Dank u wel, voorzitter. De begroting Klimaat en Groene Groei. Dan gaat het primair om geld, heel veel geld, miljarden. Wat valt mij zoal op? Om maar even wat te noemen: de SDE++, de subsidies voor duurzame energie. Miljarden worden er voor uitgetrokken, en nu ook weer: een openstellingsbudget van 8 miljard euro per jaar. Als je alle verplichtingenbudgetten vanaf 2018 bij elkaar optelt, dan kom je inmiddels op ruim 58 miljard. Wat een geld! Maar ook specifiek voor windturbines op zee. Eind 2026 komt er een of andere routekaart. Dan lezen we: voor dit doel is 60 miljard euro vrijgemaakt. Nogmaals, wat een geld!
Terwijl er zo ongelofelijk veel geld naar klimaatbeleid gaat, is er behalve een noodfonds geen ene rooie cent voor het verlagen van de energierekening van huishoudens. Windturbines zijn blijkbaar belangrijker dan het wonen in een warm huis. Het zijn totaal verkeerde prioriteiten. Dat is gewoon schunnig, want ik kan u vertellen dat de mensen thuis op het moment helemaal niet zo bezig zijn met windturbines en dergelijke, maar zich grote zorgen maken. Zeker nu de winter voor de deur staat, vragen ze zich terecht af: hoe zit het nu met die stijgende energierekening? Kan ik de verwarming nog wel aanzetten en kan ik dat betalen? Of zit ik straks weg te kleumen in een koud huis? Dat is de keuze waar heel veel huishoudens nu voor staan, een keuze die ze eigenlijk helemaal niet horen te maken.
Voorzitter. De gasprijs gaat door het dak. Vorige week nog steeg de prijs boven de €2 per kuub. Een nieuw vast energiecontract voor één jaar is nu gemiddeld ruim €1.200 duurder dan in januari van dit jaar. De gevolgen zijn enorm. Ruim 500.000 huishoudens leefden al in energiearmoede. Althans, dat zijn oude cijfers van 2025, want inmiddels is de werkelijkheid nog veel en veel erger. Energieleveranciers zien namelijk een toename van verborgen energiearmoede. Dat zijn huishoudens die bewust in het donker en in de kou gaan zitten uit angst voor de enorme kosten en alle financiële ellende. Bijna 70% zet de verwarming lager dan ze zouden willen en een op de vier overweegt zelfs de kachel helemaal niet meer aan te zetten. Het is een soort uit zelfbescherming zelf opgelegde energiearmoede. Als je daarover nadenkt: dat is echt te triest voor woorden. Bovendien kan een te koud huis ook een te vochtig huis betekenen. Dat kan weer een schimmelend huis betekenen. Dat kan weer gezondheidsklachten betekenen. Oftewel, zo erg is het dus in de praktijk voor heel veel mensen: in de kou zitten en ziek worden, allemaal vanwege de onbetaalbare energierekening.
Dat gezegd hebbende herhaal ik toch maar even wat de minister hier nu precies op dit moment aan doet: niets. Geen ene rooie cent is ervoor beschikbaar. Niets, noppes, nada. Sterker nog, volgend jaar gaat de energiebelasting op gas gewoon verder omhoog. Het is dus bewust overheidsbeleid om gas nog duurder te maken dan het nu al is, terwijl de energiebelasting op gas sinds 2019 al ruim verdubbeld is en terwijl de Nederlanders, alleen op de Zweden na, het meest voor gas betalen van heel Europa. Hoe legt de minister dat uit? Waarom wordt eigenlijk over de energierekening, en dus ook over de stijgende energiebelasting, het hoge btw-tarief van 21% geheven, terwijl energie gewoon een basisbehoefte is? Hoe kan de minister dat blijven verdedigen?
Maar ja, voorzitter, hier blijft niet bij. We krijgen ook nog de verplichte bijmenging van groen gas. Het gevolg: nog hogere energielasten. Straks krijgen we ook nog de zogeheten “Timmermanstaks”, de CO₂-heffing voor huishoudens. Het gevolg: nog hogere energielasten. Het is en-en-en. Het gaat maar door. Het is een stapeling van klimaatheffingen. En als de exploderende netkosten niet het gevolg zijn van een klimaatheffing, dan zijn ze wel het gevolg van het klimaatbeleid, dat ook netcongestie veroorzaakt.
Dat het in Duitsland ’s winters donker is en soms dagenlang nauwelijks waait, weet ieder schoolkind. Waarom bouw je dan een stroomvoorziening die juist daarop vastloopt?
Charles Rotter legt de rekening van de Duitse Energiewende op tafel.
Op 24 oktober leverden hernieuwbare bronnen bijna 115% van het stroomverbruik. Gejuich: een record! Het bewijs dat de Energiewende werkt!
Een paar dagen later was de wind weg. Vier dagen lang bleef het aandeel hernieuwbaar steken op ongeveer 30%. De gemiddelde beursprijs lag negen keer zo hoog als op de recorddag. Toen werd het stil bij de jubelaars.
Dit was gewoon te voorzien. Toch sloot Duitsland zijn laatste drie kerncentrales. Hun gezamenlijke vermogen was ongeveer even groot als wat álle Duitse windturbines tijdens deze Dunkelflaute nog leverden.
Je schakelt betrouwbare centrales uit, zet het land vol windmolens en moet vervolgens terugvallen op kolen en gas. Bruinkool leverde die dagen zelfs meer stroom dan gas. Wat een vooruitgang.
En de batterijen die het allemaal moeten oplossen? Alle geïnstalleerde Duitse batterijopslag samen was goed voor ongeveer veertig minuten van de gemiddelde stroomvraag.
Veertig minuten. Daarna moet het nog steeds gaan waaien.
Dus betaal je voor wind en zon, voor de kolen- en gascentrales die daarnaast beschikbaar moeten blijven én voor de dure brandstof zodra je die centrales hard nodig hebt.
Wie heeft bedacht dat dit verstandig beleid is? En waarom gaan de beleidsmakers ermee door terwijl de gevolgen zo zichtbaar zijn?
Consumenten en bedrijven betalen voor deze bestuurlijke koppigheid. Zij krijgen geen juichbericht, maar een rekening.
Maastricht. Nederland in het klein. De bijeenkomst van IJAR en StandWithUs met dr. Eliyahu Sapir werd op het laatste moment afgeblazen. Een keiharde knieval voor antisemitische palliemidatie. Een universiteit die een Joodse docent niet veilig kan laten spreken, kan beter de deuren sluiten.
En dan de ranzige poging van het bestuur om de verantwoordelijkheid uit te smeren over ‘voor- en tegenstanders’. De UM zegt zelf dat pro-Pallie groepen de bijeenkomst wilden verhinderen. StandWithUs riep mensen op naar Maastricht te komen voor de lezing. Een spreker willen horen is niet hetzelfde als hem het zwijgen opleggen. En sinds wanneer staan mensen met Israëlische vlaggen, gezichtsbedekking, trommels en megafoons bijeenkomsten te verstoren? De universiteit maakt degenen die een bijeenkomst willen bijwonen medeverantwoordelijk voor de dreiging van lui die de boel wilden saboteren. Een abjecte slachtofferomkering.
Volgens StandWithUs ging het om twaalf studenten. Studenten die opnieuw ervaren dat hun rechten wijken zodra agressors druk zetten. Eerder werd Rawan Osmans lezing verstoord en moest Shabbos Kestenbaum uitwijken naar een geheime locatie. Hoe vaak moet dit gebeuren voordat het eeuwige ‘we betreuren het’ wordt herkend als het sneue bestuurlijke alibi dat het is?
En er was al beterschap beloofd. Na de verstoring van Osman erkende de UM zelf dat men anders had moeten handelen. Het bestuur kondigde strengere toegangscontroles, goede beveiliging en ingrijpen bij intimidatie, haatzaaien of geweld aan. Ruim een jaar later wordt niet de intimidatie gestopt, maar opnieuw een Joodse bijeenkomst afgeblazen. Zoveel zijn al de toezeggingen dus waard.
Het wrange is dat Sapir tijdens zijn lezing juist de institutionele tekortkomingen bij de bescherming van academische vrijheid en Joods studentenleven wilde bespreken. ‘De Universiteit Maastricht demonstreert hiermee exact de institutionele tekortkomingen die ik vanavond aan de kaak had willen stellen’, reageerde hij na de afgelasting. De universiteit leverde zelf het bewijs voor zijn betoog.
Dan de kameel in de bruine collegezaal: de Taskforce Antisemitismebestrijding. Rianne Letschert, voormalig bestuursvoorzitter van de UM en inmiddels D66-minister van Onderwijs, maakte er nota bene zelf deel van uit.
Het rapport ‘Gevangen in Vrijheden’ beschrijft hoe Joodse studenten worden geïntimideerd en uitgescholden, hoe zij hun Joodse identiteit verbergen en de campus mijden. De aanbevelingen zijn glashelder: kom publiekelijk voor Joodse studenten op, handhaaf tegen intimidatie, werk met politie en lokaal bestuur samen en regel vooraf voldoende beveiliging om annuleringen van Joodse bijeenkomsten te voorkomen. Letterlijk: zorg dat Joodse activiteiten doorgang kunnen vinden.
De UM doet nu dus precies wat de taskforce zegt dat voorkomen moet worden.
Nog grotesker: in april verdedigde Letschert als minister het rapport in de Tweede Kamer. Ze beloofde dat de aanbevelingen zouden worden opgevolgd. ‘Dat zijn we de Joodse gemeenschap schuldig. Daar kunt u mij op afrekenen’, verklaarde ze plechtig.
Nou, minister Letschert, hier is uw afrekening! Want wat is dit rapport eigenlijk waard? Wat is de betekenis van een taskforce, een Kamerdebat en al uw toezeggingen wanneer universiteiten vervolgens ongehinderd precies doen waartegen het rapport waarschuwt? We zien een peperduur circus van ‘kijk ons eens iets doen’, terwijl Joodse studenten en medewerkers hun vrijheid inleveren.
De UM bood lafjes een online alternatief aan. Dat is dus wat er van de beloofde inclusie overblijft: Joods leven mag, zolang het uit het zicht van de antisemitische palliemeute verdwijnt. Wat is de volgende stap? Een plekje achter een boekenkast waar Sapir voortaan online colleges kan geven? Een ‘achterzaal’ in de bibliotheek voor de Joodse professor?
Ondertussen staat de wereld op zijn kop: dit is óók de universiteit die een Gazaanse Hamasfanboys met open armen ontvangt. De keuze is helder. Waar hebben we dit toch eerder gezien?
Museum Amersfoort blaast op het laatste moment een tentoonstelling over het 300-jarig bestaan van de synagoge af. Laf en klap in gezicht van de Joodse gemeente.
Mijn suggestie aan @GemAmersfoort: trek de subsidie voor het museum in en stel hetzelfde bedrag eenmalig beschikbaar aan de Joodse Gemeente Amersfoort, zodat zij de tentoonstelling elders kan organiseren.
Een mooi gebaar en een krachtig signaal dat Joods erfgoed niet mag wijken voor intimidatie! 😡
@MuseumAmersfoort @CJO_NL
https://t.co/Auacfmngdu
‘Mijn’ Museum Amersfoort, tot voor kort Flehite.
Nieuwe naam, nieuwe koers, zei directeur Baltus in de krant.
Die nieuwe koers heeft een gezicht.
‘Verzet begint niet met grote woorden, maar met kleine daden’ (Remco Campert).
Ik zet geen stap meer over de drempel.
Als een tentoonstelling over Joodse geschiedenis in een museum geen doorgang meer kan vinden in Nederland is dat niet alleen triest, maar ook gevaarlijk. Dit raakt aan een steeds breder gedragen gevoel dat Joods leven uit het openbare leven wordt geduwd. Het is daarom van groot belang dat juist deze tentoonstelling alsnog doorgang kan vinden.
https://t.co/zhXkchMEXY
Franse “scholieren” plunderen, vernielen en verbranden omdat hun scholen "ondergefinancierd" zijn.
Frankrijk geeft per middelbare scholier 31,6% van het bbp per hoofd uit. EU-gemiddelde: 25,9%. Nederland: 24,4%.
De media zouden het echte probleem eens beter moeten benoemen.
Dit kabinet maakt zich werkelijk per dag meer belachelijk.
Let op: Het kabinet wil de bevoegdheid om het Nederlanderschap van terroristen af te pakken permanent maken.
Want: nationale veiligheid.
Maar nu komt het:
Hamas en Hezbollah vallen niet onder de lijst waarvoor deze bevoegdheid geldt.
Want: Den Haag kijkt niet alleen of een organisatie terroristisch is, maar óók of Nederlanders zich erbij aansluiten én of zij deelneemt aan een gewapend conflict volgens de criteria van deze regeling.
Goed dat @SGPnieuws hier vragen over stelde.
Dus we maken een antiterrorismemaatregel permanent en bouwen vervolgens Haagse voorwaarden in dat Hamas en Hezbollah erbuiten kunnen vallen.
Bizar.
https://t.co/x2XDTs1jfF
#Terrorisme #Hamas #Hezbollah #Nederlanderschap #TweedeKamer
Tot 10 Windturbines in Leusden, maar is dit niet eerder Amersfoort Zuid?
Afgelopen donderdag sprak Tom in bij de gemeente Leusden over de plannen voor windturbines. In zijn betoog ging hij in op voorzorg, technische aspecten en de mogelijke gezondheidsrisico’s. Maar hij waarschuwde ook voor de mogelijke omvang van de plannen: op basis van het beoogde opwekdoel zou het kunnen gaan om minstens 5 tot 8 windturbines van 200 tot 280 meter hoog.
Verschillende commissieleden leken dat moeilijk te geloven. Ook de ChristenUnie en SGP stelden mij hier kritisch vragen over. Ons antwoord: dit is geen wilde gok, maar een logische berekening op basis van het opwekdoel.
En toen kwam de commissievergadering erna. Daar werd de wethouder dezelfde vraag gesteld. Zijn antwoord schetste een nóg ingrijpender scenario: het zouden zelfs tot 10 windturbines kunnen worden. Dat komt mede doordat windturbines binnen een windpark elkaar beïnvloeden en daardoor niet allemaal optimaal wind kunnen opvangen.
Precies daarom vind ik het belangrijk dat onze inwoners weten wat deze plannen mogelijk betekenen. Amersfoort voor Vrijheid was aanwezig als vertegenwoordiger voor de belangen van de inwoners van Amersfoort.
Want er is iets wat in deze discussie niet vergeten mag worden: de dichtstbijzijnde woningen bij het zoekgebied liggen niet eens in Leusden, maar in Amersfoort Zuid.
De gevolgen van deze plannen houden niet op bij de gemeentegrens.
#amersfoort #amersfoortvoorvrijheid #Windturbines #Leusden
Bravo to the Mayor of Alkmaar. A handful of Israeli fans were barred from the Hapoel Be'er Sheva match today under the guise of "security risks," yet a mob waving signs (in Hebrew) reading "Go Hamas" was allowed right in.
Hamas is a designated terrorist organization in the Netherlands - the same group responsible for the October 7 atrocities against civilians, the deadliest day for Jews since the Holocaust.
Something is deeply broken in the Netherlands.
University debate: "The most vegan meal on earth is a grass-fed steak."
Vegan: "I'm sorry, I've read the motion three times. Is it a misprint?"
Anthropologist: "No."
Vegan: "You're going to stand in front of four hundred people and tell them a steak is vegan."
Anthropologist: "The most vegan. I'd like credit for the full claim."
Vegan: "It's a dead cow."
Anthropologist: "One. What did you have for lunch?"
Vegan: "A lentil and rice bowl. Nothing died for it."
Anthropologist: "It came off a ploughed field. Mice, voles, ground nests, every insect in it, cleared out several times a year by a machine the width of this stage. One bullock feeds a person for twelve months. I'm on one death. You lost count at the starter."
Vegan: "Those are accidents."
Anthropologist: "I'll let the voles know it wasn't personal."
Vegan: "Fine. The planet. Cattle take up enormous amounts of land."
Anthropologist: "Hill, rain and grass. Land no plough can touch. He eats what grew there by itself and nobody has to clear a thing. Your lentils needed the field emptied first."
Vegan: "We could rewild it."
Anthropologist: "With what?"
Vegan: "...Grazing animals."
Anthropologist: "I've brought some."
Vegan: "This is absurd. Humans can get everything they need from plants."
Anthropologist: "There's a lawn outside. Help yourself."
Vegan: "We can't digest grass."
Anthropologist: "He can. Four stomachs and a vat of bacteria. He's the only system on earth that gets everything out of a plant, and he hands it over as protein, iron and the B12 you're taking as a tablet."
Vegan: "So your argument is that the cow is vegan."
Anthropologist: "Strictly. Never touched meat in his life. I'm simply eating a plant-based diet that's been finished properly."
Vegan: "You cannot call that vegan."
Anthropologist: "Fewest deaths, no plough, no supplements. If you've a better word for what you were after, I'll use it."
Moderator: "Time."
Vegan: "I'd like the motion read out again."
Moderator: "It's still not a misprint."
Ook Ede is een #weigergemeente, maar niet doordat het asielopvang weigert... 😎👇🏻
#Ede is de eerste plaats die de plannen om vervuilende bedrijfswagens vanaf 2030 uit het centrum te weren, definitief de prullenbak ingooit.
„Het komt erop neer dat de verwachte verbeteringen van luchtkwaliteit en geluidsoverlast, maar heel beperkt zijn. Die wegen eigenlijk niet op tegen de grote investeringen die gevraagd zouden worden van ons als gemeente, maar ook van de ondernemers.”
#GezondVerstand 👊🏻
@amersfoortvrij Zottigheid. Totaal zinloos om op CO2 te besparen. Als we er op vooruit zouden gaan, zouden mensen er vanzelf voor kiezen. Hier dwang voor nodig. Terwijl het niets uithaalt. De klimaatverandering gaat gewoon door. Slecht plan.
@MinPres Rob Jetten,
Ik vind uw tekst ronduit stuitend. Niet omdat u politiek verantwoord rouwende families noemt
Stuitend, omdat u opnieuw een verhaal schrijft waarin een essentieel deel van de werkelijkheid simpelweg ontbreekt!!!
Werkelijk stuitend!
U schrijft dat op 7 oktober bijna 1.200 mensen „om het leven kwamen”.
Nee!!! Zij werden vermoord afgeslacht. Bewust. Tijdens een geplande terreuraanval van Hamas en andere Palestijnse terreurgroepen.
En dan over de gegijzelden. U schrijft dat er meer dan 250 mensen werden gegijzeld. Maar daarna stopt het verhaal.
Van de 251 mensen die naar Gaza werden ontvoerd, kwamen er uiteindelijk 87 dood terug!!
Van hen werden 41 tijdens hun gevangenschap door Gazanen vermoord, afgeslacht.
Ook dat zijn slachtoffers van deze oorlog. Waarom laat u dat weg?
Waarom?
Stuitend!
Ook schrijft u dat tienduizenden „onschuldige Palestijnen” door het Israëlische leger zijn gedood.
Maar waarom vertelt u daar ook al niet het hele verhaal bij?
Waarom noemt u de Hamas- en PIJ-terroristen niet die in deze oorlog zijn gedood?
Waarom noemt u de Palestijnen niet die door hun eigen mislukte circa 12% raketten zijn omgekomen?
Waarom noemt u de Palestijnen niet die door Hamas zelf zijn geëxecuteerd, bijvoorbeeld omdat zij van samenwerking met Israël werden beschuldigd?
Waarom noemt u niet dat ook duizenden BURGER Gazanen aan de pogrom van 7 oktober hebben deelgenomen?
En waarom geen woord over de Israëlische burgers, militairen, politieagenten, Shin Bet-medewerkers en andere veiligheidsmensen die sindsdien zijn gesneuveld terwijl zij hun land en hun bevolking verdedigden?
De doden door raketten uit Iran, Libanon en Jemen
De officiële Israëlische cijfers die Zondag op de officiële herinneringsdag werden gepubliceerd?
De cijfers staan hieronder.
1.318 Israëlische veiligheidsmensen zijn sinds 7 oktober gesneuveld.
Daaronder:
1.153 IDF-militairen, inclusief 43 leden van lokale beveiligingsteams
116 politieagenten
11 medewerkers van de gevangenisdienst
9 Shin Bet-medewerkers
5 medewerkers van brandweer en reddingsdiensten
24 mensen die later aan hun tijdens de oorlog opgelopen verwondingen zijn overleden
Daarnaast zijn 1.029 Israëlische burgers door terroristische aanslagen vermoord.
Daarvan:
778 op 7 oktober zelf
251 tijdens de daaropvolgende gevechten en aanslagen
63 kinderen en jongeren onder de 18 jaar
88 buitenlandse staatsburgers
Totaal: ongeveer 2.347 Israëlische burgers en veiligheidsmensen die sinds 7 oktober zijn omgekomen.
En dan zijn er nog ongeveer 30.000 gewonde militairen en veiligheidsmensen die bij de Israëlische revalidatieafdeling zijn opgenomen.
Bij 63% van hen spelen psychische klachten en PTSS.
Daarachter staan meer dan 7.150 nabestaanden die sinds 7 oktober aan de kring van slachtoffers zijn toegevoegd:
2.143 ouders die een kind verloren,
355 weduwen,
880 wezen en
3.772 broers en zussen.
Dit zijn geen „cijfers”. Dit zijn mensen. Gezinnen. Levens die voorgoed zijn verwoest door Palestijnen en moordzuchtige moslims.
En u kiest ervoor om in uw verhaal vooral één kant van het leed te benoemen.
Onwaardig voor iemand die zich als premier van Nederland presenteert.
Laten we een ding vooral niet vergeten:
Deze oorlog begon niet toen Israël terugvocht.
Hij begon op 7 oktober 2023, met een pogrom. Met massamoord, verkrachting, ontvoering, marteling en het levend verbranden van mensen.
Gaza begon deze oorlog. Hamas en zijn bondgenoten hielden de gijzelaars vast. Hamas en andere terreurgroepen bleven raketten afvuren en gebruikten hun eigen bevolking als menselijk schild.
Dat maakt ieder onschuldig Palestijns slachtoffer niet minder tragisch maar het zijn wel feiten.
U reduceert de geschiedenis tot:
Gedood door IDF!
Dat is geen volledig verhaal!
Als je vrede wilt, moet je beginnen met de hele waarheid. Niet alleen het wat u politiek het beste uitkomt.
U slaagt erin om de pijn voor ons op deze dag te vergroten door uw stuutende woorden!
Er wordt niemand gedemoniseerd.
Er wordt een uitzondering teruggedraaid.
De azan is geen kerkklok. Een klok is een instrument, eeuwenlang ook seculier gebruikt: tijd, alarm, rouw, feest. De versterkte gebedsoproep is een gesproken geloofsbelijdenis, in het Arabisch, meerdere keren per dag over woonwijken: Allah is de grootste, er is geen god dan Allah, Mohammed is zijn gezant.
Bidden mag.
Een moskee openen mag.
Wat niet vanzelfsprekend is, is het recht om de buurt vijf keer per dag akoestisch te claimen. Gemeenten mogen kerkklokken al beperken in duur en volume. Gelijke behandeling is dus niet 'ook de azan overal toestaan', maar 'niemand krijgt een megafoon in de openbare ruimte cadeau'.
Ook de iftar-lijn klopt niet. De politie stopt per 1 januari 2027 met het zelf organiseren van publieke religieuze vieringen voor buitenstaanders. Dat geldt voor iftar, Kerst én Chanoeka. Interne bijeenkomsten voor eigen personeel blijven toegestaan, agenten mogen vieringen van anderen nog bijwonen. Reden: neutraliteit van de overheid, niet een verbod op vastenbreken. Dat een moslim dat thuis of in de moskee doet, staat nergens ter discussie.
Demonisering zou zijn: moslims hun geloof afnemen. Hier gebeurt het omgekeerde van wat Petra beweert. Jarenlang kreeg één religie in de publieke ruimte een voorkeurspositie die andere niet hebben.
Die positie beëindigen is geen haat, het is het einde van een uitzondering.
Nog even over de grillige aanbodzijde van wind en zonne-energie. Ik heb de dagcijfers van 2024 en 2025 op een rij gezet in een jaarklok, een grafiek die op dagbasis onze opwek en verbruik weergeeft.
Het beeld is ontnuchterend.
Wind leverde op 6 november 2024 gemiddeld 134 MW. Op 18 december was dat 9.232 MW. Een factor 70 verschil, binnen zes weken. Zon en wind samen schommelden dat jaar tussen 0,7 en 11,5 GW per dag.
Op 50 dagen in 2024 leverden zon en wind samen minder stroom dan alleen de industrie verbruikt. Op 24 dagen was het niet eens genoeg voor alle huishoudens. De langste reeks: 13 dagen achter elkaar.
Dat gat vult zich door gas, kolen en import. We bouwen dus eigenlijk twee systemen: een weersafhankelijk systeem en een volledig regelbare back-up die er toch moet staan. We investeren twee keer en hebben dus dubbele netkosten.
Kijk dan naar Borssele. 485 MW, dag in dag uit, zonder CO2. 3,8 TWh in 2025. Ja, ook Borssele gaat weleens uit: gepland onderhoud in het voorjaar, maanden vooraf bekend. Dat is een heel ander soort onzekerheid dan windstilte in november.
En het raakt direct aan de netkosten. 1 GW kernenergie levert zo'n 8 TWh per jaar via een aansluiting van 1 GW. Voor dezelfde stroom uit zon heb je ruim 8 GWp nodig, en het net moet die middagpiek aankunnen. Dat is precies waar het verzwaringsgeld heen gaat.
Het punt is niet zon en wind of kernenergie. Het punt is de mix. Met bijna de helft weersafhankelijk aanbod heb je een stabiele ruggengraat nodig. Nu is dat gas. Dat kan schoner en voorspelbaarder, met kernenergie als baseload.
Vraag vlak, aanbod grillig, net duur. Wie de netkosten wil beteugelen, moet niet alleen naar kabels kijken maar naar de mix. Meer stabiele baseload, minder afhankelijk van het weer.
Grafiek: dagproductie wind, zon en kernenergie vs verbruik huishoudens en industrie, 2024 en 2025.
Bronnen: CBS, ENTSO-E/Energy-Charts.