Alphan bey yaklaşık 6 ay kadar önce aynı konuda tamamen desteksiz kendi yanlış çıkarımlarınız üzerine fikirlerinizi aynı böyle paylaşmış ve nazikçe cevabınızı veren meslektaşlarımıza aynı böyle üstten konuşmuştunuz. Hem ilk hem ikinci safsata iceren tweetinize hem tarafımca hem de meslektaşlarım tarafından bilimsel sebepleriyle cevap verilmiş ve üstüne üstlük topluluk notu yemiştiniz. Ardından dediğim dedik, ben düsündüysem mutlaka doğrudur kafa yapısındaki herkesin yaptığı gibi konuyu nadasa bırakıp aylar sonra haklı çıkmak için tekrar gündeme getirdiniz. Böylelikle altta kalmadığınıza kendinizi ikna edecektiniz.
Bazen böyle olur, bu tarz her şeyi bildiğine inanarak büyümüş kişiler yanıldıklarını kabullenmek istemezler. Üste çıkma fırsatı bulamazlarsa, donanımları verilen cevaplara üstünlük kurmaya yetmezse, o zaman konuyu soğutur ve başka noktada kendilerine cevap verecek birilerinin görmeyeceğini içten içe umarak safsatalarını tekrar dile getirirler. Eğer bu sefer tatmin edici cevap verecek birisi denk gelmez veya umursamazsa Bingo; insanları, her şeyden önemlisi de kendisini yine en iyi kendisinin bildiğine inandırmıştır.
Gelelim şimdi bu safsatayı tekrardan zevkle çürütmeye.
Adımızın başında Dr. yazması farketmez; temel tıbbi bilgisiyle, branş farketmeksizin bu safsatayı çürütecek birikime sahibiz; çünkü inanın bırakın hekim olmayı, bilimsel okuryazarlık sahibi olmak dahi bu konuda ortaya saçtığınız ve ısrarla üstten üstten haklılık iddia ettiğiniz görüşünüzün ne seviyede bir safsata olduğunu anlamaya yeter.
Siz bana veya herhangi bir meslektaşıma hiçbir konuda hiçbir şey öğretebilecek yetkinliğe sahip değilsiniz diye düşünürdüm, yanılmışım. Çünkü çok önemli bir şey öğrettiniz bana. Dunning-Kruger etkisi kendini sözüm ona okumuş ve fütürist ilan eden insanlarda, standardın çok daha üstünde çok daha ateşli şekilde gözleniyormuş. Bunun için size teşekkür ederim.
Şimdi müsaadenizle ben de size; safsatanızı sakince parça parça ederek, bu konuda hiçbir şey bilmediğinizi, tıbbi bilginizin komşu Nermin teyzeen hallice olduğunu öğreteceğim.
İddialarınız o kadar çok katmanda sorunlu ki nereden başlayacağımı seçmek zor.
"İki üç yılda bir BT anjiyo yaptırıyorum" ifadesi klinik bir karar değil bir kere, üzücü bir sağlık anksiyetesi. Asemptomatik bireylerde rutin koroner BT anjiyografi hiçbir kardiyoloji kılavuzunda önerilmiyor. ACC/AHA, ESC, NICE, hiçbiri "sağlıklı insanlar iki üç yılda bir BT anjiyo yaptırsın" demiyor (1).
Neden?
Çünkü taramanın fayda sağlaması için testin sonucunun klinik kararı değiştirmesi ve bu değişikliğin sağkalımı iyileştirmesi gerekiyor.
Asemptomatik düşük-orta riskli bireylerde koroner BT bulguları tedaviyi nadiren değiştiriyor ve mortaliteyi azalttığı gösterilmemiş (2).
Kılavuzların önerdiği şey Framingham veya SCORE gibi risk hesaplayıcılarıyla on yıllık kardiyovasküler risk tahmini, ardından riske göre yaşam tarzı modifikasyonu veya farmakoterapi.
Görüntüleme semptomatik hastalarda veya risk sınıflandırması belirsiz kalan seçilmiş vakalarda kullanılıyor, "merakımdan bakayım" mantığıyla değil.
Düşük doz zararsız değil demek.
Canon Aquilion Prime SP iyi bir cihaz, yüz altmış kesitli, düşük doz protokolleri var, bunlar doğru.
Ama "bir üç mSv düşük, sorun yok" demek radyasyon biyolojisini de hiç ama hiç bilmediğinizi gösteriyor. Gerçi ben mikrobiyologum ne bilirim de mi radyasyonu? Ama en azından hekimim. Bir de sizin gibi hekim olmadan atıp tutsaydım ya?
Neyse gelin bunu da anlatayım:
İyonize radyasyonda eşik dozu kavramı tartışmalı. Linear no-threshold modeli her dozun, ne kadar düşük olursa olsun, stokastik risk taşıdığını söylüyor (3).
Bir mSv'lik maruziyetin kanser riski tahminen yüz binde bir civarında.
Tek başına önemsiz görünüyor ama bunu her iki üç yılda bir tekrarlayınca kümülatif doz birikiyor. Yirmi yılda yedi ila on tarama, on ila otuz mSv kümülatif doz, bu artık ihmal edilebilir kategorisinde değil.
Dahası koroner BT anjiyonun riski sadece radyasyon değil. Her seferinde intravenöz kontrast madde alıyorsunuz. "Otuz elli ml düşük" diyorsunuz, doğru, eski cihazlara göre düşük.
Ama kontrast nefropatisi riski doz-bağımlı olsa da sıfır değil ve tekrarlayan maruziyetlerde subklinik böbrek hasarı birikebilir (4). Peki bu orta*-uzun dönemde nelere sebep olabilir? Ciddi nefropatiye bağlı hasara.
Bir de her taramada bulunacak insidental bulgular var, anlamsız nodüller, varyant anatomi, nonspesifik kalsifikasyonlar. Bunlar gereksiz takip, anksiyete ve bazen invaziv prosedürlere yol açıyor.
"Plak tespit ediyorum" diyorsunuz, peki sonra ne yapıyorsunuz?
Diyelim BT anjiyoda yüzde otuz nonobstrüktif plak buldunuz.
Ne değişti?
Zaten alması gereken kişi statin alıyordu, almayan kişi hala düşük risk kategorisindeydi.
Koroner kalsiyum skoru veya plak yükü bilgisinin asemptomatik bireylerde tedavi kararlarını iyileştirdiğini gösteren randomize kontrollü çalışma yok.
SCOT-HEART çalışması semptomatik stabil anginalı hastalarda BT anjiyonun faydasını gösterdi, asemptomatik taramada değil (5).
Yani her iki üç yılda bir "bir iki mm plakları tespit ediyorum" demek klinik olarak eyleme dönüşmeyen bilgi toplamak.
Yaptığınız şey tıbbi fayda sağlamıyor, kendinize pahalı hobi edinmişsiniz, saçma şekilde doğruluğuna milleti ikna etmeye çalışıyorsunuz.
"Doktorlar kendi branşları dışında konuşmasın" argümanına da takılmamak mümkün değil bu arada.
Siz hangi branştan tıp doktorusunuz? Radyoloji? Kardiyoloji? Nükleer tıp?
Hiçbiri mi?
O zaman Canon Aquilion'un teknik spesifikasyonlarını listelemek sizi bu konuda bilgili yapmıyor.
Cihazın voxel boyutunu bilmekle klinik endikasyonları anlamak arasında uçurum var.
Doktorların branş dışı konuşmaması gerektiğini söylüyorsunuz ama tarama endikasyonları zaten spesifik bir branşın tekeline değil, bu temel tıp eğitimi, epidemiyoloji ve kanıta dayalı tıp ilkeleri.
Herhangi bir tıp fakültesi mezunu "asemptomatik bireyde rutin koroner BT taraması önerilmez" diyebilir çünkü bu evrensel kılavuz bilgisi.
"YZ devri başladı, üniversite bilgisinin anlamı kalmadı" cümlesi de inanılmaz derecede ironik çünkü YZ'nin işleyişini de yanlış anlıyorsunuz. Yani bari burada hata yapmayın diyeceğim ama kendi işinizi bırakıp BT araması araştırmaktan buralarda da çuvallamaya başlamışssınız.
Yapay zeka modelleri ne yapıyor biliyor musunuz?
Tıp literatürünü, kılavuzları, meta-analizleri sentezliyor. Yani tam olarak üniversitede öğrenilen bilgileri, sadece çok daha kapsamlı ve güncel şekilde.
Bakın şunu dikkatli okuyun:
YZ size "iki üç yılda bir BT anjiyo yaptır" demeyecek çünkü bu öneriyi destekleyen kanıt yok.
YZ'nin tıpta rolü klinisyenlerin karar vermesine yardımcı olmak, klinisyenleri devre dışı bırakmak değil.
"İçgüdülerinizle karar vereceksiniz" demek de kanıta dayalı tıbbın tam tersi. Son noktaya gelen kararı içgüdümüzle vereceğiz öyle mi?
İçgüdü onlarca yıllık klinik deneyimin içselleştirilmesi olabilir ama "BT cihazının spec sheet'ini okudum, doktorlardan iyi bilirim" içgüdü değil mesela; yukarıda söylediğim gibi Dunning-Kruger etkisi, hem de en şiddetlisinden.
Bir cihazın teknik özelliklerini Google'dan kopyalayarak klinik bilgi üretmiş olmadınız. Doktorlar Canon Aquilion'un yüz altmış kesitli olduğunu, iteratif rekonstrüksiyon kullandığını, düşük doz protokolleri desteklediğini biliyor, bu bilgi gizli değil, satıcı broşüründe yazıyor.
Doktorların bildiği ama sizin atladığınız şey bu teknolojik ilerlemenin klinik endikasyonları değiştirmediği.
Daha iyi cihaz daha fazla tarama yapılması gerektiği anlamına gelmiyor.
Aslında tam tersi: düşük dozlu protokollerin geliştirilme amacı endike taramaları daha güvenli yapmak, endikasyonsuz taramaları meşrulaştırmak değil.
Safsata destanı niteliğindeki paylaşımınız kılavuzlara aykırı kişisel tarama pratiğinin savunusu, radyasyon ve kontrast risklerinin küçümsenmesi, teknik spesifikasyonların klinik bilgiyle karıştırılması, Dunning-Kruger sendromu ve tıp camiasına tepeden bakan bir üslup içeriyor. Adeta bir destan.
Sağlık okuryazarlığı iyi bir şey, kendi sağlığınızla ilgilenmek iyi bir şey. Ama "doktorlardan iyi biliyorum" tavrıyla kanıta aykırı pratikleri savunmak ve bunu sosyal medyada yaymak kamu sağlığına zarar veriyor.
Birisi bu paylaşımı görüp "ben de her iki yılda bir BT anjiyo yaptırayım" derse siz o kişinin kümülatif radyasyon maruziyetinin, kontrast nefropatisinin, insidental bulgu anksiyetesinin sorumluluğunu alıyor musunuz?
Teknolojiyi anlamak ile tıbbı anlamak aynı şey değil. Ve tekrar ediyorum hayır, bugün sizden mesleğimizle ilgili bir şey öğrenmedik.(Dunning-Kruger sendromu uygulamlı eğitim hariç)
Kaynaklar
1-Knuuti J, Wijns W, Saraste A, et al. 2019 ESC Guidelines for the diagnosis and management of chronic coronary syndromes. Eur Heart J. 2020;41(3):407-477. doi:10.1093/eurheartj/ehz425. PMID: 31504439.
2-Defined S, Defined A, Defined B. USPSTF recommendation statement: screening for cardiovascular disease risk with electrocardiography. JAMA. 2018;319(22):2308-2314. doi:10.1001/jama.2018.6848.
3-National Research Council. Health Risks from Exposure to Low Levels of Ionizing Radiation: BEIR VII Phase 2. Washington, DC: National Academies Press; 2006.
4-McDonald JS, McDonald RJ, Comin J, et al. Frequency of acute kidney injury following intravenous contrast medium administration: a systematic review and meta-analysis. Radiology. 2013;267(1):119-128. doi:10.1148/radiol.12121460. PMID: 23319662.
5-SCOT-HEART Investigators. Coronary CT angiography and 5-year risk of myocardial infarction. N Engl J Med. 2018;379(10):924-933. doi:10.1056/NEJMoa1805971. PMID: 30145934.
*Apple pay yok
*Paypal yok
*Google Pay yok
*Samsung Wallet yok
*Booking yok
*Steam yok
*Sony yok
*Pringles yok
*Apple maps street wiew yok
*Amazon global yok
*Starlink yok
*Visa/ Mastercard soruşturma açıldı
*Spotify faaliyet durdurabilir
*Geri dönüşüm sistemi yok
*Gap year yok
*Gönüllü askerlik yok
*Farklı operatör yok
*Uber yok
*Özgür yurtdışı alışverişi yok
*Bireysel yaşama yok
*Yangın söndürme uçağı yok
*Araçta vergi çok
*Telefonu dışarıdan getirmek yasak
*Silah taşima iznin yok
*Ruhsatsız silaha erişim kolay
*200 suç kayitli ucubeler dişarda
*Deprem planı yok
*Anadolu kurnazı ticaretçi çok
*Denetim yok
*Deprem planı yok
*Şehirlerinin yarısından fazlasında Google
*Haritalarda toplu taşıma entegrasyonu yok
*Can güvenliği yok
*Mal güvenliği yok
*Porno yasak
*Lgbt tehdit altında neredeyse yasak
*Nasıl doğum yapacağına dahi karısan devlet var
*Dünya'nın en basit eğlencesi evde video oyunu dahi yok zaten çok pahalı
*Neşe yok
*Huzur yok
*Fikir belirtmek yok
*Dengeli ekonomi yok
*Bisiklet yolu yok
*Bilim yok
*Netflixte ve diğer platformlarda Türkiye'ye dağıtılan doğru düzgün içerik yok
*Sanat desteği yok
*Çocuklar beslenmede ekmek zeytin bulamıyor
*Yaya önceliği yok
*Gıda güvenliği yok
*Hukuk yok
*Adalet yok
*Eğitim yok
*Aklı olan insan yok
*Schengen vize serbestisi yok
*Adil pasaport yok
*Yurt dışı çıkış harcı (haracı) var
*Seçim yok
*Yurt dışında 5 li paketi 4-5 dolara satılan TTC gold encoderin tanesini türkiye'ye getirmenin maliyeti 400 liradan fazla.
*Arabaya 3 kat para ödeyip, connected internet özelligini kullanmak yok niye btk acmiyormus, tüm dunyada e-sim ile calisan sistemlere burada Türk operatoru mecburiyeti koymuslar.
*Yaz saati yok
*Ev alabilmek yok
*Tarım yok
*Depereme dayanıksız, kalitesiz malzemeden yapılmıs apartmanlarda ömür çürütmek var
*Şehirlerinde estetik yok
*Sokak köpekleri sorunu var
*Arbnb yaygın değil pek çok yerde
*Öğrenciye 1 öğün yemek yok
*Liyakat yok
*Cumhurbaşkanı Adayı yok
*Girişimciye destek yok
*İnternet yok
*Medya Özgürlüğü yok
*Yaşama umudu yok
*5G yok
*Temiz gıdaya erişim yok
*Tüm dünyanın erişebildiği dünyanın en önemli spor mağazalarından biri olan Nike'tan online alişveriş yok.
-- 21. yy'da demir perde ülkeleri gibi yaşıyoruz. Yurtdışına çıkmak bile fiilen imkansız hale getirildi.
Bir gece sırf muhalif olduğun için yatağından alınmayacağının garantisi yok.
Bazı şeyler size normal gelmeye başladı ama dışardan bakan için acınası haldeyiz.
Tüm Dünya'ya kapalı, Dünya'da pek çok insanın erişebildiği en basit ögelere dahi kapalı yaşamış ve yaşiyor olan bir ülkeyiz.
Buna ülke denebilirse elbette..
Ümit Özdağ tutuklandı!
Adalet tutuklandı!
Asgari ücretle geçinmek zorunda kalan işçi tutuklandı!
Açlık sınırının altında yaşayan emekliler tutuklandı!
Sığınmacı ve kaçaklarla vatanını paylaşmak istemeyen vatanseverler tutuklandı!
Terörist başı, bebek katili Öcalan serbest kalmasın diyen şehit anaları tutuklandı!
Tribünlerde "Ne mutlu Türk'üm diyene" diye bağıran taraftarlar tutuklandı!
"Mustafa Kemal'in askerleriyiz" diye haykıran milyonlarca Atatürkçü tutuklandı.
Beni tutuklayabilirsiniz ama öldürmeden susturamazsınız!
Yıllardır söylüyorum bunu. Gençler, sakın emekli maaşına güvenmeyin. Geleceğinizi kendinizin güvence altına alması gerek. Sosyal güvenlik sistemi tüm yaşlanan ülkelerde çöküyor.
Mükemmel bir teklif, sismik arama gemilerine KKTC. bayrağı çekelim ve Doğu Akdeniz’de aramalara başlasınlar. KKTC Cumhurbaşkanı Ersin Tatar’ın bu talebi yerine getirilmelidir. @zaferpartisi
Ümit Özdağ'ın yıllardır haykırdığı, sokak sokak gezdiği, kitapları yazdığı o senaryo yaşanıyor bugün. Nasıl mı tahmin etti...
Bu adam kahin değil bilim adamı!
Dünyanın yaşayan en önemli tarihçilerinden birisi olan Prof. Dr. İlber Ortaylı 2 saat önce yayınlanan söyleşisinde Suriyeli sığınmacılar konusunda çok açık konuşmuş. Bütün yurttaşlarımızın dinlemesi gereken bir açıklama. @zaferpartisi