Yıllardır görüşmediğim eski bir dostumla tekrar karşılaşmanın sevincini ve mutluluğunu taşıyorum şu an üzerimde. Yıllarca ne o bana ne de ben ona hal hatır sormuştum; ta ki az önce kitaplığımda karşılaşana kadar... #Kindle
@ProfKUcuncu Bugün yaşasa 70 yaşında olacak birisinden bahsediyoruz. 1956 doğumlu bir insanın Hakan Fidan gibi 50’lerinde gözükmesi gençlik iksirini de bulduğumuza delalet 😃😃😃
Haluk Bilginer bilmiyor mu doğrusunun ‘Türk sineması’ olduğunu? Biliyor ama doğasının gereğini yapıyor… Domuza “Niye çamura giriyorsun?” veya akrebe “Kurbağayı neden soktun?” diye kızamazsınız…
Filiz makarnaya geri adım attıran dayanışma, reklamlarında Bilginer’i oynatan @DenizBank’ın üzerine gitmelidir…Türklerin organizasyon gücü, Türk millî kimliğinden ve vatanseverlikten nasipsiz ‘Türkiyeliler’i bu yolla hizaya sokar… Onların anlayacağı tek dil budur…
3 Kasım 2002'den bu yana bir ilk, surdan ilk gedik açıldı!
İktidar-muhalefet çekişmesinden sebep toplumun tartışamadığı Emir Sarıgül iddiaları ve muhalefet belediyelerinde olanları, iktidarın bu halini geleceğin tarihçileri nasıl değerlendirecek çok merak ediyorum. Keşke bir zaman makinesi olsa...
Pek tarzım değil ama bu GS maçı endişelendiriyor. İnşallah, Fenerbahçe kazanır ama pek umudum yok gibi. Skriniar bana endişe veriyor. Bu maç Oppong’un maçı olabilir. İnşallah, İsmail Hoca şapkadan tavşan çıkarır. Hadi be Hacı’m! 🙏🏻
Behzat Ç. yeni sezonu ne anlattı, ne mesaj verdi? Biz ne izledik? Bölümler arası neden kopuk, olaylar neden çözülmüyor? Bu bir tercih mi, yoksa Erdal Beşikçioğlu’nın cezaevinde olmasından mı? Ya da yeni Türkiye’de Behzat Ç.’ye yer olmadığını mı göstermek istediler, bilemiyoruz.
Öncelikle, Azerbaycan'ın iç işlerine karışmak onu istikrarsızlaştırmaya yarar. Azerbaycan'daki gelişmeler ne olursa olsun, değişmeyen tek gerçek Azerbaycan ile Türkiye'nin sonsuza dek kardeş olduğudur. 🇹🇷🇦🇿
Sevgili Türk kardeşlerim,
Azerbaycan’ı ilgiyle izlediğiniz ve buradaki gelişmeleri yakından takip ettiğiniz için hepinize teşekkür ederim. Ancak bazı konular var ki, onlara Türkiye’nin gerçekleri üzerinden bakarak Azerbaycan’ı doğru anlamak mümkün değildir.
Azerbaycan’ın laiklik geleneği çok köklüdür. 1918'de kurulan Azerbaycan Halk Cumhuriyeti, Müslüman Doğu’nun ilk laik ve parlamenter cumhuriyetiydi ve 1919'da kadınlara seçme ve seçilme hakkı tanıdı. Bu, Müslüman dünyasında bir ilkti ve birçok Avrupa ülkesinden bile önce gerçekleşti. 1901'de Bakü’de Müslüman kızlar için ilk laik okul açıldı.
Bu geleneğin en güçlü sembollerinden biri, 1960'ta Bakü’de dikilen “Azad Kadın” heykelidir. Heykel, çarşafını üzerinden atan bir kadını tasvir eder ve kadının özgürleşmesini, eğitime ve toplumsal hayata eşit katılımını simgeler. Bu anıt bugün de Bakü’nün merkezinde durur ve Azerbaycan halkının değerlerini yansıtmaya devam eder.
Bu yüzden Azerbaycan’da din, hiçbir zaman Türkiye’deki kadar güçlü bir toplumsal etkiye sahip olmadı. Bizde tarikatlara bölünme ya da Sünni-Şii ayrışması yaşanmadı. Hatta pek çok insan Sünnilik ile Şiilik arasındaki farkı bile bilmez.
Sovyet sonrası dönemde Azerbaycan’da dini yaymaya en çok ilgi gösteren devlet İran oldu. İran’ın amacı, Azerbaycan’da Şii ideolojisinin kök salması ve insanların İran’ın dini liderini kendi liderleri olarak görmesiydi. Bugün de aynı hedefi taşıyorlar.
Azerbaycan devletinin attığı adımlar tam da bu nedenle milli çıkarlarımızı, milli değerlerimizi, yüz yılı aşkın laiklik geleneğimizi ve ülkemizin istikrarını korumaya yöneliktir. Bu konuya hassasiyetle yaklaşmanızı temenni ediyorum.
AZERBAYCAN’IN KARŞI KARŞIYA OLDUĞU ÇOK YÖNLÜ İDEOLOJİK-TEOPOLİTİK-SİYASİ ORTAM VE TEHDİTLER
Çoğu kişi bilmez. Ben de gördüğüm kadarıyla dikkat çekeyim.
Azerbaycan’ın;
* Özellikle kuzey kesimlerindeki Sünni Türklere ve Azerbaycan vatandaşı diğer Kafkas halklarına yönelik, Ortadoğu menşeli Selefi, tekfirci ve Vahhabi akımlar üzerinden gelişen ciddi bir etki ve eleman kazanma, angaje etme tehdidi var. Üstelik bu yapıların oluşumu ve güçlenmesi için çok büyük fonlar ve kaynaklar harcanıyor.
* Yaklaşık 100 yıl Komünizmin etkisi altında kalmış ve inanç yaklaşımları da bu süreçten etkilenmiş günümüzün Şii-Laik Şii Azerbaycan toplumu üzerinde İran merkezli Şii siyasal İslamcı akımlar nüfuz kurmaya çalışıyor. İnsan kazanmaya, taban oluşturmaya ve İran lehine etki alanlarını genişletmeye çalışıyorlar.
* Azerbaycan ile Türkiye arasındaki yakınlığı fırsat bilen Türkiye’de faaliyet gösteren bazı cemaat, tarikat ve ideolojik İslamcı yapılar da Azerbaycan’da alan, nüfuz ve güç elde etmeye çalışıyor. Geçmişte FETÖ’nün Azerbaycan’da yaptıkları, bunun ne anlama gelebileceğini gösteren önemli bir örnek.
* Bir başka dikkat çekici alan, Gürcistan’da yaşayan Sünni Azerbaycan Türkleri. Geçmişte Kerkük-Tazehurmatu hattında Alevi-Bektaşi Türkmenlerin İran yaklaşımı çerçevesinde Şiileştirilmesi ve yakın dönemde Musul dâhil bütün Türkmen havzasının, Haşdi Şabi üzerinden, Sünni-Şii ayrımı gözetilmeksizin İran merkezli bir vekil güce, bir proxy unsura dönüştürülmesiyle benzerlik taşıyan bir süreç söz konusu. Gürcistan’da yaşayan Sünni Azerbaycan Türklerine İran tarafından el atılması; İran tabanlı Şiileştirme faaliyetleri dâhil, bu toplulukların eleman kazanma ve örgütsel nüfuz süreçlerine dâhil edilmesi ayrıca incelenmeli. Bu süreçlerin devlet, istihbarat ve örgütsel bağlantılarıyla siyasi sonuçlarının araştırılması son derece önemli.
* Bir başka boyut da Azerbaycan’ın Yahudi mirası ve İsrail’le ilişkileri. Tarihteki Hazar Türk Devleti’nin yönetici elitinin bir bölümünün tarihsel süreçte Yahudiliği kabul etmesi, Azerbaycan’daki Dağ Yahudilerinin köklü varlığı, Kırmızı Kasaba ve İsrail’de yaşayan Azerbaycan kökenli Yahudiler, bu ilişkinin tarihsel ve toplumsal boyutlarını oluşturuyor. Azerbaycan-İsrail ilişkilerinin kaynak kodlarını anlamak için tarih, kimlik, diaspora, güvenlik ve jeopolitik çıkarların birlikte değerlendirilmesi önemli. Bu ilişkiyi yalnızca görünen üzerinden okumak da yalnızca güncel stratejik çıkarlara indirgemek de eksik kalır.
* Ve ilginç bir alan daha: Zerdüştlük-Ateşperestlik. Bakü yakınlarındaki Ateşgah, Zerdüştlük tarihi açısından dünyanın önemli ziyaret merkezlerinden biri. Abşeron Yarımadası’ndaki Surahanı yerleşiminde bulunan bu tapınak-ateşgâhta, Zerdüştlük tarihinin önemli izleri bulunuyor. Burası çok eski bir geçmişe sahip olmakla birlikte, özellikle 17. ve 18. yüzyıllarda bugünkü tarihsel kimliğiyle şekillenmiş ve özellikle Hindistan’dan gelen Hindu ve Sih toplulukları burayı ibadet yeri olarak kullanmıştır.
//
Bütün bu teolojik, teopolitik ve güvenlik ortamında farkında mısınız, bilmem; Azerbaycan halkı ve devleti çok yönlü bir ideolojik-teopolitik-siyasi nüfuz mücadelesiyle karşı karşıya.
Mesele ise yalnızca din değil; din üzerinden insan, toplum ve aidiyet kazanmak, nihayetinde siyasi nüfuz elde etmek.
Karabağ’da askerî zafer kazanıldı. Ancak cephede kazanılan zaferin kalıcı bir stratejik kazanıma dönüşmesi, toplumun aidiyet dünyasının ve devletin karar alma iradesinin de korunmasına bağlı.
BM’de yaşanan son olayın ve Azerbaycan okullarındaki kıyafet düzenlemesinin köpürtülmesinin de bu çerçeveyle birlikte yeniden düşünülmesi ve ele alınması gerektiğini düşünüyorum.
DİNÎ NÜFUZ, SİYASİ ÖRGÜTLENME VE MİLLÎ EGEMENLİK
Bir devlet için dinî faaliyet, tek başına genellikle bir tehdit değildir. Ancak dinî ağlar; dış finansman, örgütsel talimat, siyasi mobilizasyon ve istihbarat ilişkileriyle birleştiğinde mesele değişir.
Bir başka tehlike ise Şiiliğin, Sünniliğin, laikliğin ve farklı dinî yorumların birbirine rakip kimliklere dönüştürülmesi; Azerbaycanlı aidiyetinin parçalanması ve toplumla devletin karşı karşıya getirilmesidir.
Üstelik burada mesele Azerbaycan’ın sınırlarıyla sınırlı değil. Gürcistan’da ve bölgenin diğer kesimlerinde yaşayan Azerbaycan Türklerinin de kültürel, dinî ve siyasi nüfuz mücadelelerinin bir parçası hâline getirilmek istendiği görülüyor.
Sonuçta bütüncül resme baktığımızda, yalnızca laiklik ile dinî özgürlük arasındaki dengeyi değil, güvenlik ve jeopolitik hassasiyetleri de öne çıkarmak gerekiyor.
BENİM ÇÖZÜMÜM…
Yıllar boyunca Ortadoğu’da, Balkanlar’da ve Kafkaslar’da edindiğim tecrübelerden çıkardığım sonuç şu:
Dini, dindarı, devleti ve gücü istismar eden yapılarla mücadele ederken yalnızca devletin gücünü değil, dinin değerlerini de ortaya koymak gerekiyor.
İslam içine ekilmiş ruhbanlık anlayışlarıyla; şirk unsurları ve yöntemleriyle; siyasal, ideolojik, mezhepsel, meşrepsel, tarihsel ve bölgesel istismar mekanizmalarıyla ancak akla, bilime, vicdana, adalete, gerçekliğe ve insan haklarına dayalı gerçek İslam üzerinden mücadele edilebilir.
Yoksa din yozlaşır, parçalanır, şirkin ve şeytanın eline düşer, mezhep fitnesinde olduğu gibi düşmanlık ve dış manipülasyon fırsat alanları gelişir, devletle toplum arasında kırılmalar yaşanır ve istismar edilebilecek alanlar oluşur.
Bu mücadele, güçlü bir devlet aklı ve derin bir teolojik birikim gerektirir.
Osmanlı’nın çöküşü ve Cumhuriyet dönemi Türkiye’de yaşananlar, bu açıdan büyük ibretlerle doludur.
Devlet aklıyla dinî-teolojik birikim buluşmadığında, istismarın açtığı alanları yalnızca güvenlik tedbirleriyle kapatmaya çalışmak büyük riskleri de beraberinde getirir.
Azerbaycan’ın meselesi yalnızca sınırlarını korumak değil; millî kimliğini, toplumsal bütünlüğünü, dinî özgürlüklerini ve bağımsız karar alma iradesini de korumaktır.
Bir ülkenin egemenliği, yalnızca toprağına hükmetmesi değil; toplumunun aidiyetini, iç barışını, devlet-millet birlikteliğini, inanç-devlet ve ideoloji uyumunu, ortak hedefe yönelimini ve bütün bunlarla birlikte geleceğine kendi iradesiyle yön verebilme gücünü de korumasıdır.
“Çünkü Türkler için devlet, yalnızca dünya için değil; Allah’a ve mahşere karşı sorumluluk bilinciyle de vardır.”
Pratik çözümü de;
- Dini-dindarı-devleti ve gücü istismar eden, İslam’dan görünen ama İslam’la ilgisi olmayan her türlü siyasi-ideolojik-ılımlı-radikal-mezhebi-meşrebi yapının bilgi-bilinç ve güçle engellenmesi;
- İnsanlara gerçek İslam’ın iman-akıl-vicdan-bilim-adalet-ahlak ve gerçeklik olduğunun öğretilmesi;
- Kutsal kitabımız Kur’an’ın anlayabileceği bir dilde mutlaka okutulması,
- İsteyenin özgür iradesiyle başını örtmesi-örtmemesi ve devletin de bunu himaye etmesinden geçer.
Ve ilginç bir şekilde Türkiye-Azerbaycan stratejik yakınlığı da bu bütünlüğün temel dayanaklarından biridir.
Zaten hedef alınanlardan biri, belki de en önemlisi, budur.
Bu sadece Azerbaycan için değil, bütün Türkiye ve İslam Dünyası için geçerlidir.
Yoksa halimiz ortada.
Bu kadim fitne, şimdi Azerbaycan-Türkiye arasında geziyor.
Ve doğru okunan bir Türkiye, yalnızca Azerbaycan için değil, bütün Türkistan için de tarihî tecrübeleriyle büyük bir derstir.
Saygılarımla
Abdullah Ağar
12 Ekim 2026
🔴 Azerbaycan Devlet Telivizyonu:
“Azerbaycan, evet, Müslüman bir ülkedir ancak laik bir devlettir.
Azerbaycan’da devlet-din ilişkileri laik ülke ve hukuk devleti modeli ilkelerine göre düzenlenir.
Bizim kendi değerlerimiz, millî kimliğimiz var.
Devlet, bu kimliğe Arap-Fars değerleri katmak isteyen; yani küçük çocuklarımızın zihinlerini ve hayata bakışlarını okul çağından itibaren değiştirmeye, bozmaya çalışan her adımın önünü kesecek. Bunu bilin.”
Her geçen gün artan çürüme, haksızlıklar...
Bugünleri görmek sinirlendiriyor mu, biraz biraz evet.
Ama daha çok utanıyorum; milliyetçi duygularımdan, cumhuriyetçi fikirlerimden, en çok da bize bu cennet vatanı bırakanlardan...
Affedin bizi, beceremedik vatanı korumayı.