Babil'in Zengini

Finansal Okuryazarlık ve Değerli Bilgiler

[Babil'in Zengini @kaanustareal]

"Hepsi aynı oyunun bir parçası"
Charlie Munger anlatıyor:

[Babil'in Zengini @kaanustareal]

Çin gerçekten kurnaz bir ülke. Bilgi almak için denemeyeceği yol yok. Financial Times bunla ilgili ilginç bir haber yayınladı.

ABD hükümeti, Nvidia CEO’su Jensen Huang’ın Çin adına casusluk yapmaktan şüphelenilen bir kadınla romantik ilişki yaşadığına inanıyor.

▬ İddia, bu yıl ABD yetkililerinin hazırladığı bir memoya dayanıyor. Memo yayımlanmadı, içeriği isimsiz yetkililerden aktarıldı.
▬ Kadın, Nvidia’nın müşterisi Singapur merkezli Megaspeed’de yönetici. ABD istihbaratı onun Çin Devlet Güvenlik Bakanlığı tarafından devşirildiğini değerlendiriyor.
▬ Kimseye suçlama yöneltilmedi, resmî bir tespit yok.
▬ Nvidia memo hakkında yorum yapmadı. Şirket, Huang’ın yılda binlerce müşteri yöneticisiyle görüştüğünü ve Megaspeed ile ilişkisinin olağan olduğunu söylüyor. Huang da 29 Ekim’de Bloomberg’e benzer konuştu.

Bu yorumlara rağmen Jensen Huang'ın bu kadınla çok yakın fotoğrafları mevcut.
Yine de kanıtlanmış bir suç yok, bir istihbarat değerlendirmesi var.

Piyasanın ilk tepkisi Pazartesi açılışta görülecek. Nvidia Cuma günü hisse başına 186,64 dolardan kapattı ve 17 Kasım’da 3. çeyrek bilançosunu açıklayacak...

[The Spectator Index @spectatorindex]

BREAKING: The US government believes NVIDIA chief Jensen Huang had a 'romantic relationship with alleged Chinese spy', according to Financial Times report.

[Babil'in Zengini @kaanustareal]

@borsadabibasina Çin ile rekabet varken bu kadar geri çekilmesine izin vereceklerini sanmıyorum.

[Babil'in Zengini @kaanustareal]

Yine 2022'den itibaren Bileşik Grafiği, küçük dediğimiz farklar zamanla büyük bir makas oluşturuyor;

[Babil'in Zengini @kaanustareal]

2022'den İtibaren TÜİK vs İTO Yıllık Enflasyon

[Babil'in Zengini @kaanustareal]

2022'den İtibaren TÜİK vs İTO Yıllık Enflasyon

[Babil'in Zengini @kaanustareal]

Rekabet Kurumu, Google’ın yapay zekâ özetlerine soruşturma açtı. Ve geçici tedbir koydu.

Konu şu: Google’da bir şey arıyorsunuz. Sayfanın en üstünde yapay zekâ cevabı çıkıyor. Cevap haber sitelerinin yazdıklarından derlenmiş. Siz de cevabı okuyup çıkıyorsunuz. Haber sitesine hiç girmiyorsunuz.

Yani haberi yazan emek harcıyor, Google özetliyor, trafik Google’da kalıyor.

Haber siteleri bu yüzden hem okuyucu hem reklam geliri kaybedebilir. Soruşturmanın ana sorusu da bu: Google, hâkim durumunu kötüye mi kullanıyor?

Tedbir ne diyor?

▬ Google, haber sitelerini yapay zekâ sistemlerine katılmaya zorlayamayacak.
▬ Katılmak istemeyen site, normal arama sonuçlarındaki görünürlüğünü kaybetmeyecek.
▬ Google, içeriğin ekonomik değerini yansıtan, ayrımcılık içermeyen şartlar sunmak zorunda.
Yani eskiden seçenek şuydu: içeriğini ver ya da aramada görünmez ol. Şimdi seçim yayıncıda.
Bu arada Türkiye bu konuda yalnız değil. İngiltere’de rekabet otoritesi haziranda benzer bir kural getirdi. Yayıncılar, içeriklerinin Google’ın yapay zekâ özelliklerinde kullanılmasını reddedebiliyor. Haberde “dünyada ilk” diye geçiyordu. Şimdi sıra Türkiye’de.

Ama kritik bir detay var: tedbirin süresi ve yaptırımı açıklanmadı. Google’ın sistemini nasıl değiştireceği de kendisine bırakılmış. Asıl karar soruşturma bitince çıkacak.

Mesele aslında şu: Arama motoru eskiden size bir kapı gösteriyordu. Şimdi kapının arkasındaki cevabı kendisi veriyor. Kapıyı yapanlara ne ödeneceği de bu yüzden önemli hale geldi...

[Babil'in Zengini @kaanustareal]

@cummbaba @taylanbilgic @bigchefscafe Net kâr artıdan eksiye düşmüş ben herhangi bir artış göremedim.

[Babil'in Zengini @kaanustareal]

@borsadabibasina Bunun analizini Hektor'a 17 Ekim'de yaptırmıştım. Hektor, kendisi bu durumu gerçekten öngördü ve asimetrik bir durum olduğunu söyledi.
Hektor beni şaşırtıyor hatta biraz korkutuyor

[Babil'in Zengini @kaanustareal]

@MetinGuler26 Yeni yollar yeni araba talebi yaratır. Kısa süreli bir çözüm olsa da uzun vadede İstanbul trafiğini çözmek imkansıza yakındır.

[Babil'in Zengini @kaanustareal]

@e507 O sırada ETF fiyatı:

[Babil'in Zengini @kaanustareal]

Ulaşım doğrudan ülkenin refahını arttırır.
Sorunlar daha hızlı çözülür, iletişim daha hızlı kurulur. Ekonomi ülke içinde daha efektif dağılır
Türkiye'nin de birleşik ulaşıma ihtiyacı var. Her bölgede ayrı bir sistem var. İnsanların işini kolaylaştıran merkezi bir sistem yok.

[Taban yiyen Buffett @briefekonomi]

2008 yılında Çin'in 672 kilometrelik yüksek hızlı tren ağı vardı.

Bugün bu uzunluk 50.400 kilometreye ulaştı.

Bu büyüklükte bir demiryolu ağının inşası için yaklaşık 800 milyar ile 1 trilyon dolar arasında bir yatırım yapılması gerekiyor.

2008 yılında Pekin’den Şangay’a gitmek isteyen birisi, normal trenle yaklaşık 10 saat yolculuk yapmak zorundaydı. Daha yavaş trenlerde bu süre 15 saati bile geçebiliyordu.

Çinliler bu durumu değiştirmek için ülkenin dört bir yanına yüksek hızlı tren hatları döşemeye başladı.

2010 yılında tren ağı 5 bin kilometreye çıktı.

2015’te 20 bin kilometreye, 2020’de 38 bin kilometreye ulaştı.

2025’in sonunda ise 50 bin kilometreyi aştı.

Yani Çin, yaklaşık 18 yılda dünyanın en büyük yüksek hızlı tren ağını kurdu.

50 bin kilometreyi gözünüzde canlandırmak için şöyle düşünün. Dünya’nın çevresi yaklaşık 40 bin kilometre. Çin’in yüksek hızlı tren hatlarını uç uca ekleseniz Dünya’nın çevresini bir defadan fazla dolaşabiliyorsunuz.

Çin bu yatırımları sadece insanların daha hızlı seyahat etmesi için yapmadı.

Mesela Pekin ile Şangay arasında yaklaşık 1.300 kilometrelik bir demiryolu hattı var.

Aynı iki şehir arasında arabayla gitmeye kalksanız yaklaşık 12-15 saat yolculuk yapmanız gerekiyor.

Yüksek hızlı trenle ise bu mesafe yaklaşık 4 saat 20 dakikada tamamlanıyor.

Yani sabah Pekin’de kahvaltısını yapan bir iş insanı, öğle saatlerinde Şangay’daki fabrikasını ziyaret edip akşam tekrar evine dönebiliyor.

Eskiden bu kadar kolay değildi.

Bir de işin ekonomik tarafı var.

Çin’in yüksek hızlı trenlerinde yalnızca 2024 yılında yaklaşık 3,3 milyar yolculuk yapıldı.

Bu da günde ortalama 9 milyon yolculuk demek.

Bu sayede Çin, ulaşımda petrole olan bağımlılığını azaltabilecek büyük bir alternatif oluşturdu.

Çin yüzölçümü olarak çok büyük bir ülke olduğu için eskiden büyük şehirlere mesafeden dolayı yatırım çekemiyordu.

Yatırım çekmekte zorlanan birçok şehir, hızlı trenler sayesinde ekonomik merkezlere birkaç saatlik mesafeye indi.

Bir iş insanı sabah başka bir şehirdeki fabrikaya gidip toplantısını yapabiliyor, akşam kendi evine dönebiliyor.

Turistler daha fazla şehri gezebiliyor. İnsanlar başka şehirlerdeki iş fırsatlarını değerlendirebiliyor.

Hızlı tren hatları açılınca bu sayede eski demiryollarında yük trenlerine de daha fazla yer kaldı.

Yani Çin yalnızca insanları daha hızlı taşımakla kalmadı, fabrikaların ürettiği malların taşınmasını da kolaylaştırdı.

Tabii bu kadar büyük bir demiryolu ağının inşaatı, bakımı ve işletilmesi için ciddi paralar gerekiyor. Özellikle yolcusu az olan hatların ekonomik getirisinden çok götürüsü oluyor.

Ama 2008 yılındaki haritayla bugünkü haritayı yan yana koyduğunuzda Çin’in ne kadar büyük bir dönüşüm geçirdiğini görebilirsiniz.

Bir zamanlar şehirler arasında saatlerce yolculuk yapan insanlar, bugün aynı mesafeleri birkaç saatte tamamlıyor.

Bu sayede ülkenin sanayisi her yere yayılıyor.

Ve Çin çok daha fazla mal satıyor, aynı zamanda zenginleşiyor..

2024 yılında Çin'de yüksek hızlı trenlerle günde ortalama 9 milyon yolculuk yapıldı. Bu yolculukların ortalama uzunluğu yaklaşık 331 kilometreydi.

Şimdi bu insanların tamamının tren yerine otomobille seyahat ettiğini düşünün. Her otomobilde ortalama 2 kişi olduğunu ve araçların 100 kilometrede 7 litre benzin tükettiğini varsayarsak, günde yaklaşık 104 milyon litre, yılda ise 38 milyar litre benzin tüketilirdi.

Benzinin litresini 1 dolardan hesaplarsak yıllık yaklaşık 38 milyar dolarlık bir yakıt masrafı ortaya çıkardı.

Bu hesaba ithal araçlar, trafik, otoyol ve araç bakım masrafları dahil değil.

Dünyanın en büyük ekonomisi olan ABD’nin bile yüksek hızlı tren ağı 735 kilometre uzunluğunda.

Çin’in yüksek hızlı tren ağı ise 50.400 kilometreye ulaşmış durumda. Yani Çin’in ağı, ABD’deki ağın yaklaşık 69 katı uzunluğunda.

Dünyadaki yüksek hızlı tren ağının yaklaşık %70,6'sı Çin'de bulunuyor.

Rakipsiz…

[Babil'in Zengini @kaanustareal]

@OgretmendnBorsa @grok Barış Manço bize videodaki "Olmaya Devlet Cihanda" şarkısı ile ne anlatmak istemiştir ?

[Babil'in Zengini @kaanustareal]

@briefekonomi Gerekli bir sektördür eyvallah ama yatırımcı için cazip değil. Marjları az. Hikayesi olan da bir sektör değil.

[Babil'in Zengini @kaanustareal]

@borsadabibasina Bence bu yazı Notlar yerine Araştırma bölümüne girmeyi hakediyor, tabii sizin takdiriniz.

[Babil'in Zengini @kaanustareal]

@finansal_ozgur Ülke riski de bir faktör. En azından Türkiye'de %30 ve üstü bir güvenlik marjı belirlenmeli

[Babil'in Zengini @kaanustareal]

Amsterdam Borsası Midas'a geliyor.
Bazı ilginizi çekebilecek hisseler:

ASML Holding
Adyen
Heineken
ING Groep
Shell
Ahold Delhaize
Wolters Kluwer
ASM International
BE Semiconductor (BESI)
NN Group
ABN AMRO
ASR Nederland
Philips
AkzoNobel
KPN
Randstad
Just Eat Takeaway
DSM-Firmenich
ArcelorMittal
Universal Music Group

[Midas @getmidas]

Borsanın modern tarihi burada başladı, Midas'ta devam edecek.

Çok yakında.

[Babil'in Zengini @kaanustareal]

Tasfiye Değeri (Likidasyon Değeri):
Bir işletmenin faaliyetlerine son verdikten sonra, mevcut varlıkların teker teker satılarak elde edilen tutardan
borçların,
satış giderlerinin,
vergilerin,
satış komisyonlarının ve
personelin işine son verme
ile ilgili giderlerin düşülmesi halinde bulunacak değer tasfiye (likidasyon) değeridir.
Varlıkların cari piyasa değeri dikkate alınır.

[Babil'in Zengini @kaanustareal]

Enflasyonu %30'dan %10'a indiren ülkeler ne kadar sürede indirdi ? ve sonrası

1) Türkiye (2002–2005)
Süre: 2 yıl.
Sonrası: Tek hanede takıldı. 2005–2017 arasında enflasyon %6–12 bandında kaldı.
Büyüme: Hızlandı (2004'te reel yaklaşık +%10).

2) Brezilya (1995–1999)
Süre: 1,5 yıl.
Sonrası: Takılma olmadı. Bedeli rekor reel faiz ve aşırı değerli para oldu.
Büyüme: Önce patladı, 1998–99'da durdu.

3) İsrail (1986–1991)
Süre: 11 yıl (kalıcı tek hane).
Sonrası: Yaklaşık 6 yıl boyunca %16–21 bandında kaldı. Neden: ücret endekslemesi.
Büyüme/reel etki: 1986'da reel +%15.

4) Meksika (1996–2000)
Süre: 4 yıl.
Sonrası: 1998'de petrol ve Rusya şokuyla enflasyon geri tırmandı.
Büyüme: Krizden sonra güçlü.

5) Polonya (1992–1998)
Süre: 4 yıl.
Sonrası: Bütçe açığı ve sabit kur kayması enflasyona taban oldu.
Büyüme: Güçlü.

6) Arjantin (2024–2026)
Süre: Sürüyor, henüz %10'a inmedi.
Durum: Eylül 2026'da %33,4. Yönetilen fiyatlar enflasyonu tutuyor.
Büyüme: 2025'te reel +%7,9.

[Babil'in Zengini @kaanustareal]

Son 2 yılda reel faiz olsa bile son yılda enflasyon açısından anlamlı bir iyileşme yok.
%30 bandında seyrediyoruz.

[Babil'in Zengini @kaanustareal]

Son 2 yılda reel faiz olsa bile son yılda enflasyon açısından anlamlı bir iyileşme yok.
%30 bandında seyrediyoruz.

[Babil'in Zengini @kaanustareal]

Türkiye'de tüketimin daha da daralacağını, buna bağlı olarak son tüketici odaklı şirketlerin daha da zor günler yaşayacağını düşünüyorum.

Tarihteki örneklere ve günümüzde Arjantin örneğine bakarsak enflasyon patikasında daha yolumuz var.