"Adalar'daki deprem fırtınası" konuşurken ilginç bir yazıya denk geldim. Bilimsel olarak doğru, ama nasıl çalıştığını henüz kimse bilmiyor.
Sicilya'da Etna Yanardağı için dört ayaklı bir erken uyarı sistemi var. Sakalı var, funda yiyor ve milyonlarca euroluk izleme donanımını altı ila on dört saat öne geçerek geride bırakıyor.
Çobanlar bunu o dağda keçi tutulduğu sürece biliyor. Sürü haber veriyor. Ortalıkta drama yok, melemek yok, zirveyi işaret etmek yok. O sabah tepeye çıkmayı reddediyorlar, keçiler çıkmazsa insan da çıkmıyor. Avrupa'nın en eski yanardağ uyarı sistemi. Hiçbir maliyeti yok. Çalı otuyla çalışıyor.
Tarih boyunca bilim bu bilgiye kibarca başını sallayıp konuyu değiştirdi.
Sonra 2011 yılında Alman bir araştırmacı elinde takip cihazlarıyla geldi. Max Planck Hayvan Davranışları Enstitüsü'nden Martin Wikelski, moda olmayan bir alışkanlığa sahip: birini basit bulmadan önce yerel halkın zaten ne bildiğini soruyor. Dağın yamaçlarında yıl boyunca yaşayan keçilere tasma taktı, nereye gittiklerini, ne zaman gittiklerini ve ne hızla gittiklerini kaydetmeye başladı.
4 Ocak 2012'de veriler tuhaflaştı. Hayvanlar her gün kullandıkları yüksek meraları bırakıp hep birlikte ormana yöneldi. O sırada sismometreler ve gaz ölçüm cihazları sıradan bir gün gösteriyordu.
O akşam Etna lav ve kül fışkırtmaya başladı.
Altı saat.
Aynı işaret bugüne kadar yedi ya da sekiz büyük patlamadan önce tekrar ortaya çıktı, kaynaklara göre sayı değişiyor, çünkü çalışma on yılı aşkın süredir devam ediyor ve liste büyümeye devam ediyor. En uç örnekte keçiler dağdan on dört saat önce hareket etti, bu da neredeyse yarım güne varan bir fark demek. Sarsıntıdan önce, gazdan önce, volkanologların izlemekle görevli olduğu her şeyden önce.
Kimse nasıl yaptıklarını bilmiyor. En akla yatkın açıklama, patlamadan önce sızan kükürtdioksit ve hidrojen sülfürün insan burnunun asla yakalayamayacağı yoğunlukta olması, yani hayvanlar geleceği kokluyor ve bunu bize söylemiyor. Wikelski'nin kendi özeti şu: önceden biliyorlar, nasıl bildiklerini bilmiyoruz ama biliyorlar.
Enstitü, resmi bir uyarı sistemi kurmak için henüz yeterli veri olmadığını söylüyor. Daha fazla patlama, daha fazla hayvan, daha fazla tür gerekiyor. Bu doğru bilimsel cevap ve aynı zamanda çok komik bir cevap, çünkü çobanlar bu güvene Tunç Çağı civarında ulaştı ve o günden beri her gün buna göre hareket ediyor.
İngilizcede keçi gibi davranan adam için bir kelime var. Her şeyi yer, her şeyi dağıtır ve hiçbir şey anlamaz demek.
Şu anda keçi bir sismografı geride bırakıyor.
🇫🇷 Fransa Hükümeti’nin desteği ve TESK iş birliğiyle, depremden en çok etkilenen Adıyaman, Hatay, Kahramanmaraş ve Malatya’da İş Sürekliliği Destek Programı’nı yürütüyoruz.
Kadınlar ve engelliler başta olmak üzere depremden etkilenenlerin yanında olmaya devam ediyoruz. 🤝
🌍Bugün #DünyaKOBİlerGünü!
6 Şubat depremleri sonrası KOBİ’lerin toparlanması ve dayanıklılığı için 🇫🇷 desteği ve #TESK iş birliğiyle İş Sürekliliği Destek Programını başlattık.
Hatay, Kahramanmaraş, Adıyaman & Malatya’da 208 küçük işletme, 9 ortak kullanım alanını destekledik.
Türk-Amerikalı ekonomist Daron Acemoğlu, Nobel Ekonomi Ödülü’nü kazandı! 🎉 Kapsayıcı kurumların ekonomik refaha etkisine dair çalışmalarıyla küresel eşitsizliklerin çözümüne ışık tutan Acemoğlu'nu tebrik ederiz. @DAcemogluMIT#NobelPrize#SürdürülebilirKalkınma
📢 UNDP, Türkiye’de “İş Dünyası ve İnsan Hakları” alanında çalışan STK'lar arıyor! AB tarafından finanse edilen ve UNDP tarafından uygulanması muhtemel yeni bir proje için bu alanda faaliyet gösteren STK’ların listesini oluşturuyoruz.
Ayrıntılar için 👇 https://t.co/MwjNiAPIBp
Over a year after the devastating earthquakes, @undpturkiye is standing strong alongside Türkiye's earthquake-affected communities.
Thru recovery efforts, @UNDP, in close coordination with 🇹🇷 Govt is working to rebuild lives & preserve cultural heritage: https://t.co/wXbUUOxtc2
📌 18-29 yaş arasında ne eğitimde ne istihdamda yer alan genç kadınların istihdama katılmalarını destekleyen bir projeniz mi var?
📢 Geleceğini Kuran Genç Kadınlar #Hibe Programı başladı!
📍 https://t.co/h9L1flIUNp
📅 Son başvuru tarihi: 31 Mayıs 2023
@SabanciVakfi#NEET
Marmara Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü'ndeki araştırma grubumuz olarak deprem bölgesindeki vatandaşlarımıza, STK'lara ve yerel yönetimlere yardımcı olmak için "DOĞAL AFETLERDEN SONRA KATI ATIKLARIN YÖNETİMİ" başlıklı bir teknik not hazırladık.
TARİHİ BİNA HASAR TESPİTİ
Maalesef kültür varlıklarımız depremde zarar gördü
Ekibimiz tarihi bina hasarlarına yönelik hızlı bir tespit yapıyor
Altta bağlantıdaki formu doldurup tespit ettiğiniz hasarları bildirerek çalışmaya katkıda bulunabilirsiniz
👇
https://t.co/cphI8vmWAa
Afet mağduru üyelerimiz ve yakınlarını imkanlarınız dahilinde geçici olarak konuk etmek isterseniz, konuk edebileceğiniz kişi sayısı bilgisi ile birlikte aşağıda yer alan formu doldurmanızı rica ederiz.
https://t.co/8nD0DHQFsT
Birkaç ODTÜ öğrencisi/mezunu olarak https://t.co/zIlKeIdCmV u yaptık. Mümkün olduğunca gerekli, önemli ve özellikle teyit edilmiş bilgileri bir noktada toplamaya ve güncel tutmaya çalışacağız.
Umarım birilerine faydası olur, herkese geçmiş olsun. Paylaşırsanız sevinirim.
45% of women reported that since the COVID-19 pandemic began, they or a woman they know has experienced some form of violence.
End violence against women & girls NOW. #16Days
🚨🆘28 Temmuz itibarıyla, Dünya’nın tüm yıl boyunca yeniden üretebildiği biyolojik kaynakları tükettik. Yani #DünyaLimitAşımGünü’ndeyiz.
Kaynaklarımız sonsuzmuş gibi yaşamaya devam edemeyiz. @kureselamaclar ile #Sürdürülebilir bir gelecek inşa etmeliyiz👉 https://t.co/omrADRn6nT
🌍 Still Only One Earth: Lessons from 50 years of UN sustainable development policy.
The Legacies of the Stockholm Conference | International Institute for Sustainable Development https://t.co/PtTquOvtQK