2009 yılında Stanford profesörü Robert Sapolsky, depresyonun sadece bir “zihin hali” ya da “zayıflık” olmadığını, bunun temelde biyolojik bir hastalık olduğunu çarpıcı bir şekilde açıklamıştı. “Kendine gel, güçlü ol” gibi tavsiyelerin neden tamamen anlamsız olduğunu, stresin beyni nasıl yeniden şekillendirdiğini ve biyoloji ile psikolojinin nasıl kesiştiğini gösteren 15 temel ders şöyle:
1. Depresyon üzüntü değildir.
Kötü bir haber aldığında üzülmek ile depresyon aynı şey değildir. Gerçek depresyon, zevk alamama halidir (anhedoni). Hayat düzelse bile beyin bunu hissedemez, hiçbir şeyden keyif alamaz hale gelir.
2. En tehlikeli belirtisi görünmezdir
Anhedoni: Başarıdan, ilişkilerden, güzellikten, ilerlemeden zevk alamama. Hayattan tüm hazzı alan bir hastalığın ne kadar yıkıcı olduğu çok az anlaşılır.
3. Vücut “kapanmıyor”, aşırı çalışıyor
Depresyondaki insanlar bitkin görünür ama içeride:
- Stres hormonları (kortizol) yükselmiştir
- Metabolizma hızlanmıştır
- Sinir sistemi aşırı aktif haldedir
Bu zayıflık değil, sessiz bir iç savaştır.
4. Biyoloji bunu gerçek kılıyor
Depresyon; uyku döngüsünü, iştahı, hormon seviyelerini, beyin kimyasını değiştirir. Bu bir “zihniyet meselesi” değil, diyabet kadar biyolojik bir durumdur.
5. Ödül sistemi çöküyor
Dopamin (zevk), serotonin (duygudurum), norepinefrin (hareket ve motivasyon) sistemleri bozulduğunda:
- Haz kaybolur
- Hareket yavaşlar
- Olumsuz düşünceler döngüye girer
Tek bir neden değil, bütün bir sistem arızasıdır.
6. Beyin gerçek olmadan travma simüle edebilir
En güçlü içgörülerden biri: Kaybı ya da korkuyu sadece düşünmek bile, gerçek bir tehlike kadar stres tepkisi yaratır. Beyin hayal edilen acıyı gerçek acıdan ayırt edemez.
7. Depresyon, korteksin sana karşı dönmesidir
Düşünen beyin (korteks), soyut korkular üretir: gelecekteki kayıplar, varoluşsal endişe, hayal edilen başarısızlıklar… Sonra diğer beyin bölgelerine “bu şu anda oluyor” diye inandırır.
8. Stres, zihin ile biyoloji arasındaki köprüdür
Stres her şeyi birbirine bağlar:
- Yaşam olayları → psikolojik acı
- Hormonlar → biyolojik değişim
- Beyin → davranış
Depresyon tam bu kesişim noktasında oturur.
9. Tekrarlanan stres, yeni normalinizi yeniden yazar
İlk depresyon bir tetikleyici ister. Sonrakiler istemez. Yeterince stres döngüsü yaşayınca beyin “depresyonu öğrenir” ve kendi kendine sürdürülebilir hale gelir.
10. Genetik depresyonu yaratmaz, riski büyütür
Tek yumurta ikizlerinde bile sadece ~%50 örtüşme var. Yani genler kader değil, strese duyarlılık seviyesidir.
11. En önemli formül: gen × stres
Belirli bir gen, stresle birleşmediği sürece depresyon riskini artırmaz. Stres yoksa fark yok; yüksek stres varsa risk çok büyük olur. Çevre, biyolojiyi ateşler.
12. Çocukluk, ömürlük kırılganlığı şekillendirir
Erken yaşta ebeveyn kaybı, istikrarsızlık, güvensizlik gibi deneyimler ömür boyu depresyon riskini artırır. Çünkü çocukluk bize kontrol duygusu mu yoksa çaresizlik mi öğretir?
13. Depresyon, öğrenilmiş çaresizliktir
Kontrol edemediğin acılar yaşayınca beyin sonunda “yaptığım hiçbir şey fark yaratmıyor” sonucuna varır. Kaçış mümkün hale geldiğinde bile denemeyi bırakırsın.
14. Depresyon, içe dönmüş saldırganlıktır
Freud’dan gelen ama hâlâ güçlü bir bakış: Çözülemeyen öfke, suçluluk, pişmanlık dışarıya çıkamadığında içe döner ve kişiyi yok eder.
15. En büyük ve en zararlı yanılgı
“Kendine gel, toparlan artık.”
Sapolsky bunu yerle bir eder: Bunu bir diyabete ya da kansere sahip birine söylemezsiniz. Depresyon da aynı derecede biyolojiktir ama çok daha az şefkat görür.
Sonuç olarak
Depresyon tek bir şey değildir. Beyin kimyası, hormonlar, stres, erken yaşam deneyimleri ve bilişsel döngülerin kesiştiği bir hastalıktır. Bir parçayı kaçırırsan bütünü yanlış anlarsın.
Yasadiklarimiza, hikayemize ortsk olmak icin Günün 24 saati beni arayabilirsiniz...
Sabri kurul : 0530 466 66 44
Acamadigim telefonlara da sonradan geri donus yapiyorum...
Bu akşam “DÖRT MEVSİM” gelsin?
Cemal Süreya’nın bu güzel şiirini 24 yaşımdayken bestelemiştim, çocukluğumdan ,1970’lerin Ankara’sından hatırlıyorum babamın dostu
büyük şair Cemal Süreya’yı.
1994,
20 yıla yakın çekmecemde kalan bir bestemdi
2013 ik kayıdımız
ama dinlediğiniz kayıt bu şarkının şahane yorumcusu @serenadbagcan ile yıllar sonra
Aralık 2022,
konser kayıdımız, güzel yorum,
@vwarena
@fazilsayofficial #dörtmevsim #cemalsüreyaşiirleri
Ersin Arslan’ı, Ekrem Karakayı’ı kaybettiğimiz günlerde dahi dik bir duruş sergileyemediğiz için başımıza gelenleri her gün görüyorsunuz…
Sayın meslektaşlarım, çalıştığınız hastanelerde hâlâ güvende değilsiniz!
Umarım farkındasınız…
12 yıl olmuş…
Bu olay öncesinde kışkırtılmış hastalarla karşılaşmaya başladık. Poliklinik kapısında bağıran çağıran, poliklinikten çıkarken kapıyı çarpıp giden, doktora veya personele hakaret etmeyi bir üst��nlük sayan kitleleri görmeye başladık. Ve bu cahil kendini bilmez kitleleri örgütleyen bir sistemi de yaşamaya başladık.
Çok üzgünüm… #ersinarslan
Annemin antep fıstıklı pasta diye bize yedirmeye çalıştığı ıspanaklı pasta. Annemi bile çocuklarını kandıracak kadar üç kağıtçı yapan sistem bize neler yapmaz.
Yeni Araştırma:
Gül, portakal, limon, nane, okaliptüs, biberiye ve lavanta kokularından birini 6 ay boyunca her gece 2 saat koklatılan kişilerde hafızada % 226 artış olmuş.
Ezgi,
Karşıdan karşıya geçerken bir NATO askerinin çarpması sonucu felç kaldı.
(Mahkeme sürüyor)
Hayata tutundu.
Fizik tedavileri başladı.
Ona destek olabilir yanında olabiliriz.
990 bin ₺
Haydi canlarım!🙏
Hüseyin Aydındağ (babası)
Ziraat Bank.
TR24 0001 0001 8873 3026 9450 01
Memuriyetten taze istifalı bir hekim olarak devlet memurluğum süresince yaşamış olduğum buhranları, kısıtlamaları, halka cicili bicili gösterilen sağlık sisteminin, hekimleri savaşta tanka topa nasıl kılıçla karşı koymak zorunda bıraktığını anlatacağım.
• Renkli bir kişiliği vardı.. Erleriyle sigara içip sohbet eden, köylüyle ayran bölüşen, şekerli kahve içen, fal baktıran, gecelik entarisi giyen, bağdaş kuran sade bir vatandaştı. Yemek seçmez, sofraya gelen her yemeği yerdi. Karnıyarığı, kuru fasulyeyle pilavı,
Az önce #Malatya'da bir otopsi yaptım. Enkaz altında kalan crush ezilme yaralanması. Ev sahibi ağır hasarlı evin demirini 2-3 bine satıyor. Bu işi üstlenen ekipler var. Bu ekipte binaya girip demiri hurdayı topluyor. Bu defa olmamış tabi.
Sn. Osman Gökçek, benim babam bu konuşmayı yaptığı sırada, sizin babanız Fetö olimpiyatlarında Fetöyü övüyordu. Bana vatanseverlik öğretmeyin, üzülürsünüz. 🇹🇷
“Şu an biz doktor dövüyoruz”⁉️Sana değil, bize yazıkları olsun… Eğitimli, pırıl pırıl insanları şiddetten, cehaletten koruyamadığımız için. O ocu, bu bucu, şunun kreması az diye bölündüğümüz, maaarem gibileri anlayamayıp bir araya gelemediğimiz, gücümüzü heba ettiğimiz için… Çözeceğiz ama… Bir gün elbet çözeceğiz bu sorunu… Yine dövemeyeceksin!
Ama oğlu Kur-an'ı Kerim'leri toplattı !!!
Evet toplandı. Çünkü yabancılar tarafından değiştirildiği devlet tarafından fark edilince ne kadar Kuran-ı Kerim varsa hepsi toplatıldı. Düzeltildi. Mühür vuruldu ve tekrar iade edildi. O dönemki Kuran-ı Kerimlerde hala mühür vardır.
Malatya, Adıyaman, Gaziantep ve Hatay’dan çok soru geliyor, mevcut durumu kısaca özetleyeyim.
1-Bölgedeki hiçbir ilimizde, ilçemizde yüzlerce yıl bir daha 6 Şubat gibi bir deprem yaşanmayacak