Gazze'nin kuzeyinde savaşı en şiddetli yaşayıp yerle yeksan olan Cebaliye'den 20 kadar kadınla Ramazan'da Kahire'de yaptığım kısa görüşmeleri yeni yayınlayabildim.
Geçen hafta yine Kahire'deydim, yeni röportajlarla döndüm. Onları da ileride yayınlayacağım
https://t.co/xpaAwMIaL5
Klasik İslâmî ilimler metinlerini Arapça-Türkçe tercüme yaparken muhakkak kullanılması gereken matbu ve dijital sözlükler:
1- Arif Erkan, el-Beyân
2- el-Meânî sitesinin Arapça-Arapça sözlüğü https://t.co/2RJA7c7jJT
3- Yazma Eserler kurumunun kamus sitesi. https://t.co/Iq899uM3hS
Özdemir'in yüksek lisans tezi (2022), Erken Modern Osmanlılarda İnançsızlığın Tarih Öncesi: Kutsala Sövgü, İlhâd ve Tanrıbilmezler, İletişim'den çıkıyor. Bu yazın sepeti belli oluyor yavaş yavaş. Okunur hocam.
İslam Tarihiyle ilgili tez önerisi soran arkadaşlar oluyor. Şimdiye kadar önerdiklerim dışında, henüz önermediğim başlıkları buraya yazacağım. Belki bir başlık hoşunuza gider ve danışmanınızla istişare edersiniz.
✓ Cahiliye'den Hz. Ömer Dönemine Kadar Necran Hristiyanları (YL)
✓ Ashâbü'l-uhdûd ve Necran Şehitleri Meselesi (YL)
✓ Fil Vak'ası: Rivayetlerin Tahlili ve Tarihsel Zemini (YL)
✓ Arap Yarımadası'ndaki Yahudi Kabileleri: İktisadî Yapı ve Dinî Hayat (DR)
✓ Yerleşimden Göçe Medine Yahudileri (DR)
✓ Yerleşimden Göçe Medine Yahudileri (DR)
✓ Bâzân b. Sâsân (YL)
✓ Huzeyfe b. Yemân (YL)
✓ Necâşî Ashame b. Ebcer: Siyasi Şahsiyeti, İslam'la İlişkisi ve Rivayetlerdeki Yeri (YL)
✓ Hz. Peygamber Döneminde İrtidat Vakaları (YL)
✓ Hz. Peygamber ve Diplomasi (DR)
✓ Hz. Peygamber Dönemi Yahudi Ticaret Ağı ve Sûku Benî Kaynuka (YL)
✓ Medine Pazarı: Kuruluşu, İşleyişi ve Denetimi (YL)
✓ Hz. Peygamber Döneminde Tedavüldeki Paralar: Köken, Maden, Ağırlık ve Değer (YL/DR)
✓ Hz. Peygamber Döneminde Tarım: Medine Vahasında Üretim, Sulama ve Arazi Kullanımı (YL/DR)
✓ Îlâf ve Kureyş'in Yaz-Kış Yolculukları (YL)
✓ VII. Yüzyılda Dünya Ticaret Ağları ve Arabistan'ın Konumu (DR)
✓ Asr-ı Saadette Ticareti Yapılan Emtia (YL)
✓ Hz. Peygamber Döneminde Hicaz'a Gelen İthal Ürünler ve Menşeleri (YL)
✓ Hz. Peygamber Döneminde Kullanılan Ölçü ve Tartı Birimleri
✓ Fey, Humus, Cizye, Zekât ve Sadaka: Erken Dönem Malî Kavramların Tarihi (DR)
✓ İslam Öncesi Dönemde Mekke'de Ribâ: Uygulama Biçimleri ve İktisadî İşlevi (YL)
✓ Hz. Peygamber Döneminde Dünyada Ribâ Uygulamaları: Karşılaştırmalı Bir İktisadi Analiz (DR)
✓ Fundûk, Han, Kervansaray ve Menzil: Erken İslam'da Konaklama-Ticaret Müesseselerinin Kökeni (YL/DR)
✓ Erken Dönem İslam Tarihinde Sermaye, Ortaklık ve Ticarî Ağlar (YL)
✓ Emeviler Döneminde Küresel Ticaret (DR)
✓ Seriyyeler: Rivayetlerin Tenkidi ve Kronolojik Tespiti (DR)
✓ VII. Yüzyıl Yunanca Metinlerinde Müslümanlar: Johannes Moschus, Papa I. Martin ve Doctrina Jacobi (DR)
✓ Kıptî Kaynaklarda Mısır'ın Fethi: Nikiulu Yuhanna Kroniği ve İskenderiye Patrikleri Tarihi (DR)
✓ Nusaybinli Elias'ın Kronografisi (Opus Chronologicum) ve İslam Tarihi Açısından Değeri (DR)
✓ Nasturî Patrik III. İşoyahb'ın Mektuplarında Müslüman Fatihler (YL/DR)
✓ Süryânî Kaynaklarda Erken İslam: Maruni Kronikleri ve Urfalı Yakub (DR)
✓ Çin Kaynaklarında Araplar ve Müslümanlar: Tongdian ve Du Huan'ın Jingxingji'si (DR)
✓ Arculf'un Kudüs'ü: De Locis Sanctis ve Erken İslam Kudüs'ünün Latin Tanıklığı (YL)
✓ Bizans Kronikleri ve Erken İslam: Nikephoros, Chronicon Paschale ve Synkellos (DR)
✓ Erken Dönem İslam Dışı Kaynakların Kaynaklık Değeri (DR)
✓ Revizyonist Tarihçilik ve İlk Dönem İslam Tarihi (DR)
✓ Harre Olayı Rivayetlerinin Analizi (YL)
✓ Kerbelâ Hadisesinin Kaynakları: Ebû Mihnef, Ammâr ed-Dühnî ve Avâne b. Hakem Rivayetlerinin Karşılaştırılması (DR)
✓ Mahzûmoğulları ve Hâlidî Ailesi: Bir Kureyş Ailesinin İslam Öncesi ve Sonrası Tarihi (DR)
✓ el-Avâsım ve Sugûr: Bizans Sınır Bölgelerinin Yönetimi (DR)
✓ Muâviye b. Yezîd (YL)
✓ Medâinî (ö. 228/843) ve Tarihçiliği (DR)
✓ Ebû Feyd Müerric b. Amr es-Sedûsî (ö. 195/810) ve Kitâbü Hazf min nesebi Kureyş'i (YL)
✓ Kitâbü'l-Egānî'nin İslam Tarihi Açısından Kaynaklık Değeri (DR)
✓ İbnü'l-Furât (ö. 807/1405) ve Târîhu'd-düvel ve'l-mülûk'ü (DR)
✓ İbn Zebâle ve Ahbâru'l-Medîne'si (YL)
✓ Ebü'l-Abbas el-Müstağfirî (ö. 432/1041) ve Şemâil–Siyer İlmindeki Yeri (YL)
✓ Bîrûnî'nin Tarihçiliği: el-Âsârü'l-bâkiye'de Kronoloji, Takvim ve Milletler Tarihi (DR)
✓ Ebü'l-Kāsım ez-Zehrâvî (ö. 404/1013) ve et-Tasrîf'in İslam Tıp Tarihindeki Yeri (YL/DR)
✓ Fiten ve Melâhim Rivayetlerinin Siyasi Tarih Kaynağı Olarak Değeri (DR)
✓ Bir Tür Olarak Hac Seyahatnamelerinin Tipolojisi ve Tarih Kaynağı Değeri (DR)
✓ İlk Kitlesel Cermen İhtidası: Vizigotların İslamlaşması (YL)
✓ Normanlar ve Müslümanlarla İlişkileri (DR)
✓ Anadolu’nun Fethi ve İslamlaşması (DR)
✓ Fars Bölgesinin Fethi ve İslamlaşması (DR)
✓ Şirvan’ın Fethi ve İslamlaşması (DR)
✓ Hristiyan Nûbe'nin İslamlaşması (VII.–XVI. Yüzyıl) (DR)
✓ Afrika İslam Tarihi Yazıcılığı (DR)
✓ Doğu Afrika Sahilinde İslamlaşma (VIII.–XVI. Yüzyıl) (DR)
✓ Bilâdüssûdân'ın İslamlaşması: Gāne, Mali ve Songay Örnekleri (DR)
✓ Siyasal Sınırların Dışında İslamlaşma: Doğu Afrika, Batı Afrika ve Güney Asya'nın Karşılaştırmalı Analizi (DR)
✓ Avrupa'da İslam'ın Yayılış Tarihi (DR)
✓ Amerika Kıtasında İslam'ın Yayılış Tarihi (DR)
✓ Osmanlı Arşiv Belgeleri Işığında Britanya Adaları Şeyhülislâmı Abdullah Quilliam Hayatı ve Etkileri (DR)
✓ Şeyh Abdullah Ali el-Hakîmî ve Britanya'da Alevîyye Tarikatının Örgütlenmesi (YL)
✓ Viktorya ve Edward Dönemi İngiliz İhtidaları (DR)
✓ Din ve İktidar: Abbasi Mihne Sürecinin Sosyo-Politik Kökenleri (DR)
✓ Ebû Mihnef Lût b. Yahyâ el-Ezdî (ö. 157/774): Hayatı, Eserleri ve Kûfe Ahbâr Geleneğindeki Yeri (DR)
✓ Emeviler Döneminde Mevaliler: Nüfus, Köken ve Statü Analizi (Dijital Beşer Bilimler- Distant Reading, DR)
✓ Persis Paulus'tan İbnü'l-Mukaffa'ya Sasani Devlet Aklının İslamlaşması (DR)
✓ Saray Danışmanlığı Geleneği Bağlamında Hüsrev'den Mansur'a Siyasetname Literatürü (DR)
✓ Erken Abbasilerde Fars Kültürel Hegemonyası ve Yeni Devlet Seçkinlerinin Oluşumu (DR)
✓ Mutezile’nin İslam Öncesi Kökenleri (DR)
✓ Erken Dönem Bölgesel Teolojik Tartışmaların Müslümanlar Arasında Yayılışı: Cebriyye ve Zurvanizm Örneği (DR)
✓ Meşhed Cedîdîleri ile Selanik Dönmeleri: İki Kripto Cemaatin Karşılaştırmalı İncelemesi (DR)
✓ Meşhed'den Herat, Bombay ve İstanbul'a: Cedîdî Cemaatin Göç ve Ticaret Ağları (DR)
Guy Le Strange, Doğu Hilafeti'nin Toprakları: İslam Fethinden Timur'a Mezopotamya, İran ve Türkistan adlı eserinde, Orta Çağ İslam dünyasının tarihî coğrafyasını geniş bir perspektifle inceliyor. Eser, Irak'tan Horasan'a, Anadolu'dan Türkistan'a uzanan geniş coğrafyayı, erken dönem İslam fetihlerinden XV. yüzyıla kadar adım adım takip ediyor. İbn Havkal, ibn Battûta ve İdrîsî gibi dönemin önemli coğrafyacı, seyyah ve tarihçilerinin gözlemlerini sistematik bir bütünlükte sunan çalışma; mekânı insan faaliyetleriyle iç içe bir anlatıyla ele alan bu başvuru kaynağı, Orta Çağ İslam tarihini coğrafya üzerinden anlamak isteyenler için vazgeçilmez bir rehber niteliğinde.
#vbky #vebenzersiz
İDE Uluslararası | Maveraünnehir Yaz Seminerleri
Maveraünnehir Yaz Seminerleri’nin ikinci günü, Prof. Dr. Sönmez Kutlu Hocamızın “Farklı İslam Yorumlarının Zihniyet Çözümlemesi” başlıklı dersiyle başlamıştır. Bu derste Sönmez Hoca, mezhep ve yorum farklılıklarının nasıl okunması ve değerlendirilmesi gerektiğini ele almıştır. Çözüm üreten kişilere verilen “sahibü’l-mezhep” kavramı üzerinde duran Hoca, sorunların akıl, güç, tecrübe, inziva ve örgütlenme gibi farklı yollarla çözülebileceğini örneklendirmiştir. Buradan hareketle İslam düşüncesinde karşılaşılan sorunların ve soruların çözüm yollarının da çeşitlilik gösterdiğini vurgulamış, bu çeşitliliğin bir tehlike değil, aksine bir zenginlik olduğunu ifade etmiştir. Konuyu temellendirmek amacıyla öncelikle dinin tanımını yapan Sönmez Hoca dini; “akıl sahibi bireylerin hiçbir baskı altında kalmadan kendi iradeleriyle seçtikleri, dünyada mutluluğa, ahirette ise ebedî saadete ulaştıran ilahi bir kurum” olarak tanımlamıştır. Dinin temel amaçlarını canın, aklın, malın, neslin ve dinin korunması olarak açıklarken, dinin hakikati göstererek doğruya ulaştırması ve yol gösterici olması gerektiğini belirtmiştir. Dinin temel konuları inanç (tevhid, nübüvvet, ahiret), bireysel ve toplumsal ahlak, vakitleri belirlenmiş ibadetler ve muamelattan oluşmaktadır. İslam dininin tamamlanma süreci Hz. Peygamber’in vefatından sonra değil, bizzat hayattayken gerçekleşmiştir. Bu dönemde sorunlar bilhassa vahiy, Hz. Peygamber’in şahsi görüşleri veya istişare yoluyla çözüme kavuşturulmuştur. Peygamber Efendimiz hayattayken bu sebeplerden ötürü mezhep, tarikat veya cemaat gibi oluşumlar ortaya çıkmamıştır; dolayısıyla asıl olan mezhepler değil, dinin kendisidir.
Mezhep, birtakım siyasi, içtimai, iktisadi ve benzeri olayların, mezhep kurucusu kabul edilen şahıs ve ona uyanlar üzerindeki fikrî, dini ve siyasi yansımalarıdır. İtikadi ve siyasi amaçlarla ortaya çıkan, fikirler ve şahıslar etrafında şekillenen gruplaşmalara ise fırka adı verilmektedir. Fırkalar, İslam’ı anlamak, açıklamak ve yaşamak amacıyla teşekkül etmiş fikri kurumlardır. Kur’an-ı Kerim’de gruplaşmalara dair tespitler, Zümer Suresi 18. ayette “Söylenenleri dinleyip de en güzeline uyan kullarımı müjdele!”, Âl-i İmrân Suresi 103. ayette “Hep birlikte Allah’ın ipine sımsıkı yapışın, bölünüp parçalanmayın”, En’âm Suresi 159. ayette ise “Dinlerini bölüp gruplara ayrılanlar” eleştirilmesi şeklinde birçok ayette yer almaktadır. Bu bulgulardan hareketle, insanların farklı mezhepleri kabullenebilmeleri için bir ihtilaf ahlakına sahip olmaları, görüşlerinde aşırılıktan kaçınarak İslam’ın öngördüğü orta yolu benimsemeleri ve görüş ayrılıklarını dinin kendisiyle eş tutmamaları gerektiği anlaşılmaktadır.
Mezhep olgusunun bireysel-psikolojik, siyasi, toplumsal ve dini olmak üzere pek çok sebebi bulunmaktadır. Sosyolojik açıdan bakıldığında mezheplerin, toplumun manevi bir cephesini yansıttığı; çevre, siyaset, ırk ve kadim dinlerin etkilerini taşıdığı görülmektedir. Bu oluşumlar İbn Haldun’a göre asabiyetten doğan Hadarî ve Bedevî ayrımının bir sonucu olarak, kelam, tasavvuf ve felsefe gibi çeşitli ilim dalları üzerinden veya Hz. Peygamber’in önceden haber verdiği 73 fırka hadisinin bir tecellisi olarak farklı şekillerde okunabilmektedir. Ayrıca Şehristânî’nin yorumuyla şeytanın vesvesesi ve şüpheye düşürmesi şeklinde değerlendirilebileceği gibi, zihniyet yapısının bir yansıması olarak da görülebilmektedir.
Sönmez Hoca’ya göre, hiçbir mezhep küresel düzeyde mutlak bir doğruluk iddia edemez; zira insanın psikolojik eğilimleri ve biricikliği bu noktada belirleyicidir. Aynı zamanda bireyin içinde bulunduğu ortamın farklılıkları da algı ve değerlendirmelerde çeşitliliğe yol açmaktadır. Bireysel özelliklerin yanı sıra toplumsal farklılıkların da büyük önem taşıdığını vurgulayan hocamız, insanın doğasındaki örgütlenme kabiliyeti nedeniyle her bireyin bir topluma mensup olduğunu belirtmiştir. Ancak her toplumun kendine özgü bir yapısı, aile algısı ve kır-kent dinamikleri bulunduğundan, toplumun birey üzerindeki bu etkisi farklı zümreleşmelerin ortaya çıkmasını kaçınılmaz kılmaktadır. İnsanları farklı düşünmeye sevk eden üçüncü unsur ise dini metinlerdir; Kur’an-ı Kerim’in anlaşılması ve uygulanması bağlamında müteşabih veya anlaşılması zor ayetlerin varlığı, hadislerin sıhhati ve yorumlanması sorunu ile yazılı ve sözlü dini kültürün etkisi bu kapsamdadır. Sonuç olarak, bir mezhebin teşekkül edebilmesi için insan unsuru, örgütlenme ve dini metin olmak üzere üç temel şarta ihtiyaç vardır.
Farklı din anlayışları ile zihniyetler arasındaki ilişkiye gelince; zihniyet, kişi, grup ve toplumların olay ve olgulara bakış açısını belirleyen örtük bir değerler sistemidir. Toplumun dinamik ve canlı bir sentezini meydana getiren zihniyet, son derece devingendir. Toplumun zihniyeti etkilemesi söz konusu olsa da insanları en derinden etkileyen faktörler karakter farklılıkları ve psikolojik eğilimlerdir. İnsanlar yapıları gereği farklı derecelerde tepkisel, akılcı, gelenekçi, sezgici-tecrübeci, radikal veya uzlaşmacı olabilirler; netice itibarıyla bireyler, hal, tavır, tutum, davranış, duygu ve düşünce bakımından birbirlerinden farklılık gösterirler. Bunun neticesinde dine yaklaşım biçimleri veya zihniyet tipolojileri beşe ayrılmaktadır:
Tepkisel-Kabilevi Din Anlayışı: Kabileci, bedevi, kavgacı ve şiddete meyilli bir yapıyı temsil eder ve genellikle kapalı toplumların özelliğidir. Hariciler ve Vehhabiler bu anlayışa örnek gösterilebilir. Bu tipolojiye uygun toplumlarda savaş dinden sayılır, din isyan ve başkaldırıdan ibaret görülür ve yanlışların ancak güç kullanılarak düzeltilebileceğine inanılır.
Akılcı-Hadarî Zihniyet: Özgürlükçü, eleştirel ve sorgulayıcı bir yaklaşıma sahiptirler. Medeni bir yapıya ve şehir kültürüne sahip olan bu zihniyet, çoğulculuğu ve çok kültürlülüğü benimser. İstikrarı bozmadan değişime de açıklardır; temsilcileri arasında Mu’tezile, Mâtürîdîler ve Mürcie yer almaktadır.
Gelenekçi-Muhafazakâr Zihniyet: Bu zihniyete sahip kişiler, alıştıkları düzenin bozulmamasını ve hayatın aynı şekilde devam etmesini arzulayan kimselerdir. Geleneklerinde ısrarcı olup kaos ve istikrarsızlığa kesinlikle karşıdırlar. Şâfiîlik, Mâlikîlik, Hanbelîlik ve Zâhirîlik bu zihniyetin temsilcilerindendir.
Politik-Karizmatik Liderci Zihniyet: Temelinde hükmetme ve egemen olma arzusu barındıran bir yaklaşımdır. Bu hakimiyet tutkusu, kişileri iktidarı ele geçirmeye ve bu doğrultuda siyasi ya da fikri çabalar içine girmeye sevk edebilir. Aşırı Şii hareketler, Zeydîlik ve Dürzîlik bu gruba örnek verilebilir.
Keşifçi-İnzivacı Zihniyet: İnsanın duygusal doğasından hareketle, kişinin kendi iç dünyasına yönelmesine ve içe dönük bir tecrübe yaşamasına dayanır. Bu nedenle söz konusu zihniyetteki insanlar, gerçeğe ulaşmada ve dini yaşantılarında akıldan ziyade deruni tecrübeyi merkeze alırlar. Bu zihniyetin temsilcileri özellikle Sufi gruplarıdır.
#MaveraünnehirYazSeminerleri
"SİYONİST YERLEŞİMCİ KOLONYALİZM, 1948’DE VE 1967’DE OLDUĞU GİBİ, ETNİK TEMİZLİK VE SOYKIRIMLA İLERLİYOR"
Yayın hayatına yeni başlayan Tashih dergisinin ilk sayısı için İsrailli tarihçi Prof. Dr. Avi Shlaim ile röportaj yapmıştım. Linkten okuyabilirsiniz.
https://t.co/5WjXfrZRNw
11.kitabım bugün matbaadan yayınevine geldi ve aldım. Hafta başında inşallah satışa çıkar.
20 yıllık çalışmalarımın ürünü olup bölge çalışmak isteyenlere ezberlerini bozup yol-yöntem gösterecek bir kitap. Uzaktan bölgeyi takip edenler için de çok ufuk açıcı olacak.
"Hanefî Mezhebine Giriş"
raflarda yerini aldı.
Süreçte katkı sağlayan ve kitaba ilgi gösteren tüm ilim ehline teşekkürlerimle...
https://t.co/nm7wr1iwgo
22 yıllık Ortadoğu çalışmalarımın bir ürünü olan, bölgesel analizin nasıl yapılması gerektiğine dair bu yöntem kitabım yakında siz değerli okurlarıyla buluşacak. Sadece Ortadoğu çalışanlar değil, olayları takip edenler için de bu kitabı okumak çok faydalı ve ufuk açıcı olacaktır.
İngiliz şarkiyatçı Guy Le Strange’ın (1854-1933) bir süredir Türkçe’de baskısı olmayan kitabı Doğu Hilafeti’nin Toprakları: İslam Fethinden Timur’a Mezopotamya, İran ve Türkistan, VakıfBank’tan tekrar baskı yaptı.
“Oryantalizm, Batı medeniyetinin merkezinde yer alan büyük bir yalandır: Batı’nın doğası hakkında, Batı’nın doğusundaki büyük kültürler ve uygarlıklar hakkında, ‘biz’ ve ‘onlar’ hakkında bir yalan. Bir ilim geleneğini, teoloji, felsefe ve sosyoloji aracılığıyla ifade edilen bir analiz çerçevesini, temsil tekniklerini, kurmaca ve seyahatname türlerini, iktidar ile bilgiyi dile getirme biçimlerini ve farklılıkları açıklamaya yönelik detaylı bir sistemi kapsayan, Doğu’yu yönetmek ve kuşatmak için inşa edilmiş bir kurumsal bir yapı olarak oryantalizm, ‘o güzel yalan’a duyulan tüketici bir sevgiyle ayakta durur.” (s. 25-26)
Bayram hediyesi...
"KELİMAT: Kur'an'da Yakın Anlamlı Kelimeler ve Kavramlar"
Prof. Dr. Ali KARATAŞ (https://t.co/ff1ty95szA) ve tefsir akademisyenlerinin emeklerinin ürünü.
https://t.co/tHP7gS2Eo6