📊 Titan, Yimpaş, Çiftlik Bank, Thodex ve alım satıma kapatılan fonlar...
Ortak özellikleri, insanlar bir ekrana ya da bir kâğıda yazan rakama güvendi. Ama o rakamı; o rakamdan kazanan kişi yazıyordu.
Beş yıl önce mağdurları kurtaran Katılımevim bugün kurtarılmayı bekliyor. Pusula ve Tera fonları neden ödeyemedi, SPK 130 fonu neden tasfiye etti, taksit ödeyenin parası ne olacak? 2,5 dakikada anlattık.
#Katılımevim#SPK
Arabaya 100 tane telefon doldurup mekana doğru sürmek: Yeni nesil Local SEO.
Google Haritalar'daki "popülerlik" algoritmasını kandırmak için koca bir mobil filo kurmuşlar. Sektörün hayal gücü sınır tanımıyor gerçekten.
Dünyanın bedava parası bitti
Dünyaya en çok borç veren ülke, aynı zamanda dünyanın en borçlu ülkesi.
Japonya otuz yıldır bu çelişkiyle yaşadı. Bu sabah o denge çatladı.
1 Eylül'de Tokyo'da 10 yıllık tahvil faizi yüzde 3'e dokundu. Bu rakam en son Eylül 1996'da görülmüştü.
Aynı gün 5 yıllık faiz yüzde 2,26 ile rekor kırdı. 2 yıllık ise yüzde 1,795 ile 31 yılın zirvesine çıktı.
Rakamlar tek başına küçük duruyor. Amerika'nın 10 yıllığı aynı saatlerde yüzde 4,78'di. Burada önemli olan seviye değil, yön.
Japonya otuz yıl boyunca dünyanın parayı bedavaya yakın verdiği yerdi. Faiz sıfırdı, bir dönem eksiye bile indi.
Bir fon Tokyo'dan neredeyse bedava yen borçlanıyordu. O yeni dolara çevirip Amerikan tahviline, teknoloji hissesine, gelişen ülke borsasına, kriptoya koyuyordu. Aradaki fark kâr olarak kalıyordu.
Piyasa buna carry trade diyor. Dünya piyasalarının otuz yıllık sessiz yakıtı buydu.
Şimdi o yakıt pahalılaşıyor.
Japonya'nın 2026 bütçesi 122,3 trilyon yen. Bunun 31,3 trilyon yeni borç servisine gidiyor, yani faiz ödemesi ve anapara geri ödemesi.
Basitçe söylersek, her dört yenden biri borcun kendisine harcanıyor. Bu kalem bir yılda yüzde 10,8 arttı.
Daha ilginci, bu hesap yüzde 3 faiz varsayımıyla yapıldı. 29 yılın en yüksek varsayımı.
Maliye Bakanlığı 2027 bütçesi için bu varsayımı yüzde 3,8'e çıkarmayı değerlendiriyor (Japan Times, 22 Ağustos 2026). Devlet kendi kâğıdı üzerinde faizin daha da yükseleceğini kabul etmiş durumda.
Japonya'nın kamu borcu milli gelirin yüzde 204'ü seviyesinde. Karşılaştırma için İtalya yüzde 139. Gelişmiş dünyanın en büyük borç yığını burada duruyor.
Şimdi kritik kısım geliyor. Japonya aynı zamanda dünyanın en büyük ABD tahvili sahibi, yaklaşık 1,2 trilyon dolar. Yabancıların elindeki Amerikan devlet borcunun yüzde 13'ü tek bir ülkede.
O parayı yıllarca dışarı koymak zorundaydı, çünkü evde getiri yoktu.
Artık var.
2026'nın ilk çeyreğinde Japon yatırımcılar net 4,67 trilyon yen, yaklaşık 29,6 milyar dolar Amerikan tahvili sattı. 2022'den beri en büyük çeyreklik çıkış. Satış çeyrek ilerledikçe hızlandı.
Kart burada oynanıyor. Bir Japon sigorta şirketi artık kur riski almadan evde para kazanabiliyor.
Bir tuhaflık var ama. Faiz yükseliyor, yen hâlâ zayıf.
1 Eylül'de dolar/yen 159,7 seviyesindeydi. Yen bir yılda yaklaşık yüzde 7,5 değer kaybetti.
Temmuz sonunda Tokyo ve Washington birlikte piyasaya müdahale etti. Yen kısa süre toparlandı, sonra yine geri geldi.
Piyasa artık Japonya'nın faizine değil, bütçesine bakıyor. Faiz artışını güçlü ekonomi işareti değil, borç daha pahalı işareti olarak okuyor.
Bu tablonun küçük bir provası 2024 Ağustos'unda yaşandı. Japonya faizi yüzde 0,25'e çıkardı, yen birkaç günde yüzde 6 değerlendi, Nikkei bir günde yüzde 12,4 düştü. 1987'den beri en sert düşüştü. O hafta kripto da sert satıldı.
O zaman faiz sıfırdan çıkıyordu. Şimdi yüzde 1'den yüzde 1,25'e gidiyor.
Otuz yıldır dünya piyasalarına akan ucuz yen eve dönerse, o parayla alınmış varlıkların fiyatını kim tutacak?
Takvimde iki tarih var. 17-18 Eylül'de Japonya Merkez Bankası toplanıyor, piyasa yaklaşık yüzde 80 ihtimalle faizin yüzde 1,25'e çıkacağını fiyatlıyor. Aralık'ta ise 2027 bütçe taslağı açıklanacak, faiz varsayımının yüzde 3,8'e çıkıp çıkmadığına bakmak gerekiyor.
Buradaki tüm verileri kamuya açık kaynaklardan derlendim. Yorumlar tamamen kişisel görüşümdür.
Sizce carry trade'in çözülmesi kripto tarafında ne kadar hissedilir, yoksa bu risk artık fiyatlandı mı? Yorumlarda konuşalım.
Bu tür makro bağlantıları düzenli takip etmek isterseniz profilde kalabilirsiniz.