1995'te Çin'in büyük bir derdi vardı.
Koca ülkede metrosu olan şehir sayısı 3'tü. Ülkede sadece 70 km uzunluğunda metro vardı.
O sırada New York, Londra, Paris, Moskova ve Tokyo'nun her birinin metro ağı 300 km'yi geçiyordu.
Çin’in bazı bölgelerine yeni metrolar yapılıyordu ama parayı kredi olarak Almanya veriyordu.
Almanlar parayı vermek için bu paranın %80'i Alman ekipmanına harcanacak diye bir şart koşuyordu.
Tren Alman. Sistem Alman. Haliyle fiyatı da Almanlar belirliyordu.
Dolayısıyla metro yapımının maliyetleri çok yüksekti.
1 km metronun maliyeti 100 milyon dolara kadar çıktı.
Almanya’dan Çin’e, Siemens’in ilk treni gemiyle 2 ayda gelecekti ancak açılışa yetişmiyordu.
Rus kargo uçağı kiraladılar. Metro vagonunu Almanya’dan uçakla getirdiler.
Mart 1995'te İspanya Kralı Çin'e geldi. Yanında 100'den fazla iş insanı, masada ise Shenyang bölgesinde yapılacak metro için İspanyol trenleri vardı.
Shenyang yönetiminin bu metrolara parası yetmedi. İş Çin Başbakanı Li Peng'e kadar çıktı.
Aralık 1995'te Pekin yeni metro alımlarını dondurdu. Gerekçe olarak çok pahalı, bütçeler kaldırmıyor denildi.
Aynı genelgede bir madde daha vardı.
Metro ekipmanı yerlileştirilecek denildi.
Tren fabrikaları baştan aşağı yenilendi. Sinyalden kapıya kadar parça parça yerli üretime geçildi.
Sonunda yerli oranı %90'a çıktı, metronun maliyeti yarıya indi.
2008'de 10 şehir, 835 km. 2012'de 17 şehir, 2.077 km. 2015'te 26 şehir, 3.618 km. 2019'da 40 şehir, 6.736 km. 2021'de 50 şehir, 9.207 km. 2022'de 10 bin km aşıldı. 2025'te 58 şehir, 13.068 km metro hattı olmuştu.
Sadece 2025 yılında 907 km yeni hat açıldı.
1995'te bütün ülke 70 km'ydi. Bugün Şanghay tek başına 1.042 km. Londra metrosu 402 km. New York 399 km. İstanbul metrosu 402,6 km uzunluğunda.
Shenzhen metrosu 2025'te 3,3 milyar yolcu taşıdı. Günde 9 milyon yolcu demek. Ülke genelinde ise yılda 33,4 milyar yolcu, günde 91 milyon yolcu taşındı.
Türkiye'nin nüfusu bile 85 milyon kişi civarında
Basit bir hesap yapınca son 5 yılda 5.098 km yeni hat açıldı.
Bu, günde 2,8 km yeni metro yapılıyor demek.
Yani Çinliler İstanbul'un bütün raylı ağını 5 aydan kısa sürede bir kez daha döşüyorlar.
2016-2025 arasında sadece raylı sistemlere 780 milyar dolar yatırım yaptılar.
Amerika ise aynı 17 yılda kent içi raylı ağ uzunluğunu 2.442 km'den 3.219 km'ye çıkardı. 17 yılda sadece %32 arttırabildiler.
Çin'in metro ağı ise 16 kat arttı.
Zamanında Çin metro vagonunu Almanya'dan uçakla getiriyordu.
2012'de Ankara metrosunun 324 araçlık ihalesine Çinli CSR girdi. Karşısında İspanyol CAF ve Koreli Hyundai Rotem vardı. Alman Siemens teklif bile vermedi çünkü kazanamayacağını biliyordu. İhaleyi Çinliler aldı.
Amerika Boston metrosuna bile Çinliler vagon satıyor.
Zamanında kredi vermek için %80'i Alman malı olacak diye şart koşulan adamlar da aynıydı, bugün dünyanın en uzun metro ağına sahip adamlar da aynı.