b62

Mina Protocol ekosistemi ve zero-knowledge proof teknolojisi hakkında yayın yapan dünyanın en hafif blogu.

[b62 @b62io]

Our first English article is live! Please share and support us.
"Moving the Real World to web3 With zk-Oracle" https://t.co/XWHuTqMTvE via @MinaProtocol @o1_labs
#minaprotocol #MINA #web3

[talha @talhaB62]

“Open-source everything, be transparent, and build tools that solve real problems.” 🫡

[talha @talhaB62]

Working with Kurt and Evan was really great. We wouldn’t have Mina without @evanashapiro and @izmeckler. 🙏
And personally, I learned so much from @khem in our time working together. But Mina is not based on names and every change is a chance to grow.

@o1_labs is the team that built Mina years ago and they’re the reason even Vitalik praises Mina today. Now, they’re stepping back into the game with a strong team of engineers and all their technical power to keep pushing Mina forward. 💪

@bitbanter has serious experience. He was the Founding Executive Director of ZCash, then led the Cosmos ecosystem as the president of Interchain Foundation. Now, he’s bringing all that experience to lead Mina Foundation.

But what’s ahead isn’t just about Josh or o1Labs making Mina stronger. We’ve already hit the start button to bring faster, cheaper and more interoperable apps to the Mina community.
Mina was The First Programmable zk L1, but let’s be real; it hasn’t gone far enough with native apps. The good thing is, even now, you can build unique apps that run fully on zk, use client-side computation and are made for Web3’s next decade.
From the start, Mina wasn’t just about programmability. It was designed to be the Succinct Super Settlement Layer—a chain that can verify the entire blockchain universe with a single proof, in constant time.
In the future’s internet, every serious step you take or any consensus scenario you join will require pulling data from archives from 10, 20, or even 50 years ago (most likely by requesting it from centralized providers) and verifying it state by state. But scaling this is impossible in practice. That’s why Ethereum also wants to prove everything and have a single proof for each block.

But we’re already way beyond that.

Soon, we’ll see apps running in different execution environments and settling on Mina with a single recursive proof. That’s what will take the ecosystem to the next level.
Remember, we’re building The Best Settlement Layer Ever. While Ethereum dreams of single proof per block, we’re going way beyond that. We already have a single proof for everything. Literally everything. Mina is gearing up to pull the entire web3 universe into one proof.

Execute anywhere, settle to single succinct proof.

[talha @talhaB62]

Go Go GoMinaty!
Lets dive into this AI-generated podcast as a starting point for @zkVot_io, developed with Mina's zk technology, THE FIRST 100% private, 100% transparent and 100% censorship resistant system!
👇👇👇
https://t.co/rFriKA18ZE

[talha @talhaB62]

Top of the decentralized voting game 😎
Just like @dinaturalist said:
@zkVot_io: 100% Transparent, 100% Private, 100% Censorship Resistance.

[talha @talhaB62]

Building the future of web3? 🚀
Mina Navigators Season 3 is here to support pioneers turning bold ideas into reality.
Apply now! 👇👇

[talha @talhaB62]

Trust nothing, bridge everything. Literally everything 😎🔥

[talha @talhaB62]

First DEX on the real zkBlockchain Mina has completed its audit and is launching on #mainnet soon. 😎
Don’t forget that Mina is not a fucking EVM fork!
With its 22kb chain, client-side execution for apps, modular architecture, recursive snarks and o1js powering app development, Mina is built for the future of web3.

[talha @talhaB62]

The key is the innovations Mina brings. Did you know that verifying the entire chain state takes just a few seconds and Mina chain is a fixed in 22kb size? Plus, this chain allows client-side proof generation. Every app on the chain can become its own appchain with Protokit framework and these appchains are work as a based rollup. Imagine hundreds of appchains that support parallel computation/proof generation and based sequencing. These appchains can also optionally perform client-side proof generation. The full chain archive can be verified in seconds because the full state is an aggregated recursive snark proof that has been built up from the first transaction in the first block.
And here’s the best part: on Mina, it’s possible to run a full node in a browser and even produce blocks! Don’t you think all of this is the real endgame?

[Emre @mr_karahanl]

ÜCRETSİZ @realDinoDex yarışmasına katıldım✅

Ekosistemin ilk DEX'i ve Airdrop ihtimali var🪂

Cüzdan da 1 $MINA bulundurma şartı var, sizde yoksa yorum atın göndereyim👇

Ayrıca bu gönderiye Like❤️RT🔃Yorum🗨️ yaparsanız sizler için 'OG' rol alabiliriz👀

Link yorum da👇

[talha @talhaB62]

Guess what.. A great team is building a 'zk-friendly, minimal, simple, beautiful DEX' on Mina with <5 sec tx speed and it looks like they’re planning something about meme tokens. 🦖🐍
They’re running a trade competition too.
Get your fingerprint (wallet address) on @realDinoDex!

[talha @talhaB62]

We are so proud that @alignedlayer gave tens of thousands of tokens to loyal Mina holders who continued to hodl during the lowest price!
Ignoring this HUGE support would have been a big mistake and very disrespectful to the Aligned Layer team.
That’s why we shared this happiness with our community on both our official and personal accounts.

This airdrop proved two important things:
1- Tech speaks: Aligned Layer team loves Mina’s technology and they proved it in the clearest way.
2- Mina has an active bag holder community: Thousands of Mina members met Aligned Layer and they are now aligning to @alignedlayer.

My final words are for the Mina Community: thank you for always supporting us, well deserved! ❤️

[talha @talhaB62]

I recorded a 31 second quick claim video with Auro Wallet and Metam*sk for @alignedlayer airdrop for Mina community.
👇👇

[talha @talhaB62]

"More airdrop for Mina holders?"
Good question.🤔
I think we can say tech finally spoke!
Aligned Layer team loves Mina's technology and they had the idea of @alignedlayer while trying to solve problems for Mina.
They first built an amazing zkBridge for us and now rewarded us! ❤️

[talha @talhaB62]

It's time to align with @alignedlayer!
lol guys I got 7100 $ALIGN from @alignedlayer for eigen+zksync+taiko.
And I got +21000 for only #MINA 😎😎
I hope Mina community will understand what does that mean.

[talha @talhaB62]

.@alignedlayer just dropped 21k ALIGN to me because I hold Mina on my Mina wallet
Mina holder, did you check it? 👀
#airdrop

[talha @talhaB62]

.@cryptojeodezi ve takipçilerinin Mina'ya dair tüm sorularını cevaplıyorum.

Merhabalar;
Öncelikle teşekkürler JEO. Sıraladığınız sorulardan önce diğer tweetinizde yer alan “Mina’nın ne yapmaya çalıştığını‚ neyi farklı yapmaya uğraştığını kimse anlamıyor” yorumu üzerine Mina’nın ne olduğundan ve ne yapmaya çalıştığından bahsederek başlayıp, ardından da sorulara cevap vereceğim.
Mina’yı anlamaya gerek duymayıp, direkt olarak soruların cevaplarını merak edenler, yazının yarıdan sonraki kısmına göz atabilir.

Yazı biraz uzun olacak ama sektörün tepesinde herkesin beğenip, övdüğü ama markette ve toplulukta aynı oranda karşılık bulamayan bir projeyi anlamak, yalnızca Mina’yı anlamak adına değil, sektörü tanımak adına da önemli olacaktır diye düşünüyorum. Tamamını 10 dakikada okuyabilirsiniz.

@MinaProtocol Ne Teknolojisi Geliştiriyor, Ne Yaptığını Nasıl Anlarız? - HTTPZ
Öncelikle Mina'nın adında yer alan “protocol”den başlamak gerekiyor. Mina yalnızca bir zincir değil, bir protokol. Yani en karmaşık internet uygulamalarının arkaplanda nasıl iletişim kurmaları gerektiğini şekillendiren ve bunları standardize eden bir altyapı. Üstelik bu bir web3 protokolü. Yani şu anda internet dünyasında var olan en komplike ürün sınıflarından biri, uç teknoloji ürünler arasında dahi uçlarda olan bir sistem.

Mina’yı anlamak için çok kısaca HTTP/HTTPS’e değinmemiz gerekiyor. Hepimizin yıllardır tarayıcılarında muhtemelen ne işe yaradığını bilmeden kullandığımız HTTPS, verinin sunucudan kullanıcıya hangi kurallar dahilinde aktarılacağını belirleyen protokoldür.
Mina da en özet anlatımla geleceğin merkeziyetsiz interneti olan web3’te kullanıcılar arasında verinin nasıl ve ne şartlarda alınıp verileceğini belirleyen ve bunun için en temelde zero-knowledge proof adı (ZK) verilen teknolojiyi kullanan bir protokoldür.

Şu anda son kullanıcının kripto paraları ile tanıdığı blockchain projeleri, tüm internetin web3’e taşınması öncesi bu ve benzeri altyapılar geliştiriyor ve kendi geliştirdikleri altyapıları kullanan uygulamalar (dAppler), araçlar vb. ile yeni internette en çok ihtiyaç duyulan, tercih edilen birer altyapı olmayı hedefliyorlar.
Mina, geliştirdiği bu protokolü, yani bu veri aktarım altyapısını zk teknolojisi kullanarak maximum merkeziyetsizlik, gizlilik ve ölçeklenme sağlayacak şekilde inşa etti. Ve bu yeni standardı #HTTPZ olarak adlandırıyoruz. Aynı zamanda zk ile tam uyumlu #o1js adlı smart kontrat dili sayesinde Mina üzerinde geliştirilen her ürün ve araç bugün sektörün adım adım ilerlediği zk teknolojisine uyumlu olarak hayata geçiyor.

Projenin, yani protokolün en temel amacını anladıysak Mina’nın neyi nasıl yaptığına ve neden @VitalikButerin'den, Cardano CEO’su @IOHK_Charles'e ve @fede_intern'e kadar sektörün tepesindeki diğer isimlerden övgüler aldığına değinelim.

Maksimum Ölçeklenme - Zincir Dışı Hesaplama / Zincir Üstü Doğrulama
Mina, zincir dışı hesaplama ve zincir üstü doğrulama prensibiyle çalışır. Zincir dışında hesaplanan işlemler için yaratılan ve o işlemin doğruluğunu matematiksel olarak kanıtlayan zk kanıtları, Mina ağına gönderilir ve ağda milisaniyeler içerisinde onaylanarak zincire işlenir.
Bu benzersiz yapı sayesinde Mina kullanan uygulamalar, işlemlerini kullanıcıların bilgisayarlarında hesaplama yeteneği kazanır. Diğer ağlarda bu hesaplama işlemi zincir üstünde yapıldığı için ağa yoğun talep olması durumunda ağ sıkışır, gas fiyatları yükselir ve ağ ölçeklenemez.
Mina’da ise tüm işlemler ağ dışında kullanıcıların günlük cihazlarında hesaplanabildiği için Mina üzerindeki uygulamalar, kullanıcı sayısı kadar hesaplayıcıya da sahip olabilir ve bu da teorik olarak sonsuz ölçeklenmeye kapı açar.

Mina’da Maksimum Merkeziyetsizlik - Recursion ve 22kb
Mina, zk ile tüm zincir geçmişini doğrulayan matematiksel kanıtlar yaratır, bu kanıtları recursion adı verilen teknoloji ile birleştirir ve günün sonunda tüm zinciri 22kb boyutunda bir kanıt ile doğrulayabilmeyi mümkün kılar.
Diğer zincirlere senkronize olmak ve tam erişim sağlamak için günler hatta haftalar gerekirken, Mina’da 22kb’lık kanıtı doğrulayarak tam güvenlikle zincire birkaç dakika içerisinde erişim sağlayabilirsiniz.

Birlikte Çalışabilirlik
Tüm zincirin 22kb boyutunda tek bir kanıtla saniyeler içerisinde doğrulanabiliyor olması, Mina’nın ve Mina üzerinde geliştirilen uygulamaların diğer zincirlerle birlikte çalışmasını da çok kolaylaştırır ve Mina zk prooflarının gelecekte tüm webe yayılmasını mümkün kılar.

Mina’nın HTTPZ ile geleceğin internetinde rol almak için sahip olduğu temel özelliklerin bazılarından yukarıda bahsettim. Bu postun hedef kitlesi teknik olmayan kullanıcılar olduğu için teknik taraftaki birçok özelliğe değinmedim, talep olursa hepsine dair detaylı bilgi paylaşırım.

—————————————————————
Buradan itibaren JEO’nun sıraladığı sorulara geçiyorum.
—————————————————————

SORU 1 - “Technology roadmap ne durumda‚ hangi aşamadasınız?”
Bu soruyu, Vitalik’in son konuşmasından birkaç detay vererek cevaplayacağım. Ethereum, bu endüstrinin insan gücü ve maddi güç açısından en büyük kuruluşu. Ancak onların dahi Mina’ya benzer şekilde çalışabilir bir yapıya geçmek için yayınladıkları takvim, 2029’u hedef alıyor.
Bu durumun, Mina’nın yaptığı işlerin zorluğuna adil takvimlendirilmesine dair fikir verebileceğini düşünüyorum.
Zaten herkes JEO'nun paylaşımında gördü ama kaçıranlar için Vitalik'in "Eğer Ethereum'u yeni geliştiriyor olsaydım" dedikten sonra, Ethereum'u dönüştürmek istediği örnek dizayn olarak Mina'dan bahsettiği konuşması: https://t.co/w6VdqYUs3I
Can sıkıcı olabilir ama Vitalik’in “endgame” olarak bahsettiği mimariyi ilk keşfeden ve hayata geçiren ağ Mina. Ethereum bu mimariyi yeni fark etti ve böyle bir yapıya taşınması en az 5 yıl sürecek ama yine de tam anlamıyla Mina kadar “zk-friend ve minimal” olamayacaklar çünkü en başından öyle dizayn edilmediler.

Soruya dönüyorum;
- Mina, mainnette recursion kullanmaya başlayan ilk Layer 1 ağdır
- Aynı zamanda minnette programlanabilir durumda olan zk ilk L1 ağlardan biri
- Haziran 2024’te 1000’den fazla validatörün katılımıyla tek seferde tamamladığımız hard fork ile üzerinde uygulamaların geliştirilebildiği Berkeley ağına geçiş yaptık

ROADMAP
- Roadmap için iddialar, Mina’nın 2021’den beri tokenıyla piyasada olduğu ancak teknik tarafta da ilerleme kat edemediği yönünde. Mina’nın 2022’de yayınladığı roadmape birlikte bakalım.

1- Improve Node Stability: Tamamlandı --> Node stabilitesini arttırmak için Bitswap tamamlandı ve ağa entegre edildi.

2- zkApps Builders Program: Tamamlandı --> Daha sonra zkIgnite ve Navigators adlı iki yeni builder programı başlatıldı, toplamda 100’den fazla geliştirici bu programlara katıldı, bazıları ürünlerini geliştirdi ve ağda çalışır hale getirdi. Bu programların etkilerini sektörün en önemli raporlarından biri olan Electric Capital’in Developer Report’unda görebilirsiniz:
2023: https://t.co/JCk4GpSqgW
2024: https://t.co/y7m4YGUAEr

3- Document Mina’s crypto libraries and curve points: Tamamlandı —> https://t.co/FtagmOx8tI

4- New Uptime Tracking System: Tamamlandı —> https://t.co/htsk9b7YeV

5- zkApps Testing: Tamamlandı —> https://t.co/AVbFdm28KU

6- Non-Native Token Support: Tamamlandı —> https://t.co/Z4xkc1Pgi2

7- Easy zkApps Programmability on Mainnet: Tamamlandı —> https://t.co/44yLZFxyH5

8- On-Chain Signaling – NEW: Tamamlandı ve 3 Oylamada Kullanıldı —> https://t.co/bMF8J13d1B

9- Non-Consensus Nodes: Devnette Çalışıyor --> In-Consensus oldu ve kapsamı genişletildi. Konsensusa katılabilir versiyonuyla Devnet’te çalışıyor: https://t.co/1BhUUWYHfJ

10- zkBridge: @class_lambda tarafından tamamlandı —> Audit vb. hazırlıkların ardından kullanılabilecek —> https://t.co/S4KermkBOD

11- Enable 3rd-party, off-chain usage of Mina’s proof system: Tamamlandı, yakında kullanılabilecek (@alignedlayer'in üstteki maddede yer verdiğim zkBridge'i sayesinde) —> https://t.co/I1lERRqzrn

12- Multi-Environment Setup: —> ProtoKit: İlk sürümü tamamlandı, yakında adite çıkacak.

13- zkOracles: Tamamlandı —> Ürün: https://t.co/y7CRzGXZnR

14- zkRollup on Mina – NEW: Değiştirildi —> https://t.co/MMTc6M3Qi4

Bu roadmapteki her bir adımın ilk kez geliştirilen, benzersiz ürün ve çalışmalar olduğunu unutmamak gerekir çünkü Mina bir fork zincir değil, her bir geliştirme sıfırdan arge, keşif, çalışma ile mümkün oluyor.

Burada değinmek istediğim bir diğer husus da “X ağı çok kısa sürede bir sürü uygulamaya sahip oldu, kısa sürede köprü oluşturdu” şeklinde yapılan kıyaslar.
Örnek verilen ağ ve ürünleri teker teker incelemek gerekir ancak bize bahsedilen ağların çoğu, Ethereum forku. Yani Ethereum sanal makinesi ile çalışan ve daha önce bu makineye uyumlu olarak Solidty ile geliştirilen tüm ürünlerin kolayca kopyalanabildiği türden EVM forkları.

Mina native zk ve tamamen benzersiz bir yapıda olduğu için -ki bugün Vitalik’in sözlerinden Ethereum’un kendisinin de Mina'nınkine benzer bir yapıya taşınmak istediğini görüyoruz- Mina ekibi bu doğru yapı üzerinde geliştirme yapmaya devam etti. Bazı işlerin çok hızlı tamamlanamamasının sebebi, bu unique yapı üzerinde geliştirme yapmanın zorluğu.

SORU 2 - Bu işin tamamlanması için vakfın finansmanı yeterli mi?
Açıkçası bu mutlak bir cevabı olmayan bir soru. Öncelikle bu teknoloji için “tamamlanmaktan” söz edemeyiz çünkü sürekli devinim ve gelişim halindeyiz. Sektörde hiçbir proje için tamamlanma söz konusu değil, hepsi sürekli gelişmeye devam ediyor.
Vakfın finansmanına gelecek olursak, @MinaFoundation kurulduğu dönemden beri yılın her çeyreğinde şeffaflık raporu yayınlamakta ve bu raporlarda vakfın hazinesine, söz konusu dönemdeki gelir giderlerine dair tüm detaylar bulunmakta.
Göz atabilirsiniz: https://t.co/zntAvvnG7g

SORU 3 - Arzın artması ile ilgili çeşitli enflasyon soruları alıyorum‚ ben biliyorum ama özetleyebilir misin ?
Bu sorunun cevabını birkaç gün önce sizin paylaşımlarınızdan birinin altına yapılan yorum ile vermiştim. Aynı cevabı buraya ekleyemiyorum çünkü yazdığım bu akışa ancak 4 görsel ekleyebiliyorum. İzninizle arz konusu için önceki cevabımın linkini bırakacağım, konuya dair ek soruları yine yanıtlamaya çalışırım elbette: https://t.co/WaTF1pLAYU

SORU 4 - Mina <> Ethereum köprüsü neden bu kadar kritik? Planlanan tarihin ilerisinde misiniz?
Köprünün önemli olma sebebi, Mina'nın sadece kendi ağına değil, tüm ekosisteme hizmet verecek şekilde dizayn edilmiş olması ve Mina altyapısı ile üretilen zk proofların diğer zincirlere de ulaştırılması sayesinde Mina'nın ekosistemde adeta bir zk proof üretim merkezi haline gelmesini sağlama hedefidir.
Bu hedefi daha da netleştirmek için şöyle bir örnek senaryo verebiliriz:
EVM üzerinde çalışan bir uygulama, örneğin @Uniswap Mina tarafında çalışan versiyonunda kullanıcılarına client side proof generation yani kullanıcı tarafı kanıt üretimini, kendi ağına yük bindirmeden, gas fee olmaksızın yaptırıp, max gizliliğe sahip bu proofu Mina'dan Ethereum'a gönderip, oraya settle ederek işlemi tamamlayabilecek.

Köprünün tamamlanma süresine gelirsek; Planlanan tarihlerin tamamının tahmini olduğunu hatırlatmak gerekir.
Bu tamamen trustless bir zk köprü olduğu için geliştirilmesi extra extra zor. Ve ancak @class_lambda gibi sektörün en iyileri arasında (muhtemelen en iyi) yer alan bir ekip tarafından tamamlanabildi.
Ayrıca ağda köprünün çalışması, ancak hard forktan sonra, ağ üzerinde smart contractların çalışması ve uygulamaların kullanılmaya başlanması ile anlamlı olacaktı. Bunu da göz önünde bulundurmak gerektiğini düşünüyorum.

SORU 5 - Mina ekosisteminde hangi projeler filizleniyor? Nereye bakmamızı önerirsin?
@minanft_io: Halihazırda Mina mainnetinde çalışan bir zk-NFT marketplace. Yakında yeni arayüzüyle çok daha kullanışlı olacağına inanıyorum.
@TileVilleSocial: Mina mainnetinde çalışan bir atari şehir kurma oyunu. Yakında farklı şehir opsiyonları sunmaya hazırlanıyorlar.
@ZekoLabs: Mina üzerinde çalışacak olan bir rollup. Mina mainnetine kıyasla çok daha hızlı işlemler yapılmasına olanak sağlayacak. Mainnete hazırlanıyorlar.
@LuminaDEX: Mina üzerinde çalışacak olan bir dex. Hem Zeko hem Mina mainnet uyumlu çalışacak.
zkKYC gibi opsiyonlara sahip olarak özel likidite poollarını da üzerinde barındıracak. Şu anda public testnette, yakında mainnete çıkacak.
@realDinoDex: 1 hafta içerisinde testnete açmayı planlıyorlar, şu anda Discord kanallarında aktif olan üyelere OG rol dağıtıyorlar.
@ZkNoid: Mina üzerinde bir oyun marketplacei ve SDK’i. Yakında bir ürünlerini mainnete çıkaracaklar. Client side proof generation yapıyor.
https://t.co/NibA4hj2y6: Tamamen merkeziyetsiz ve anonim oylama altyapısı sunuyor. Client side proof generation yapıyor.
@zkon_network: Mina üzerinde zkTLS ve zkOracle gibi çok ciddi altyapı ürünleri geliştiren bir proje. Geliştirdikleri zkOracle, birkaç hafta önce auditini tamamladı.
@OrochiNetwork: Mina’nın Kimchi prooflarını kullanarak çalışan bir DA katmanı. Birden fazla ürünleri mevcut. Daha önce Mina’nın zkIgnite programı kapsamında fonlandı.
@pallad_: Yeni geliştirilen bir Mina cüzdanı. Mina’nın hafif boyutu, webnode altyapısı ve zk özelliklerinden yararlanarak yakında RPC’siz tx göndermenin mümkün olduğu bir yapıya geçmeyi ve Luminadex entegrasyonu ile cüzdan içi swap özelliğine sahip olmayı planlıyor. Ayrıca ve Debank’a benzer yeni bir ürün olacak Mangan’ı da geliştirmeye devam ediyor.
@chozapp: zk güvenliği ile quiz çözmeyi sağlayacak olan bir ürün.

Ekosistemdeki uygulamaları, @minacryptocom tarafından sürdürülen https://t.co/6KWEWJYKdZ adresinden takip edebilirsiniz.

SORU 6 - (@Merttaner06, JOE’nin paylaşımının altına eklemiş): “Tokenizk, AltterLend, enevlope dex, zk keyless wallet, anomix bunlar gibi birçok proje fonlandı ama ne x aktifler nede github da neler olduğunu bilmek topluluğun hakkı.”
Söz konusu uygulamalar, zkIgnite programı kapsamında fonlandı. Ancak bu fonlamanın yalnızca ürünlerin PoC sürümlerinin geliştirilmesine kadar olan süreci kapsadığını belirtmek gerekir.
Program, Mina topluluğu içerisinden aktif topluluk üyeleri, validatörler, önde gelen geliştiriciler vb. OG üyelerin yargıçlığı ile çalıştı.
Topluluk içerisinden davet edilen ya da başvuran yargıç/electorlar zkIgnite kapsamında oylama sürecine katıldı. Electorlar, kendilerine verilen fonları, uygun gördükleri projelere dağıttılar. Yani program fonu, topluluğa emanet edilerek, onların uygun gördüğü projelerin fonlanmasını sağladı.
Program kapsamında fonlamalar, aşağıdaki aşamalarla yapıldı.
33% upfront
33% midpoint milestone teslimi
33% final milestone teslimi

Tıpkı hackathonlarda olduğu gibi, bu türden dev-growth programlarından çıkan ürünler de ancak PoC seviyesindedir ve hepsinin hayata geçmesini beklemek gerçekçi değildir.
Ancak Mina’nın dev-growth programları kapsamında fonlanan projelerden @Protokit, @minanft_io, @OrochiNetwork, @chozapp vb. bazı ürünler PoC sonrası alpha ve beta sürümlerine kadar ilerledi.
Electorların oylama sürecinde yaptığı yorumlar https://t.co/mGLCtWjtN0 adresinde şeffaf olarak yayınlandı. Aynı zamanda Mina Protocol Discord sunucusunda yer alan #electors-zkapp-cohort-3 kanalı ve ilgili cohortlara ait diğer kanallarda yer alan threadler içerisinde electorların ve proposerların kurdukları iletişim geçmişine de göz atabilirsiniz.

SORU 7 - (@sourmett, JOE’nin paylaşımının altına eklemiş): “1 transaction 1buçuk 2 saatte gerçekleşiyor.”
Mina ağı üzerinde işlemler ortalama 3-5 dakika içerisinde gerçekleşir. Bu sürenin, diğer blockchainlere kıyasla uzun bir süre olduğunun farkındayız ancak iddia edildiği gibi 1-2 saatlik işlem süreleri söz konusu değildir.
Bahsedilen süre, alıcı tarafın merkezi bir borsa olması durumunda, borsanın belirlediği blok onay limitine bağlıdır.
Örneğin Binance Mina deposit işlemini 20 blok onayı yani yaklaşık 80-100 dakikada gerçekleştirirken bazı borsalar 15 blok onayı sonucunda yani 50-75 dakika arasında gerçekleştiriyor.
Alıcı ve göndericinin onchain cüzdan adresleri olması durumunda işlem, yukarıda da bahsettiğim gibi 3-5 dakika arasında tamamlanmaktadır.
Peki neden merkezi borsalar işlemleri bu kadar uzun sürede onaylıyor?
Borsalar genelde işlemin 99.99% ya da 99.9% finalitye ulaşmasını bekliyor. Ve Mina’da 99.9% finality 15, 99.99% finality 20 blok onayında sağlanıyor.
Belirttiğim gibi, onchain işlemlerde yani Mina ağında yaptığınız işlemlerde bu süre 1 blok onayı yani 3-5 dakikadır.
Blok süresinin gelecekte yapılacak bazı optimizasyonlar neticesinde 30 saniyeye kadar düşürüleceği öngörülmektedir ama bu geliştirme için henüz public bir takvim mevcut değil.

Peki Mina olarak şu anda hangi aşamadayız, bizi ne bekliyor?
Yukarıda bahsettiğim üzere ağın gelişimi için gereken ve roadmape yerleştirilen birçok araç ve hedef gerçekleştirildi. Mina ağı programlanabilirliğe kavuştu ve artık üzerinde uygulamalar geliştiriliyor.
Önümüzdeki dönemde bir yandan ağ optimizasyonlarına (işlem süresi gibi) devam ederken diğer yandan da @alignedlayer ile başta EVM üzerindeki bütün zincirlere açılmaya, farklı zincirler ve ürünler ile işbirliklerini çoğaltmaya ve Mina ağı üzerindeki uygulama sayısı ve çeşitliliğini arttırmaya odaklı olacağız.
Bu hedefler neticesinde daha kalabalık, daha aktif ve interop olmanın neticesi olarak daha sosyal bir Mina ekosistemi bizi bekliyor olacak.
Okuduğunuz için teşekkürler.

[talha @talhaB62]

MINA: NOT AN ETHEREUM KILLER BUT SOMETHING BETTER 🤓

Just a few days ago @VitalikButerin said, 'If I was starting Ethereum…' making it clear that if he were building Ethereum today, it would look very different. And he described @MinaProtocol as a ‘zk-friendly, minimal, simple, and beautiful L1 from scratch’ and said that Ethereum needs to evolve into such a structure. He also talked about the Beam Chain proposal, saying they’re aiming to achieve this transformation in 5 years.

Now, think about that for a second. Vitalik is basically saying Ethereum’s current design isn’t enough for what’s coming. Mina has had this exact structure since day one (back in 2017). Ethereum is spending tons of money and years trying to get where Mina already is. Mina didn’t just get it right; it got it right early.

Mina, right now has what Vitalik calls ‘endgame.’ Even with this advantage, Mina never called itself an ‘ETHEREUM KILLER’ Why? Because calling yourself an ‘Ethereum Killer’ feels like cheap marketing. In this space, many projects — even EVM fork chains — lean heavily on that narrative. 🔺🥱
Mina didn’t need that. Because from the start, Mina was built with the belief in a multichain future, one where chains complement each other rather than compete to dominate.

And let’s not forget what Ethereum has achieved. It’s the chain that brought on-chain programmability to the industry. It changed everything, opening a new era for all blockchains that came after it.

Today, Mina’s design is exactly what Vitalik was talking about, and it speaks for itself:
- The Lightest Blockchain
It’s so lightweight, you can verify the entire blockchain state with just a 22kb proof in seconds.

- Client-Side Proof Generation
It allows client-side proof generation, meaning zk-proofs can be created directly in the user's web browser and verified on-chain in constant time, no matter how complex the operation. This distributes the computation load across millions of potential users!

- True Decentralization
Its efficiency is so remarkable that you can even run a validator node and produce blocks in a web browser, on a smart fridge or on a smartwatch. Its not a lightclient, its 100% fullnode.

- True Interoperability
And it’s designed for interoperability. Thanks to partners like @alignedlayer, Mina proofs can even be verified on EVM and other chains.

I describe Mina's narrative with these topics above, not by calling it an "Ethereum Killer".

If you’re part of the Ethereum community, it might be time to take a closer look at Mina. Vitalik himself has openly praised its design as an example of what Ethereum could evolve into. This isn’t about competition or 'killing' Ethereum. It’s about building a future where all chains work together with the right design.
And Mina? It’s been ready for that future since day one! 🙌

[talha @talhaB62]

RUN>>>RUN>>>RUN>>>RUN>>>RUN>>>
One of Mina's first DEXs is distributing the OG ROLE😎

[talha @talhaB62]

. @VitalikButerin mentioned Mina while discussing the future of Ethereum!
Proud to see him highlight the vision of a ZK-friendly, minimal, and elegant blockchain from scratch.
Mina is exactly where it needs to be!
Watch it here 👇👇

[talha @talhaB62]

Congrats @zkon_network! 👏👏
This is not just a win for the Mina ecosystem but a big step forward for security and more across Web3!