście metrów odpadła w eliminacjach, ale przywiozła brąz w sztafecie. Dwa lata później urodziła córkę Yolandę. Dla młodej matki, która musiała godzić naukę, dziecko i treningi, olimpijski powrót wcale nie był oczywisty. Temple jednak dał jej szansę.
Rzym dał nie tylko medale. Europejscy dziennikarze ochrzcili ją "Czarną Gazelą". W ojczyźnie stała się bohaterką, choć w jej rodzinnych stronach segregacja wciąż była codziennością. Nie zgodziła się, by uroczystość powitalną w Clarksville urządzono osobno dla białych i czarnych. Wymusiła wspólne świętowanie. Sukces olimpijski nie rozwiązał problemu rasizmu, ale dał jej głos.
Jednak sława okazała się ciężarem. W latach 70. dziennikarze odwiedzili inną Wilmę: matkę w domu pełnym dzieci, kobietę utrzymującą rodzinę i rozczarowaną tym, jak Ameryka wykorzystywała jej triumfy. Rozgoryczenie osiągnęło taki stopień, że dwa medale oddała a trzeci ojcu.
"Często myślę, że byłoby lepiej, gdybym tych medali nie zdobyła" – przyznawała.
Zapłaciła wysoką cenę. Czuła, że była ważna, tylko wtedy, gdy dawała radość. Tylko na moment.
Sport porzuciła więc młodo, w wieku dwudziestu dwóch lat. Później uczyła, pomagała dzieciom z ubogich rodzin i założyła własną fundację. Zmarła w 12 listopada 1994 roku, mając zaledwie pięćdziesiąt cztery lata.
Poland is absolutely beautiful. Just look at these incredible videos shared by people from all across the country. They really hit you right in the heart. Today is Poland’s Independence Day, and there’s no better time to appreciate just how special this country is. ❤️🇵🇱
Poland’s Independence Day: A reflection on how precious and rare freedom is
Today, Poland celebrates its Independence Day, marking the re-emergence of an independent Polish state in 1918 after 123 years of partition between Prussia, the Habsburg monarchy and the Russian empire. The lesson of the Polish experience has universal relevance: freedom must be fought for. It requires a state of one’s own. Securing it is an achievement and ought never to be taken for granted.
In 1772, 1793 and 1795, Russia, Austria and Prussia carved up the Polish-Lithuanian Commonwealth. What followed was more than grief and nostalgia for a lost state. The partitioning powers, particularly Russia and Prussia, pursued sweeping policies intended to extinguish Polish language and culture. They met resistance from underground movements determined to preserve Polish identity. Different intellectual traditions offered different responses: the political Romanticism of Adam Mickiewicz inspired insurrection; the Warsaw Positivism associated with Eliza Orzeszkowa emphasised education, social reform and the patient work of national renewal.
The power vacuum created by the first world war vindicated Józef Piłsudski’s strategic calculation. From the outset, he had wagered that the conflict would shake the geopolitical order and the balance of power established by the Congress of Vienna.
A realignment among the great powers, he believed, would put the Polish question back on Europe’s agenda. Initially, his Polish Legions fought alongside the Central Powers, i.e. Germany, Austria-Hungary and their allies. Defeating Russia, which held the largest share of partitioned Poland, seemed to offer a route to restoring a Polish state. Russia was driven out of the Kingdom of Poland. But Piłsudski’s ultimate objective was to build an independent Polish fighting force, able to determine its own course.
As the military balance began to shift towards the Entente (Britain, France, Russia and, later, the United States) Piłsudski recognised the need to change course. He urged his soldiers to refuse the oath demanded by the German authorities. “A romantic in his ends, a realist in his means”: that was how some contemporaries described him, as did Andrzej Garlicki, his often critical biographer.
Independence emerged from the convergence of strategic calculation and international upheaval. Revolution in Russia played its part, as did Woodrow Wilson’s advocacy of national self-determination. The thirteenth of his Fourteen Points called for an independent Polish state. Piłsudski returned to Warsaw on November 10th 1918. The following day he assumed military authority; on November 14th, civil authority followed. November 11th became the symbolic birthday of the Second Republic.
Building that republic required more than military and diplomatic skill. Three territories with different administrative systems, infrastructure and legal codes had to be brought together. Much of the country lay devastated by war, including areas where industry and trade had once flourished. Its society was strikingly heterogeneous - multicultural, as we would have put it today - with the world’s second-largest Jewish minority. Ukrainians, Belarusians, Lithuanians and Germans were among its other principal minorities. Such diversity brought cultural vitality, but also considerable tension.
The government formed under Ignacy Daszyński quickly made clear that independence and statehood were not ends in themselves. Daszyński promised voting rights for women, a reform enacted under Piłsudski later that November. Furthermore, he proposed breaking up large estates for the benefit of small farmers and granting autonomy to minorities. His conception of Polish nationhood was republican. Competing understandings of what it meant to be Polish would become a central political fault-line, dividing the nationalist National Democracy movement, known as Endecja, from Piłsudski’s republican camp.
The young republic soon had to defend its existence. In 1920, the Polish army under Piłsudski halted the Red Army outside Warsaw. The victory secured more than Poland’s borders: it helped shape the fate of central Europe. The Bolshevik ambition was to carry revolution westwards, “over the corpse of White Poland”. The republic’s remaining 19 years brought grand ambitions for modernisation, an unsettled international environment, substantial achievements and bitter disappointments. After years of domestic instability, Piłsudski staged his authoritarian May coup in 1926. It remains divisive: had he prematurely curtailed a young, flourishing democracy, or saved the state from collapse?
The Second Republic’s economic record was disputed then and remains so today. In his book on the period, Wolfgang Templin presents the economist Eugeniusz Kwiatkowski and the socialist Lidia Ciołkosz as emblematic figures. Both defended the republic passionately without losing their capacity to judge it soberly. “As late as early 1939, Kwiatkowski spoke of two realities in Polish life: a poor, backward Poland, condemned to remain so; and a dynamic, modern Poland successfully catching up with the developed West. The two realities contradicted one another. Both were real.”
Contrasts and competing worldviews defined the Second Republic, especially its cultural life. Women’s movements ranged from religious conservatism and nationalism to liberalism and the left. The cultural newspaper pages debated thinkers such as Stanisław Brzozowski: an ardent patriot, a Marxist-influenced neo-Nietzschean and, shortly before his death, a convert to Catholicism. Past and future were intertwined. Memories of the January Uprising retained their hold, while Gdynia emerged as a proud Polish child of modernity, competing with neighbouring, more traditional Danzig. By 1939 it had become one of the Baltic’s most modern and busiest ports.
The intellectual world of the period rarely fitted our tidy contemporary categories. Consider this conception of nationhood: “The Polish nation includes Polonised Germans, Tatars, Armenians, Sinti and Roma, as well as Jews, provided they live by the ideal of a shared Poland. A black person or an American Indian can become a true Pole by embracing the spiritual heritage of the Polish nation, embodied in its literature, art, politics, customs and traditions. What matters is an unwavering determination to develop Poland as a national community.”
The author was not Ludwik Lejzer Zamenhof, the Białystok-born inventor of Esperanto. It was Wincenty Lutosławski, a philosopher and close friend of Roman Dmowski, the leader of Endecja.
Across much of its political and cultural life, Poland presented a remarkably varied mosaic. In 1918 it was among the early countries to introduce women’s suffrage. It also rejected some of the period’s intellectual fashions, including eugenics. Despite its strongly Catholic character, it became one of the few European countries where homosexuality was not a criminal offence. Credit was due in part to a highly trained, liberal and reform-minded legal profession.
Yet stopping there would produce an incomplete, excessively flattering picture. Many progressive promises made at independence, including land reform, were fulfilled only in (small) part. The Great Depression plunged the country into severe poverty. After Piłsudski’s death, Poland moved further towards authoritarian rule. The Jewish minority had enjoyed extensive cultural and political rights in the 1920s, but the republic proved vulnerable to the authoritarianism and antisemitism spreading across Europe. These appeared in universities, sections of the press and political life. Other minorities faced related forms of discrimination.
By today’s standards, the Second Republic’s restrictive minority policies are indefensible. As in many European states during the 1930s, they increasingly favoured assimilation. Here, too, lay a paradox. Piłsudski’s republican camp retained political ascendancy, yet its approach to minorities moved closer to that of its Endecja opponents. Historians such as Yaroslav Hrytsak and Timothy Snyder nevertheless emphasise that a rich Ukrainian intellectual and cultural civil society could develop within the republic, something inconceivable in its totalitarian neighbours. Compared with many other states, Poland retained essential features of a state governed by the rule of law even during this period. Once again, the complexity resists a simple verdict.
Independence had been the dream of generations of Poles. Dreams can sometimes be realised, but reality can never match them entirely. The above mentioned Adam and Lidia Ciołkosz watched the republic’s shortcomings with dismay. Yet as patriotic socialists, they remained its defenders throughout their lives, later becoming resolute opponents of the Stalinist regime imposed on Poland after the second world war. The Second Republic may not have lived up to all its ideals. It never wholly betrayed them.
Under communism, the authorities demonised it; much of society idealised it in defiance. Its achievements and failings were both real. But its accomplishments came in a Europe without the EU, NATO or an American security guarantee, with two totalitarian states as neighbours and the Great Depression shaking its foundations. As Andrzej Krajewski recently put it, this was a “republic of crises”, obliged to muddle through one international upheaval after another.
Its legacy endured: in the government-in-exile, the underground state, the Home Army and the moral foundations of the later resistance to communism. It endured, too, in the life of Witold Pilecki, who spent most of his adult years in the Second Republic.
@edwardlucas@Roger_Moorhouse@irgarner@EdwardGLuce@fromTGA
Poland’s Independence Day: A reflection on how precious and rare freedom is
Edward Okuń - Portret Marszałka Józefa Piłsudskiego* (kredka, olej na płótnie, 33 x 52 cm), 1919, fot. Polswiss Art. #PolishMastersofArt
______
* Ledwo rok po odzyskaniu przez Polskę niepodległości Edward Okuń stworzył niezwykły portret Józefa Piłsudskiego, przedstawiając Marszałka w mundurze Legionów Polskich, z dłonią zaciśniętą na rękojeści wyszczerbionego miecza, pod rozpostartymi skrzydłami Orła Białego. Kompozycja obrazu nawiązuje do wcześniejszego projektu ilustracji do "Faraona" Bolesława Prusa, nad którym artysta pracował po swojej podróży do Egiptu w 1914 roku. Portret Piłsudskiego doczekał się również wersji litograficznej, wykorzystanej w kampanii przed wyborami parlamentarnymi w 1928 roku 🇵🇱
Jeszcze ciekawsza wydaje się jednak historia związana z pociskiem, który utkwił w lewym górnym rogu płótna. 24 września 1939 roku, podczas niemieckiego bombardowania Warszawy, pocisk trafił w obraz znajdujący się w kamienicy artysty na Starym Mieście. Okuń udokumentował to wydarzenie odręcznym napisem na odwrociu płótna, pozostawiając niezwykłe świadectwo wojennej historii stolicy. W 1944 roku Okuń wraz z żoną opuścił Warszawę i schronił się w pobliskich Skierniewicach. To właśnie w tym mieście, w styczniu 1945 roku, artysta zginął na ulicy, trafiony przypadkową, zabłąkaną kulą 😔
Za artykułem Reuters o “far-right Polish march” w Polsce stoją nie jacyś Angole czy Amerykanie tylko Polacy.
Spójrzcie na stopkę redakcyjną tego materiału. On powstał na podstawie relacji polskich korespondentów Reutersa.
Oczywiście to po linii redakcji, ale źródłem są Polacy.
W Święto Niepodległości pamiętajmy o tych, którzy walczyli o naszą wolność.
O stoczonych bitwach, odwadze i poświęceniu ludzi, dzięki którym możemy dziś sami decydować o swoim kraju. O tych, którzy za marzenie o niepodległej Polsce oddali życie. Ich historia zostawia nam zobowiązanie: żebyśmy z tej wolności potrafili mądrze korzystać.
Życzę nam, Polakom, jedności mimo różnic. Przekonania, że więcej nas łączy, niż dzieli. Możemy mieć różne poglądy, spierać się i inaczej wyobrażać sobie drogę do celu, a jednocześnie szanować siebie nawzajem i wspólnie pracować dla Polski. Nasza przyszłość zasługuje na to, żebyśmy umieli ze sobą rozmawiać.
Patriotyzm nie wyraża się krzykiem, chamstwem ani butą. Szacunek do własnego kraju zobowiązuje również do szacunku wobec ludzi, z którymi go dzielimy.
Życzę nam patriotyzmu opartego na sile umysłu, wiedzy, ambicji i odwadze. Widocznego w jakości naszej pracy, autentyczności, trosce o innych i odwadze tworzenia rzeczy, z których możemy być dumni.
Patriotyzmu, który pozwala nam mierzyć wysoko, rozwijać własne idee i brać odpowiedzialność za ich realizację.
Szacunek dla poprzednich pokoleń wyrażajmy także ambicją wobec przyszłości. Budujmy kraj, w którym ludzie mają przestrzeń do wielkich marzeń i warunki, żeby je spełniać. Polskę mądrą, silną i solidarną.
Odwagi, wzajemnego szacunku i wiary w to, co możemy osiągnąć razem.
Dobrego Święta Niepodległości! 🇵🇱
Video: @sadek
Well, I attended this march again today and I didn't see a single one of the things you had pointed out.
Instead, I saw families with small children, elderly people, veterans (including Warsaw Uprising heroes). Everyone was smiling, joyful and proudly experiencing a sense of community.
Speaking from personal experience, people like that make up about 90% of the participants in this march.
That doesn't mean that the incidents you mentioned didn't occur, it just shows their scale. That's why I think that calling today's event a 'far-right march' is a manipulation, a form of lying, especially coming from a news agency which - by definition - is supposed to inform, not impose its own interpretation or worldview.
I think you've made your point, and I've made mine... Let's leave it at that and celebrate the rest of the day in whatever way suits each of us best.
Specjalnie na dzisiejsze Święto, wystartował spot, w którym miałem swój mały udział (byłem w jury oceniającym projekty) - ALE TO POLSKA.
Myślę, że wybraliśmy doskonale. 🇵🇱
Dlatego, niech się niesie! 🫶🏼
Najlepszego Polsko!
@MichakKaras@Reuters Even if we assume your cherry-picking argument is completely true (which is not), it's still @Reuters lie to call this march far-right as a whole.
🇵🇱 Założona w 1911 roku, gdy Warszawa była pod zaborem rosyjskim, Polonia już samą nazwą mówiła, kim jest.
Jej pierwszy prezes i kapitan, Tadeusz Gebethner, przerwał karierę piłkarską i wstąpił do ułanów. W 1920 roku walczył w wojnie z bolszewikami, a po powrocie zdobył z klubem wicemistrzostwo Polski.
Dziś Czarne Koszule noszą kolejne pokolenia. Pamiętamy, komu zawdzięczamy tę wolność ⚫⚪🔴⚫
Życzymy Wam wspaniałego świętowania Dnia Niepodległości!
Paryż, 5 lipca 1924 roku. Przez stadion Colombes maszerują reprezentacje kolejnych państw. Na trybunach tysiące widzów. W loży honorowej prezydent Francji Gaston Doumergue. Wojskowe orkiestry grają marsze, a publiczność nagradza zawodników oklaskami.
Nagle pojawia się tablica z napisem "Pologne".
Niesie ją lekkoatleta Antoni Cejzik. Tuż za nim kroczy postawny mężczyzna z biało-czerwonym sztandarem. To Sławosz Szydłowski, pierwszy chorąży Polski na letnich igrzyskach olimpijskich.
Kiedy delegacja przechodzi przed prezydencką lożą, dochodzi do drobnego zamieszania. Polscy działacze zapominają o ceremonialnym ukłonie. Tylko Szydłowski pochyla sztandar. I ten gest ma w sobie coś niezwykłego. Jeszcze kilka lat wcześniej podobne barwy były przez zaborców zakazane. Teraz powiewają na największym sportowym święcie świata. Polska wróciła na mapę Europy. I mogła wreszcie pokazać się światu.
Od odzyskania niepodległości minęło niespełna sześć lat. W 1920 roku Polacy mieli zadebiutować podczas igrzysk w Antwerpii, ale plany przekreśliła wojna z bolszewikami. Część sportowców zamiast na olimpijskie areny trafiła na front. Dopiero w 1924 roku biało-czerwoni po raz pierwszy wystąpili na igrzyskach. Najpierw zimą w Chamonix, a kilka miesięcy później w Paryżu.
Podczas ceremonii otwarcia letnich igrzysk Polska maszeruje jako 36. reprezentacja. Białe swetry z amarantowym obramowaniem, jasne spodnie, orły na piersiach. W defiladzie uczestniczy 24 zawodników i trzech przedstawicieli władz olimpijskich.
Korespondent "Stadjonu" zachwyca się ich postawą. Zwraca uwagę na wysoki wzrost, mocną budowę ciała i zdyscyplinowany marsz naszych olimpijczyków.
Ale najciekawsza jest historia człowieka prowadzącego tę niewielką grupę.
Sławosz Szydłowski ma niespełna trzydzieści lat. Jest lekkoatletą, mistrzem Polski w rzucie oszczepem i dyskiem, dawnym zawodnikiem Pogoni Lwów. Podczas I wojny światowej służył w Legionach Polskich. Brał udział w słynnej szarży pod Rokitną i został ranny. Później walczył o Lwów, otrzymał Order Virtuti Militari. W 1920 roku ponownie zamienił sport na służbę wojskową.
Człowiek, który ryzykował życie dla Polski, sześć lat po odzyskaniu niepodległości prowadził jej sportowców przed oczami całego świata. W Paryżu co prawda medalu nie zdobył. Odpadł w eliminacjach rzutu dyskiem i oszczepem, osiągając wyniki słabsze od tych, do których przyzwyczaił kibiców.
Zresztą przed igrzyskami nikt rozsądny nie liczył na wielkie sukcesy. "Żołnierz Polski" przekonywał, że reprezentanci jadą przede wszystkim zdobywać doświadczenie i pokazać światu, że Polska znów istnieje. To kwintesencja olimpijskiej idei…
Na pierwsze olimpijskie medale trzeba było poczekać do 27 lipca. Wtedy srebro wywalczyli polscy kolarze torowi, a brąz zdobył jeździec Adam Królikiewicz.
Szydłowski wrócił bez sportowego trofeum. Później nadal trenował, szkolił młodzież i angażował się w działalność sportową. Podczas II wojny światowej działał w konspiracji. Zmarł w 1952 roku.
***
11 listopada wspominamy tych, którzy wywalczyli o niepodległość. Warto pamiętać również o tych, którzy później sprawili, że niepodległe państwo zaczęło być widoczne na światowych stadionach.