Top Tweets for #Fenqil

ብሉይ ሕልሚ ኢትዮጵያን ዘይጽዓድ ኒሕ ኤርትራ ንልኡላውነትን ክፍሊ ምርምርን ሓበሬታን ሚ/ጉ/ወጻኢ ኣብዚ ቅንያት’ዚ፡ መጣቓዕቲን ኣጫፈርትን ካብ ዘስፍሩዎ ጽሑፋት መርበብ ሓበሬታ ብመራሕቲ ኢትዮጵያን ሞግዚቶምን እናተደግመን እናተጋውሐን ዝዋናጨፍ ዘሎ ሓተታታትን ርእይቶታትን ናይ ሓይሊ ምልክት ዘይኮነስ ናይ ዓቕሊ ጽበት ጫውጫውታ እዩ። እቲ ፖለቲካዊ ትካል፡ ንነዊሕ ግዜ ተቛጺሩ ዝጸንሐ ሕልምታት ምስ እዋናዊ ሓቅታት ከሰማምዕ ክብል ዝፍጠር ፋሕተርተር እዩ ከኣ እናተጋህደ ዝወጽእ ዘሎ። ኢትዮጵያ፡ ን75 ዓመታት ዝኣክል ቀይሕ ባሕሪ ንምውናን ዝነበራ ጻዕርታትን፡ ኣብዚ ዞባ ሰላም ዝዘርግ ፖሊሲታት ከም ዘይተኸተለትን፡ ኣዕናውን ደምሳስን ዝበለቶ ገዚፍ ወተሃደራዊ ወፈራታት ከም ዘየካየደትን ብሰንኪ ዝተጠቕመትሉ ሜላታት ድማ ማእለያ ዘይብሉ ህዝቢ ከም ዘይጸነተን፡ በዚ ሕጂ ተርእዮ ዘላ ናይ ዓቕሊ ጽበት ፋሕተርተር፡ ብዛዕባ መሰላት ኣፍደገ ባሕሪን ብዛዕባ ዓለም ለኻዊ ሕግታትን ዘለዋ ቄናን ርድኢት ጎሊሑ ከም ዝወጽእ ገይሩዎ ኣሎ። ካድረታት ሰልፊ ብልጽግና ኣብዚ መወዳእታ ቅንያት ብተደጋጋሚ ዘርእይዎ ዘለዉ ተዋስኦታት ድማ ናይዚ መርኣያ እዩ። እዚ ብዝተዋደደን ስሩዕ ኣገባብን ብተኸታታሊ ዝፍኖ ዘሎ ሓተታን ጸብጻባትን፡ ኢትዮጵያ ቅቡል ዝኾነ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ብጽሒት ከም ዘለዋ ንምምሳል ዝግበር ጻውዒት እዩ። የግዳስ እዚ ጸጥታ ንምውሓስ እባ፡ ብምኽንያት ቁጠባዊ ኣገዳስነት እባ፡ እናተባህለ ብዝተመርጹ ቃላት ‘ልኡላዊ’ ኣፍደገ ባሕሪ ንምውናን ዝግበር ጻውዒት ሕጋዊ መሰረት የብሉን። ዘቕርቡዎ ምኽንያት ኮነ ተባሂሉ ዘይገሃስ መሰል ልኡላውነት፡ ቻርተር ሕብረት ኣፍሪቃን ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ዝጠልቦ ሕንጻጻት ግዝኣታዊ ክብሪ ሃገራትን መሰረታዊ ጭብጥታትን ዝጐሰየ እዩ። ሕጋዊ ልምዓታዊ መደባት ምስ ጎበጣ ተወሳኺ መሬት ዘራኽብ የብሉን። ነዚ ሕጋዊ ዝገብር ዞባዊ ይኹን ዓለም ለኻዊ መቓን ከኣ የለን። ጸጥታ ንምውሓስ፡ ምርግጋእ ንምፍጣርን ብምኽንያት ቁጠባዊ ኣገዳስነትን ከምኡ’ውን ‘ብቕርበትን’ ዝኣመሰሉ ምስምሳት፡ ብክልተኣዊ ክረአ ዘለዎ ጉዳይ ናብ ኣስገዳድ ድርኺት ንምምዕባሉ ዝግበር ፈተነ እዩ። እዚ ጌጋ ጥራይ ኣይኮነን። ብቐንዱ ሓደገኛ እዩ። ንቡር ዶባትን ዝጸንሐ ልኡላዊ ስርዓታትን ብምጥሓስ “ልኡላዊ ኣፍደገ” ንምውናን ከም ጉልባብ ዝተጠቕሙሉ ናይ ጸጥታ ምኽንያት ደይ መደይ ኢልካ ዝተነድቀ ሓድሽ መንነት፡ ቀንዲ ሕመረት ናይዚ ወፈራታት ሓሶት እዩ። ብሽም ኣገዳስነት ዞባዊ ጸጥታ ነዚ ዕላማታት እዚ እናኣቀባበሉ ዓለም ለኻዊ ሕጊ ፈጺሙ ዝነጽጎን ልኡላዊት ሃገር ዘይትቕበሎን ነገር ፍሉይ ፍወሳ ተገይሩሉ ከም ንቡር ተቐባልነት ክረክብ እያ ኢትዮጵያ ትጽዕር ዘላ። ሰልፊ ብልጽግና ካብቲ ዝዝርግሖ ዓጀውጀው ጠሪሱ ዘይዝክሮ ሓቅነታት ኣሎ። ብወዝቢ ዘይኮነስ ኮነ ኢሉ እዩ ዝሰግሮ። ኤርትራ ኣብ ገማግም ባሕራ ልኡላዊ መሰል ከም ዘለዋ፡ ብዛዕባ ዓለም ለኻዊ ኣፍልጦ ዘለዎ ዶባታ፡ ኮምሽን ዶብ ክልቲአን ሃገራት ኣብ 2002 ብዛዕባ ባድመን ከባቢኣን ኣብ ዝነበረ ክርክር ዝሃቦ ቀያዲ ውሳነ፡ ኢትዮጵያ ንውዕል ኣልጀርስን ዓለም ለኻዊ ሕግን ብምንጻግ ንልኡላዊ መሬት ኤርትራ ን18 ዓመታት ጎቢጣ ምሓዛ ፈጺሞም ዘይለዓሉ እዮም። ቈላሕታ ዝስሕቡ ዝተጋነኑ ስግኣታት፡ ሽፍትነት ባሕሪ፡ ሓደጋ ሽቦታት መራኸቢ ከርሲ ባሕሪ ከም ምስምስ እናኣቕረቡ ኢትዮጵያ ናይዚ ዞባ ጸጥታ ምንቅስቓስ ንግዲ ምእንቲ ከተውሕስ ህልውናኣ ኣብ ማያት ባሕሪ ክረጋገጽን ልኡላዊ ኣፍደገ ቀይሕ ባሕሪ ክትውንን እያ ትጽውዕ ዘላ። ጸጥታዊ ስግኣት ከም ኣጽዋር ተጠቒምካ ጎበጣ ግዝኣታት ምክያድ ሓድሽ ሜላ ኣይኮነን። ብቐዳምነት ኣብ ገማግም ባሕሪ ዝተደኰና ሃገራት እየን ሓላፍነት ምሕደራን ምርግጋጽ ጸጥታን ገማግም ዘለወን። ኢትዮጵያ ወደብ ኣልቦ ዕጽውቲ ሃገር ከም ምዃና ኣብቲ ልኡላዊ ግዝኣት ማያት ኤርትራ ከተመሓድር ኣይትኽእልን። እዚ ዝቐርብ ስግኣታት ንዞባዊ ምትሕግጋዛት ዝጽውዕ ዘይኮነስ ናይ ኢትዮጵያ ዘይሕጋዊ ዕላማ ንኸሐይል ተባሂሉ ዝቕርብ ዘሎ እዩ። ደገፍቲ ናይዚ ሓሳብ እዚ “ኢትዮጵያ ዞባዊ ንግዲ ምእንቲ ክትሕሉ” ኣብ ገማግም ኤርትራ ቀዋሚ ግዝኣት ባሕሪ ክትውንን ከም ዘለዋ ክገልጹ ከለዉ፡ ብግልባጡ ናይ ኤርትራ ልኡላውነት ጠሪሱ ክድምሰስ ከም ዘለዎ እዩ ዝገልጽ። ብመሰረት ዓለም ለኻዊ ሕጊ ኣፍ ደገ ባሕሪ ዘይብላ ዕጽውቲ ሃገር ብመሰጋገሪ ሃገራት ኣቢላ፡ መሰል ተጠቃምነት ኣፍደገ ባሕሪ ክትረክብ ትኽእል እያ። እዚ መሰል እዚ ግና ምስ ሃገራት ገማግም ብዝግበር ናይ ሓባር ስምምዕን ውዕልን እዩ ዝፍጸም እምበር ልኡላውነት ዘረክብ ኣይኮነን። ኣብታ ኣአንጋዲት ሃገር ወተሃደራዊ መዓስከራት ክኽፈት ወይ ቀዋሚ ናይ ጸጥታ ሓይሊ ክትከል ወይ ስልጣን ክመሓላለፍ ኣይፈቅድን። መሰል ተጠቃምነት ጥራይ ምኽንያት ተገይሩ ነቲ ዝድለ ናይ ስምምዕ መለክዒታት ኣብ ግምት ዘየእተወ በይናዊ ስጉምቲ ንመንፈስን ፊደላት ሕግን ዝግህስ እዩ። ብዓለም ለኸ ፍሉጥ ዝኾነ ልኡላዊ ዶባት ኤርትራ ናይ ብሕታን ንእኣን ጥራይ ዝምልክት ብማንም ዘይትንከፍ እዩ። ብሸለልታ ይኹን ብድርኺት፡ ነዚ ሓቅታት ማያት ኤርትራ ናብ ረብሓ ኢትዮጵያ ንምቕያር ዝግበር ፈተነ፡ ናብ ልኡላውነት ኤርትራ ዘቕነዐ ቀጥታዊ ተጻብኦ ኮይኑ፡ ኣብ ዞባዊ ምሕደራ ማያት ባሕሪ ሓደገኛ ኣብነት ከስዕብ ዝኽእል እዩ። ናብ ባሕሪ ንምብጻሕ ኢትዮጵያ እተቕርቦ ምስምስ “ዞባዊ ግዴታ” ንጸጥታ ወይ ንምርግጋእ ዝምልከት እውን ኣይኮነን። ነቲ ንቡር ኮይኑ ዝጸንሐ ዞባዊ ስርዓታት ከም ብሓድሽ ካልእ ቅርጺ ብምትሓዝን፡ ንዓለም ለኻዊ ሕግታት ካልእ ትርጉም ብምሃብን፡ ህርፋን ጂኦፖለቲካ ትምኒታት ንምትግባር ብታሪኽን ብውዕላትን ዝተቐየደ ልኡላዊ መሰላት ጎረባብታ ንምግሃስ ዝፍተን እቲ ቀንዲ ሕመረት ናይዚ ምኽንያት’ዚ እዩ። ምምሕዳር ኣዲሳበባ ነቲ ክልተኣዊ ጉዳይ ከም ናይ ሓባር ረብሓ ብምምሳልን ዕላማታታ “ዞባዊ ግዴታ” ንምፍጻም ከም ዝኾነን ሓቅታት ሸፋፊንካ ዓለም ለኻዊ ኣፍልጦ ዘለዎ ልኡላውነት ኤርትራ ብበይናዊ ናይ ምስፍሕፋሕ መደባት ንምቕያር እዩ ዝሓስብ። ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝተገልጸ፡ ወደብ ዘይብላ ዕጽውቲ ሃገር ኣፍ ደገ ባሕሪ ንክትረክብ ምስ ገማግም ባሕሪ ዘለዋ ጎረቤት ሃገር ብዝካየድ ልዝብን ብዝግበር ሓባራዊ ስምምዕን ጥራይ ምዃኑ ዓለም ለኻዊ ሕጊ ብንጹርን ብዘየወላውልን ይገልጽ። ብናይ ሓይሊ ፖለቲካ ወይ ብታህዲድ ልኡላውነት ክሰዓር ኣይክእልን። ብዘይ ፍቓድ ኤርትራ “ልኡላዊ መመሓላላፊ” መሰል ወደብ ወይ ፍሉይ ዞባ ንምውናን ዝግበር ፈተነ፡ ነቲ ኣብ ቻርተር ሕቡራት ሃገራት ዓንቀጽ 2 (4) ዝሰፈረ ኣንጻር ግዝኣታዊ ሓድነት ካልእ ሃገር ሓይሊ ምጥቃም ዝኽልክል፡ ድሕሪ ግልግል ውግእ ‘ኣብ ኢድካ ዘሎ ኣብ ኢድካ ይጽናሕ’ (uti possidetis) መትከል ምግሃስ ማለት እዩ። ብተወሳኺ ኢትዮጵያ ዕላማታታ ናይ ሓባር ረብሓ ዝህብ ስትራተጂያዊ ኣገዳስነት ዘለዎ ከም ዝኾነን፡ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ዘይምርግጋእን ሽፍትነት ባሕርን ከም ዘሎን፡ ኣብ የመን ዝተወለዐ ግጭት ከም ምኽንያት ኣገጣጢማ ብሽም ዞባዊ ጸጥታ ብሕታዊ ዋንነት ንምእዋጅን እተካይዶ ጠቐነታት ሓደገኛ እዩ። ሕጋዊ መሰልን ልኡላውነት ኤርትራን ንጎድኒ ብምጕሳይ፡ ኢትዮጵያ ዕላማ ጎበጣኣ ምኽንያታዊ ንምግባር ታሪኻዊ መረረን ጸጥታዊ ስክፍታን ከም ዘለዋ እትደጋግሞ ታክቲክ ናይ ወጻኢ ፖሊሲ እዩ። ኣብ ዝተዛብዐ ስነ ኣእምሮ ዝመላለስ ምውናን ማያት ባሕሪ ከም ዕላማ ጥራይ ዘይኮነስ ከም ትዕድልቲ ገይሩ ዝኣምን ካልእ ዝተኸወለ ድልየት ኣሎ። ኣብ ሃጸያዊ ቤተ መንግስቲ ጀሚሩ ናብ ሰልፊ ብልጽግና ሰጊሩ ዘሎ ኣብ ኣእምሮ ሰሪጹ ንኣርካናት ኢትዮጵያ ብናፍቖት ቀይሕ ባሕሪ ኣዐንዚዙ ይርከብ። መበቈል ናይዚ ናፍቖት እዚ ከኣ፡ ሕጊ ወይ ጂኦግራፊ ኣይኮነን። ኢትዮጵያ ኣፍደገ ባሕሪ ክትረክብ ‘ቅኑዕ’ ከም ዝኾነ፡ ነዚ ዝቃወም ከኣ ‘ዘይፍትሓዊ’ ከም ዝኾነ ዝኣምን ኣብ ጽውጽዋያዊ ፖለቲካ ዝተሰረተ ድርቅና እዩ። ካድረታት ሰልፊ ብልጽግና፡ ነቲ ካብ ቀደም ኣትሒዙ ዝጸንሐ ሃተፍተፍ ሕልምታት ቀትሪ ከም ሓድሽ እናደጋገሙ፡ ብዛዕባ “ውህደት”፡ “ናይ ሓባር ጸጥታ” ወይ “ቁጠባዊ ኣገዳስነት” ክደጋግሙ ይስምዑ ኣለዉ። እዚ እውን ሓድሽ ነገር ኣይኮነን። ናይ ካልእ ልኡላውነት ኣብ ግምት ዘየእቱ ዘየባትኽ ትምኒት ኣፍ ደገ ባሕሪ እዩ። ብዘይካ’ቲ ዓለም ለኻዊ ኣፍልጦ ዘይተዋህቦ ኣብ ግዜ ፈደረሽንን ስዒቡ ድማ ግዜ ጎበጣን ኢትዮጵያ ሕጋዊ ዝኾነ ኣፍ ደገ ባሕሪ ኣጥርያ ኣይትፈልጥን። ዓለም ለኻዊ ሕጊ ብምጥሓሳን ድልየት ህዝቢ ኤርትራ ብምግሃሳን፡ ኢትዮጵያ ንዓሰርተታት ዓመታት ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዋንነት ዘለዋ ይመስላ ነይሩ። ናይዚ መቐጸልታ ዝኾነ ታሪኻዊ ሰልበጣ ድማ እዩ ኣብዚ እዋን እዚ ብተደጋጋሚ “መሰል” ኣፍ ደገ ባሕሪ ከም ዘለዋ ዝስማዕ ዘሎ። ገማግም ባሕሪ ዋንነት ናይ ወናኒት ማያዊ ግዝኣት ዝኾነት ሃገር ከም ዝኾነን ኣፍደገ ባሕሪ ዘይብለን ሃገራት ብታህዲድ ወይ ብሓይሊ ወይ ብፈኸራ ዘይኮነስ ብናይ ሓባር ስምምዕ ተጠቀምቲ ክኾና ከም ዝኽእላ ዓለም ለኻዊ ሕጊ ብንጹር ኣስፊሩዎ ኣሎ። ኢትዮጵያ ከኣ ነቲ ናይ ጎበጣ ዘበን ዳግማይ ከሊሳ ብጽሒት ከም ዘለዋ ምፍታና ዘምጸኦ ሓድሽ ነገር የለን። ኤርትራ በይና እያ ሕጋዊትን ልኡላዊት ወናኒት ገማግም ባሕራን። እተን ዓመታት ዘይሕጋዊ ጎበጣ እየን እምበኣር፡ ከም ድሕረ ባይታ ናይዚ ኩሉ ሰልፊ ብልጽግና ዘስመዖ ቀጻሊ ቄናን ናይ ክሕደት መደረታት። ይቕጽል…